CConstaterende datWinterswijk
Koppel je AI →
Document · PDF

Integraal Huisvestingsplan Winterswijk

Raadsvergadering 23 september 2021, gemeente WinterswijkBij agendapunt: Integraal Huisvestingsplan Onderwijs gemeente Winterswijk 2021-203714.325 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

3.5 Conclusie We staan voor flinke uitdagingen op het gebied van onderwijshuisvesting Uit de gesprekken met alle betrokkenen, de schouw/QuickScan van HEVO en de cijfers van MOOZ en het CBS blijkt het volgende: - Bijna de helft van de schoolgebouwen heeft binnen nu en 10 jaar ingrijpend onderhoud nodig. - De uitkomsten van de duurzaamheidsmeting vragen om snelle actie. - De daling van het leerlingenaantal houdt aan, bij het voortgezet onderwijs neemt deze daling zelfs sterk toe. - Er bevinden zich meer scholen rond de opheffingsnorm. - Er is sprake van toenemende leegstand (vooral in de buurtschappen). 30

Oplossingen voor leegstand kunnen zijn: medegebruik en passende huisvesting - In Winterswijk zien we op verschillende plaatsen dat peuterspeelzalen of organisaties uit de kinderopvang via medegebruik de lege plekken opvullen. - In grotere kernen zijn verschillende oplossingen mogelijk voor leegstand. Passende huisvesting blijft het streven voor de toekomst Goede (inhoudelijke) samenwerking tussen alle betrokken partijen is hierbij een eerste vereiste. Binnen dit IHP is gekozen voor maatwerk, passend binnen de in dit IHP genoemde uitgangspunten. Uiteraard wordt gekeken naar de mogelijkheden om een zo optimaal mogelijk (onderwijs-) voorzieningenniveau te bereiken.

31

DEEL 2: UITVOERING

32

4. Uitwerking duurzaamheid Hoe ziet onderwijshuisvesting in Winterswijk er in de toekomst uit, rekening houdend met de uitgangspunten die we hiervoor beschreven? In dit deel van het IHP zijn de in deel 1 genoemde beleidsambities en de resultaten van de analyses en de gesprekken met betrokken partijen verder uitgewerkt. We schetsen eerst de grote lijn aan de hand van de duurzaamheidsopgave. Hoe willen we verduurzaming aanpakken en hoe bepalen we welke huisvestigingsmogelijkheid per school het best past? Dat leest u in dit hoofdstuk. Daarna zoomen we in hoofdstuk 5 in op de fasering van het voorkeursscenario. De kwaliteit van schoolgebouwen in Nederland is qua duurzaamheid gemiddeld onder de maat Uit de duurzaamheidsmeting van HEVO (zie paragraaf 3.2) blijkt dat er ook in Winterswijk snel actie nodig is op het gebied van de duurzaamheid van schoolgebouwen. Hiervoor wordt de werkgroep Onderwijshuisvesting ingeschakeld die verder zal gaan onder de titel Werkgroep aanpak Duurzaamheid. (zie paragraaf 4.1). Bij duurzaamheid moet overigens niet alleen worden gekeken naar energie en circulariteit, maar ook naar gebouwelijke flexibiliteit. De manier waarop onderwijs wordt gegeven verandert nogal eens. Een flexibel schoolgebouw kan op zo’n verandering inspelen.

4.1 Werkgroep aanpak Duurzaamheid Schoolbesturen en de gemeente zetten na vaststelling IHP samen een werkgroep op Deze werkgroep krijgt de taak om de verduurzaming van de scholen en de verbetering van het binnenklimaat concreet op te pakken en voortvarend aan de slag te gaan. Het gaat hierbij om de volgende vier aandachtspunten: 1. Verbeteren binnenklimaat - Via metingen wordt de nul-situatie in lokalen in beeld gebracht. Dit gebeurt op de scholen die een onvoldoende kregen in het HEVO- rapport. - Daarna wordt per school een plan van aanpak opgesteld voor de verbetering van het binnenklimaat. - De gemeente en de schoolbesturen financieren allebei 50% van de metingen. 2. In beeld brengen no-regret duurzaamheidsmaatregelen - Op de scholen die alleen op de korte termijn gehandhaafd worden, brengt een energiecoach in beeld welke duurzaamheidsmaatregelen eenvoudig uitvoerbaar zijn en snel kunnen worden terugverdiend. - De scholen voeren deze maatregelen zelf uit. 3. Energiescan - Op de scholen die voor de lange termijn worden gehandhaafd, wordt een uitgebreide energiescan uitgevoerd. Dit is een onderzoek naar concrete maatregelen om energie te besparen, de energierekening omlaag te brengen en eventueel zelf duurzame energie op te wekken. - De terugverdientijden van de duurzaamheidsmaatregelen worden in beeld gebracht.

- De gemeente en de schoolbesturen financieren allebei 50% van deze energiescans. 4. Meerjaren-onderhoudsplan (MJOP) 33

- Als duidelijk is wat de besparingsmogelijkheden en verduurzamingsmaatregelen zijn, bekijken de schoolbesturen hoe ze deze opgenomen kunnen opnemen in het meerjaren-onderhoudsplan. Hierbij zijn natuurlijke vervangingsmomenten en terugverdientijden van de maatregelen leidend. - Een school, die er bijvoorbeeld nog zeker 10 jaar zal staan, voert duurzaamheids-maatregelen uit die binnen die termijn worden terugverdiend. - Gemeente en schoolbesturen maken daarna verdere afspraken over wat er op welk moment per schoolgebouw moet gebeuren en hoe de uiteindelijke verdeling is van de kosten. Hierbij kijken ze ook naar externe subsidie- en/of financieringsmogelijkheden (zie hoofdstuk 6). - De primaire verantwoordelijkheid ligt bij de schoolbesturen. Bij maatregelen, die ook de levensduur van het gebouw verlengen, bekijkt de gemeente samen met het schoolbestuur wat de mogelijkheden zijn. Per gebouw zal dit maatwerk zijn. - Knelpunt: Voor zowel voor de gemeente als voor de schoolbesturen zijn de financiële mogelijkheden, afgezet tegen de wettelijke verplichtingen en ambities, onvoldoende om het gewenste en geambieerde kwaliteitsniveau te kunnen bekostigen.

4.2 Stappenplan aanpak schoolgebouwen Om te beoordelen welke huisvestingsmogelijkheid het best passend/meest efficiënt is, worden bij investeringsvragen eerst de volgende acht stappen doorlopen: 1. Aantonen behoefte op lange termijn (levensvatbaarheid) 2. Inwonen bij andere school 3. Gebouwenruil met andere school 4. Verplaatsing naar ander gebouw 5. Opwaarderen 6. Renoveren 7. Vervangende nieuwbouw/multifunctionaliteit 8. Combinatie van nieuwbouw schoolgebouwen Stap 1: Is aantoonbaar behoefte aan de onderwijsvoorziening voor de lange termijn? - In alle situaties wordt eerst de levensvatbaarheid van de situatie geanalyseerd. Reden: De gemeente wil kapitaalvernietiging/desinvestering voorkomen. Dus: Winterswijk investeert alleen als schoolbesturen hebben aangegeven dat: - de schoolgebouwen op basis van eigen strategisch beleid duurzaam noodzakelijk zijn voor het gebruik door het onderwijs en/of door kind-gerelateerde partners; - er voor de eerste 15 jaar en basisomvang is van minimaal 100 leerlingen, dan wel op andere wijze het voortbestaan wordt gegarandeerd. - De school moet in ieder geval levensvatbaar zijn voor de duur van de afschrijvingstermijn van de gewenste investering. - Het toekomstperspectief van een school moet ook onderdeel uitmaken van de toekomstvisie van het betreffende schoolbestuur.

Stap 2: Is inwoning in een ander schoolgebouw een oplossing? - Deze stap volgt alleen als de levensvatbaarheid is aangetoond en verbetering of uitbreiding van de huisvesting noodzakelijk is. Stap 3 en 4: Is een gebouwenruil of het inzetten van ander vastgoed mogelijk? - Deze stappen volgen als stap 2 niets opleverde. Stap 5: Maakt opwaardering het gebouw technisch, functioneel en energetisch toekomstbestendig? 34

- Als stap 4 niet het gewenste resultaat oplevert, volgt stap 5: tussentijdse opwaardering. - Om te beoordelen of dit de gewenste kwaliteitsverbetering oplevert tegen een verantwoorde prijs, wordt deze optie in alle gevallen afgezet tegenover de variant van vervangende nieuwbouw. Hierbij worden de kosten gedurende de gehele levensduur van een gebouw inzichtelijk gemaakt. Stap 6 en 7: Renoveren of het gebouw vervangen? - Ook bij deze stappen wordt voor de best passende oplossing gekozen. Stap 8: Bij opwaardering, renovatie en nieuwbouw: zijn combinaties met andere partijen mogelijk? - In alle gevallen waarbij opwaardering, renovatie of vervangende nieuwbouw aan de orde is, wordt bekeken of combinaties met andere scholen of voorzieningen op het gebied van opvang, sport, welzijn en cultuur mogelijk zijn. - Bij vervanging/nieuwbouw worden de mogelijkheden voor multifunctioneel bouwen onderzocht en meegewogen.

4.3 Duurzaamheidsopgave voor Winterswijkse scholen In het kader van dit IHP zijn voor het concreet in beeld brengen van de duurzaamheidsopgave voor onze schoolgebouwen de volgende uitgangspunten gehanteerd (de kleur verwijst naar het HEVO-rapport): -

Rood: Geel en Lichtgroen:

-

Donkergroen:

Vervangende nieuwbouw realiseren tussen nu en 5 jaar Opwaarderen tot Frisse scholen C met een afschrijvingstermijn van 15 jaar Opwaarderen tot Frisse scholen B met een afschrijvingstermijn van 25 jaar.

4.3.1 Uitganspunten bij de keuze voor duurzaamheidsmaatregelen Voor de keuzes van de voorgestelde duurzaamheidsmaatregelen zijn twee uitgangspunten van belang. 1. De minimumeisen in het Bouwbesluit Per bouwjaar (tijdvak) verschillen de kenmerken/minimumeisen voor de energiezuinigheid van bouw- en installatiedelen: - Vóór 1975: Gebouw is vanuit bouw niet geïsoleerd, enkel glas, natuurlijke ventilatie, tl-verlichting; - Tussen 1975 en 1992: Gebouw is vanuit bouw voorzien van matige isolatie, enkel- en dubbel glas, mechanische ventilatie afvoer, tl-verlichting; - Tussen 1992 en 2015: Gebouw is vanuit bouw voldoende/goed geïsoleerd, dubbel glas of beter, balansventilatie, tl-verlichting met veegpuls (tijdschakelklok); - Na 2015: Gebouw is vanuit bouw zeer goed geïsoleerd, HR++ beglazing of beter, balansventilatie met WTW, ledverlichting met veegpuls (tijdschakelklok). 2. Het ambitieniveau van de beoogde ingreep Gaan we qua duurzaamheidsmaatregelen voor een voldoende, of voor een goed of hoger? De terugverdientijd van de maatregelen verschilt per duurzaamheidsklasse. - Wettelijk minimum Terugverdientijd: ± 5 jaar - Frisse Scholen klasse C (voldoende) Terugverdientijd: ± 15 jaar 35

- Frisse Scholen klasse B (goed) & (bijna) Aardgas Vrij

36

Terugverdientijd: ± 25 jaar

Keuze voor Frisse school klasse C of B is afhankelijk van de leeftijd en verwachte levensduur Gaat het om een oud gebouw? Dan is in dit IHP gekozen voor Frisse scholen C. Gaat het om een jonger gebouw? Dan is in dit IHP gekozen voor Frisse scholen B. Jong of oud heeft te maken met de te verwachten technische levensduur. Een gebouw van 40 jaar oud kan technisch nog zo’n 20 jaar mee. Daar past geen terugverdientijd van 25 jaar bij. Die 25 jaar is nodig voor frisse scholen B. Dit heeft de Inspectie van het Onderwijs bepaald vanuit haar financieel toezicht op de toepassing van het wettelijk investeringsverbod. Bij de berekening van deze terugverdientijden zijn geen bedragen meegenomen voor het reguliere onderhoud (volgens het MJOP) en eventuele onderwijskundige aanpassingen. 4.3.2 Voorbeeld van duurzaamheidsmaatregelen Op de volgende pagina (figuur 8) ziet u een voorbeeld van mogelijke maatregelen voor schoolgebouwen uit de periode 1975-1992, die aardgas als warmtebron hebben. (Bron: Beslisboomverduurzamingscholen.)

37

Frisse scholen C

Frisse scholen B Vloer isoleren RC 3.5 (FS#2)

Na isoleren spouwmuren Thermische schil

Ventilatie

Verwarming & warm tapwater

Verlichting

Dak na isoleren RC 6,0 Vervanging enkele beglazing in bestaand kozijn Verbeteren kierdichting (vloer, gevel, dak) Aanbrengen handbediende buitenzonwering

Gevel na isoleren Dak na isoleren RC 6,0 Vervanging enkele beglazing in bestaand kozijn Verbeteren kierdichting (vloer, gevel, dak) Aanbrengen handbediende buitenzonwering

Automatische zomernachtventilatie (koelen van het pand met buitenlucht) Mechanische decentrale CO2 gestuurde ventilatie (nieuw) (FS#4)

Automatische zomernachtventilatie (koelen van het pand met buitenlucht) Mechanische decentrale CO2 gestuurde ventilatie (nieuw) (FS#4)

Isolatie om leidingen en appendages

Isolatie om leidingen en appendages Temperatuur regeling per ruimte Weersafhankelijke regeling Optimaliserende regeling op tijdschakelaar Hybride CV – Lucht warmtepomp met bestaande HR107 als back-up (FS#7)

Temperatuurregeling per ruimte Weersafhankelijke regeling Optimaliserende regeling op tijdschakelaar

Handschakelaars uitbreiden met veegschakeling Handschakelaars in verblijfruimtes vervangen door aanwezigheidsdetectie met daglichtschakeling Spaarzame verlichting (led. TL5) [FS#5]

Handschakelaars uitbreiden met veegschakeling Handschakelaars in verblijfruimtes vervangen door aanwezigheidsdetectie met daglichtschakeling

Spaarzame verlichting (led. TL5) [FS#6] Overig

Slimme meter

Slimme meter

Investeringskosten per m2 (incl. btw) (prijspeil 1-12021)

€ 323,14

€ 473,07

Figuur 8

38

4.4 Tussentijds opwaarderen/levenscyclus gebouwen Winterswijk hanteert voor nieuwbouw gebouwen van na 2012 een afschrijvingstermijn van 60 jaar In de loop der tijd verouderen gebouwen technisch en functioneel. Na veertig jaar is sprake van veroudering op het gebied van bijvoorbeeld binnenklimaat, verduurzaming, technische staat en flexibiliteit, zonder dat het hele gebouw is afgeschreven. Gebouwen worden in principe na 40 jaar tussentijds opgewaardeerd - Door een upgrade moet het gebouw weer minimaal 25 jaar vooruit kunnen. - Na 65 jaar is de vraag of een uitgebreide renovatie of vervangende nieuwbouw noodzakelijk is. In alle gevallen moet worden bekeken of: - het onderwijs voor de betreffende upgrade levensvatbaar is (leerlingenprognoses); - het gebouw nog past in het strategisch perspectief van het schoolbestuur; - combinaties mogelijk zijn met andere onderwijsvoorzieningen en kindcentra; - het past binnen het financieel perspectief van de gemeente. Er zijn nog geen bestuurlijke afspraken over de bekostiging van duurzaamheidsmaatregelen Over de bekostiging van de duurzaamheidsmaatregelen zijn in het kader van het IHP nog geen bestuurlijke afspraken gemaakt.

39

5.

Scenario’s per investeringsfase

5.1 Aanpak in dit IHP De uitwerking van de investeringsscenario’s is gebaseerd op verschillende bronnen Naast de uitkomst van de gesprekken, die de afgelopen jaren zijn gevoerd met de schoolbesturen en andere betrokken partners, is bij de uitwerking gebruik gemaakt van: - de Transitieatlas Basisonderwijs (Public Result, 14 oktober 2014); - de leerlingenprognoses (MOOZ, juni 2019); - het overzicht 0-18 jarigen (Achterhoek VO, juli 2019); - de eindrapportage van de schouw van de gebouwen (HEVO, 14 november 2019). De werkgroep Huisvesting gaf tussentijds feedback op de resultaten Het eindresultaat is verwerkt in de vier verschillende investeringsfases. Deze fasering komt overeen met de fasering die HEVO heeft gehanteerd bij de schouw van de gebouwen (zie paragraaf 1.3) Schoolbesturen spraken zich uit over de toekomst van hun eigen schoolgebouwen De gemeente vindt het van groot belang dat zij dit doen. Belangrijk criterium is de levensvatbaarheid van een school op ten minste de middellange termijn (15 jaar). Verder is (nadrukkelijk) aan de orde geweest: - De vraag of een schoolbestuur bijvoorbeeld van plan is om scholen samen te voegen. - Het intensiveren van de samenwerking tussen kinderopvang en onderwijs.

De schoolbesturen hebben hun opvattingen verwerkt in een aanpak per fase Over dat wat in dit hoofdstuk per fase is opgenomen is overeenstemming bereikt tussen de gemeente, de schoolbesturen en - hoewel wettelijk niet verplicht – Stichting Welzijn Winterswijk die als kinderopvangorganisatie actief samenwerkt met het onderwijs. Nog doen: bestuurlijke afspraken maken over de bekostiging van de duurzaamheidsmaatregelen Dit type overleg is complex en vraagt veel maatwerk. Het is de bedoeling om dat op te starten na vaststelling van dit IHP en uit te werken met een te formeren werkgroep (zie paragraaf 4.1). De aanpak van de schoolgebouwen is onderverdeeld in vier fases Deze vier investeringsfases zijn: - Fase 1: Tussen nu en 2026 nieuwbouw of renovatie; - Fase 2: Tussen 2026 en 2032 jaar nieuwbouw of renovatie; - Fase 3: Tussen 2032 en 2036 jaar nieuwbouw of renovatie; - Fase 4: Na 2036 (nader te bepalen).

5.2 Resultaat QuickScan HEVO Welke kosten voor nieuwbouw of renovatie van schoolgebouwen staan de schoolbesturen en de gemeente te wachten? En wanneer dan? De resultaten van de QuickScan van HEVO geven antwoord op deze vragen.

40

5.2.1 Uitkomst basisonderwijs Voor 10 basisscholen is tussen nu en 10 jaar ingrijpend onderhoud of renovatie nodig Volgens de QuickScan komen deze scholen hiervoor technisch in aanmerking: - Emmaschool - ’t Kempken - ’t Woold - De Schakel - De Esch - Stegeman - Julianaschool - Bargerpaske - Koningin Wilhelmina - De Korenburg Dit betekent dat voor de helft van het totale aantal Winterswijkse basisscholen flinke investeringen nodig zijn op de (korte en) middellange termijn. De schoolbesturen en de gemeente hebben voor deze 10 scholen scenario’s uitgewerkt De uitgebreide uitwerking is opgenomen in bijlage 4. In paragraaf 5.4 staat de investeringsplanning weergegeven zoals deze is voorgesteld vanuit het onderwijs. Het college heeft deze planning overgenomen. De kosten zijn gebaseerd op marktconforme prijzen per m2 (voor nieuwbouw en Frisse scholen klasse B) per 1 januari 2021 (HEVO-Nieuwbouwkostenconfigurator1), exclusief bouwkundige renovatie. 5.2.2 Uitkomst voortgezet onderwijs Voor het voortgezet onderwijs zijn vooral investeringen nodig in fase 3 en 4 Op de korte en middellange termijn speelt ingrijpend onderhoud of renovatie hier niet.

5.3 Voorkeursscenario gemeente en schoolbesturen In de voorbereidingsfase van dit IHP heeft een werkgroep, bestaande uit vertegenwoordigers van de schoolbesturen en de gemeente, vijf verschillende scenario’s opgesteld en doorgerekend. Deze scenario’s zijn opgenomen in bijlage 4. Daarnaast zijn overwegingen en criteria verzameld, die zijn verwerkt in het voorkeursscenario Vier windstrekenmodel (inclusief passende optimalisering). Overwegingen en criteria voor het voorkeursscenario Vier windstrekenmodel In willekeurige volgorde volgen hierna eerst de overwegingen en daarna de criteria. De overwegingen: - Goed onderwijs in een passend gebouw en in een veilige omgeving levert een belangrijke bijdrage aan het verkleinen van kansenongelijkheid en het bestrijden van de effecten van armoede; 1

https://www.hevo.nl/actueel/nieuwbouwkostenconfigurator-2020

41

- Het is in het belang van de gemeente om te streven naar toekomstbestendige clusters van scholen. Daarmee kan worden voorkomen dat bij sluiting van niet-afgeschreven schoolgebouwen kapitaalvernietiging optreedt; - Een pluriform onderwijsaanbod draagt bij aan de aantrekkelijkheid en daarmee aan de leefbaarheid van Winterswijk. Vernieuwingen moeten een kwalitatieve bijdrage leveren aan de fysieke leefomgeving; -

Door scholen te clusteren (zoals bij het Vier windstrekenmodel) kunnen scholen binnen dat cluster onderling het verloop van leerlingen opvangen. Denk bijvoorbeeld aan het clusteren van Pelkwijk met Kolibrie en Bataaf, met behoud van hun eigen identiteit; - Binnen Winterswijk-dorp blijft het mogelijk om naar scholen te gaan die geen deel uitmaken van een integraal kindcentrum; - De keuze om voor een ‘buitenschool’ te kiezen wordt gerespecteerd. Met een buitenschool bedoelen we een school die buiten Winterswijk-dorp ligt, zoals bijvoorbeeld in de buurtschappen; - Alle basisscholen van Winterswijk geven in de toekomst steeds meer invulling aan inclusiviteit. Met de vorming van het cluster Juliana, Schakel, Korenburg ontstaat een expertisecentrum. Alle andere Winterswijkse basisscholen kunnen gebruik maken van de expertise en ervaring van dit centrum; - Stichting Accentscholengroep garandeert de instandhouding van de Emmaschool voor een periode van 15 jaar (tenzij dit door beleidswijzigingen of overmacht niet meer mogelijk is); - Schoolbesturen en gemeente moeten ingrijpend investeren in ventilatie, energie- en CO2-reductie. Werken vanuit een langetermijnvisie is hierbij noodzakelijk.

Bij het investeren moet er een balans zijn tussen de investeringen en afschrijftermijnen om zo kapitaalvernietiging te voorkomen; - De schoolbesturen en gemeente concentreren zich qua nieuwbouw op de fases 1 en 2. Tijdens fase 2 wordt de besluitvorming over de uitvoering van fase 3 en 4 opnieuw afgewogen en voorbereid; - Met de uitvoering van het ‘vierwindstrekenmodel’ wordt voorkomen dat kostbare middelen worden geïnvesteerd in gebouwen met leegstand en met een technisch relatief korte levensduur; - De kosten die in het schema zijn opgenomen voor scholen in fases 2, 3 en 4 zijn gebaseerd op het prijsniveau op 1 januari 2021. Hierbij is rekening gehouden met de balans tussen investeringen en afschrijvingstermijnen binnen de betreffende gebruiksperiode.

De criteria: - Voor de vorming van integrale kindcentra (IKC) voor kinderen van 0 - 13 jaar zijn grotere (clusters van) scholen nodig. Op die manier is het voor voorschoolse partners ook een rendabeler onderneming; - De IKC’s worden over alle windstreken in Winterswijk verdeeld; - De bekostiging van basisscholen is gebaseerd op een schoolgrootte van 250 leerlingen. Naarmate een school kleiner wordt, is het voor de schoolbesturen moeilijker zo’n school te exploiteren (de zogenoemde Kleine Scholen Toeslag heeft alleen betrekking op de personele kosten). - Om kleine scholen toch te kunnen exploiteren moeten schoolbesturen geldelijke middelen onttrekken 42

aan grotere scholen (solidariteitsprincipe). Of ze moeten geld inzetten dat bedoeld is voor het onderwijs. In beide gevallen komt de kwaliteit van onderwijs onder druk te staan. Dit voorkeursscenario is uitgewerkt in een planning van vier fases In paragraaf 5.4 tot en met 5.8 zijn deze fases voor het PO beschreven in. In paragraaf 5.9 tot en met 5.13 vindt u de fases voor het VO. De faseverdeling tussen die van het IHP en die van het HEVO-rapport loopt niet helemaal synchroon Het IHP beschrijft vier fases van zes respectievelijk vier jaar en het HEVO-rapport gaat uit van vier fases van vijf jaar. De ordening van HEVO is gebaseerd op puur technische gronden, de onderstaande fasering is het resultaat van technische gronden en beleidsmatige keuzes.

5.4. Fase 1 schoolgebouwen PO

* = Alleen indien niet wordt besloten tot nieuwbouw.

**) = Voorlopige raming, uitwerking met werkgroep verduurzaming.

Tabel 9

Opmerkingen bij fase 1 PO - Het scholencluster Juliana, De Schakel en de Korenburg gaan als afzonderlijke scholen samen in één nieuw te bouwen inclusief IKC; - Gezien de technische staat van de gebouwen en de geldende voorwaarden (> 100 leerlingen) wordt voor het buurschapsonderwijs en vrije school De Esch naar een duurzame oplossing gekeken. Daarbij is aandacht voor actieve participatie van de direct betrokkenen (teams, ouders en vertegenwoordigingen buurtschappen); - In de bestaande gebouwen van de buurtschapsscholen worden eenvoudige optimaliseringsmaatregelen getroffen die passend zijn in de korte gebruiksperiode (maatwerk); - Na de gemeentelijke besluitvorming over de vitalisering van de kern Meddo gaat het College met het bestuur van ’t Kempken in gesprek over de toekomst van de school en over wat dit voor gevolgen heeft voor eventuele gebouwelijke aanpassingen; - Plannen voor de Stegemanschool moeten nog worden uitgewerkt. Opgenomen bedrag is een 1e raming; - Met Accentscholengroep is afgesproken dat de Emmaschool in principe 15 jaar open blijft (zie paragraaf 5.3). In het 10e jaar wordt deze afspraak geëvalueerd (Gemeente en Accentscholengroep); - De uitvoering start na definitieve vaststelling van het IHP.

43

5.6. Fase 2 schoolgebouwen PO Fase-aanpak nieuwbouw vier windstrekenmodel (Voorkeursmodel werkgroep huisvesting): Kosten passende optimalisering Fase 2 periode 2026-2032 Lln. BVO €m2 HEVO Bouwsom Aardgas 15 (niet geheel passend) Bedrag Totaal Wilhelmina 164 1.024 216.458 BargerPaske 240 1.408 404.454 Waliën 114 775 275.436 518 3.207 2.535 9.305.985 896.348 incl. Kinderopvang 400m2 4.071 2.535 10.319.985 Tabel 10

Opmerkingen bij fase 2 PO - Na een evaluatie over de effecten van de gerealiseerde fases 1 volgt de definitieve besluitvorming over fase 2; - Er worden ingrijpender optimaliseringsmaatregelen getroffen die passend zijn bij de gebruiksperiode in fase 2; - De uitvoering van de optimaliseringsmaatregelen kan in samenspraak tussen gemeente en schoolbesturen ook naar voren worden geschoven;

5.7. Fase 3 schoolgebouwen PO Fase-aanpak nieuwbouw vier windstrekenmodel (Voorkeursmodel werkgroep huisvesting): Fase 3 periode 2032-2036 Geen investeringen voorzien abel 11

Opmerkingen bij fase 3 PO - Voor deze fase worden geen renovatie of nieuwbouw plannen voorzien. - Om de aanpak van de gebouwen van Bataaf, Kolibrie, Jozef en Vlier in de juiste afschrijvingstermijn aan te kunnen pakken zijn deze schoolgebouwen in dit concept opgeschoven naar fase 4.

5.8. Fase 4 schoolgebouwen PO Fase-aanpak nieuwbouw vier windstrekenmodel (Voorkeursmodel werkgroep huisvesting): Kosten passende optimalisering Fase 4 Na 2036 nader te bepalen Aardgas 25 Bedrag Totaal Bataaf 370.216 Kolibrie 737.474 1.107.690 Jozef 644.683 Vlier 47.949 Stegeman 2004 762 343.311 1.035.943 Tabel 12

Opmerkingen bij fase 4 PO - Gezien de leeftijd van deze schoolgebouwen is geen nieuwbouw opgenomen; - Gezien de leeftijd van deze schoolgebouwen en de beoogde gebruiksperiode zijn ingrijpende 44

optimaliseringsmaatregelen nodig; - De uitvoering van de optimaliseringsmaatregelen kan in samenspraak tussen gemeente en schoolbesturen ook naar voren worden geschoven; - Alleen het nieuwe gedeelte van Stegeman wordt geoptimaliseerd.

5.9. Fase 1 schoolgebouwen VO Besluitvorming over gebouw van Schaersvoorde Binnen nu en 5 jaar is er (vanwege de verwachte leerlingendaling) voldoende capaciteit beschikbaar in het Gerrit Komrij College (zie tabel 14).

Betrokken school

Aantal lln.

Schaersvoorde

161

Kosten verduurzaming Frisse scholen B De toekomstplannen van deze school worden betrokken bij de visieontwikkeling van Achterhoek VO op het totale VO in Aalten en Winterswijk

Aanvullende informatie Tot besluitvorming bij Achterhoek VO is afgerond, blijft de situatie ongewijzigd. In de toekomst zal blijken of Schaersvoorde in dit gebouw gevestigd blijft.

Tabel 13

5.10 Fase 2 schoolgebouwen VO Er zijn geen schoolgebouwen ingedeeld voor nieuwbouw of renovatie tussen 5 en 8 jaar (fase 2).

5.11 Fase 3 schoolgebouwen VO Binnen 10 tot 16 jaar komt Pronova in aanmerking voor ingrijpende renovatie of nieuwbouw (zie tabel 16). Betrokken school

Aantal lln.

Pronova

209

Kosten verduurzaming Frisse scholen B (nieuwe gedeelte) € 791.931

Aanvullende informatie Oude gedeelte gebouw is verduurzaamd in fase 1

Tabel 14

5.12 Fase 4 schoolgebouwen VO Over 16 jaar of later volgt de verduurzaming van het Gerrit Komrij College (zie tabel 16). Betrokken school

Aantal lln.

Gerrit Komrij College

1289

Kosten verduurzaming Frisse scholen B € 6.122.303

Tabel 15

45

5.13 Kosten Optimalisatie Optimalisatie van de schoolgebouwen VO wordt beoordeeld zodra het VO een besluit heeft genomen over de uitkomst van de discussie over de huisvestingsbehoefte. Pronova (2) GKC

791.931 6.122.303 Totaal

6.914.234

Tabel 16

5.14 Kosten overall Het totale investeringsbedrag t.b.v. nieuwbouw voor het geschetste voorkeursscenario is ruim € 25 miljoen Hieronder staat het investeringsbedrag per fase aangegeven. Fase 1 PO: Nieuwbouw: Fase 2 PO: Nieuwbouw: Fase 3 PO: Nieuwbouw: Fase 4 PO: Nieuwbouw: Fase 1 t/m 4 VO: Totaal: Nieuwbouw:

€ 14.692.458 € 10.319.985 € 0 € 0 € 0 € 25.012.443

Verduurzaming: € 1.052.930 Verduurzaming: € 896.348 Verduurzaming: € 0 Verduurzaming: € 2.143.633 Verduurzaming: € 6.914.234 Verduurzaming:€ 11.007.145

De boekwaarde van de onderwijsgebouwen van de gemeente Winterswijk bedraagt per 31-12-2020 in totaal € 30.600.587. N.B.: * Bovenstaande kostenramingen zijn inclusief BTW * Kosten nieuwbouw betreffen de stichtingskosten van het gebouw, excl. restant boekwaardes van het investeringsmoment, ontwikkelkosten bouwlocaties en infrastructurele maatregelen * Wanneer het IHP door de gemeenteraad wordt vastgesteld, is de basis gelegd voor de verdere uitwerking en besluitvorming. Per project zal aan de Raad gevraagd worden in te stemmen met het gevraagde krediet.

5.15 Meerjaren investeringsraming 1e fase (zie ook blz. 42) Fase-aanpak nieuwbouw vier windstrekenmodel (Voorkeursmodel werkgroep huisvesting): Kosten passende optimalisering Prijspeil 1-1-21 Beslisboom Verduurzaming 2020 Fase 1 periode 2021-2026 Lln. BVO €m2 HEVO Bouwsom Totaal Type Bedrag Totaal Juliana 146 933 geen Schakel 105 746 geen Korenburg 104 1014 geen 355 2693 € 2.535 6.826.755 incl. Kinderopvang 400m2 3093 2.535 7.840.755 Emma 52 464 248.511 Pronova (1) 472.172 Schaersvoorde 7.941 Woold 59 496 26.121 *) Kotten 20 350 39.001 *) MisteCorle 30 352 24.942 *) De Esch 75 577 184 1.775 2.860 5.076.500 818.688 incl. Kinderopvang 300m2 2.075 2.535 5.260.125 Stegeman 1968 761 234.198 **) t Kempken 64 522 3.049 1.591.578 44 1.052.930

* = Alleen indien niet wordt besloten tot nieuwbouw. Tabel 17

**) = Voorlopige raming, uitwerking met werkgroep verduurzaming.

46

Boekwaarde 597.000 152.959 366.832 1.116.791 29.191

16.541 264.723 202.853 121.299

252.585 858.001

DEEL 3: FINANCIERING

47

6. Financiën Waar moeten scholen en gemeente rekening mee houden bij de financiering van de genoemde scenario’s? Wie betaalt wat? En wat zijn mogelijke subsidieregelingen? Dat leest u in dit hoofdstuk.

6.1 Duurzaamheidsinvesteringen Het schoolbestuur is verantwoordelijk voor de aanpassingen in het binnenklimaat Zij moeten hier dus zelf in investeren. Schoolbesturen gebruiken hiervoor de materiële instandhouding (MI) vergoeding van het rijk. Dit gebeurt voor zover dit verantwoord is binnen het geldende investeringsverbod en de totale schoolexploitatie. - De schoolbesturen kunnen een deel financieren op basis van Total Cost of Ownership bij nieuwbouw of renovatie. De bijdrage kan een gunstig effect hebben op het onderhoud en de exploitatie van het gebouw. - De scholen besparen in de aanloop naar de investering op groot onderhoud. Deze besparing investeren zij in de nieuwbouw/aanpassingen. - Na realisatie wordt bespaard op energie- en onderhoudslasten. Belangrijke voorwaarde is dat het schoolgebouw voldoet aan de eisen duurzaamheid en kwaliteit. De gemeente Winterswijk is bereid om bij te dragen in duurzaamheidsmaatregelen Zij vindt dat duurzaamheid een gezamenlijke verantwoordelijkheid is. De omvang van de inzet is uiteindelijk afhankelijk van de scenariokeuze en de beschikbaar gestelde middelen (programma Duurzaamheid).

6.2 Basis voor financiële vertaling duurzaamheidsopgave De financiële vertaling van de duurzaamheidsopgave is gebaseerd op de volgende bronnen en uitgangspunten: - De bedragen duurzaamheid zijn gebaseerd op ‘Beslisboomverduurzamingscholen’ van Ruimte OK en Arcadis (zie: www.verduurzamingscholen.nl). - De marktconforme bedragen nieuwbouw niveau ENG zijn gebaseerd op Bouwkostengenerator HEVO 2020 (zie: www.hevo.nl/actueel/nieuwbouwkostenconfigurator-2020). - De normbedragen nieuwbouw zijn gebaseerd op normbedragen van de VNG (zie: https://vng.nl/nieuws/indexering-normbedragen-onderwijshuisvesting). - In de geraamde kosten voor verduurzaming zijn geen bedragen opgenomen voor regulier onderhoud, bouwkundige renovatie of onderwijskundige aanpassingen. - De bedragen zijn inclusief btw. - Per project moet vóór de uitvoering overeenstemming zijn bereikt tussen de gemeente en de schoolbesturen over de verdeling van de te investeren bedragen. 48

6.3 Gezamenlijke investering Voor het realiseren van de plannen zijn forse financiële investeringen noodzakelijk In het vorige hoofdstuk bleek dat er op korte termijn forse bedragen nodig zijn. Dit vraagt een grote inspanning van de gemeente en de schoolbesturen. Vanuit de zorgplicht financiert de gemeente de noodzakelijke voorzieningen Het zorgen voor adequate onderwijshuisvesting is een wettelijke zorgplicht van gemeenten . De gemeente is verantwoordelijk voor de realisatie van een schoolgebouw dat sober en doelmatig is (niveau BENG). De gemeente ontvangt middelen voor onderwijshuisvesting uit het Gemeentefonds. De benodigde financiële middelen worden door de raad beschikbaar gesteld. Schoolbesturen kunnen een beperkt deel financieren bij nieuwbouw of renovatie. Dit kan dan op basis van Total Cost of Ownership en het moet gaan om duurzaamheidsmaatregelen. Renovatie is onderwerp van overleg tussen schoolbesturen en gemeente. Dit onderwerp is namelijk niet wettelijk geregeld.

6.4 Bespaarde middelen inzetten voor nieuwbouw Bij slecht onderhoud is verrekening mogelijk Als er sprake is van aantoonbaar achterstallig onderhoud in een schoolgebouw bespreken de gemeente en het schoolbestuur de verrekening daarvan bij de overdracht van het gebouw. Hiervoor wordt eerst een staat van onderhoud opgemaakt (art. 28 van de modelverordening Onderwijshuisvesting). Blijkt uit de staat van onderhoud dat er aantoonbaar achterstallig onderhoud is? Dan stellen gemeente en schoolbestuur in overleg vast: - welk deel hiervan voor rekening van het bevoegd gezag komt; - of het bevoegd gezag opdracht verstrekt voor het uitvoeren van de werkzaamheden; - of het bevoegd gezag een in overleg vast te stellen bedrag aan het college betaalt. Het IHP biedt gemeente en besturen de mogelijkheid om grote investeringen uit te stellen Dit kan tot de nieuwbouw gerealiseerd wordt. De bespaarde middelen voor renovatie en duurzaamheid kunnen worden ingezet voor de nieuwbouw. Dat is wettelijk toegestaan.

6.5 Investering per schoolgebouw Bij de uitvoering van het IHP stellen gemeente en schoolbestuur per gebouw een overeenkomst op In de overeenkomst staat wat de respectievelijke bijdragen voor nieuwbouw en duurzaamheid zijn. In 2050 moet de energievoorziening bijna helemaal duurzaam en CO2-neutraal zijn. Iedere overeenkomst is maatwerk Gezien de diversiteit van de gebouwen (verschillende bouwperiodes met verschillende technische kwaliteiten) is zo’n investeringsovereenkomst altijd maatwerk. 49

6.5.1 PO investeren in gebouw Een basisschool mag onder bepaalde voorwaarden wél MI-gelden investeren in het gebouw In paragraaf 2.7 is beschreven dat op dit moment nog sprake is van het zogenaamde investeringsverbod voor het primair onderwijs. Als een schoolbestuur PO een lager energieverbruik of beter binnenklimaat wil realiseren, mag een basisschool hiervoor wel MI-geld inzetten. De voorwaarden hiervoor zijn: - de investering is goed onderbouwd; - er is een redelijke verhouding tussen de investering, het eigen vermogen van het schoolbestuur en de tijd waarin de investering zichzelf terugverdient . Concreet: Bij nieuwbouw wordt van de schoolbesturen een eigen bijdrage verwacht om de voordelen die door de schoolbesturen worden behaald door de energiebesparende maatregelen die worden aangebracht tussen het niveau BENG (Bouwbesluit) en het niveau ENG en verduurzaming èn die door de gemeente zijn bekostigd, te compenseren. De hoogte van deze bijdrage wordt bepaald door middel van voorcalculatie op basis van het ontwerp en nacalculatie op basis van de daadwerkelijk gerealiseerde energiebesparing een jaar na ingebruikname. In het wetgevingsvoorstel staat een terugverdientijd van maximaal twintig jaar Dit hebben de PO-Raad, VO-raad en VNG voorgesteld. Het ministerie van OCW heeft dit nog niet vastgelegd.

Samenwerking tussen schoolbesturen en gemeente kan belangrijke voordelen opleveren Bijvoorbeeld: - een kostenbesparing door beide geldstromen, gemeentelijk en onderwijs (MI-gelden), te bundelen; - door samen slim te investeren kunnen hogere ambities worden waargemaakt. Dit kan middels aanbestedingsprocedures en/of door nieuwbouw te bundelen in IKC’S. 6.5.2 VO investeren in gebouw De investeringsmogelijkheden voor het VO zijn ruimer dan die voor het PO Want: - de vergoedingen voor groot onderhoud zijn al vanaf 2005 overgeheveld van de gemeente naar het schoolbestuur; - het eerdergenoemde investeringsverbod PO is niet van toepassing voor VO.

6.6 Subsidies en ondersteuningsprogramma’s In bepaalde gevallen kunnen scholen een aanvraag indienen voor subsidie of een ondersteuningsprogramma. Hieronder staat een aantal voorbeelden hiervan. Subsidieregeling Groene Schoolpleinen (tot 31 december 2021) - De provincie Gelderland ondersteunt scholen in het basis- en voorgezet onderwijs bij het vergroenen van schoolpleinen. - Het maximum subsidiebedrag is € 17.500 per schoolplein. Subsidieregeling voor Energie Innovaties Schoolbesturen en gemeenten die willen investeren (innoveren) in aardgasloze renovatie van 50

schoolgebouwen, kunnen subsidie aanvragen via deze twee regelingen: - Subsidie voor duurzame Energieopwekking (SDE+); - Demonstratie Energie Innovatie (DEI+). Doel van deze subsidieregeling is om de overstap voor bestaande gebouwen naar een aardgasvrije warmtevoorziening op korte termijn aantrekkelijker en goedkoper te maken. Per deelnemer is maximaal € 125.000 beschikbaar. Programma Scholen Besparen Energie Het programma ondersteunt basisscholen en middelbare scholen actief en onafhankelijk bij het nemen van eenvoudige maatregelen om energie te besparen. In de praktijk blijkt dat kleine ingrepen al zo’n 10% energiebesparing kunnen opleveren. Zo kunnen kleine energiebesparende ingrepen die weinig kosten, schoolbesturen relatief veel geld besparen. Denk bijvoorbeeld aan: - het inzichtelijk maken van het energieverbruik; - het minimaliseren van sluimerverbruik; - het energiezuinig inregelen van de verwarming; - het samen met leerlingen en leerkrachten werken aan energiebesparend gedrag. Specifieke uitkering ventilatie in scholen (SUVIS) De Specifieke uitkering ventilatie in scholen (SUVIS) is een uitkering voor gemeenten om het binnenklimaat van bestaande schoolgebouwen te verbeteren. Het gaat vooral om de financiering van bouw- en installatiekosten. Gemeenten kunnen de aanvraag indienen van 4 januari 2021 tot en met 30 juni 2021.

De gemeente vraagt deze eenmalige uitkering per project op initiatief van de schoolbesturen. Een project betreft één of meerdere schoolgebouwen op dezelfde locatie. Het aantal aanvragen dat de gemeente kan indienen is onbeperkt. De gemeente krijgt maximaal 30% van de totale kosten en in totaal maximaal € 1 miljoen per aanvraag vergoed. Het maximum is gerelateerd aan het aantal leerlingen. Schoolbesturen en gemeente moeten overeenstemming bereiken over de financiering van de resterende 70%. Met de Winterswijkse schoolbesturen is afgesproken dat het resterende bedrag op basis van 50/50 wordt verrekend: 35 % voor de gemeente en 35% voor het schoolbestuur.

6.7 Tot slot In deel 1 van dit IHP gaven we aan dat we voor flinke uitdagingen staan op het gebied van onderwijshuisvesting in Winterswijk. Uit onder andere de gesprekken met alle betrokkenen, de schouw/QuickScan van HEVO en de cijfers van MOOZ en het CBS blijkt dat op het gebied van verduurzaming snelle actie nodig is. Bijna de helft van de schoolgebouwen heeft binnen nu en 10 jaar ingrijpend onderhoud nodig. Daarnaast moeten we anticiperen op dalende leerlingenaantallen en toenemende leegstand. In de Meerjarenraming van de gemeente is rekening gehouden met de financiële consequenties van de investeringen zoals benoemd in fase 1 vanaf 2024 e.v. . De wijze waarop dit vorm heeft gekregen is met de schoolbesturen besproken, zo ook hun eventuele eigen bijdrage. Het is aan de gemeenteraad om tot een afweging te komen en daar besluiten over te nemen. 51

In deel 2 presenteerden we een stappenplan om in te schatten welk scenario (van inwoning tot nieuwbouw) het best bij een schoolgebouw past. We deelden de schoolgebouwen van het primair onderwijs en het voortgezet onderwijs vervolgens in verschillende investeringsfases in: - Fase 1: Tussen nu en 2026 nieuwbouw of renovatie; - Fase 2: Tussen 2026 en 2032 nieuwbouw of renovatie; - Fase 3: Tussen 2032 en 2036 nieuwbouw of renovatie; - Fase 4: Na 2036 (nader te bepalen). Op basis van de ordening in fases is met de werkgroep Huisvesting een prioritering opgesteld. Deze prioritering is opgesteld vanuit het perspectief van de schoolbesturen en is vervolgens breder in de gemeentelijke organisatie besproken. In deel 3 gaven we aan waar scholen en gemeente rekening mee moeten houden bij de financiering van de voorgestelde scenario’s. De gemeente Winterswijk heeft aangegeven bereid te zijn bij te dragen in de duurzaamheidsmaatregelen die worden voorgesteld in de 1e fase. Voor passende huisvesting nu en in de toekomst is maatwerk nodig, passend binnen de in dit IHP genoemde uitgangspunten. Goede (inhoudelijke) samenwerking tussen alle betrokken partijen is hierbij een eerste vereiste. Als gemeente, schoolbesturen van het primair- en voortgezet onderwijs en partners vanuit de kinderopvang blijven we samen de situatie en de ontwikkelingen monitoren.

Samen zetten we onze schouders onder de realisatie van dit Integraal Huisvestingsplan Onderwijs.

52

BIJLAGEN Inhoudsopgave bijlagen: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Rapport QuickScan HEVO Opmerking schoolbesturen over rapport HEVO Overzicht capaciteit gebouwen Gedetailleerde uitwerking planning per fase Leerlingenprognose MOOZ Schema’s beslisboom verduurzaming scholen Begrippenlijst

53

Begrippenlijst Achterhoek VO Appendage

BENG Brede school

BTW BVO CBS COROP DEI+ ENG Frisse school

GPR HEVO HR++ IHP IKC

Kindcentrum KOV Lln Lumpsum

MI MJOP MOOZ No-regret maatregel Normbedrag

OCW

Bestuur van vijftien scholen voor voortgezet onderwijs in de Achterhoek Een toestel dat is opgenomen in het waterleidingnet waarmee het functioneren van de waterleidinginstallaties wordt gemeten, geregeld of beveiligd. Bijna-energieneutraal gebouw Combinatie van onderwijs met andere voorzieningen zoals naschoolse opvang, sport, welzijn of cultuur. Deze zijn fysiek bij elkaar gebracht, maar niet geïntegreerd (er zijn verschillende besturen). Belasting Toegevoegde Waarde (omzetbelasting) Bruto Vloer Oppervlak Centraal Bureau voor de Statistiek Coördinatie Commissie Regionaal Onderzoeks Programma Er zijn 40 COROP-gebieden (regio’s) in Nederland. Demonstratie Energie Innovatie (subsidieregeling) Energieneutraal gebouw Een Frisse school is een schoolgebouw (basis- of voortgezet onderwijs) met een laag energiegebruik en een gezond binnenmilieu als het gaat om luchtkwaliteit, temperatuur, comfort, licht en geluid. Er zijn drie ambitieniveaus: klasse C (voldoende), klasse B (goed) en klasse C (uitmuntend).

Methodiek om te kunnen sturen op duurzaamheid, met de modules Energie, Milieu, Gezondheid, Gebruikskwaliteit en Toekomstwaarde Adviesbureau op het gebied van duurzame huisvesting Meest toegepaste vorm van dubbelglas Integraal Huisvestingsplan Integraal Kindcentrum Dit is een voorziening waarin organisaties als onderwijs, kinderdagverblijf, buitenschoolse opvang, peuterspeelzaal en welzijnsactiviteiten voor kinderen zijn geïntegreerd om zo te zorgen voor een doorlopende ontwikkellijn. Er wordt gewerkt vanuit één locatie, met één bestuur en vanuit één pedagogische visie. Integraal kindcentrum Kinderopvang Leerlingen Budget dat onderwijsinstellingen jaarlijks van de Rijksoverheid krijgen voor de kosten van materiaal en personeel. Dit budget wordt in één keer uitbetaald. Instellingen bepalen zelf hoe ze de lumpsum besteden. een jaarlijkse betaling in één keer. De Inspectie van het Onderwijs houdt toezicht op het financiële beleid van onderwijsinstellingen. Materiële instandhouding Meerjaren onderhoudsplan Maatschap voor Onderwijs OnderZoek Duurzaamheidsmaatregelen waarbij je de energievraag beperkt en het comfort verhoogt Vast, gemiddeld bedrag vanuit de VNG-verordening voor vergoeding van een bepaalde voorziening bij het bouwen, verbouwen en/of uitbreiden van schoolgebouwen. Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap 54

OZB Passend onderwijs

PO PO-Raad

PvE RC SDE+ Sociaal domein

SOPOW SWW TCO VeLo-vergoeding VNG VO VO-raad

VVE VVHO Wmo WPO WTW

Onroerende zaakbelasting Alle leerlingen moeten een plek krijgen op een school die past bij hun kwaliteiten en hun mogelijkheden, zodat elk kind het beste uit zichzelf kan halen. Scholen hebben een zorgplicht om kinderen een passende onderwijsplek te bieden. Dit doen ze bijvoorbeeld door extra hulp te bieden aan leerlingen die dit nodig hebben, zoals kinderen met leer- of gedragsproblemen. Primair onderwijs De sectororganisatie voor het primair onderwijs (PO). De vereniging behartigt de gemeenschappelijke belangen van de schoolbesturen in het basisonderwijs, speciaal basisonderwijs en (voortgezet) speciaal onderwijs. De PO-Raad richt zich op de domeinen: bekostiging, werkgeverschap en de hoofdlijnen van het onderwijsbeleid. Programma van Eisen Isolatiewaarde van een constructie Subsidie voor Duurzame Energieopwekking Alle inspanningen die de gemeente verricht rond werk, participatie en zelfredzaamheid, zorg en jeugd, op basis van de Wmo, de Participatiewet, Jeugdwet en de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening. Stichting Openbaar Primair Onderwijs Winterswijk Stichting Welzijn Winterswijk (kinderopvang) Total Cost of Ownership (levensduurcyclus): berekening van alle kosten voor aanschaf en gebruik gedurende de hele levenscyclus van een product of dienst.

Vereenvoudiging Londo: bekostiging voor materiële instandhouding Vereniging van Nederlandse Gemeenten Voortgezet onderwijs Vereniging van scholen in het voortgezet onderwijs. De raad behartigt de belangen van het voortgezet onderwijs en bevordert de kwaliteit van het onderwijs door schoolbestuurders en schoolleiders te faciliteren bij het vervullen van hun taak. Voor- en vroegschoolse educatie Verordening Voorzieningen Huisvesting Onderwijs Wet maatschappelijke ondersteuning Wet op het primair onderwijs Warmteterugwinning

55

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Winterswijk&id=8d4d0bf0-0b6a-4b57-9475-240f46591b7c