Hoofdlijn klimaatstresstestresultaten
Tekst van het document
Stresstestresultaten Winterswijk, hoofdlijn 16 dec.’20, A. van Woerkom Inhoud 0. 1. 2. 3.
Inleiding Water/extreme neerslag Droogte Hitte
Inleiding Met klimaatstresstesten worden kwetsbaarheden van een gebied weergegeven. Er wordt onderzocht waar, wanneer, welke problemen kunnen ontstaan uitgaande van de nu verwachte klimaatontwikkelingen. De stresstest onderzoekt de kwetsbaarheid van objecten en functies in een gebied met specifieke aandacht voor bijv. vitale en kwetsbare functies. De stresstesten gaan over zowel het stedelijk als landelijk gebied. Op landelijk niveau is afgesproken dat de stresstest ongeveer iedere 6 jaar wordt geactualiseerd om voortschrijdend inzicht mee te nemen en het beeld van de kwetsbaarheden bruikbaar te houden. De resultaten van de stresstesten bestaan uit feitelijke informatie, die wordt weergegeven in vooral kaarten zonder verdere analyse, advies, aanbevelingen of oplossingen. De belangrijkste indicatieve resultaten uit de stresstesten voor de thema’s water/extreme neerslag, droogte en hitte voor onze gemeente Winterswijk worden per thema op hoofdlijn door specialisten samengevat als hierna beschreven.
1.Water/extreme neerslag Stedelijk gebied; omvangrijk en veel wateroverlast treedt op in het zuidoosten van de kom Winterswijk langs de Wehmerbeek vanaf landgoed Eelink tot het Centrum (Dingstraat), vooral rondom EelinkstraatMorsestraat Huininkmaatstraat. Wateroverlast van minder betekenis wordt berekend in enkele wijken, waaronder kleine delen van Zuilenes en Branderbosch en delen van Industrieterrein Zuid. Neveneffect van wateroverlast kan zijn dat dat ten koste kan gaan van de begaanbaarheid van wegen en dat panden kans op waterschade lopen. Dat is met name in de delen van voornoemde gebieden soms het geval, ook worden sommige wegen voor zelfs calamiteitenverkeer onbegaanbaar . Buitengebied; in het buitengebied komt naast de bekende beektrajecten in het hele buitengebied rondom de Kottenseweg ter hoogte van landgoed Eelink bij hevige neerslag veel water op maaiveld te staan. Daarnaast in het westen rondom Miste een groot gebied, elders kleinere gebieden , bijv. ten zuidoosten van Meddo. Kortstondig hoeft dat geen probleem te zijn, echter rondom deze gebieden is ook de overstromingsduur relatief lang (1 dag of meer). Gezien het landgebruik, overwegend grasland maar vooral bij akkerbouw, kan dat ongunstig zijn. 2.Droogte Droogte wordt in de kaarten beschreven aan de hand van verschillende items. 1.
Droogtegevoeligheid van de bodem en grondwaterstanden De droogtegevoeligheid varieert van beperkt tot zeer droogtegevoelig, waarbij het oosten van de gemeente Winterswijk tegen de Duitse grens het meest aaneengesloten zeer droogtegevoelig is. Dat is echter in het huidige klimaat al het geval in het oosten. In de overwegend lagere delen in het westen zal de droogtegevoeligheid en de lagere grondwaterstanden in de toekomst toenemen. 2. Droogvallende beken Afvoerloosheid en droogval treedt gemiddeld op in vrijwel alle beken in Winterswijk met uitzondering van de Boven Slinge met enkele bovenlopen en de Groenlose Slinge. In een droge zomer gaan ook de bovenlopen droogvallen. Dit droogvallen is dodelijk voor flora en fauna in de bijzondere beken, die in het oosten en zuiden van de gemeente Winterswijk liggen. Dit betreft vooral kwetsbare diersoorten waarvoor de Winterswijkse beken een grote nationale betekenis hebben, zoals de beekprik, beekforel en bosbeekjuffer. 3. Natuur en ecosystemen Natuurgebieden in de vorm van oppervlaktewater als Korenburgerveen en Wooldseveen zijn droogte gevoelig en dus ook kwetsbaar. Veel andere natuurgebieden zijn beperkt droogtestressresistent. Naast gebieden zijn ook een aantal kwetsbare dier en plantensoorten gevoelig voor droogte. Dit betreft soorten die gebonden zijn aan natte biotopen of beken, zoals libellen, vissen en dagvlinders.
4. Natuurbranden Binnen de gemeente Winterswijk zijn in het buitengebied relatief veel gebieden met brandrisico in bos- of heidegebieden. Naast deze gebieden ook mogelijk in aangrenzende droge landbouwgebieden met bijv. rijp koren. 5. Landbouw De droogte heeft veel invloed op al het landbouwkundig gebruik met impact op groei, vitaliteit en opbrengst. 6. Groen in stedelijk en landelijk gebied In het buitengebied van Winterswijk zijn er relatief veel bomen met hoog of maximaal vochttekort; het gaat daarbij om ruim de helft van het areaal. De daadwerkelijke kwetsbaarheid is afhankelijk van de vitaliteit van de betreffende boom met als gevolg verzwakking of sterfte. 7. Landschap Door klimaatverandering wordt het droger; in het oosten van de gemeente na drie aansluitende droge zomers (2018-2020) al flink merkbaar, in het westen in toekomst mogelijk met meer invloed. Dit heeft in toenemende mate effect hebben op het bijzondere coulissen landschap met de karakteristieke beken. Poelen en beken vallen droog; bomen en struiken lopen droogteschade op. 3.Hitte Effect van hitte wordt uitgedrukt in hitte-eilanden (temperatuursverhoging door opwarming) en door toename van het aantal warme nachten per jaar.
Stedelijk gebied; hoge hitte-eilanden (tot 3 a 4°C gemiddelde temperatuursverhoging-midden op de dag is dat hoger ) treden in vooral de kom van Winterswijk, te weten het centrum, de spoorzone en op bedrijventerrein (Industrieterrein Noord en Zuid). Daarnaast lokaal bij bijv. het ziekenhuis en sportparken. Belangrijk daarbij te vermelden dat er in het centrum veel vitale en kwetsbare functies met hitterisico’s zijn; het gaat daarbij o.a. om verzorgingstehuizen, kinderdagverblijven en sociale woningbouw. In de gebieden waar hoge hitte-eilanden optreden (centrum en bedrijventerreinen) komen in het huidige klimaat warme nachten al relatief veel voor, maar worden in de toekomst het aantal warme nachten nog aanzienlijk hoger (factor 2 tot 4). Dit heeft invloed op alle doelgroepen. Belangrijk te weten dat in een ander groot deel van Winterswijk (gele gebieden) ook verhoogde temperaturen voorkomen, risicovol voor kwetsbare groepen. Ook in de kerndorpen vinden temperatuursverhogingen plaats evenals een toename van het aantal warme nachten, zeer lokaal in dezelfde orde van grootte als in de kom van Winterswijk. Buitengebied; veel minder effect dan in stedelijk gebied, echter zeer lokaal treden hitte-eilanden met temperatuursverhoging tot 3 a 4°C op bij met name bedrijventerreinen, bijv. Dennenoord, Steengroeve maar soms ook bij vooral grotere agrarische bedrijven.
Deels zijn dat vooral de grotere veehouderijen, waarbij hittestress bij dieren (pluimvee, geiten, koeien) een aandachtspunt is.