C3-Brief Bouwplannen ’t Elink
Tekst van het document
Aan: College van burgemeester en wethouders en leden van de raad van de gemeente Winterswijk Afschrift: Adviescommissie Cultuurhistorie van de gemeente Winterswijk Verzonden per e-mail: griffie@winterswijk.nl en gemeente@winterswijk.nl
Onderwerp: bouwplannen ’t Elink
Hummelo, 29 augustus 2023
Geacht College en leden van de Raad,
Aanleiding Bij Heemschut zijn vragen binnengekomen omtrent mogelijke bouwplannen op en bij het erf van de boerderij ‘Elink, aan de Kottenseweg in Winterswijk. Uit een krantenartikel van Achterhoek Nieuws d.d. maart 2022 kunnen wij opmaken dat de eigenaren een principeverzoek bij de gemeente hebben ingediend voor de realisatie van vijf nieuwe wooneenheden nabij boerderij ’t Elink aan de Kottenseweg in Winterswijk. Daarnaast worden bestaande (bij)gebouwen verbouwd voor met name woonfuncties in de huursector. Wij hebben uw gemeente per e-mail verzocht de tot dusver bekende plannen met ons te delen zodat wij een (voorlopig) oordeel kunnen vormen over een eventuele aantasting van de cultuurhistorische waarde van de bebouwing en het ensemble. Echter, u heeft ons medegedeeld deze informatie niet te willen verstrekken omdat er nog geen definitief plan is ingediend. Daarom moeten we ons voorlopig oordeel helaas baseren op zeer beperkte informatie. Vaststaat dat de ligging van de boerderij met bijgebouwen en het omliggende landschap van bijzondere waarde is. De boerderij is bovendien een Rijksmonument. Met de bijgebouwen en de hoge bomen vormt het een zeer karakteristiek en authentiek erf. Een zeer zorgvuldige afweging lijkt ons noodzakelijk. Erfgoedvereniging Bond Heemschut, vereniging tot bescherming en instandhouding van cultureel erfgoed in Nederland. Opgericht in 1911.
Beschermvrouwe: H.K.H. Prinses Beatrix Erfgoedvereniging Heemschut | Nieuwezijds Kolk 28 | 1012 PV Amsterdam | www.heemschut.nl | info@heemschut.nl
Nut en noodzaak In de toelichting op het principeverzoek wordt aangegeven dat als thema is gekozen het verbinden van mensen en generaties. De vijf toe te voegen wooneenheden, ondergebracht in één of twee woongebouwen, zijn bedoeld voor een kleinschalige woongemeenschap. De landelijke ervaring met deze woongemeenschappen is zeer variërend. In eerste aanleg is de binding van een dergelijke woongemeenschap sterk, maar na verloop van tijd, wanneer er nieuwe bewoners komen, neemt deze binding af. In de praktijk zien we dat vervolgens allemaal zelfstandige woningen ontstaan met bijbehorende schuttingen, eigen tuintjes en schuren. Het concept van een hechte woongemeenschap en samenhangende bebouwing verdwijnt dan. We vragen ons af of het unieke karakteristieke landschap en beeld aangetast moeten worden door een dergelijke toevoeging. Initiatieven voor woongroepen zijn wellicht mogelijk op andere locaties in het buitengebied waar de landschappelijke waarde niet zo nadrukkelijk aanwezig is. Onze bezwaren richten zich met name tegen de toevoeging van de nieuwbouw, waarbij in eerste instantie het nut en noodzaak in twijfel worden getrokken. In financiële zin biedt een zorgvuldige transformatie van de bestaande gebouwen tot huurwoningen, B en B etc. mogelijkheden voor een gezonde exploitatie.
Het onderhoud van het Rijksmonument wordt voor een belangrijk deel gesubsidieerd door de daarvoor beschikbare Rijksbijdragen. Extra toevoegingen met woningen lijkt uit oogpunt van instandhouding van het erfgoed niet noodzakelijk. Zoals vermeld, vormt het huidige ensemble een zeer karakteristiek Achterhoeks erf. In de Omgevingsvisie voor het buitengebied 2019 worden deze erven aangeduid als kernkwaliteit waarbij initiatieven aan die kwaliteiten moeten bijdragen. Het eventueel toevoegen van gebouwen aan een dergelijk erf dient zeer zorgvuldig te gebeuren. Bij het ingediende principeverzoek wordt rekening gehouden met de belangrijke scheiding tussen voor en achter, wat een goed uitgangspunt is. Echter de nieuwbouw is op een aanzienlijke afstand van het bestaande erf gesitueerd waardoor het er geen eenheid mee vormt en de samenhang verloren gaat en derhalve niet bijdraagt aan de kwaliteit. Wij kunnen ons mogelijk wel vinden in een toevoeging van een woning direct aansluitend aan het bestaande erf, waardoor de erffunctie blijft behouden. Uiteraard dient deze woning ondergeschikt te zijn aan de hoofdboerderij. Van belang is daarbij ook dat het huidige erfbeeld blijft behouden en waarbij het één gemeenschappelijke ruimte tussen de gebouwen blijft en verder geen indeling krijgt in de vorm van schuttingen, tuintjes, paden etc.
Erfgoedvereniging Bond Heemschut, vereniging tot bescherming en instandhouding van cultureel erfgoed in Nederland. Opgericht in 1911. Beschermvrouwe: H.K.H. Prinses Beatrix Erfgoedvereniging Heemschut | Nieuwezijds Kolk 28 | 1012 PV Amsterdam | www.heemschut.nl | info@heemschut.nl
De voorgestelde landschappelijke toevoeging zouden nog eens tegen het licht kunnen worden gehouden. Door de zware beplanting die wordt toegevoegd, wordt het zicht op de huidige fraaie bosranden, bomengroepen en open weilanden deels ontnomen. Vanuit historisch perspectief kan het toevoegen van beplanting te verdedigen zijn maar in de huidige situatie gaat dit ten koste van het zeer fraaie landschapsbeeld.
Op grond van vorenstaande verzoeken wij u vriendelijk, bij de beoordeling van de definitieve plannen, de aangegeven aspecten in de afweging te betrekken.
Graag ontvangen we van de goede ontvangst van deze brief een bevestiging. Gelieve voor correspondentie het adres van ons secretariaat te gebruiken: Secretariaat Bond Heemschut commissie Gelderland Hessenweg 9 6999 BH Hummelo
Met vriendelijke groet,
Maud Arkesteijn van Willigen Voorzitter Bond Heemschut commissie Gelderland
Erfgoedvereniging Bond Heemschut, vereniging tot bescherming en instandhouding van cultureel erfgoed in Nederland. Opgericht in 1911. Beschermvrouwe: H.K.H. Prinses Beatrix Erfgoedvereniging Heemschut | Nieuwezijds Kolk 28 | 1012 PV Amsterdam | www.heemschut.nl | info@heemschut.nl