Bijlage bij Nota zienswijzen- Nieuwe en-of aangepaste onderzoeken
Tekst van het document
Bron: Gemeente Winterswijk (2020)
Laddertoets DAV-terrein Winterswijk 20.246
7
3 Ruimtelijk verzorgingsgebied CONCLUSIES • •
Winterwarm heeft een lokale binding vanwege de herkomst van personeel. Voor het (her)huisvesten is een locatie geschikt die goed bereikbaar is voor het personeelsbestand. Wanneer we dit in breder perspectief plaatsen dan omvat het ruimtelijk verzorgingsgebied een straal van 10-15 kilometer. We verstaan daaronder de gemeenten Aalten, Oost-Gelre en Winterswijk.
Om de vraag (en de daarvan afgeleide behoefte) naar bedrijventerreinen te bepalen is het allereerst van belang het ruimtelijk verzorgingsgebied van de beoogde ontwikkeling af te bakenen. Binnen deze regio worden vraag en aanbod ten opzichte van elkaar afgewogen. We bepalen het ruimtelijk verzorgingsgebied voor het voorliggende bestemmingsplan in twee stappen. Allereerst kijken we specifiek naar het ruimtelijk verzorgingsgebied van Winterwarm, waarop het bestemmingsplan immers is toegespitst. Vervolgens plaatsen we dit in het bredere perspectief van de bedrijfsruimtemarkt in Winterswijk en de rest van de Achterhoek.
3.1 Ruimtelijk verzorgingsgebied Winterwarm Winterwarm heeft een internationaal afzetgebied Het afzetgebied (voor producten) van Winterwarm is internationaal. Het bedrijf verkoopt zijn producten via dealers in verschillende Europese landen. Ook in Nederland worden producten geleverd aan een viertal groothandelsondernemingen. De groothandels hebben verschillende afleveradressen, waarvan ongeveer de helft in Gelderland (Apeldoorn, Didam, Doetinchem en Twello) en ook enkele adressen in Alkmaar, Alphen a/d Rijn en Strijen. Op basis van afzetgebied (voor producten) kan aan het bedrijf dan ook geen specifiek ruimtelijk verzorgingsgebied worden toegeschreven, constateren we. Ongeveer 70% van de werknemers is afkomstig uit Winterswijk Voor Winterwarm tekent zich een lokaal verzorgingsgebied af op basis van de herkomst van de huidige werknemers. Het bedrijf is voornemens om te verplaatsen van hun huidige locatie, maar wil het werknemersbestand van ongeveer 71 personen graag behouden. Zij beschikken veelal over specifieke kennis en kunnen daarom niet zonder meer vervangen worden. In het bijzonder gezien de landelijke schaarste van technisch personeel 1. Bovendien, zoals in vrijwel alle bedrijven het geval is, is ook bij Winterwarm het personeel essentieel voor een goede bedrijfsvoering.
Op dit moment woont ongeveer 70% van het huidige personeel binnen een straal van 5 kilometer van de huidige vestiging, veelal in Winterswijk zelf. Ongeveer 15% woont in een straal van 10 tot 15 kilometer, en eveneens ongeveer 15% reist meer dan 15 kilometer naar de huidige vestiging. Daarmee heeft het bedrijf een lokale binding Vanuit dat perspectief heeft Winterwarm bij het zoeken naar een nieuwe vestiging een ruimtelijk verzorgingsgebied van een beperkte omvang. Voor het bedrijf is het belangrijk om zich te (her)huisvesten op een locatie die nog altijd goed bereikbaar is voor het huidige personeelsbestand. De nieuwe bedrijfslocatie ligt daarom idealiter niet verder dan 10 tot maximaal 15 kilometer van de huidige locatie. Hoewel een locatie in Winterswijk vanuit bedrijfsperspectief het meeste voor de hand ligt, is het reëel om in dat geval in ieder geval ook de buurgemeenten in de locatieafweging te betrekken. 1
UWV (2019). Moeilijk vervulbare vacatures.
Laddertoets DAV-terrein Winterswijk 20.246
8
Figuur 3: Reisafstanden van de huidige vestigingslocatie
Bron: Openstreetmap, IBIS (2020), CBS (2020); bewerking Stec Goep (2020)
3.2 Ruimtelijk verzorgingsgebied in breder perspectief De reisafstanden voor werknemers van Winterwarm komen overeen met het landelijk beeld De cijfers van werknemersherkomst passen binnen de cijfers die landelijk bekend zijn voor woonwerkverplaatsingen. In een eerdere studie 2 werd geconstateerd dat de mediaan voor forenzen – gedefinieerd als mensen die in een andere gemeenten wonen dan werken – in Gelderland op ongeveer 16 kilometer lag. Daarnaast bestaat er nog een grote groep niet-forenzen, die in dezelfde gemeente wonen en werken, en daarmee veelal op kortere afstand wonen. In deze studie bleek dat de verdeling tussen forenzen en niet-forenzen in Gelderland ongeveer 50/50 was. Voor de volledige populatie zal de mediaan van de reisafstanden dan ook lager liggen, naar schatting om en nabij de 10 kilometer. Met name voor personeel zonder mastertitel (of hoger), waaronder het gros van het werknemersbestand van Winterwarm valt, geldt dat de reisafstanden in de regel relatief beperkt blijven, wordt in het onderzoek geconstateerd.
2
Van Roon, Vos, Linder & Dankmeyer (2011). De invloed van opleidingsniveau op de woon-werkafstand.
Laddertoets DAV-terrein Winterswijk 20.246
9
Gemiddelde verhuisafstand bedrijven regio Achterhoek 8 à 9 kilometer We zien een dergelijke beperkt verzorgingsgebied ook terug in de historische gemiddelde verhuisafstand van bedrijven in de Achterhoek. Eerdere onderzoeken 3 laten bijvoorbeeld zien dat circa 90 tot 95% van de bedrijfsverplaatsingen binnen de COROP-regio plaatsvindt en dat ongeveer 65% daarbij ook binnen de gemeentegrenzen blijft. De gemiddelde verhuisafstand van bedrijven bedraagt landelijk ongeveer 7,5 kilometer. Voor de Achterhoek, waar Winterswijk onderdeel van uitmaakt, is deze afstand iets groter, namelijk ongeveer 8 à 9 kilometer (zie figuur 4). We concluderen uit deze onderzoeken dat: • circa 5% van alle bedrijven over de gemeentegrenzen wil verhuizen (en dus een sterke voorkeur heeft voor de eigen gemeente); • circa 75% van de bedrijven verhuist binnen een straal van 5 kilometer rondom de bestaande vestiging; • circa 40% van alle bedrijven verhuist binnen een straal van 1 kilometer rondom de bestaande vestiging. Figuur 4: Gemiddelde verhuisafstand bedrijven per COROP
Bron: CBS (2013)
Bovenstaande gaat expliciet over verhuizingen, zoals ook in de situatie van Winterwarm het geval is. Dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld een nieuwe vestiging van een bedrijf of een bedrijf dat een bewuste beslissing maakt om zich over grotere afstand te verplaatsen, bijvoorbeeld omwille van logistieke redenen. In die bedrijfsdoelgroep, waaronder we Winterwarm dus niet rekenen, wordt een afweging vaak op een groter schaalniveau gemaakt, zoals op COROP- of zelfs provinciaal schaalniveau. Ook wordt een afweging op een dergelijk schaalniveau opportuun als het voorliggende plan in een voor de regio uniek vestigingsklimaat kan voorzien, bijvoorbeeld voor grootschalige bedrijven, bedrijven die een hoge mate van omgevingshinder veroorzaken of bijvoorbeeld door de aanwezigheid van een multimodaal overslagpunt. Dit is echter in het voorliggend plan niet het geval. Ruim 80% van de bedrijven in Winterswijk verhuist binnen de gemeentegrens Voorgaande cijfers worden bevestigd door de historische bedrijfsverplaatsingen in Winterswijk. Uit een analyse van verhuisbewegingen van bedrijven van en naar een bedrijventerrein in Winterswijk blijkt dat de instroom naar de gemeente relatief beperkt is. Van 2011 tot heden hebben zich in Winterswijk ongeveer 22 bedrijven binnen of naar Winterswijk verhuisd 4 (exclusief nieuwe bedrijfsoprichtingen).
Ruim 80% van de verhuizingen vond binnen de gemeentegrenzen plaats. Slechts drie bedrijven verhuisden van buiten de gemeente naar Winterswijk. Slechts vier bedrijven zijn afkomstig van buiten de gemeente. De herkomst van deze bedrijven: Bredevoort en Dinxperlo (gemeente Aalten), Ruurlo (gemeente Berkelland), Varsseveld (gemeente Oude IJsselstreek). Uit de analyse blijkt een sterke lokale binding (veelal interne verhuizingen). Met andere woorden, bedrijventerreinen in Winterswijk bedienen veelal een lokaal verzorgingsgebied. 3 4
PBL (2007) & CBS (2013) Vastgoeddata (2020)
Laddertoets DAV-terrein Winterswijk 20.246
10
3.3 Uitgangspunt: ruimtelijk verzorgingsgebied omvat een straal van 10 tot 15 kilometer Bij het bepalen van dit ruimtelijk verzorgingsgebied hebben we rekening gehouden met zowel de lokale binding van Winterwarm – gericht op Winterswijk en buurgemeenten – als algemene kenmerken van de bedrijfsruimtemarkt in de regio, waaruit onder meer blijkt dat bedrijven die verhuizen, zoals in de voorliggende casus het geval is, dat vaak over slechts een beperkte afstand doen. Op basis van voorgaande uiteenzetting, hanteren we als uitgangspunt voor voorliggend plan een ruimtelijk verzorgingsgebied dat een straal omvat van 10 tot 15 kilometer 5. Daaronder verstaan we in het vervolg van deze Laddertoets de gemeenten Aalten, Oost-Gelre en Winterswijk. Het gebied dat binnen deze straal in Duitsland valt laten we buiten beschouwing, omdat we historisch, op enkele uitzonderingen na, geen verplaatsingsdynamiek zien tussen beide landen. Dat heeft in veel gevallen te maken met de administratieve en fiscale wijzigingen die met een dergelijke internationale verhuizing gepaard gaan, is onze ervaring. Hierom vinden we het betrekken van de Duitse situatie ook in het geval van voorliggend plan geen reëel uitgangspunt. Figuur 5: Overzicht verzorgingsgebied Winterwarm binnen straal 10-15 kilometer
Bron: Stec Groep (2020)
5
In lijn met bijvoorbeeld ECLI:NL:RVS:2017:820 (ABRvS 29 maart 2017)
Laddertoets DAV-terrein Winterswijk 20.246
11
4 Ruimtevraag CONCLUSIES • •
De ruimtevraag van Winterwarm is reëel met het oog op de gerealiseerde en verwachte (omzet)groei en is van belang voor een efficiëntere en veiligere bedrijfsvoering. De uitbreidingsvraag in het verzorgingsgebied bedraagt circa 31 tot 51 hectare in de periode tot 2030 (10 jaar).
De Ladder vraagt om een beschrijving van de behoefte binnen het ruimtelijk verzorgingsgebied van de nieuwe stedelijke ontwikkeling. Voor het bepalen van de behoefte aan bedrijventerrein hanteren we een periode van 10 jaar. Uit jurisprudentie 6 blijkt dat dit een gangbare periode is. De behoefte bepalen we door de verwachte ruimtevraag binnen het ruimtelijk verzorgingsgebied (binnen de doelgroep van het voorliggende plan) te vergelijken met het beschikbare aanbod binnen het verzorgingsgebied. In dit hoofdstuk gaan we in op de ruimtevraag. We doen dit wederom in twee stappen. Allereerst kijken we specifiek naar de ruimtevraag van Winterwarm en vervolgens plaatsen we dit in het bredere perspectief van de bedrijfsruimtemarkt in Winterswijk en de rest van de Achterhoek.
4.1 Ruimtevraag Winterwarm Omzet van Winterwarm afgelopen vijf jaar bijna verdubbeld Winterwarm ontwikkelt en produceert diverse types luchtverwarmingstoestellen voor bedrijfsmatige toepassingen. Traditioneel ligt de focus op direct gasgestookte luchtverwarmers voor het verwarmen van grote ruimtes. Omdat Nederland de doelstelling heeft om in 2050 gasvrij te zijn, heeft Winterwarm ook alternatieven op de markt gebracht om in deze behoefte te kunnen voorzien. Sinds 2008 heeft Winterwarm de verwarmingstak verder uitgebreid met de verwarming voor kassen en stallen (2e tak: agri-markt) in zowel gasgestookte als oliegestookte heaters. Medio 2015 heeft het bedrijf besloten om een afdeling specifiek voor LED verlichting op te zetten. WinLed Lighting Solutions (3e tak) creëert een stabielere basis voor het bedrijf omdat er naast luchtverwarming nu ook lichtoplossingen geleverd kunnen worden. Het bedrijf is de laatste jaren hard gegroeid. De afgelopen vijf jaar is de omzet van Winterwarm bijna verdubbeld (van circa € 8 miljoen in 2014, naar ruim € 14,5 miljoen in 2019). Dit is een omzetgroei van ruim 80%. Het bedrijf heeft de ambitie om ook de komende jaren nog flink te groeien. Het bedrijf verwacht in 2025 een omzet te draaien van € 20 miljoen. Deze zal naar verwachting in 2030 uitgegroeid zijn naar circa € 25 miljoen.
De omzetgroei van de afgelopen jaren heeft geresulteerd in een groeiend personeelsbestand. In 2014 waren er bij Winterwarm 42 vaste krachten in dienst. In 2019 is het aantal werknemers met een vast dienstverband gestegen naar 71 7. De groei over deze periode bedraagt bijna 70%. Ook voor de komende jaren wordt verdere omzet- en productiegroei verwacht Winterwarm verwacht ook de komende 10 jaar (en verder) te groeien in omzet en productie. Hieronder een overzicht van de belangrijkste ontwikkelingen waarop deze verwachting gebaseerd is: • In Duitsland wordt momenteel subsidie gegeven op de realisatie van gasnetwerken in het kader van het beperken van de CO2-uitstoot 8. Onder meer met behulp van haar vestigingslocatie nabij de grens poogt Winterwarm om de komende jaren een groter aandeel te verwerven op de Duitse markt.
Zie: ABRvS 18 november 2015, ECLI:NL:RVS:2015:3542. Opgenomen in de overzichtsuitspraak: ABRvS 28 juni 2017, ECLI:NL:RVS:2017:1724. 7 In de wintermaanden voor zover nodig aangevuld met tijdelijke werknemers (5 á 10). 8 https://nos.nl/artikel/2298543-de-aardgas-paradox-waarom-nederland-ervan-af-wil-en-duitsland-juist-overstapt.html 6
12
Laddertoets DAV-terrein Winterswijk 20.246
•
•
•
Het bedrijf geeft aan dat in de komende jaren steeds meer heaters vervangen zullen worden, omdat oudere, vervuilende modellen verboden worden 9. Winterwarm produceert alternatieven, die, naar eigen zeggen, als zeer betrouwbaar worden ervaren. De heaters die het bedrijf produceert voldoen bijvoorbeeld al aan de nieuwste wettelijke eisen (ErP-wetgeving, 2021). Binnen de agrarische markt wordt veel omzet gegenereerd in verwarmingstoestellen voor pluimveestallen. Omdat Winterwarm onlangs door één van de grootste stallenbouwers van de wereld is aangewezen als ‘hofleverancier’, verwacht het bedrijf op de agrarische markt forse omzetstijgingen. Nu veel vastgoed verduurzaamt gaat worden en moet worden – bijvoorbeeld de wettelijke verplichting voor kantoorpanden om over energielabel C te beschikken vanaf 2023 – wordt een grotere markt voor LED-verlichting verwacht. LED-lampen zijn namelijk milieuvriendelijker en worden vanwege de laagdrempeligheid als ‘quick-win’ gezien in het verduurzamingsproces. In het verlengde hiervan verwacht Winterwarm de komende jaren een jaarlijkse omzetstijging van 30% te realiseren.
Groei in producten en variëteit in programma zorgen voor ruimtegebrek en onveilige situaties De groei in het aantal producten, de omvang van de producten die het bedrijf produceert voor de agrarische markt en de flexibiliteit die de markt eist, zorgen ervoor dat de huidige beschikbare ruimte inmiddels te krap is voor het bedrijf. Momenteel huurt Winterwarm daarom onder meer extra opslagruimte bij een nabijgelegen bedrijf. Door het ruimtegebrek is het voeren van een efficiënte bedrijfsvoering niet goed mogelijk. De omvang en de inpandige hoogte van het bedrijfsvastgoed passen niet meer bij de bedrijfsactiviteiten. De groei van de agri-tak betekent fors meer productie van grote toestellen. Dit brengt ruimtelijke complicaties met zich mee, vanwege de omvang van de producten die worden geproduceerd voor dit marktsegment. Daarnaast merkt het bedrijf dat de LED-afdeling zich in de huidige situatie niet op een professionele manier kan uitbreiden en doorontwikkelen. Er ontstaan (binnen en buiten) onveilige situaties door het ruimtegebrek. Producten moeten over stellingen heen getild worden en de expeditie zit aan de andere kant van de straat, waardoor heftrucks tientallen keren per dag de straat moeten oversteken. Daarnaast is de ruimte voor het laden en lossen van de vracht beperkt, waardoor vrachtwagens vaak voor een deel op de openbare weg staan geparkeerd.
Dit levert onveilige situaties op, omdat de weg waaraan Winterwarm ligt een invalsweg is van het bedrijventerrein. Ten slotte is er ook gebrek aan kantoorruimte. Met de algehele groei van het bedrijf is het benodigde kantoorpersoneel eveneens gegroeid. Op de hoofdvestiging zijn niet genoeg kantoorplekken, waardoor het kantoorpersoneel verspreid over de panden werkzaam zijn. Het bedrijf merkt dat dit contraproductief werkt, omdat interne communicatie onnodig wordt bemoeilijkt. Ruimtegebruik huidige locatie In de huidige situatie heeft Winterwarm de beschikking over twee bedrijfspanden in eigendom en een aanvullende ruimte wordt gehuurd bij een nabijgelegen bedrijf. Het vastgoed staat op bedrijventerrein Vèèneslat in Winterswijk, zie tabel 3. Totaal gaat het om circa 9.000 m² bedrijfsvastgoed. Tabel 3: Huidig bedrijfsvastgoed in gebruik door Winterwarm Locatie Industrieweg 8-14, Winterswijk (hoofdvestiging)
Vorm In eigendom
Industrieweg 7, Winterswijk
In eigendom
Type ruimte Diverse ruimten, waaronder productie (en assemblage) Expeditie en kantoor 10
Industrieweg 20, Winterswijk 11 Totaal
Huur -
Opslag en productie -
Pandomvang circa 6.000 m² circa 2.000 m² circa 1.000 m² circa 9.000 m²
Bron: Winterwarm, 2020.
https://www.winterwarm.nl/advies_en_informatie/ecodesign_en_erp.aspx Circa 25 werkplekken. Verschillende ruimten. In gebruik door: management, verkoop, R&D, bedrijfsbureau en facilitaire zaken. 11 I.v.m. krapte wordt deze ruimte gehuurd van Contour Covering Technoloy BV ten behoeve van opslag en productie. 9
10
Laddertoets DAV-terrein Winterswijk 20.246
13
Uitbreiding of groei is binnen de bestaande ruimte vrijwel niet te realiseren. Dat illustreren we hieronder: De huidige kavels van het bedrijf worden al relatief intensief gebruikt. De 8.000 m2 vastgoed in eigendom is gesitueerd op kavels met een gezamenlijke omvang van 10.450 m². Dit betekent dat de floor space index (fsi) 12 op de in gebruik zijnde kavels van Winterwarm circa 0,76 bedraagt. Daarmee wordt het terrein relatief intensief gebruikt. Ter vergelijking: landelijk zien we op reguliergemengde terreinen een fsi van tussen 0,5 en 0,7. De gemiddelde fsi is bovendien vaak lager voor bedrijventerreinen met een groot aandeel industriële bedrijvigheid en/of een omvangrijke logistieke component. Dit zijn in het algemeen ruimte-extensieve sectoren, vanwege behoefte aan voldoende ruimte voor (buiten)opslag, interne logistiek en parkeerruimte. Ook de huidige arbeidsintensiteit 13 is vrij hoog. Winterwarm heeft 71 personeelsleden in dienst. Het aantal banen per hectare bedraagt daarmee zo’n 62. Ter vergelijking: landelijk ligt de gemiddelde arbeidsintensiteit op reguliere bedrijventerreinen zo rond de 30 tot 60 personen per hectare. Op basis van de regionale prognose blijkt dat de terreinquotiënt voor industriële bedrijven in de Achterhoek gemiddeld circa 200 m² per baan bedraagt. Dit komt neer op circa 50 banen per hectare.
Het terrein van Winterwarm wordt op het moment dus relatief intensief gebruikt. Figuur 6: Overzicht bedrijfsvastgoed in eigendom Winterwarm
Bron: PDOK, BAG, BRK (2020), bewerking Stec Groep (2020)
Ruimtegebruik toekomstige locatie Vanwege groei en vanuit bedrijfsinterne processen (synergie tussen bedrijfsonderdelen: uitwisseling van personeel en materieel) wil het bedrijf verplaatsen/uitbreiden op het voormalige DAV-terrein. Een nieuwe locatie is de basis voor een goede concurrentiepositie van het bedrijf. Gestuwd door gerealiseerde groei (en de toekomstambities) van het bedrijf vragen de volgende bedrijfsaspecten om extra ruimte: • Productie (o.a. assemblage, opslag, interne logistiek, magazijn) • Doorontwikkeling LED afdeling (stevige groeiambities) • Personeel (kantoorruimte, kantine en parkeerruimte) • Interne opslag (behorende bij bedrijfsvoering) • Expeditie (veilig en inpandig laden / lossen) De verhouding tussen bebouwde vloeroppervlak (inclusief verdiepingen) en de netto oppervlakte van de bedrijfskavel of locatie. De arbeidsintensiteit wordt bepaald door het totaal aantal werkzame personen op de locatie te delen door de netto uitgegeven oppervlakte. We rekenen met 71 banen op 10.450 m² (kavel) + 1.000 m² (huur). Het aantal banen per hectare bedraagt circa 62.
12 13
14
Laddertoets DAV-terrein Winterswijk 20.246
• Landschappelijke inpassing (buitenruimte) In de buitenruimte wordt naast ruimte voor expeditie en parkeren ook een passende landschappelijke inpassing gerealiseerd. In totaal gaat het om circa 14.000 m² bvo pand op een kavel van circa 2,6 hectare. Het bedrijf heeft samen met OIII architecten een ontwerp gemaakt, waarbij het nieuwe pand wordt ingepast in het landschap. Zie onderstaand figuur ter illustratie. Aan de exacte stedenbouwkundige inpassing wordt nog gewerkt. De groei in ruimtegebruik is in onderstaande tabel weergegeven. Uit concept ontwerpen die het bedrijf heeft aangeleverd komt naar voren dat de ruimtevraag met name bestaat uit productieruimte (waaronder assemblage, opslag, interne logistiek, magazijn, kantine en overige ruimten). Het gaat grofweg om ruim 90% bedrijfs-/ productieoppervlakte en minder dan 10% kantooroppervlakte. Dit komt overeen met een marktconforme bedrijfs/-productieruimte en kantoor. De groei in kavelomvang relatief groot ten opzichte van de groei in vastgoed, maar kan worden verklaard door de beoogde landschappelijke inpassing van het bedrijf op het voormalige DAV-terrein. Tabel 4: Huidig en toekomstig ruimtegebruik Type ruimte
Totaal huidig ruimtegebruik
Totaal toekomstig ruimtegebruik
Pand
Circa 9.000 m² bvo (incl. 1.000 m² bvo gehuurd) Circa 1,05 ha (in eigendom)
Circa 14.000 m² bvo
Kavel
Circa 2,6 ha (incl. landschappelijke inpassing)
Bron: Winterwarm, 2020.
Figuur 7: (Concept) ontwerp huisvesting Winterwarm
Bron: OIII architecten (2020)
Ruimtebehoefte Winterwarm reëel We verwachten dat de ruimtebehoefte van het bedrijf reëel is met het oog op gerealiseerde en verwachte groei van omzet. Ook het personeelsbestand is stevig gegroeid de afgelopen jaren (± 70% in de periode 2014 t/m 2019). De fsi en arbeidsintensiteit op de huidige locatie zijn hoog voor een industrieel bedrijf en het ruimtegebrek is op dit moment zichtbaar op de bestaande locatie. Op basis hiervan concluderen we dat het logisch te verklaren is dat het bedrijf meer ruimte vraagt om in hun groeiambities te voorzien en om een efficiëntere en veilige bedrijfsvoering te realiseren. De beoogde toename van het aantal m² vloeroppervlakte lijkt ons daarbij reëel.
15
Laddertoets DAV-terrein Winterswijk 20.246
4.2 Vraagraming Uitbreidingvraag bedrijventerreinen in RPW op basis van een hoog en laag scenario We plaatsen de ruimtevraag van Winterwarm in het perspectief van de totale ruimtevraag naar bedrijventerreinen in het ruimtelijk verzorgingsgebied. We baseren ons hierbij op het Regionaal Programma Werklocaties (RPW) Achterhoek. Aan de basis hiervan ligt de recente langjarige prognose ruimtevraag bedrijventerreinen die is opgesteld voor provincie Gelderland en de regio Achterhoek. Deze vraagraming hanteert de WLO-scenario’s Hoog en Laag 14, als uitgangspunt. We constateren dat de regio Achterhoek voor de vraagraming in haar RPW voor de periode tot 2023 uit gaat van het hoge scenario om recht te doen aan de hoogconjunctuur. Voor de periode vanaf 2023 neemt de onzekerheid toe en wordt er in het RPW gekozen voor een bandbreedte tussen hoog een laag. Economische onzekerheid door coronapandemie Gezien het economische tij, de hoge uitgiftecijfers in de jaren 2017 en 2018 (zie figuur 8) en de vele opties en reserveringen op kavels is de keuze uit het RPW om voor de periode tot 2023 het hoogste prognosescenario (WLO-scenario Hoog) begrijpelijk. Echter, in 2020 heeft corona haar intrede in Nederland gedaan en daarmee is de economische onzekerheid toegenomen. Dit kan effecten hebben op toekomstige gronduitgifte.
Binnen het RPW wordt hier feitelijk al invulling aan gegeven door de bandbreedte die ontstaat tussen het scenario laag en hoog. Figuur 8: Historische uitgifte van bedrijventerreinen regio Achterhoek (2005-2019) in netto hectare 35,0 30,0 25,0 20,0 Uitgifte
15,0 10,0 5,0 0,0 2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
Bron: IBIS provincie Gelderland, 2020, bewerking Stec Groep (2020)
IMPACT CORONACRISIS OP RUIMTEVRAAG De coronacrisis heeft de Nederlandse economie hard geraakt. Toch zijn de verwachtingen (en de krimp) voor de Nederlandse economie dit jaar nog relatief beperkt. In de basisraming van het CPB krimpt de economie in 2020 met 5%. Voor 2021 wordt een groei van ruim 3% verwacht. Verwacht wordt dus dat de Nederlandse economie vanaf het derde kwartaal weer zal groeien. Over de conjunctuurgolven heen gekeken, is er sprake van een structurele ruimtedruk en een groeiende ruimtevraag naar bedrijventerreinen. Dit is ook in Winterswijk het geval. Wat de uiteindelijke gevolgen van de coronacrisis op de lange termijn ruimtevraag in de Achterhoek zullen zijn is niet bekend, en afhankelijk van bijvoorbeeld de duur van de beperkingen, de komst van een vaccin en ook ontwikkelingen in het buitenland.
14
‘Nederland in 2030-2050: twee referentiescenario’s - Toekomstverkenning Welvaart en Leefomgeving’ (CPB & PBL, 2015)
16
Laddertoets DAV-terrein Winterswijk 20.246
Een mogelijk effect is dat er in de komende jaren (afhankelijk van bovenstaande onzekerheden) (in bepaalde sectoren) vraaguitval naar nieuwe bedrijventerreinen zal ontstaan. Het is te verwachten dat het hierbij om een tijdelijk effect zal gaan en dat de uitgestelde vraag twee of drie jaar later wordt gerealiseerd. Ook in het geval van een lager groeitempo is er een uitbreidingsvraag te verwachten (gezien de structurele ruimtedruk en groeiende ruimtevraag). Het WLO Laag scenario is daarmee een zeer conservatief scenario. Dit staat bovendien los van individuele huisvestingsvraagstukken van bedrijven. Aandeel uitbreidingsvraag in het ruimtelijk verzorgingsgebied circa 35% Om het aandeel van uitbreidingsvraag naar bedrijventerreinen van de gemeenten in het verzorgingsgebied van Winterwarm te bepalen baseren we ons eveneens op het RPW Achterhoek. Uit de cijfers valt te herleiden dat de gemeenten samen goed zijn voor circa 35% van de totale uitbreidingsvraag in de Achterhoek. Per gemeente is het aandeel grofweg: Aalten (10%), Oost Gelre (15%), Winterswijk (10%). Als extra controle hebben we een eigen vertaling gemaakt van het marktaandeel van de gemeenten in het ruimtelijk verzorgingsgebied op basis van verdeelsleutels (zie Bijlage: Verdeelsleutels).
Ook hieruit blijkt dat het ruimtelijk verzorgingsgebied een aandeel heeft van circa 35% in de totale uitbreidingsvraag in de Achterhoek (zie tabel 5). Tabel 5: Indicatoren marktaandeel ruimtelijk verzorgingsgebied binnen Achterhoek Indicator
Ruimtelijk verzorgingsgebied
Achterhoek
48 ha 15.550 451 ha
134 ha 46.110 1.264 ha
Historische uitgifte 10 jaar (2010 – 2019) Werkgelegenheid op bedrijventerreinen Netto uitgegeven voorraad BT in ha Gemiddeld aandeel
Aandeel ruimtelijk verzorgingsgebied 35% 34% 36% 35%
Bron: Stec Groep 2020, op basis van IBIS provincie Gelderland (2019) en PWE (2020);
Uitbreidingsvraag in ruimtelijk verzorgingsgebied: 31 tot 71 hectare De totale autonome uitbreidingsvraag, gebaseerd op economische groei, bedraagt in regio Achterhoek 219 hectare in WLO-scenario Hoog voor de periode 2019 tot 2030. Dit staat beschreven in het RPW Achterhoek 2019-2023. We hanteren de uitbreidingsvraag (scenario Hoog) per gemeente zoals opgenomen in Bijlage IV van het RPW (‘Analyse per gemeente’). Voor het berekenen van de ruimtevraag in WLO-scenario Laag maken we gebruik van de langjarige prognose ruimtevraag bedrijventerreinen (Provincie Gelderland, 2019), die ook aan het RPW ten grondslag ligt. In scenario Laag bedraagt de ruimtevraag 98 hectare voor de gehele regio in de periode 2019 tot 2030. Het gaat in beide gevallen om een tijdshorizon van 11 jaar. We vertalen dit naar de verwachte uitbreidingsvraag voor een reguliere bestemmingsplanperiode (10 jaar). Zie tabel 6. Tabel 6: Uitbreidingsvraag ruimtelijjk verzorgingsgebied (2020-2030) Gemeente Aalten Oost Gelre Winterwsijk Totaal 2020-2030
Vertaling uitbreidingsvraag WLO Laag
Vertaling uitbreidingsvraag WLO Hoog
35% * 98 hectare = 34,3 hectare (2019-2030) 31,2 hectare (2020-2030)
22 hectare (2019-2030) = 20 hectare (2020-2030) 34 hectare (2019-2030) = 30,9 hectare (2020-2030) 22 hectare (2019-2030) = 20 hectare (2020-2030)
31,2 hectare
70,9 hectare
Bron: RPW Achterhoek – Bijlage IV analyse per gemeente, 2019; Langjarige prognose ruimtevraag bedrijventerreinen provincie Gelderland; bewerking Stec Groep (2020).
Laddertoets DAV-terrein Winterswijk 20.246
17
CHECK VRAAGRAMING: HISTORISCHE UITGIFTE TUSSEN SCENARIO LAAG EEN HOOG Als extra check op de raming van de vraag, extrapoleren we de historische uitgifte van bedrijventerreinen binnen het verzorgingsgebied tot het jaar 2030. In de periode 2005 t/m 2019 werd gemiddeld ruim 5 hectare per jaar uitgegeven (bijna 79 hectare in 15 jaar). Ook als we kijken naar een kortere periode (20092019), dan is de uitgifte circa 5 hectare per jaar. Hier is bovendien de forse economische dip als gevolg van de financiële crisis onderdeel van de periode. Wanneer we dit extrapoleren naar de periode 2020 tot 2030 (10 jaar) zou de ruimtevraag (op basis van historische uitgifte) ongeveer 50 hectare omvatten. Geconfronteerd met de uitgangspunten in het RPW constateren we dat deze zich in het midden van de bandbreedte begeeft. Gelet op de onzekerheid van de ruimtevraag van bedrijven op langere termijn, achten we de scenario’s in het RPW reëel. Uit de vraagraming komt een uitbreidingsvraag naar bedrijventerreinen van minimaal 31 tot maximaal 71 hectare voor de periode 2020 tot 2030 in het ruimtelijk verzorgingsgebied. Gezien de huidige onzekerheid in de markt en de periode waarop de effecten van de coronacrisis voelbaar gaan zijn, vinden we het reëel om beide scenario’s te hanteren bij de confrontatie met het aanbod.
18
Laddertoets DAV-terrein Winterswijk 20.246
5 Aanbod CONCLUSIES • • •
De harde plancapaciteit bedraagt circa 38,1 hectare. Geen alternatieven in bestaand stedelijk gebied (planaanbod / bestaand vastgoed) voorhanden. De leegstand op bedrijventerreinen ligt onder frictieniveau. Geen onaanvaardbare ruimtelijke effecten (leegstand) door verplaatsing Winterwarm verwacht.
In dit hoofdstuk gaan we in op het beschikbaar (plan)aanbod. Hiervoor kijken we naar het huidige planaanbod, mogelijkheden binnen bestaand stedelijk gebied en effecten op leegstand.
5.1 Beschikbare harde plancapaciteit Circa 38,1 hectare harde plancapaciteit in ruimtelijk verzorgingsgebied Tabel 7 geeft voor alle bedrijventerreinen in het ruimtelijk verzorgingsgebied de hoeveelheid hard uitgeefbaar aanbod weer. De totale harde plancapaciteit in het verzorgingsgebied bedraagt circa 38,1 hectare. Het betreft beschikbare ruimte op tien bedrijventerreinen in het ruimtelijk verzorgingsgebied. Opties en reserveringen zijn planologisch nog beschikbaar en maken momenteel dus ook nog onderdeel uit van het aanbod. Tabel 7: Harde plancapaciteit ruimtelijk verzorgingsgebied Gemeente
Bedrijventerrein
Type terrein
Profiel terrein
Aalten Aalten Aalten Aalten Aalten 15 Oost Gelre Oost Gelre Oost Gelre Winterswijk 16 Winterswijk Totaal
AA-Strang Dinxperlo 69 t Hietveld, fase 1A Vierde Broekdijk Westrand Lindebrook RBT Laarberg fase 1 RBT Laarberg fase 2a Logistiek Centrum Obelink Vèèneslat Noord
Lokaal Lokaal Lokaal Lokaal Lokaal Lokaal Regionaal Regionaal Lokaal Lokaal
Gemengd Gemengd Gemengd Gemengd Industrie Gemengd Gemengd Gemengd Logistiek Gemengd
Grootste kavel in hectare 3,1 0,1 3,2 1,1 5,0 1,4 0,4 3,6 4,3 0,5
Aanbod in hectare 3,1 0,1 3,4 2,1 5,0 5,8 2,1 8,4 4,3 3,8 38,1
Bron: IBIS provincie Gelderland 17-08-2020, update gemeente Winterswijk
Meer ruimtevraag bedrijventerreinen dan harde plancapaciteit We bepalen de behoefte binnen het ruimtelijk verzorgingsgebied op basis van de rekensom: vraag – aanbod = behoefte. We raamden aan de onderkant van de bandbreedte een ruimtevraag van circa 31 tot 71 hectare. Daartegenover is circa 38,1 hectare harde plancapaciteit binnen het verzorgingsgebied beschikbaar. Dit betekent dat er in het ruimtelijk verzorgingsgebied een kwantitatieve behoefte is van -7 tot 33 hectare. Hieronder bekijken we aanvullend nog of er mogelijkheden zijn om (een deel van) de behoefte op te vangen in bestaand stedelijk gebied.
De gemeente Aalten is bezig met het faciliteren van de verplaatsingsvraag van afvalverwerker Aalbers. Het bestemmingsplan voor dit plan is vastgesteld. De kavel (5 hectare netto) is ook al (onder voorbehoud) verkocht aan Aalbers (bron: bijlagerapport RPW Achterhoek 2019-2023). De kavel is daarmee van de markt en vormt geen alternatief voor de huisvesting van Winterwarm. 16 De gemeente Winterswijk is bezig met het faciliteren van het logistiek centrum voor vrijetijdsmarkt Obelink. Het bestemmingsplan voor dit plan is vastgesteld. De kavel (4,3 hectare netto) is ook al verkocht aan Obelink. De kavel is daarmee van de markt en vormt geen alternatief voor de huisvestiging van Winterwarm. 15
Laddertoets DAV-terrein Winterswijk 20.246
19
5.2 Mogelijkheden binnen bestaand stedelijk gebied Herontwikkeling DAV-terrein is een ontwikkeling binnen bestaand stedelijk gebied Naast de beschikbare harde plancapaciteit kijken we ook naar de mogelijkheden die er zijn om in de behoefte te voorzien binnen bestaand stedelijk gebied, bijvoorbeeld op herontwikkelingslocaties of in leegstaand vastgoed. Daarvoor bepalen we eerst of het plangebied kwalificeert als bestaand stedelijk gebied. Artikel 1.1.1 Bro geeft als definitie: “Bestaand stedenbouwkundig samenstel van bebouwing ten behoeve van wonen, dienstverlening, bedrijvigheid, detailhandel of horeca, alsmede de daarbij behorende openbare of sociaal culturele voorzieningen, stedelijk groen en infrastructuur.” Daarnaast blijkt uit jurisprudentie dat ook de geldende bestemming van een plangebied relevant kan zijn. Geldt er bijvoorbeeld een agrarische bestemming die geen ontwikkeling van stedelijke functies (wonen, dienstverlening, bedrijvigheid, detailhandel of horeca) mogelijk maakt, dan is in de regel meestal geen sprake van bestaand stedelijk gebied 17. Betreft het een ontwikkeling op gronden waar conform de huidige bestemming wél stedelijke functies mogelijk worden gemaakt, dan valt het plangebied binnen bestaand stedelijk gebied 18. Dat laatste is het geval voor het DAV-terrein. Op basis van het vigerende bestemmingsplan is hier namelijk bedrijfsbebouwing mogelijk.
Een klein deel van het te bebouwen gebied in het voorliggende plan heeft op dit moment nog een niet-stedelijke bestemming, namelijk agrarisch en houtsingel, zie onderstaande figuur. Niettemin kwalificeren wij het gehele plangebied als bestaand stedelijk gebied. Het deel dat niet-stedelijk bestemd is, is namelijk van relatief geringe omvang en altijd al (ondergeschikt) en onlosmakelijk onderdeel van het (plan)gebied geweest. Ook toen er nog een destructiebedrijf was gevestigd, was dit deel van het plangebied onderdeel van het bedrijfsperceel en werd het niet agrarisch gebruikt. Dit blijkt ook uit de loop van de houtsingel die het gehele plangebied inclusief het niet-stedelijk bestemde deel op een natuurlijke wijze begrenst. Ondanks dat we het gehele plangebied kwalificeren als bestaand stedelijk gebied werken we, zekerheidshalve, uit welke mogelijkheden er binnen bestaand stedelijk gebied beschikbaar zijn. Figuur 9: Overzicht oude en nieuwe bestemmingsplanmogelijkheden
Bron: Gemeente Winterswijk (2020)
17 18
zie bijvoorbeeld: ABRvS 29 april 2015, ECLI:NL:RVS:2015:1340. zie bijvoorbeeld: ABRvS 25 maart 2015, ECLI:NL:RVS:2015:946.
20
Laddertoets DAV-terrein Winterswijk 20.246
Geen geschikt alternatief in bestaand aanbod van vastgoed Uit tabel 11 blijkt dat er binnen het verzorgingsgebied verschillende panden op bedrijventerreinen leeg staan of worden aangeboden (zie: Bijlage: Actueel vastgoedaanbod). Een groot deel van het aanbod betreft relatief kleinschalige kantoorruimte. In het ruimtelijk verzorgingsgebied wordt geen vastgoed aangeboden dat de beoogde omvang van 14.000 m² (plan Winterwarm) benaderd. Het grootste object in de bestaande voorraad is circa 5.133 m² (Laan van Hilbelink 6, Winterswijk). Dit object is gelegen in de kern van Winterswijk. De omvang van deze locatie is te klein en op de plek zijn enkel bedrijfsmatige activiteiten mogelijk in milieucategorie 1 en 2. Dit is onvoldoende voor de vestiging van Winterwarm. Daarnaast is ook de ontsluiting en bereikbaarheid van deze locatie ondermaats voor het bedrijf. Ander vastgoedaanbod is kleiner (< 4.400 m² bvo) en kan niet voorzien in de uitbreidingswensen van Winterwarm.
5.3 Effecten op leegstand Leegstand op bedrijventerreinen onder frictieniveau Zoals in hoofdstuk 2 beschreven, gaat het om de herontwikkeling van het DAV-terrein ten behoeve van de vestiging van het bedrijf Winterwarm. We hebben het vastgoedaanbod op bedrijventerreinen binnen het ruimtelijk verzorgingsgebied geanalyseerd (zie bijlage Actueel vastgoedaanbod). Het totale aanbod aan bedrijfspanden bedraagt circa 42.700 m² bvo (peildatum 10 augustus 2020). Hiermee bedraagt het aanbodvoorraad percentage in het ruimtelijk verzorgingsgebied circa 2,4%. Aanbod is een goede graadmeter voor het leegstandspercentage maar is niet hetzelfde als leegstand. Panden kunnen aangeboden worden én nog in gebruik zijn. Daar staat tegenover dat niet ieder leegstaand pand ook daadwerkelijk wordt aangeboden via bijvoorbeeld Funda in Business. Naast de aanbod-voorraad ratio monitor houdt het CBS jaarlijks een leegstandsmonitor bij 19. Deze monitor heeft ook een afbakening op bedrijventerreinen. De meest recente gerapporteerde leegstandscijfers op bedrijventerreinen (1-1-2019) tonen een leegstandspercentage van circa 2,5%. De combinatie van de aanbod-voorraad ratio en de leegstandsmonitor van het CBS geeft een realistisch beeld van leegstand op bedrijventerreinen.
We concluderen op basis van deze twee bronnen dat de leegstand op bedrijventerreinen in het ruimtelijk verzorgingsgebied onder een gezond frictieniveau ligt. Een frictieleegstand van circa 5% betekent een gezonde leegstand: bedrijven met een acute ruimtevraag of bedrijven die een ander pand zoeken, hebben bij frictieleegstand enige schuifruimte. De resultaten per gemeente zijn in tabel 9 samengevat. Tabel 8: Aanbod-voorraad ratio en leegstand in het ruimtelijk verzorgingsgebied Gemeente
Aanbod-voorraad ratio (10-8-2020)
Aalten Oost Gelre
2,1% 1,0%
Leegstand (CBS 1-1-2019) 3,1% 2,2%
Opmerking
Winterwsijk
4,1%
2,2%
Onder gezond fricitieniveau Onder gezond fricitieniveau Onder gezond fricitieniveau
Bron: BAG & FundaInBusiness, peildatum 10-8-2020; Leegstandsmonitor CBS, 2019
Geen onaanvaardbare ruimtelijke effecten door verplaatsing Winterwarm verwacht De leegstand in de bedrijfsruimtemarkt binnen het verzorgingsgebied is dusdanig laag dat de (tijdelijke) leegstand als gevolg van de verplaatsing van Winterwarm niet leidt tot een ongezond leegstandsniveau. De leegstand bevindt zich momenteel namelijk onder een gezond frictieniveau. Ook wanneer het pand van Winterwarm (tijdelijk) leeg komt te staan wordt de drempel van een ongezond leegstandsniveau niet doorbroken. We concluderen daarom dat de realisatie van de beoogde ontwikkeling niet zal leiden tot overaanbod van bedrijventerreinen en/of zal leiden tot onaanvaardbare leegstand van bedrijfsruimte in het ruimtelijk verzorgingsgebied. Naar verwachting zullen er zich geen onaanvaardbare ruimtelijke effecten voordoen. We merken hierbij op dat het CBS administratieve leegstand monitort. Panden worden als leeg geregistreerd wanneer er geen eindgebruiker op het adres staat ingeschreven. Daarmee kan het voorkomen dat wanneer een bedrijf verderop in de straat een extra opslaghal huurt en op dit extra adres niet staat ingeschreven, dat dit pand als ‘leeg’ wordt geregistreerd.
19
Laddertoets DAV-terrein Winterswijk 20.246
21
6 Conclusie (behoefte) 6.1 In het ruimtelijk verzorgingsgebied is de komende 10 jaar voldoende marktruimte: behoefte aan -7 tot circa 13 hectare bedrijventerrein We concluderen dat het bedrijf een lokale binding heeft. Enerzijds zet het bedrijf internationaal producten af. Anderzijds heeft het bedrijf voor het (her)huisvesten een ruimtelijk verzorgingsgebied van beperkte omvang vanwege de herkomst van personeel. De nieuwe bedrijfslocatie ligt daarom idealiter niet verder dan 10 tot maximaal 15 kilometer van de huidige locatie. Dit komt ook overeen met de historische verhuisbewegingen van bedrijven in de Achterhoek. Wanneer we dit in breder perspectief plaatsen dan omvat het ruimtelijk verzorgingsgebied de gemeenten Aalten, Oost Gelre en Winterswijk. De kwantitatieve behoefte wordt bepaald door de ruimtevraag (circa 31 tot 51 hectare uitbreidingsvraag 20) te verminderen met de harde plancapaciteit (circa 38,1 hectare). Dit betekent dat er de komende tien jaar nog een behoefte resteert in het ruimtelijk verzorgingsgebied van zo’n -7 tot 13 hectare.
6.2 Geen alternatieven in bestaand stedelijk gebied voorhanden Er bestaat dus nog behoefte aan toevoeging van extra bedrijventerrein. Kwalitatief gezien is de harde plancapaciteit niet geschikt om de ruimtevraag (behoefte) van het bedrijf op te vangen. De nog beschikbare kavels zijn veelal te klein, niet courant te bebouwen of liggen buiten een straal van 10-15 kilometer vanaf de huidige locatie van Winterwarm. Het gaat hier gaat om een ontwikkeling binnen het bestaand stedelijk gebied. Een afweging van alternatieve locaties binnen het bestaand stedelijk gebied is daarmee niet noodzakelijk. Zekerheidshalve hebben we deze afweging toch gemaakt. Uit onze analyse blijkt dat er ook geen geschikte alternatieven in de bestaande vastgoedvoorraad of als herontwikkelingslocatie aanwezig zijn. Het beschikbare aanbod betreft veelal relatief kleinschalige kantoor- en bedrijfsruimte. Een pand met de beoogde omvang van 14.000 m2 bvo wordt niet aangeboden. Ook voldoen de (bestemmingsplan)mogelijkheden van het bestaande aanbod veelal niet aan de wensen en eisen van Winterwarm. De panden hebben bijvoorbeeld een te lage milieucategorie of een beperkende bouwhoogte.
6.3 Leegstand onder frictieniveau. Verplaatsing Winterwarm leidt naar verwachting niet tot onaanvaardbare ruimtelijke effecten We verwachten dat de (her)ontwikkeling van het DAV-terrein niet zal leiden tot overaanbod van bedrijventerreinen en/of zal leiden tot onaanvaardbare leegstand van bedrijfsruimte in het ruimtelijk verzorgingsgebied. De herontwikkeling van het DAV-terrein past binnen de actuele vraag-aanbodverhoudingen in de bedrijventerreinenmarkt van het ruimtelijk verzorgingsgebied. De ontwikkeling voorziet in een directe behoefte voor het bedrijf Winterwarm. Er is geen passend (alternatief) planaanbod of vastgoedaanbod in de directe omgeving beschikbaar die aan de criteria van Winterwarm voldoen en de leegstand in het verzorgingsgebied ligt onder gezond frictieniveau. De leegstand in de bedrijfsruimtemarkt binnen het verzorgingsgebied is dusdanig laag dat de (tijdelijke) leegstand als gevolg van de verplaatsing van Winterwarm niet leidt tot een ongezond leegstandsniveau. We concluderen daarom dat de realisatie van de beoogde ontwikkeling niet zal leiden tot overaanbod van bedrijventerreinen en/of zal leiden tot onaanvaardbare leegstand van bedrijfsruimte in het ruimtelijk verzorgingsgebied.
20
Op basis van de onderkant van de bandbreedte van de vraagraming (zie hoofdstuk 4).
22
Laddertoets DAV-terrein Winterswijk 20.246
Bijlage: Verdeelsleutels Indicatieve verdeling regionale vraag op basis van verdeelsleutels Om de ruimtevraag te bepalen, berekenen we het aandeel van het ruimtelijk verzorgingsgebied binnen de verwachte regionale vraag: welk gedeelte van de totale uitbreidingsvraag voor de regio Achterhoek is toe te rekenen aan gemeenten Aalten, Oost Gelre en Winterswijk? Om het aandeel te bepalen gebruiken we een gemiddelde van drie verdeelsleutels, te weten: 1. Historische uitgifte bedrijventerrein (netto hectare) 21 Deze indicator geeft een beeld van de historische uitgiftedynamiek. Een gemeente of regio die in de afgelopen tien/vijftien jaren bovengemiddeld in trek blijkt te zijn, krijgt hierdoor een grotere koek van de vraag toebedeeld. Historische uitgifte zegt alleen niet alles over toekomstige uitgifte, we interpreteren deze cijfers daarom altijd met zorg. 2. Werkgelegenheid op bedrijventerreinen (PWE 2020) De indicator geeft een beeld van de economische positie van verschillende gemeenten en regio’s op bedrijventerreinen. Daarmee krijgen gemeenten en regio’s met een hogere economische dynamiek/ meer werkegelegenheid op bedrijventerreinen een grotere koek van de vraag toebedeeld. 3.
Voorraad / areaal bedrijventerrein (netto hectare) Deze indicator geeft een beeld van de economische positie van een gemeente of regio op bedrijventerreinen, waarbij niet werkgelegenheid, maar de oppervlakte bepalend is. De indicator voegt een ruimtelijke component toe. Het gaat hierbij om het totaal uitgegeven hectaren bedrijventerrein, c.q. de ‘ijzeren voorraad’. De uitbreidingsvraag in de regio komt in de regel vooral van bestaande bedrijven, die, blijkt uit onderzoek van CBS, vaak over kortere afstand verhuizen (waarvan ruim twee derde binnen de eigen gemeente) 22. We kiezen ervoor om bij de verdeling te rekenen met een te verantwoorden gemiddelde dat zich logischerwijs bevindt tussen de uitersten van de drie verdeelsleutels (bandbreedte). Omdat het rekenen met verdeelsleutels altijd geënt is op historische data en niet op een gereed toekomstbeeld van de vestigingsdynamiek van het bedrijfsleven in de gemeenten en regio’s voor de komende jaren, spreken we over een indicatieve verdeling. Verwacht marktaandeel ruimtelijk verzorgingsgebied in uitbreidingsvraag bedraagt circa 35% We vertalen bovenstaande naar de situatie in het ruimtelijk verzorgingsgebied. Dat geeft een beeld van het ‘marktaandeel’ van de gemeenten Aalten, Oost Gelre en Winterswijk in de regionale economie. Zie tabel.
Tabel 9: Indicatoren marktaandeel ruimtelijk verzorgingsgebied binnen Achterhoek Indicator Historische uitgifte 10 jaar (2010 – 2019) Werkgelegenheid op bedrijventerreinen Netto uitgegeven voorraad BT in ha Gemiddeld aandeel
Ruimtelijk verzorgingsgebied
Achterhoek
48 ha 15.550 451 ha
134 ha 46.110 1.264 ha
Aandeel ruimtelijk verzorgingsgebied 35% 34% 36% 35%
Bron: Stec Groep 2020, op basis van IBIS provincie Gelderland (2019) en PWE (2020);
Op basis van voorgaande bepalen we het aandeel van het ruimtelijk verzorgingsgebied in de regio Achterhoek op circa 35%. Voor het begrip ‘bedrijventerrein’ hanteren we de definitie: een werklocatie waar meerdere bedrijven zijn gevestigd, bestemd en geschikt voor gebruik door handel, nijverheid en industrie. Op deze terreinen kan ook enige commerciële en niet-commerciële dienstverlening (zoals kantoorgebouwen, detailhandel) aanwezig zijn, maar deze hebben samen een minderheidsaandeel in de terreinoppervlakte. 22 CBS (2013). https://www.cbs.nl/nl-nl/achtergrond/2013/33/bedrijven-verhuizen-vooral-binnen-eigen-gemeente 21
23
Laddertoets DAV-terrein Winterswijk 20.246
Bijlage: Actueel vastgoedaanbod Tabel 10: Aanbod vastgoed in het ruimtelijk verzorgingsgebied Gemeente Aalten
Bedrijventerrein Dinxperlo 69, 81, 89 & 91
Kobus Brandemate Brandemate De Kamp Zuid De Kamp Zuid De Kamp Zuid De Kamp Zuid Lindebrook Lindebrook De Kamp, De Kamp 1/2/3 De Kamp, De Kamp 1/2/3 De Kamp, De Kamp 1/2/3 De Kamp, De Kamp 1/2/3 De Kamp, De Kamp 1/2/3 De Kamp, De Kamp 1/2/3 De Kamp, De Kamp 1/2/3 Beatrixpark Beatrixpark Beatrixpark Beatrixpark Beatrixpark Beatrixpark Beatrixpark Beatrixpark Beatrixpark Vèèneslat Noord
Helmkamp 43, Dinxperlo Helmkamp 36, Dinxperlo Meniststraat 1 A, Dinxperlo Meniststraat 6, Dinxperlo Meniststraat 1 A-1 A5, Dinxperlo Broekstraat 32 -34, Aalten Tweede Broekdijk 7, Aalten Vierde Broekdijk 49, Aalten Vierde Broekdijk 29, Aalten 't Boske 11, Aalten Marhulzenweg 43, Groenlo Industrieweg 17 c, Groelo Nobelstraat 21, Lichtenvoorde Nobelstraat 7, Lichtenvoorde Mercatorstraat 13 09, Lichtenvoorde Mercatorstraat 13 08, Lichtenvoorde Koningslinde 13, Lichtenvoorde Zilverlinde 7, Lichtenvoorde Lievelderweg 30, Lichtenvoorde Nijverheidsstraat 16 b, Lichtenvoorde James Wattstraat 6 I, Lichtenvoorde Lievelderweg 86 a, Lichtenvoorde Buys Ballotstraat 3, Lichtenvoorde Galileïstraat 35 a, Lichtenvoorde Buys Ballotstraat 9, Lichtenvoorde Beatrixpark 22, Winterswijk Beatrixpark 28 a, Winterswijk Beatrixpark 18, Winterswijk Beatrixpark 8 D, Winterswijk Beatrixpark 24 H, Winterswijk Beatrixpark 24 D, Winterswijk Beatrixpark 24 A, Winterswijk Beatrixpark 24 A-etage, Winterswijk Beatrixpark 2, Winterswijk Koningsweg 46, Winterswijk
Vèèneslat Noord Vèèneslat Noord Vèèneslat Noord Vèèneslat Noord Vèèneslat Noord Vèèneslat Noord Vèèneslat Noord Vèèneslat Noord Vèèneslat Noord Vèèneslat Noord
Ambachtsstraat 5, Winterswijk Bocholtsestraat 83 a, Winterswijk Koningsweg 4, Winterswijk Parallelweg 74 a-74 b, Winterswijk Laan van Hilbelink 6, Winterswijk Ambachtsstraat 43 b, Winterswijk Ambachtsstraat 43 a, Winterswijk Nijverheidsstraat 3, Winterswijk Ambachtsstraat 37, Winterswijk Industrieweg 17, Winterswijk
Industrieterrein Aalten I, II, III, IV & 't Broek
Oost Gelre
Winterswijk
Adres Anholtseweg 44, Dinxperlo
Type vastgoed Deel kantoor, rest bedrijfshal Bedrijfshal Bedrijfshal Bedrijfshal Kantoor Bedrijfshal Kantoor Kantoor Bedrijfshal Kantoor Bedrijfshal Bedrijfshal Bedrijfshal Kantoor Kantoor Bedrijfshal Bedrijfshal Kantoor Kantoor Bedrijfshal Bedrijfshal Kantoor Bedrijfshal Bedrijfshal kantoor Bedrijfshal Kantoor Kantoor Kantoor Kantoor Kantoor Kantoor Kantoor Kantoor Kantoor Bedrijfshal Deel bedrijfshal, rest kantoor Bedrijfshal Kantoor Bedrijfshal Bedrijfshal Bedrijfshal Bedrijfshal Bedrijfshal Bedrijfshal Kantoor
Oppervlakte in m2 4.391 1.000 236 1.107 233 2.868 784 315 400 150 2.090 376 450 350 550 416 260 150 146 535 300 250 350 537 306 1.040 640 115 1.460 422 120 40 40 100 750 468 1.027 259 150 182 5.133 273 400 270 3.303 251
24
Laddertoets DAV-terrein Winterswijk 20.246
Vèèneslat Noord Vèèneslat Zuid Vèèneslat Zuid Vèèneslat Zuid Vèèneslat Zuid Misterweg Misterweg
Industrieweg 24, Winterswijk Driemarkweg 1, Winterswijk Rondweg Zuid 91, Winterswijk Snelliusstraat 10, Winterswijk Tinbergenstraat 34, Winterswijk Technopark 8, Winterswijk Misterweg 174, Winterswijk
Totaal Bron: Fundainbusiness, peildatum 10-8-2020, bewerking Stec Groep (2020)
Kantoor Bedrijfshal Bedrijfshal Kantoor Bedrijfshal Kantoor Kantoor
312 980 1.650 1.761 2.913 41 32 42.682 m2
Akoestisch onderzoek nieuwe locatie Winterwarm te Winterswijk Versie 15 oktober 2020
opdrachtnummer
19-276
datum
15 oktober 2020
opdrachtgever
Winterwarm BV Postbus 36 7100 AA Winterswijk 0543 – 546 300
auteur
ir. Peter van der Boom
INHOUDSOPGAVE bladzijde
INHOUDSOPGAVE .......................................................................................... I SAMENVATTING ............................................................................................ 1 1
2
onderwerp
3
INLEIDING .......................................................................................... 2 1.1
Omgeving
2
1.2
Onderzoek
3
1.3
Grenswaarden
3
UITGANGSPUNTEN ............................................................................. 7 2.1
Metingen
7
2.2
Meteocondities
7
2.3
Meetresultaten
7
2.4
Bedrijfsactiviteiten
8
2.5
Bronvermogensniveaus
9
2.6
Milieucategorie 3.2
10
GELUIDBELASTING EN ANALYSE ........................................................ 11
akoestisch onderzoek
3.1
Rekenmodel
11
Winterwarm
3.2
Geluidoverdracht
12
Winterswijk
3.3
Bedrijfstijden en bedrijfstijdcorrecties
13
3.4
Geluidbelasting
13
3.5
Maximale geluidniveaus
14
3.6
Verkeersaantrekkende werking
15
opdrachtnummer
19-276
bestand
19-276r3
bladzijde
pagina i
datum
15 oktober 2020
4
CONCLUSIES EN MAATREGELEN ........................................................ 16 4.1
Langtijdgemiddelde beoordelingsniveaus LAr,LT
16
4.2
Maximale geluidniveaus
16
4.3
Maatregelen en het BBT-principe
16
4.4
Verkeersaantrekkende werking
16
4.5
Ruimtelijke inpassing & toets Activiteitenbesluit
17
4.6
Trillingen
17
BIJLAGEN
SAMENVATTING In opdracht van Winterwarm BV te Winterswijk is onderzocht welke geluidbelasting ontstaat op de omgeving van een nieuwe vestiging van het bedrijf aan de Olden Goorweg te Winterswijk. Vastgesteld moet worden of: bij de woningen een goed woon- en leefklimaat is gewaarborgd, het bedrijf niet wordt beperkt in haar bedrijfsvoering t.g.v. woningen in de nabijheid, het bedrijf zal kunnen voldoen aan de eisen uit het Activiteitenbesluit. Winterwarm is een fabriek voor de productie van direct gestookte luchtverwarmers bestemd voor industrieel gebruik en Agri (kippenstallen) toepassingen. Het bedrijf omvat daartoe productieruimtes met metaalbewerkingsmachines, opslag en kantoorruimte. De omgeving bestaat uit (de overgang van) landelijk gebied naar bedrijventerrein. De geluidbelasting op de omgeving is bepaald met een rekenmodel. Het onderzoek is uitgevoerd conform de Handleiding meten en rekenen industrielawaai (VROM, 1999, methode II.2, II.3, II.7 en II.8).
onderwerp
akoestisch onderzoek Winterwarm Winterswijk
opdrachtnummer
Het langtijdgemiddelde beoordelingsniveau LAr,LT t.g.v. alle activiteiten bij het bedrijf bedraagt in de immissiepunten 1 - 4 bij de woningen hooguit 32 dB(A) overdag. Daarmee worden de grenswaarden noch richtwaarden overschreden. Op 50 m van de inrichting bedraagt de geluidbelasting hooguit 39 dB(A). Vergeleken met een bedrijf in de milieucategorie 3.2 is de emissie (en daarom geluidbelasting op de omgeving) aanzienlijk lager, ook in de worst case situatie. Het bedrijf lijkt daarom – op akoestische gronden – inpasbaar op deze locatie.
19-276
bestand
19-276r3
De maximale geluidniveaus LAmax t.g.v. alle activiteiten bedragen in de immissiepunten bij de woningen nier hoger da 40 dB(A) overdag en op 50 m 60 dB(A) overdag. Daarmee worden de grens- en richtwaarden niet overschreden.
bladzijde
pagina 1
datum 15 oktober 2020
Bij Winterwarm is geen sprake van (eigen) dominante geluidbronnen met een onnodig hoge geluidemissie. Geluidbeperkende voorzieningen zijn niet noodzakelijk om aan de eisen te voldoen. De 50-dB(A) contour t.g.v. verkeer van en naar de inrichting ligt op 9 m van de wegas. De geluidbelasting op de woningen langs de weg – binnen de invloedssfeer van het bedrijf - ligt onder de voorkeursgrenswaarde van 50 dB(A).
1
INLEIDING In opdracht van Winterwarm BV te Winterswijk is onderzocht welke geluidbelasting ontstaat op de omgeving van een nieuwe vestiging van het bedrijf aan de Olden Goorweg te Winterswijk. Vastgesteld moet worden of: bij de woningen een goed woon- en leefklimaat is gewaarborgd, het bedrijf niet wordt beperkt in haar bedrijfsvoering t.g.v. woningen in de nabijheid, het bedrijf zal kunnen voldoen aan de eisen uit het Activiteitenbesluit. Winterwarm is een fabriek voor de productie van direct gestookte luchtverwarmers bestemd voor industrieel gebruik en Agri (kippenstallen) toepassingen. Het bedrijf omvat daartoe productieruimtes met metaalbewerkingsmachines, opslag en kantoorruimte. De tekeningen in de bijlagen I en III geven situatieoverzichten van het bedrijf en de omgeving.
1.1 onderwerp
akoestisch onderzoek Winterwarm Winterswijk
Omgeving Figuur I.1 geeft een overzicht van de locatie. In de nabije omgeving ligt een aantal woningen en een spoorlijn. De omgeving bestaat uit (de overgang van) landelijk gebied naar bedrijventerrein.
opdrachtnummer
19-276
bestand
19-276r3
bladzijde
pagina 2
datum 15 oktober 2020
Figuur I.1
overzicht locatie.
1.2
Onderzoek De geluidbelasting op de omgeving is bepaald met een rekenmodel als omschreven in hoofdstuk 3. Conclusies en maatregelen zijn gegeven in hoofdstuk 4. Om de geluidemissie van de te verhuizen afzuigingen vast te stellen zijn op de huidige locatie van het bedrijf enkele geluidmetingen uitgevoerd, zoals omschreven in hoofdstuk2. Het onderzoek is uitgevoerd conform de Handleiding meten en rekenen industrielawaai (VROM, 1999, methode II.2, II.3, II.7 en II.8).
1.3
Grenswaarden Vanuit de historie heeft Winterwarm op de huidige locatie een milieuvergunning gebaseerd op milieucategorie 4.1: in het verleden werden de warmtewisselaars van gietijzer gemaakt (zelf gieten). Tegenwoordig is de gieterij vervangen door een plaatwerkerij die zelfstandig de heaters produceert van plaatmateriaal. Voor de nieuwe locatie wordt bezien welke geluidbelasting het bedrijf zal veroorzaken op omliggende woningen en of het bedrijf daarmee past binnen milieucategorie 3.2.
onderwerp
akoestisch onderzoek Winterwarm Winterswijk
De ruimtelijke ordening en het milieubeleid zijn gericht op het handhaven van een goede kwaliteit van het leefmilieu. Bij nieuwe ontwikkelingen kan daartoe gebruik worden gemaakt van de zgn. milieuzonering, daaruit volgt welke afstanden minimaal moeten worden aangehouden tussen inrichtingen / activiteiten en woningen. Dat dient een tweeledig doel: Het beperken van hinder bij omwonenden En borgen van voldoende geluidruimte voor inrichtingen.
opdrachtnummer
19-276
bestand
In deze toets speelt de VNG-uitgave ‘Bedrijven en Milieuzonering’ uit 2009 een belangrijke rol. Afhankelijk van het type omgeving – rustige woonwijk of gemengd gebied – geeft deze brochure richtafstanden.
19-276r3
bladzijde
pagina 3
datum 15 oktober 2020
Een rustige woonwijk is een woonwijk die is ingericht volgens het principe van functiescheiding. Afgezien van wijkgebonden voorzieningen komen vrijwel geen andere functies, zoals bedrijven of kantoren, voor. Langs de randen is weinig verstoring door verkeer. Een gemengd gebied is een gebied met een matige tot sterke functiemenging. Direct naast woningen komen andere functies voor, zoals winkels, horeca en kleine bedrijven. Ook lintbebouwing in het buitengebied met overwegend agrarische en andere bedrijvigheid en gebieden langs de hoofdinfrastructuur kunnen als gemengd gebied worden beschouwd. Voor een rustige woonwijk wordt een richtwaarde voor de geluidbelasting op woningen van 45 dB(A) dag- en etmaalwaarde aangehouden en voor gemengd gebied (wonen en werken) een waarde van 50 dB(A). In dit laatste gebied kunnen de afstanden daarom kleiner zijn.
Onderstaande tabel geeft een overzicht van de richtafstanden tot diverse bedrijfscategorieën alsmede een inschatting van het bijbehorende bronvermogensniveau conform de Handreiking Zonebeheerplan uit 2006 uitgaande van gemengd gebied. TABEL vestigingstype/ milieucategorie
1
Bronvermogensniveau Lw per inrichting / kavel Lw [dB(A)] incl. marge1
Richtafstand in m Woonwijk
gemengd
puntbron
Per 1000 m2
cat. 1
10
0
79
49
cat. 2
30
10
89
59
cat. 3.1
50
30
93
63
cat. 3.2
100
50
99
69
cat. 4.1
200
100
105
75
cat. 4.2
300
200
108
78
inclusief marge i.v.m. afmetingen terrein van de inrichting.
Voor de onderzochte activiteit, aangenomen een cat. 3.2 bedrijf, geldt een richtafstand in dit gebied van 50 m uitgaande van een omgeving ‘gemengd gebied’ met een totaal bronvermogen van 99 dB(A) voor het perceel (etmaalwaarde). onderwerp
akoestisch onderzoek
Voor de beoordeling wordt het stappenplan uit de VNG-brochure gehanteerd:
Winterwarm Winterswijk
opdrachtnummer
19-276
bestand
19-276r3
bladzijde
pagina 4
datum 15 oktober 2020
Stappenplan Stap 1 In het geval dat de richtafstanden niet worden overschreden kan verdere toetsing in beginsel achterwege blijven. Stap 2 Als stap 1 niet toereikend is worden de volgende grenswaarden gehanteerd voor het gebiedstype woongebied: - 45 dB(A) voor het langtijdgemiddelde beoordelingsniveau LAr,LT (etmaalwaarde) - 65 dB(A) voor de maximale geluidniveaus LA,max (etmaalwaarde); en voor het gebiedstype gemengd gebied: - 50 dB(A) voor het langtijdgemiddelde beoordelingsniveau LAr,LT (etmaalwaarde) - 70 dB(A) voor de maximale geluidniveaus LA,max (etmaalwaarde); Stap 3 Als stap 2 niet toereikend is worden de volgende grenswaarden gehanteerd voor het gebiedstype woongebied: - 50 dB(A) voor het langtijdgemiddelde beoordelingsniveau LAr,LT (etmaalwaarde) - 70 dB(A) voor de maximale geluidniveaus LA,max (etmaalwaarde);
en voor het gebiedstype gemengd gebied: - 55 dB(A) voor het langtijdgemiddelde beoordelingsniveau LAr,LT (etmaalwaarde) - 70 dB(A) voor de maximale geluidniveaus LA,max (etmaalwaarde); Inpassing is in stap 3 mogelijk met dien verstande dat het bevoegd gezag moet motiveren waarom het deze geluidbelasting in de concrete situatie acceptabel acht. Daarbij kan gebruik worden gemaakt van gemeentelijk geluidbeleid. Stap 4 Bij een hogere geluidbelasting dan aangegeven in stap 3 is buitenplanse inpassing veelal niet mogelijk. Het bevoegd gezag kan wel tot inpassing overgaan. Dit dient grondig te worden onderzocht, onderbouwd en gemotiveerd waarbij tevens de cumulatie met eventueel reeds aanwezige geluidbelasting moet worden betrokken.
onderwerp
Activiteitenbesluit Conform het besluit algemene regels voor inrichtingen milieubeheer (Activiteitenbesluit) gelden de in tabel I.1 aangegeven grenswaarden voor invallende geluidbelasting LAr,LT en LAmax op de woninggevels.