CConstaterende datWinterswijk
Koppel je AI →
Document · PDF

bijlage 1a Functioneel programma van eisen (FPvE)

Raadsvergadering 22 december 2022, gemeente WinterswijkBij agendapunt: Haalbaarheid nieuw WoooW cultuurgebouw29.119 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

De groepen liggen verspreid door het gebouw, zo dat iedere cluster voldoende is voorzien van sanitair voor het aantal gebruikers dat het cluster heeft. Er is een aparte toiletgroep voor medewerkers in het kantoorcluster. Rekening houden met extra bezoekers (publiek voor kleine presentaties). Toiletten zijn standaard voorzien van: wasbakken, spiegels (in publiekelijk toegankelijke toiletten niet boven wastafel maar apart in de ruimte) met kledinghaakje, planchets, zeepdispensers, wc-rolhouders (dubbele rol), handdoekautomaten en afvalbakken. De afwerking en sanitaire voorzieningen zijn smaakvol, maar slijt- en stootvast en vochtbestendig uitgevoerd. De toiletten zijn eenvoudig schoon te maken en schoon te houden. In de vloer is hiervoor een goede schrobput aangebracht. Er is voldoende verlichting, dat met bewegingsmelders wordt aangestuurd en dit is voldoende om in de spiegel make-up aan te brengen. Inkijk wordt voorkomen. Douches Elke douche is separaat en afsluitbaar, inkijk wordt voorkomen en er is een spatwatervrij voorpoortaaltje met kledinghaakjes op een logische plek. De temperatuur van het water is eenvoudig te regelen. De ruimte is goed geventileerd en wordt adequaat geklimatiseerd. De ruimte is verdeeld met een spatschotten met een bankje waaraan haakjes om kleding en een handdoek aan te hangen zitten. Er is een plankje om zeep op neer te zetten.

De afwerking en de accessoires zijn smaakvol, maar slijt- en stootvast en vochtbestendig uitgevoerd. De douches zijn eenvoudig schoon te maken en schoon te houden. In de vloer is hiervoor een goede schrobput aangebracht. Er is voldoende verlichting, die spatdicht is en met bewegingsmelders wordt aangestuurd. Kleedruimten De kleedruimten zijn aangenaam om in te verblijven ingericht. De ruimten zijn goed geventileerd en worden adequaat geklimatiseerd. De afwerking is smaakvol, maar slijt- en stootvast en vochtbestendig uitgevoerd. De kleedruimten zijn eenvoudig schoon te maken en te onderhouden. In de vloer is een schrobput aangebracht. Er is voldoende verlichting, dat met bewegingsmelders wordt aangestuurd en voldoende is om in de spiegel make-up aan te brengen. Er zijn voldoende wandcontactdozen (t.b.v. fohn, laden telefoon, scheerapparaat, etc.). Er zijn banken en haakjes om kleding aan te hangen. Er is daglicht en ramen kunnen worden geopend. Inkijk wordt voorkomen. 6.9 Buitenruimte Rond het gebouw is voldoende ruimte om binnen een landschapsontwerp, dat past bij de architectuur van hét Centrum, de volgende onderdelen logisch en aantrekkelijk vorm te geven: 2103 Winterswijk-FPvE-Cultuurgebouw-def(2)-2022.05.04.doc

42

6.9.1 Parkeerterrein Parkeren kan op het naastgelegen openbare parkeerterrein. 6.9.2 Fietsenstalling Deze stalling is te bereiken via een fietspad en via een voetpad verbonden met het gebouw, dicht bij de hoofdingang. De stalling biedt plaats aan 80 fietsen (conform de gemeentelijke norm) voor bezoekers en medewerkers. De fietsen worden gestald in fietsbeugels. De uitvoering is robuust en slijt- en stootvast en eenvoudig te reinigen en te onderhouden. Het ontwerp past bij de gebouwarchitectuur. Er is verlichting op een bewegingsmelder, dat ook via GBS is te schakelen, dat voldoende is om veilig fietsen te kunnen stallen. 6.9.3 Buitenpodium Er is een buitenpresentatiepodium. Een inspirerende plek door ligging buiten in de fraai ontworpen tuin. Het podium sluit aan op de multifunctionele zaal, zodat voorzieningen makkelijk gedeeld kunnen worden. Met zwaar materiaal is deze plek te bereiken (transport op wielen). Er zijn ca. 30 verhardde zitplaatsen voor het overdekte podium. Boven het podium en rondom zijn constructies aangebracht waar theatertechnische installaties aan gehangen kunnen worden. Er is buitenverlichting, waardoor buiten goed zicht is om te lopen en te werken en de gebruikers een veilig gevoel krijgen in de avond en nacht. Maar er is ook een krachtstroom aansluiting, een internetaansluiting en een aantal wandcontactdozen op 4 vrije groepen (240V).

Allen weerbestendig uitgevoerd en vanaf binnen in het pand aan en uit te schakelen. De uitvoering is robuust en slijt- en stootvast en eenvoudig te reinigen en te onderhouden. Het ontwerp van het buitenpodium is onderdeel van de gebouwarchitectuur en het landschapsontwerp. 6.9.4 Laad- en losgebied buiten Deze expeditiezone is bestraat en is met vrachtwagens (bakwagens) te betreden. Er is voldoende ruimte om deze te manoeuvreren en te parkeren, terwijl er een andere vrachtwagen al staat geparkeerd. De bestrating en regenwaterafvoer en verlichting is uitgevoerd zoals hieronder is beschreven. 6.9.5 Wegen en voet- en fietspaden De hoofdingangen, de fietsenstalling, de achterdeur, het fietsmaatje, de expeditie, de milieuruimte en het buitenpodium zijn alle te bereiken via bestrate paden en wegen. Door het groen lopen wandelpaden. Deze zijn voldoende stevig uitgevoerd om het gewicht van wat er overheen rijdt te dragen en zijn waterdoorlatend uitgevoerd, zodat er regenwater afgevoerd wordt via de grond. Indien een afvoer toch noodzakelijk is, dan voert deze het regenwater apart af naar de regenwaterberging op het terrein. Er is buitenverlichting, vormgegeven in een stijl die past bij het gebouwontwerp en het landschapsontwerp, waardoor buiten goed zicht is om te lopen en te rijden en de gebruikers een veilig gevoel krijgen in de avond en nacht.

Indien nodig is een duidelijke bewijzering aangebracht. 6.9.6 Toegangen hoofdingang Boven elke entree (er zijn er meerdere) is een overkapping aangebracht, zodat men droog staat om te wachten tot de deur opengaat. Er is buitenverlichting, waardoor buiten veilig is en de gebruikers een veilig gevoel krijgen in de avond en nacht. Iedereen kan eenvoudig naar binnen, dus ook in/mindervalide, blinde en anderstaligen. Dit onderdeel behoort tot het architectuurontwerp van het pand. Een tochtsluis zorgt ervoor dat het binnenklimaat weinig last ondervindt van het buitenklimaat. 6.9.7 Regenwateropslag Regenwater dat op daken of op het terrein valt wordt apart afgevoerd en in een regenwateropvang of wadi opgeslagen. Deze opvang is voldoende groot om een regenbui van 90mm per uur op te vangen en heeft een overloop (wellicht mogelijk naar de beek, als dit is toegestaan). Uitgezocht moet worden wat op de locatie de beste oplossing is. Indien voor terreinbewatering of het nathouden van eventuele groene daken water nodig is, moet dit met een installatie te onttrekken zijn aan deze waterberging. 2103 Winterswijk-FPvE-Cultuurgebouw-def(2)-2022.05.04.doc

43

6.9.8 De tuin Het buitenterrein dat niet bebouwd wordt, zal met groen worden ingericht. Het is een onderdeel van het landschapsontwerp rond het gebouw. Er wordt gebruik gemaakt van plaatselijke biodiversiteit, dat met een geringe onderhoudsinspanning mooi te houden is. Het is een fraai ontwerp met wandelpaadjes, verblijfsplekken, stille hoekjes en verassingen. Het buitenpodium en de waterberging zijn onderdeel van dit ontwerp. De wegen, fietsenstalling en de milieuruimte zijn logisch geplaatst, belemmeren het ontwerp en het gebruik niet en zijn zo veel als mogelijk verscholen achter groen.

2103 Winterswijk-FPvE-Cultuurgebouw-def(2)-2022.05.04.doc

44

7. Functionele ruimtestaat In een separaat pdf-document ontvangt u de volledige ruimtestaat. Per cluster zijn de ruimten in kaart gebracht. Alleen die ruimten die binnen de definitie van het FNO vallen (met een functie) zijn opgenomen en in dit PvE beschreven. Daar waar ruimten wel nodig zijn, maar gedeeld worden of tijdelijk gebruikt kunnen worden bij een ander cluster, staat dit vermeld. Het functioneel netto vloeroppervlak (FNO) is in kaart gebracht. Ruimten zijn gedimensioneerd op een afgesproken modulemaat (zie hoofdstuk 4.). Dit is kostenbesparend op het ontwerp, het is een leidraad in het denken over ruimtematen en het verhoogt de flexibiliteit van het gebouw voor de toekomst. Daar waar in de ruimtestaat maten (Lengte, Breedte of Hoogte) zijn aangegeven zijn deze van belang voor de gebruikers en dient de ruimte die afmeting ook daadwerkelijk te krijgen in het ontwerp. In de ruimtestaat staat ook het aantal ruimten per soort ruimte aangegeven. 7.1 De ruimtestaat De ruimtestaat is tot stand gekomen door de werkelijke behoefte van de gebruikers in kaart te brengen. Dit is een combinatie van het huidige gebruik en een gefundeerde prognose voor de komende jaren binnen de huidige ontwikkelingen. De ruimten zijn beschreven naar hedendaagse standaarden voor culturele panden in Nederland.

7.2 Opslagen en kengetallen Voor de omrekening van FNO naar het bruto vloeroppervlak (BVO) is een opslagpercentage van 1,55 gebruikt. Dit is een gangbare marktconforme factor die door verschillende grote adviesbureaus wordt gebruikt. Daarnaast is een variant met factor 1.4 toegevoegd. 7.3 Totalen ruimtestaat Onderaan de het overzicht staat het totale functionele netto oppervlak (FNO) 2.579 m2. Daarnaast is met de omrekenfactor het FNO omgerekend naar het benodigde bruto vloeroppervlak (BVO). Het totaal is nu 3.997,5 m2 BVO. De buitenruimte is niet opgenomen in het totaal BVO, er wordt uitgegaan van een tuinoppervlak van 1.600m2 BVO, zonder expeditiezone en fietsenstalling.

2103 Winterswijk-FPvE-Cultuurgebouw-def(2)-2022.05.04.doc

45

BIJLAGE 1. Visie Hét Centrum

2103 Winterswijk-FPvE-Cultuurgebouw-def(2)-2022.05.04.doc

46

Visie nieuw gebouw in het Cultuurkwartier Winterswijk “Hét Centrum” (werktitel) Al enige jaren geleden heeft de gemeente Winterswijk de herontwikkeling in gang gezet van het gebied waar het huidige pand van Boogie Woogie (met plantsoen), een parkeerplaats en een aantal winkelpanden langs het Weurden zijn gelegen. Deze ontwikkeling kreeg de naam Cultuurkwartier. De gemeente is opdrachtgever voor deze ontwikkeling en de Bibliotheek Oost Achterhoek, Boogie Woogie Instituut voor Kunst en Cultuur, de Winterswijkse Uitdaging (WUh), zijn de koplopers die worden gehuisvest in het gebouw dat het dragende thema is voor dit Cultuurkwartier. Al deze koplopers verkeren op dit moment in een onhoudbare huisvestingssituatie, die een verdere ontwikkeling van de activiteiten van deze organisaties zeer belemmert. Het is daarom een uitgelezen kans voor de gemeente Winterswijk om nu te kiezen voor de ontwikkeling van Hét Centrum, waarin deze partners gezamenlijk gehuisvest kunnen worden. Het bundelen van activiteiten op deze locatie en het samenwerkingsverband dat hiermee ontstaat biedt veel meer dan dat de huidige organisaties ieder op een eigen locatie ooit kunnen bieden. Deze visie en het daarop gebaseerde functioneel programma van eisen vormen het uitgangspunt voor de ontwerpopdracht van Hét Centrum aan een nog te selecteren ontwerpteam.

De ontwikkeling Hét Centrum wordt de inhoudelijk drager voor de ontwikkeling van het Cultuurkwartier. Het kwartier zal bestaan uit vier hoofdingrediënten: Hét Centrum, woningen, groen en parkeerplaatsen. Het sluit aan bij een groter programma: de revitalisering van het centrum van Winterswijk. Deze ontwikkeling is voor de toekomst van groot belang, want hiermee wordt het laatste stuk van de winkelstraat het Weurden aantrekkelijker gemaakt. Door Hét Centrum zo te plaatsen, dat de ingang makkelijk bereikbaar en de voorgevel heel goed zichtbaar is vanaf het Een voorgaand proces met een projectontwikkelaar is Weurden wordt het winkelend publiek op tussentijds beëindigd. De gemeente heeft besloten de prettige wijze in aanraking gebracht met de gebiedsontwikkeling zelf uit te voeren. Hét Centrum culturele en maatschappelijke activiteiten wordt de themadrager is van het te ontwikkelen die in de binnenstad worden aangeboden. Cultuurkwartier. Aan Advies etc. is gevraagd om samen met de Het nieuw te ontwikkelen gebouw vormt de partners, Boogie Woogie, de Bibliotheek, de overgang van drukke winkelstraat naar Winterswijkse Uitdaging en de gemeente als kunst en cultuur en het achterliggende fraai opdrachtgever een visie en een functioneel programma aangelegde groene gebied met tuin en van eisen op te stellen voor dit nieuwe gebouw. parkeerplaatsen.

Het groen moet aansluiten op de Notaristuin, waardoor een secundaire groene route in het centrum van Winterswijk wordt gecreëerd, parallel aan het Weurden. Zo ontstaat een verassend en mooi gebied waar altijd wat te beleven is. De ambitie is voldoende vrije parkeerplaatsen in het plan te handhaven en middels de opbrengsten van de woningbouw in dit gebied, waaraan in Winterswijk ook veel behoefte is, Hét Centrum (deels) te bekostigen. 2103 Winterswijk-FPvE-Cultuurgebouw-def(2)-2022.05.04.doc

47

In het traject waarin de visie tot stand is gekomen werd duidelijk dat deze visie niet alleen betrekking kan hebben op het pand. De aard van de activiteiten die er plaats gaan vinden, de plek die de organisaties in het centrum willen creëren en de impact die zij willen hebben op de gemeenschap, vragen erom dat ook de omgeving onderdeel is van die ontwikkeling. Deze visie zegt dus ook wat over de omgeving waarin dit nieuwe gebouw wordt gebouwd. Doelstelling Een gezamenlijk cultureel en maatschappelijk gebouw met omliggend gebied ontwikkelen waarbinnen de partners goed tot hun recht komen. Dit gebouw is een aanwinst voor Winterswijk en dient een breed maatschappelijk doel. Het wordt begrepen door de bevolking en wordt gezien als een fijne ontmoetingsplek waar reuring is. Het trekt aan en vervult een culturele en maatschappelijke vraag en er is ruimte voor het ontstaan van nieuwe initiatieven. Door de combinatie van de samenwerkende partners wordt dit huis meer dan wat de partners apart kunnen bereiken. Partners Samen betekent meer en beter, is het uitgangspunt. De koplopers Boogie Woogie, de Bibliotheek, de WUh en de gemeente Winterswijk hebben vertrouwen in elkaar. Door de gesprekken die gezamenlijk zijn gevoerd, zien zij de vele interessante en goede ontwikkelingsmogelijkheden die aansluiten bij de vraag (bewust of onbewust) die er nu al in Winterswijk is.

Een korte toelichting op de koplopers: De Bibliotheek Oost-Achterhoek stelt zich ten doel burgers lees- en digitaal vaardig te maken zodat eenieder zich De strategische lijnen Bibliotheek Oost Achterhoek: zelfstandig kan redden in een steeds veranderende samenleving. Dit, door Basisvaardigheden: naar een verbreed taalhuis, waar ook thema’s als digitale vaardigheden, mensen te helpen en digitale informatie sociaaljuridische vaardigheden en en digitale middelen toegankelijk voor gezondheidsvaardigheden een plek krijgen. hen te maken. Jeugd en onderwijs: partner voor scholen en kinderen De Bibliotheek is de ontmoetingsplaats vanaf 0 jaar, voorschools, op school en buitenschools. Zoals speciale zomeracademies, waarbij activiteiten waar kennis en informatie toegankelijk is ingezet worden die de lees-dip tegen gaan en worden voor iedereen, ontwikkeling en educatie activiteiten georganiseerd op het gebied van 21st gerealiseerd wordt, waar lezen en century skills met robotwedstrijden en literatuur (ook als ontspanning) programmeercursussen. Fysieke en digitale bibliotheek: Bruisende gestimuleerd wordt, kunst en cultuur ontmoetingsplaatsen, de verblijfs- en studiefunctie wordt uitgedragen en een plek waar neemt sterk toe. Mensen gebruiken de Bibliotheek ontmoeting en debat laagdrempelig om samen te gaan studeren of om samen activiteiten georganiseerd wordt. uit te voeren.

Er worden steeds meer cursussen De Bibliotheek is een laagdrempelig (Bieblab) en workshops (Digitheek) gegevens, voor zowel jong als oud. Bibliotheekvestigingen krijgen een kenniscentrum dat ‘eigen kracht’ diverser karakter. mobiliseert en burgerinitiatieven stimuleert en dit vormt daarmee ook een belangrijk startpunt voor de strategische lijnen van de Bibliotheek. Van ‘instituut’ ontwikkelt de Bibliotheek zich steeds meer naar ‘netwerkorganisatie’. De Bibliotheek werkt liefst zoveel mogelijk samen met partnerorganisaties om gestelde doelen en de juiste doelgroepen te bereiken, maar ook met burgers. De Bibliotheek is van ons allemaal! 2103 Winterswijk-FPvE-Cultuurgebouw-def(2)-2022.05.04.doc

48

Juist daarom is het fantastisch om onder één dak te komen met de vrijwilligersorganisatie WUh en Boogie Woogie. Kruisbestuiving zal een enorme sprong voorwaarts betekenen in een ten dele gezamenlijke programmering; taal, creatieve technologieën, muziek en vrijwilligers. Er zijn veel uit te bouwen raakvlakken in aanbod van activiteiten en doelgroepen (jong tot oud/sociaal domein) enerzijds en partnerorganisaties/vrijwilligers anderzijds. De Winterswijkse Uitdaging (WUh), ontstaan vanuit de Nederlandse Uitdaging, is een breed gedragen maatschappelijk initiatief. Daar waar gestart werd met het koppelen van het bedrijvennetwerk aan verenigingen en maatschappelijke organisaties is het nu een brede organisatie die, naast de oorspronkelijke doelstelling, zich nu ook beweegt op het gebied van zorg en vrijwilligers. De WUh is een belangrijke partner van de gemeente in de organisatie en uitvoering van een zeer divers maatschappelijk takenpakket. De brede maatschappelijke en culturele benadering van dit plan sluit goed op aan op de visie van WUh. Het plaatst de activiteiten in de brede maatschappelijke netwerken van de Bibliotheek en Mogelijke andere samenwerkingspartners zijn: Boogie Woogie en ziet mogelijkheden daaraan bij te dragen of gezamenlijk nieuwe initiatieven te • Een passende horecaondernemer ontwikkelen. • •

De Storm (schouwburg) Verenigingen voor amateur kunstbeoefening Streekomroep BSO Cultuur Passende maatschappelijke partners

Boogie Woogie Instituut voor Kunst en Cultuur is werkzaam in de Oost-Achterhoek en ontplooit • activiteiten op het gebied van Amateurkunst, • Cultuureducatie en binnen het Sociale Domein. • Boogie Woogie komt voort uit de Algemene Muziekschool Winterswijk, maar in de loop van de jaren zijn activiteiten op andere gebieden een steeds grotere rol gaan spelen. Uiteraard maakt het muziekonderwijs, aan leden van muziekverenigingen en individuele personen, een belangrijk deel uit van de activiteiten. Maar het is onmiskenbaar dat de activiteiten op andere gebieden steeds belangrijker zijn geworden. Enerzijds door een transformatie van muziekschool naar Instituut voor Kunst en Cultuur, anderzijds door een toenemende vraag op andere gebieden, zoals cultuureducatie op alle basisscholen en activiteiten in het sociale domein. Daarnaast worden er ruimtes verhuurd aan diverse verenigingen en organisaties die daarmee zorgen voor een gevarieerd aanbod van activiteiten in het gebouw van Boogie Woogie. Ook geeft Boogie Woogie sinds juli 2020 ruimte aan de WUh binnen het gebouw. Onder leiding van een nieuwe directeur is in 2020 wederom een periode van transformatie en innovatie aangebroken. Deze richt zich vooral op strategische en praktische samenwerkingsverbanden met Winterswijkse kunst- en cultuurinstellingen, verenigingen en de pop/jongeren-bewegingen.

Boogie Woogie is volop in beweging en ziet de Bibliotheek en de WUh als goede passende partners die een toevoeging zijn op het aanbod, waarmee kennis kan worden gedeeld en die eenzelfde ontwikkel-energie hebben.

De gemeente Winterswijk is opdrachtgever en beleidsverantwoordelijk voor de ontwikkelingen binnen de gemeente zoals een nieuwe centrumvisie, stedenbouwkundige vernieuwing en het stimuleren van een modern aanbod op gebied van kunst en cultuur. Zij faciliteren deze planvorming. De 2103 Winterswijk-FPvE-Cultuurgebouw-def(2)-2022.05.04.doc

49

uitgangspunten hiervoor zijn draagvlak en meervoudige waarde creëren en een bijdrage leveren aan de ontwikkeling (levendig houden) van het centrum. Iedere voornoemde organisatie behoudt in principe haar eigen identiteit en rechtspersoon, maar Hét Centrum is wel een gezamenlijke onderneming. Het wordt door de partners gepromoot als Hét Centrum voor culturele- en maatschappelijke activiteiten van Winterswijk met een brede programmering en ruime openingstijden. Er is altijd wat te doen en je bent er altijd van harte welkom! Andere partijen waarmee samenwerking kan worden aangegaan zijn partners die kunnen bijdragen en toevoegen aan de primaire culturele, maatschappelijke en sociale taken die de koplopers hebben. Nieuwe partners passen bij de visie, bedrijfscultuur en uitstraling van de koplopers en de gewenste uitstraling en imago van Hét Centrum. Hotspot in het Cultuurkwartier Hét Centrum is géén verzamelgebouw! De koplopers gaan intensief samenwerken. Zij hebben na een gezamenlijk doorlopen traject het vertrouwen in elkaar om de vele ontwikkelmogelijkheden, gehuisvest in één gebouw, verder te ontwikkelen en zo uit te groeien tot een Placemaking is een wetenschap die zich culturele hotspot. De plek waar je moet zijn omdat bezighoudt met de ontwikkeling van het brede maatschappelijke, culturele en sociale ‘plekken’ in de openbare ruimte.

aanbod aan elkaar versterkende activiteiten groot Ten things to do is een benadering om en aantrekkelijk is. De kennis van placemaking openbare ruimte aantrekkelijk en levendig wordt ingezet om dit te verder te ontwikkelen. te maken. Als plek levendig en aantrekkelijk is, kun je er meestal tien dingen doen, zoals: zitten, naar iets kijken, spelen, met je voeten in het water poedelen, etc.

Er is altijd wat te doen, dat is het leidende uitgangspunt. Door het tonen van de activiteiten in de openbare ruimte (binnen of buiten) worden bezoekers verleid om zo van de andere activiteiten gebruik te maken, die de partners in Hét Centrum bieden. Dit creëert meervoudige waarde want daardoor ontstaat er de gewenste reuring in het centrum van Winterswijk, het activiteitenaanbod krijgt meer deelnemers en wordt daardoor nog rendabeler. Aantrekken en verleiden: heb je zin in iets leuks, wil je iets doen of juist even rustig zitten, maar met fijne reuring om je heen of heb je zin in een praatje? Dan ga je naar Hét Centrum, want je weet: het is open, je bent er welkom, je voelt je er prettig en er is altijd iets te beleven, zowel binnen als buiten.

Verleiden: je komt om een boek te lenen bij de Bibliotheek, maar je ziet bij binnenkomst de fotoclub aan het werk en denkt, dat is leuk. Direct informeren en ja hoor, er is nog plek en volgende week kun je gelijk al deelnemen.

Als er gevraagd wordt waar is de Bibliotheek? Dan verwijst iedere Winterswijker je naar Hét Centrum en er gebeurt precies hetzelfde als gevraagd wordt naar de popzaal, naar Boogie Woogie of de WUh. Iedere inwoner kent Hét Centrum en weet wat er te doen is en welke organisaties er zijn gehuisvest. Maar, men (her)kent hét Centrum als plek ook. De samenwerking zal leiden tot nieuwe ontwikkelingen zodra het pand betrokken is. Dat is de ambitie en daarin wordt voorzien. De partners hebben 2103 Winterswijk-FPvE-Cultuurgebouw-def(2)-2022.05.04.doc

50

de mindset om vraaggericht verder te ontwikkelen. Het is lastig te voorspellen waar dit in de toekomst precies toe zal leiden. Daarom wordt de architect gevraagd een flexibel gebouw te ontwerpen met daarin ontwikkelruimte. Hierdoor wordt het pand toekomstbestendig, omdat aanpassingen eenvoudig en goedkoop kunnen worden gerealiseerd en er letterlijk ruimte is om eventuele nieuwe partners en ontwikkelingen te accommoderen. Aanbod en doelgroepen De koplopers zijn er voor heel Winterswijk, iedereen van jong tot oud in de volle breedte en dwars door de lagen van de bevolking heen. Wie je ook bent, je vindt er wat je zoekt en je voelt je er thuis. Het is inclusief en dat komt mede tot uiting door het aanbod aan activiteiten dat modern is en slim inspeelt op nieuwe ontwikkelingen en de vraag vanuit Een moderne concertzaal die akoestisch is ingericht Winterswijk. Maar ook, omdat er nieuwe voor een groot orkest, is onbetaalbaar. De huidige zaal vraag wordt gecreëerd, ontdekt of in Boogie Woogie is hiervoor ook niet ingericht. Beter is aangeboord wordt. de huidige grote zaal in de Storm uit te breiden met een elekro-akoestisch systeem, zodat daar concerten plaats De integrale benadering van de kunnen vinden en zo de programmering daarmee kan samenwerkende partners levert een scala worden verreikt.

aan kansen op die, op korte termijn al en De zalen die in Hét Centrum zijn voorzien, zijn een verder in de toekomst, tot een attractief multifunctionele voorstellingsruimte die ook bruikbaar aanbod zal leiden voor een zeer breed is als repetitieruimte voor een groot orkest en een kleine goed geluidgeïsoleerde popzaal. publiek. Dit nieuwe aanbod ontstaat uit de basis van het bestaande aanbod dat de partners nu al hebben (zie bijlage 1 een beschrijving van de koplopers), maar kan tot ontwikkeling komen omdat de partijen dit willen en omdat zij het kúnnen in een nieuw speciaal daartoe ontwikkeld gebouw. De voordelen die deze samenwerking biedt zijn divers. Efficiënt gebruik ruimte, muzieklesruimten kunnen overdag In de gesprekken met de partners kwamen vele concrete kansen voor bijeenkomsten van de WUh naar voren, hier een greep uit de ideeën, die realistisch of cursussen van de Bibliotheek uitvoerbaar zijn: worden gebruikt. Voorzieningen, Herontwikkeling pop- en jeugdcultuur door een poppodium met zoals kantoren, IT-netwerken, opnamestudio, cursus “spoken word”, maar ook cursussen waar theorie (Bibliotheek), hobby’s en uitvoerende kunsten (Boogie lesvoorzieningen worden gedeeld.

Woogie) samenkomen, muziek- en kunsteducatie als therapie, Maar ook kunnen de organisaties kamerconcerten in de Bibliotheek, uitbreiden internetcafé, gezamenlijk inkopen en gebruik buitenconcerten, voorlezen in de centrale entree, vrijwilligers maken van elkaars docenten, koppelen aan de organisatie van concerten in de tuin of voorlezen personeel en relatienetwerk. in de entreehal, horecaconcepten met werkzoekenden , pop up food initiatieven in combinatie met culturele activiteiten. Maar ook: delen van het gebouw betekent samenwerken en de organisatie en contacten die daarvoor nodig zijn leiden tot de evaluatie van de samenwerking (verbetering aanbod) en gesprekken over nieuw aanbod en nieuwe mogelijkheden. Dit zal resulteren in meer activiteiten, meer leden en deelnemers en dus een grotere omzet en verbetering van de daarbij behorende marketpower.

Het ontwerp Wat is er te doen, wie organiseert dit en wat is daarvoor nodig? In voorgaande paragrafen zijn de eerste twee aspecten al toegelicht. Maar, wat is ervoor nodig 2103 Winterswijk-FPvE-Cultuurgebouw-def(2)-2022.05.04.doc

51

om dit prachtige plan mogelijk te maken? Een passend, aantrekkelijk en multifunctioneel gebouw dat in een omgeving ligt, die daarmee in samenhang ontwikkeld is. Een gebouw dat in het centrum van Winterswijk past en het verrijkt met een fraai ontwerp. Als je het ziet begrijp je wat het is, wat je er kunt doen en het nodigt je uit er naar binnen te gaan. Gebruikers ervaren een veilige, eigentijdse, prettige sfeer. Het gebouw Het pand wordt aan de winkelstraat het Weurden gesitueerd. Hét Centrum is modern, van alle hedendaagse comfort voorzien en is toegerust op de functies die het herbergt. De gevel is open, zodat van buiten is te zien wat er binnen te doen is (verleiden), zonder dat het voor de gebruikers binnen een onveilig (bespied) gevoel geeft. Langs de publieke gevels is een goed vormgegeven hybride zone gecreëerd, waar dingen te doen zijn (zitten, kijken, een beeld bekijken, speeltoestel, etc.), maar waar nadrukkelijk geen fietsenstalling of andere belemmering is. Fysiek is het ontworpen met de filosofie van stad op ooghoogte, waarbij zeker ook gedacht is aan kinderen, visueel- of audiobeperkte en mindervalide medemensen (drempelloos, brede deuren, eventueel een lift, etc.) en internationale bezoekers (uit Duitsland). Belangrijk aspect daarbij is het goed vormgegeven en De overgang van binnen naar buiten, ca.

1,5 m uit de gevel, wordt de hybride zone aantrekkelijke entreegebied, dat vrij en goed genoemd. Deze zone is van groot belang toegankelijk is en drempelverlagend werkt. Het voor de wijze waarop het leven rond een entreegebied begint al buiten en is de overgang van gebouw wordt beleefd. Bij een goed winkelstraat naar binnen, van park naar binnen en van ontworpen hybride zone vindt 80% van de winkelstraat naar park. Een aangenaam en slim spontane ontmoetingen rond een gebouw juist daar plaats. Het bepaalt dus in hoge ontworpen plek met hybride zones. De rooilijn aan de mate de mindset waarmee iemand naar winkelstraat wordt niet gevolg maar wel gevoeld, er binnen gaat of de straat op komt. wordt respectvol mee gespeeld, waardoor er ruimte ontstaat voor dit gebied. Het Atrium (de entreeruimte binnen) is een ruimtelijk, warm vormgegeven en comfortabel verblijfgebied. Het is een verwevingsgebied van verschillende functies, maar toch begrijp je waar je naar toe moet als je er binnenkomt, je voelt je er niet verloren. Er is professioneel georganiseerde horeca (met lunchkaart), maar je bent niet verplicht een consumptie te nemen. In een huiselijke sfeer kun je er zitten en wat kletsen, lezen, overleggen en je tijd verpozen tot je afspraak is gearriveerd. Ook het Veteranen-inlooppunt en het Vrijwilligerspunt bevinden zich in deze ruimte.

Op een goed zichtbare plek in de ruimte is een (mobiel) podium voor kleine performances of voorleessessies. De ruimte is flexibel in te richten met eenvoudige faciliteiten voor belichting en audio, zodat activiteiten in een oogwenk kunnen worden georganiseerd. Hoekjes en speciale ontmoetingsplekken maken In en om het pand vinden activiteiten plaats die het mogelijk te werken, te vergaderen, gesprekken behoorlijk wat geluid kunnen produceren. Hét te voeren en elkaar te ontmoeten (al dan niet met Centrum wordt daarvoor uitgerust om zoveel een activiteit), in relatieve rust of met reuring om mogelijk overlast te voorkomen (er moet worden je heen. voldaan aan de omgevingswet en het bouwbesluit Vanuit de entree kun je naar de achterliggende ruimten. Iedere kernpartner heeft een eigen cluster. Het betreft de volgende functies: kunst-, cultuur en muziekonderwijs, concerten en 2103 Winterswijk-FPvE-Cultuurgebouw-def(2)-2022.05.04.doc

2012, geluidsisolatie en akoestische voorzieningen zijn onderdeel van het ontwerp). Maar: bij de ontwikkeling van het cultuurkwartier moet daar ook aandacht aan worden besteed. De nieuwe en huidige bewoners van de omliggende bebouwing worden hierover in het ontwikkeltraject, vooraf, geïnformeerd.

52

voorstellingen, popzaal, oefenruimten slagwerklesruimten en opnamestudio, kantoren, bibliotheek en activiteiten van de WUh. De ruimten voor deze functies en bijbehorende verkeers-, service-, sanitaire- en opslagruimten zijn op een moderne aangename wijze vormgegeven en ingericht, zodat deze zijn toegerust op die functie en dat voor langere tijd in de toekomst blijven. Akoestisch is dit gebouw geschikt voor verschillende soorten gebruik: rust (leeszaal en kantoren), lesgeven, akoestische muziek, licht versterkte activiteiten en voor sommige ruimten (voorstellingsruimte, oefenruimten, popzaal en slagwerklesruimten) zware akoestische activiteiten, zodat het in die ruimten goed klinkt en er zowel intern als naar buiten toe geen overlast ontstaat. De achterkant van het gebouw, dat aansluit op het gebied waar de tuin en parkeerplaatsen liggen is zo ontworpen dat het óók een voorkant is. Hierdoor krijgt het gebied met de tuin een open karaktervolle uitstraling en draagt het bij aan de toegankelijkheid van het gebouw. Een slim ontwerp zorgt ervoor dat de logistieke stromen in het pand kort, veilig en overzichtelijk blijven met oog voor het gebruik (inclusiviteit, zware en grote instrumenten, boekenkarren, concerten en voorstellingen, veiligheid, etc.).

Duurzaamheid en klimaatadaptatie Het spreekt voor zich dat in de huidige omstandigheden een nieuw gebouw volgens de nieuwe normen op dit gebied wordt ontworpen. Deze normen (zoals Een goed duurzaam en klimaatadaptief ontwerp ontstaat als er vanuit een integrale BENG) gaan op termijn aangescherpt benadering wordt ontworpen: de worden. We nodigen de gemeente uit de zonnepanelen liggen niet op het dak, maar zijn uitdaging aan te gaan en echt een op de een onderdeel van het gebouwontwerp. toekomst voorbereid gebouw te Integraal ontwerpen en het toepassen van omgevingsoplossingen dragen bij aan het ontwikkelen, dat een aansprekend betaalbaar houden van het ontwerp. voorbeeld voor de gemeente Winterswijk kan zijn. Hét Centrum wordt samen met de andere nieuw te bouwen panden in het Cultuurkwartier energieneutraal. Het wordt een gebiedsoplossing die laat zien dat de energietransitie in het centrum mogelijk is. Regenwater wordt gescheiden en in een Het nieuw te bouwen pand heeft een wadi in de tuin opgevangen en hergebruikt in droge beoogde levensduur van 50 jaar en valt perioden of verdwijnt in de bodem. Daken wekken daarmee ruim binnen deze periode. energie op of zijn voorzien van een polderdak, met Verbouwen is duurder dan gelijk nieuw en op de toekomst voorbereid bouwen. verdampend groen dat bestaat uit de plaatselijke biodiversiteit.

Er wordt uitgegaan van een circulaire benadering. Dat wil zeggen dat de totale milieu footprint van het gebouw tijdens bouw, exploitatie en aan het einde van de levensduur bij sloop zo klein mogelijk is. De gebruikte materialen zijn in principe herbruikbaar. Onderzocht moet worden of het mogelijk te compenseren door CO2 in het gebouw op te slaan. De partners hebben een fraai, doordacht, integraal ontwerp voor ogen, waarin functionele duurzame en klimaatadaptieve maatregelen zichtbaar (toonbaar en geen green wash) en slim zijn geïntegreerd.

In de uitwerking van de Nederlandse overheid van het klimaatakkoord van Parijs is vastgelegd dat in 2030 49% CO2 reductie t.o.v. 1990 moet zijn behaald en in 2050 95%.

2103 Winterswijk-FPvE-Cultuurgebouw-def(2)-2022.05.04.doc

53

Omgeving De natuur is een belangrijke inspiratiebron voor de mens. Directe toegang tot en uitzicht op groen en water is onderdeel van het plan voor hét Centrum. Die groene buitenruimte hoort bij het gebouw en het gebruik ervan behoort tot de verantwoordelijkheid van de gebruikers. Zij willen de buitenruimte actief gaan gebruiken en daar moet deze dus voor worden ingericht. Het ontwerp van het pand omvat dus óók het entreegebied en de tuin. Het is een fijne bruikbare tuin met een buitenpodium (met technische faciliteiten en dat logistiek goed aansluit bij het pand) en verder zijn er zitplekken, verborgen hoekjes en verschillende zones die de mogelijkheid bieden buiten, lessen, cursussen en performances te laten plaatsvinden. Zo ontstaat de mogelijkheid naar buiten te treden en zo te tonen en te verleiden. Bezoekers worden verrast met die activiteiten of de mogelijkheid om net naast de winkelstraat in een rustige omgeving te verpozen. Docenten, kantoormedewerkers en gebruikers hebben een aangenaam uitzicht vanuit het gebouw. De ideale maximale maat voor openbare buitenruimten is 40m x 40m. Veertig meter is namelijk de afstand waarop de meeste mensen de uitdrukking op het gelaat van anderen nog herkennen. Op basis daarvan besluit een mens of het veilig, leuk of interessant is die ruimte te betreden.

De parkeerplaatsen en de verkeersroute via het plantsoen naar het Cultuurgebouw worden logisch en fraai met groen ingericht. Zo, dat men bij het gebruik daarvan netjes met de omgeving zal omspringen en dat vrouwen, ouderen en kinderen zich veilig voelen om lopend of met de fiets te komen of de auto te parkeren (short stay). Ook is er voorzien in een kiss and ride zone, die snel brengen en halen van mensen mogelijk maakt. Door de groen ingerichte parkeerplaats loopt een groene strook met voetpad die de tuin van hét Centrum verbindt met de Notaristuin.

De bebouwing, de parkeerplaatsen en het groen, die tezamen het nieuwe Cultuurkwartier vormen zijn logisch en begrijpelijk ingedeeld, ogen aangenaam en voelen harmonieus aan voor de bezoekers, de gebruikers en de bewoners. De vormgeving, de stijl van het ontwerp sluit aan en past bij de bestaande bebouwing in het centrum van Winterswijk, waar het tussen komt te liggen.

2103 Winterswijk-FPvE-Cultuurgebouw-def(2)-2022.05.04.doc

54

Doorlopen proces Dit visiedocument is tot stand gekomen in een proces dat door Advies etc. in opdracht van de gemeente Winterswijk is uitgevoerd. In zes werksessies (in de periode van april t/m juni 2021) met verschillende thema’s is met elkaar nagedacht en gediscussieerd over samenwerking, ontwikkelkansen en de wensen m.b.t. het nieuwe Cultuurgebouw Hét Centrum. Daarnaast zijn er meerdere overleggen geweest om dieper op zaken in te gaan en zo tot deze gezamenlijk gedragen visietekst te komen. Aan dit proces hebben deelgenomen: Boogie Woogie instituut voor Kunst en Cultuur • Gerben Grooten, directeur • René Vielvoije, voorzitter bestuur Bibliotheek Oost Achterhoek • Ton Mengerink, directeur • Lynn Karsijns, manager Winterswijkse Uitdaging (WUh) • Mark van Dam, voorzitter bestuur • Harrie Garritsen, manager Gemeente Winterswijk • Rob Ansink, beleidsambtenaar Kunst en Cultuur Theateradvies • Gerbrand Borgdorff, thema Logistiek en gebouwinrichting STIPO • Hans Karssenberg, thema Culturele Hotspot Advies etc. • Jeroen de Leeuw, adviseur/projectleider Versie: definitief, 3 juni 2021 Vervolgtraject Op basis van deze visie wordt een functioneel programma van eisen (FPvE) uitgewerkt (is onderdeel van de opdracht aan Advies etc.). Na de oplevering van dit FPvE start er nieuw traject. Allereest zal de gemeenteraad moeten beslissen of het Cultuurkwartier er zal komen.

Na een positief besluit zal er een projectleider moeten worden benoemd die de komende ontwikkel- en bouwfases gaat leiden. Allereerst zal het functioneel programma van eisen i.s.m. nog aan te besteden technisch adviseurs, moeten worden omgezet in een technisch programma van eisen. Na de selectie van een architect wordt een schetsontwerp (SO) gemaakt, daarna volgt een voorlopig ontwerp (VO), een definitief ontwerp (DO) en dat wordt uitgewerkt in een Technisch Ontwerp (TO). Hiermee kan aan een bouwteam een prijsopgave worden uitgevraagd. Na aanbesteding volgt dan de uitvoering, oplevering en nazorg/garantie termijn. 2103 Winterswijk-FPvE-Cultuurgebouw-def(2)-2022.05.04.doc

55

Bijlage 1. De koplopers doelgroepen en aanbod In deze bijlage lichten de koplopers toe wie zij zijn en wat zij doen. Dit is gedaan omdat de indruk bestaat dat niet bij iedereen voldoende bekend is wat zij doen. Met deze informatie is de lezer in staat beter te begrijpen waarom de nieuwbouw nodig is en waarom de koplopers de kansen zien die in deze visie zijn beschreven.

2103 Winterswijk-FPvE-Cultuurgebouw-def(2)-2022.05.04.doc

56

1. Boogie Woogie Instituut voor Kunst en Cultuur

Boogie Woogie is duidelijk over haar ambities voor de komende jaren. Zij wil zich profileren en positioneren als cultuurmakelaar en de eerste stappen in die richting zijn al gezet door een convenant te sluiten met alle basisscholen, waardoor Cultuureducatie Met Kwaliteit een structureel, vraaggericht vierjarig traject geworden is. Door samenwerkingsverbanden heeft het instituut zich verbreed op het aanbod van kunst en cultuur. Deze verbreding is met name tot stand gekomen in het Sociale Domein, bijvoorbeeld door: Zang aan Huis, Voorleesbrigade, Muzikant aan Huis, Muziek in de tuin, Samen kunst kijken of Oud=In. Natuurlijk worden er steeds nieuwe activiteiten ontwikkeld, zoals bijvoorbeeld interactieve cursussen over onderwerpen die met kunst, cultuur- en geschiedenis te maken hebben. Door als coalitiepartner voor het Cultuur- en Erfgoedpact Achterhoek op te treden verbindt Boogie Woogie niet alleen generaties maar genereert zij een klantvraag vanuit de verenigingen, musea, het bedrijfsleven en andere instellingen, die meer divers is dan ooit. Naast bestaande samenwerkingsverbanden ziet Boogie Woogie veel mogelijkheden voor nieuwe verbindingen in het beoogde cultuurgebouw, bijvoorbeeld een programmatische samenwerking met Theater de Storm.

Wanneer de grote zaal weer elektroakoestisch up-to-date gemaakt is, geeft dit mogelijkheden tot een doorprogrammering van (grote) concerten en eigenlijk elke discipline, van elk niveau. 1.1 Positionering Door zich als cultuurmakelaar te herpositioneren wil Boogie Woogie haar doelstellingen bereiken. De soort organisatie, die bestaat uit vast krachten, ondersteunend personeel, vrijwilligers en zzp’ers sluit adequaat aan op de marktbehoefte en het projecttijdperk waarin wij leven. Zij waarborgt een professionele continuïteit waarop de klant kan vertrouwen. Meer dan bij zzp-collectieven, zorgt Boogie Woogie met de hierboven geschetste organisatie voor scholing en ontwikkeling en indien nodig vervanging van docenten. Tevens blijft er beleidskracht, administratie en ondersteuning op een professioneel niveau aanwezig. Belangrijke netwerken en infrastructuur blijven in stand en worden uitgebreid. 1.2 Ontwikkelen Boogie Woogie wil ontwikkeling en ontplooiing op kunst en cultuurgebied stimuleren, partijen verbinden en samenwerking bevorderen. Zij wil een vraag-gestuurde organisatie zijn waarbij de klant centraal staat. Zij wil bestaande doelgroepen beter bedienen en het bereik en de bekendheid in onze regio vergroten. Naast ontplooiing zijn plezier en ontspanning van zowel de deelnemer als de toeschouwer belangrijke elementen in haar dienstverlening.

De professionals van Boogie Woogie leveren kwaliteit die zich vertaalt in inspirerende en bij de huidige tijd passende diensten. Boogie Woogie wil dé partner zijn voor alle vragen op het gebied van kunst en cultuur van alle inwoners en betrokkenen in de regio Oost-Achterhoek en met name in Aalten, Oost Gelre en Winterswijk. We willen een verbindend element zijn tussen partijen en bijdragen aan een sterke regionale infrastructuur. Daarmee wil en kan Boogie Woogie de culturele identiteit, de uitstraling en het imago van de OostAchterhoek versterken. Boogie Woogie is in de afgelopen periode succesvol gebleken in het binnenhalen en uitvoeren van vaak voorbeeld stellende en innovatieve projecten. Dat geeft vertrouwen voor de toekomst. Uit klanttevredenheidsonderzoek, evaluaties en vraaggesprekken is gebleken dat de klanttevredenheid onder deze veelal nieuwe doelgroepen groot is. We nemen afscheid van aanbodgericht werken in met name muziekonderwijs voor jongeren en gaan naar vraag gestuurd werken voor alle kunstdisciplines en alle leeftijden. Boogie Woogie wil ruimte bieden aan gepassioneerde professionals, zowel van binnen als buiten de organisatie, die met hun vakkundigheid kunnen bijdragen aan de veranderende vraag vanuit de hedendaagse markt. Deze professionals stellen de klant voorop, leveren maatwerk, zijn deskundig, loyaal en ambassadeurs van Boogie Woogie.

Ze leveren een bijdrage aan het ontwikkelen van nieuwe productmarktcombinaties. De omgeving waarin Boogie Woogie haar diensten verleent is meer divers en spannender dan ooit. Voor de toekomst liggen er veel kansen en mogelijkheden. Boogie Woogie staat klaar om al deze nieuwe uitdagingen, samen met alle partners aan te gaan. 1.3 Flexibel, adaptief en proactief Vraaggericht aanbod vraagt om een flexibele organisatie en een adaptieve houding van de medewerkers. De afgelopen corona periode illustreert dat dit door Boogie Woogie met groot succes is ingezet. Een voorbeeld hiervan is de omschakeling naar digitaal onderwijs om het instituut door de Lock down periodes heen te loodsen. De digitale setup binnen de school en ondersteuning buiten de school heeft geresulteerd in degelijke voortzetting van de lessen in online vorm. 2103 Winterswijk-FPvE-Cultuurgebouw-def(2)-2022.05.04.doc

57

Ook werden tijdens deze Lock down periodes vernieuwende leerlijnen en activiteiten ontwikkeld waardoor deze na heropening onmiddellijk konden worden geïmplementeerd. Zo’n soort activiteit is het Cultuur Kwartier Orkest. Het studio CK Orkest heeft als doel de leerlingen uit de klassieke-, Hafa- en lichte muziek bijeen te brengen. Het beste van de verschillende muziekwerelden wordt samengebracht, het spel uit de klassieke strijkerstraditie met swing, pop, improvisatie en de timing vanuit de jazztraditie. Docenten zijn een onderdeel van het orkest waarmee er al een basis is voor de leerlingen om mee te spelen. 1.4 Partners Boogie Woogie heeft de al relaties en samenwerkingsverbanden met de volgende partners: • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

•

Gymnastiekvereniging PENTA Marlijn- Mindbody Beiaardier Wim Ruesink Flowyoga Eva Jazzballet Jolanda NUT Klankfontein Jazzy Women Barbershop Singers Ladies mix Winterswijkse Uitdaging Huis (WUH), met 32 organisaties Winterswijkse Muziekverenigingen Lagere scholen uit Winterswijk en omgeving SMAAK (Koor) Bibliotheek Oost-Achterhoek Jan Riemersma-fondsenvraagbaak Renate Grevers-leefstijladvies Mirjan Hijink-Systemisch bewustzijn, kinderboekenschrijfster Intact (tactus) Oriolus Carlo Fles-Jazz combo STOA Villa Mondriaan Schouwburg De Storm Actief Winterswijk

Bartimeus

2103 Winterswijk-FPvE-Cultuurgebouw-def(2)-2022.05.04.doc

58

2. Bibliotheek Oost Achterhoek De bibliotheek die wij van vroeger kennen bestaat niet meer. De hedendaagse bibliotheek is veel meer dat dat. 2.1 Ontwikkelingen Overal en altijd contact met het internet Digitalisering is nog steeds één van de meest pregnante ontwikkelingen voor onze samenleving. Of we nu een vakantie uitzoeken, een huis willen kopen of zelfs een nieuwe relatie willen vinden: internet vormt een spil in ons zoekgedrag. Met één klik kunnen we een auto kopen of zelfs een relatie starten. In 2010 werd de eerste iPad geïntroduceerd en binnen 10 jaar heeft het er samen met onze smartphones voor gezorgd dat informatie altijd binnen handbereik is. Zelfs op vakantie is WiFi en internet een basisvoorwaarde geworden voor velen. Basisvaardigheden en participatie Is nu alles voor iedereen bereikbaar? Nee. Een onderzoek uit 2019 van het CBS wees uit dat 6% van alle Nederlanders boven de 12 jaar nog steeds geen gebruik maakt van internet. Het gaat dan om bijna 900.000 burgers. Onder ouderen (> 75 jaar) is dit percentage zelfs 32%. Het percentage daalt jaar na jaar maar het gaat nog steeds om substantiële aantallen. Ander onderzoek wijst uit dat ongeveer 2,5 miljoen Nederlanders onvoldoende digitaal vaardig zijn om zelfstandig die zaken te regelen die nodig zijn om zelf voldoende regie te nemen in hun leven.

Een extra barrière om goed mee te doen in de samenleving is het als ook je taalvaardigheden onvoldoende zijn. 2,5 miljoen Nederlanders zijn laaggeletterd. Zij hebben moeite met lezen, schrijven en/of rekenen. Er is gelukkig steeds meer aandacht voor deze groep en via taalakkoorden ontstaan nu langzaam coalities die dit maatschappelijke probleem proberen tegen te gaan. Onze samenleving is een kennissamenleving geworden waarin het goed kunnen omgaan met alle informatie een basisvoorwaarde voor ons bestaan is geworden. Het aantal vaardigheden waarover burgers moeten beschikken om zelfstandig regie te houden wordt steeds groter. Employability betekent dat burgers zichzelf blijven ontwikkelen om zowel in het werk als in het sociale leven erbij te blijven horen. Met ’21st century skills’ als creativiteit, innovatie en mediawijsheid gaan wij de toekomst in. De wereld is kleiner dan ooit maar lokaal is belangrijker dan ooit De wereld is kleiner dan ooit en iedereen die dat wil kan contacten leggen over de hele wereld. Wat lokaal gebeurt, kan snel verbonden met initiatieven in de rest van de wereld. Hoewel de wereld globaler is dan ooit, zie we tegelijkertijd dat we steeds meer op lokaal niveau organiseren. Klein is het nieuwe groot. De verzorgingsstaat transformeert tot een participatiesamenleving.

Het gemeentelijk niveau wordt steeds meer het leidende uitvoeringsniveau van de overheid. Steeds meer zorg kan op lokaal niveau worden opgezet: passend bij de lokale aard en schaal en met de professionele partners én burgers uit die gemeenten. Ontgroening en vergrijzing De Achterhoek kenmerkt zich door ontgroening en vergrijzing. In de gemeente Berkelland bijvoorbeeld neemt tussen 2017 en 2024 het aantal basisschoolleerlingen met 20% af. Voorzieningen in kleine kernen waar de nu al kleine scholen actief zijn komen daarmee automatisch onder druk te staan. Kernen en kleine dorpen zullen zichzelf deels opnieuw moeten uitvinden. Oplossingen van vandaag zullen niet de oplossingen van morgen zijn. Ook bibliotheken ontwikkelen zichzelf. Het in 2014 verschenen rapport van de commissie Cohen ‘De bibliotheek van de Toekomst’ blijft actueel. Het schetst het beeld dat geletterdheid en digitale vaardigheden onmisbaar zijn voor elke burger in onze samenleving. De bibliotheek is voor die vaardigheden een vitale schakel in de kennissamenleving. De bibliotheek ontwikkelt zich tot een hedendaagse ‘agora’, een moderne sociaal-culturele marktplaats en kloppend hart van de gemeenschap. 2103 Winterswijk-FPvE-Cultuurgebouw-def(2)-2022.05.04.doc

59

Bij die gedachte sluit de per 1 januari 2015 in werking getreden Bibliotheekwet ook aan. De Bibliotheekwet schetst een brede openbare bibliotheek die vijf functies dient te vervullen: 1) kennis en informatie, 2) ontwikkeling en educatie, 3) lezen en literatuur, 4) kunst en cultuur en 5) ontmoeting en debat. 2.2 Drie strategische lijnen De Bibliotheek Oost-Achterhoek werkt in opdracht van de gemeenten Berkelland, Oost-Gelre en Winterswijk. Elk van de drie collegeakkoorden kent aanknopingspunten voor het nieuwe bibliotheekbeleid. Kenmerk van elke van programma’s is dat gekozen wordt voor beleid dat ‘eigen kracht’ mobiliseert en burgerinitiatieven stimuleert en dit vormt daarmee ook een belangrijk startpunt voor de strategische lijnen van de bibliotheek. De bestaande visie van de Bibliotheek Oost-Achterhoek sluit aan bij de ontwikkelingen die we zien in de samenleving. Vanuit deze visie zien we drie strategische lijnen voor de komende beleidsperiode: Lijn 1: Basisvaardigheden: Naar een verbreed taalhuis Lijn 2: Jeugd en onderwijs: Partner voor scholen en kinderen Lijn 3: Fysieke en digitale bibliotheek: Bruisende ontmoetingsplaatsen 2.3 Lijn 1: Basisvaardigheden Onder deze lijn wordt een programma uitgebouwd dat in de vorige beleidsperiode gestart is en dat zeer gewaardeerd is door de verschillende gemeenten.

We geven dit vorm samen met samenwerkingspartners, burgers en gemeenten. De Bibliotheek is de plek bij uitstek om basisvaardigheden als lezen, schrijven en digitale vaardigheden aan te leren of bij te houden. De Bibliotheek wil zich hierbij ontwikkelen van taalhuis naar een verbreed taalhuis waar ook thema’s als digitale vaardigheden, sociaal juridische vaardigheden en gezondheidsvaardigheden een plek krijgen. In de afgelopen periode lag de focus op de verbinding met samenwerkingspartners en de werving van vrijwilligers. In de komende periode willen we sturen op de verdere ontwikkeling hiervan, groei van deze vrijwilligers en verbreding van de aanpak van volwassenen naar meer een gezinsaanpak. We volgen daarbij een organisch groeimodel waarbij we jaar na jaar onderdelen zullen uitbouwen op basis van samenwerking met professionals of burgerinitiatief. Dit groeimodel zou er als volgt uit kunnen zien. Een deel is al aanwezig en een deel (het cursief gedrukte) willen we samen met partners ontwikkelen.

2103 Winterswijk-FPvE-Cultuurgebouw-def(2)-2022.05.04.doc

60

2.4 Lijn 2: Jeugd en onderwijs De laaggeletterden van de toekomst zitten vandaag op school. 14% van de 15-jarigen geeft aan moeite te hebben met het lezen van de boeken. Het is niet voor niets dat het onderwijs in de volle breedte meer aandacht geeft aan taalontwikkeling. De Bibliotheek ondersteunt scholen en partners in het voorliggende veld daarbij graag op vier verschillende niveaus. Voor het Vroeg- en Voorschoolse programma wordt gewerkt met het landelijke concept Boekstart. Het programma brengt ouders vroeg op de hoogte van het belang van taalontwikkeling. De afgelopen jaren hebben we de dienstverlening uitgebreid naar kinderdagverblijven en peuterspeelzalen. In de komende periode willen we deze inzet verdiepen met een boekstartcoach. Deze coach is werkzaam op de consultatiebureaus en geeft ouders voorlichting over vroegtijdige taalverwerving door kinderen. Hiermee richten we ons niet alleen meer op de kinderen zelf maar ook op de ouders en ontstaat een gezinsaanpak rond taal. In het basis- en voortgezet onderwijs bestendigen we onze inzet. We blijven stevig inzetten op de Bibliotheek op School. We zoeken naar stapsgewijze uitbouw van deze programma’s op vraag van de scholen en de gemeenten. Nieuw in de komende beleidsperiode zal zijn om in te zetten op een buitenschoolse lijn. Meerdere bibliotheken hebben inmiddels goede ervaringen met speciale zomeracademies.

Daarbij worden activiteiten ingezet die de leesdip tegen gaan en worden activiteiten georganiseerd op het gebied van 21st century skills. Denk aan Robotwedstrijden of programmeercursussen. In Berkelland hebben we in de afgelopen beleidsperiode ervaring opgedaan met het programma Bieblab. Dit een serie activiteiten voor kinderen rond 21e eeuwse vaardigheden. Dit programma gaan we uitbreiden naar alle gemeenten. 2.5 Lijn 3: Fysieke en digitale bibliotheek 2.0 Van boekenbewaarplaats naar bruisende ontmoetingsplek De klassieke bibliotheek – boeken lenen, een krantje lezen – blijft bestaan. In alle vestigingen zullen we hiervoor een goede en actuele collectie boeken en andere media blijven aanbieden als kernwaarde. Hoewel de uitleenfunctie stapsgewijs iets terugloopt zien we dat bibliotheken die in de afgelopen periode geopend zijn, sterk groeien op de verblijfs- en studiefunctie. Mensen gebruiken de bibliotheek om samen te gaan studeren of om samen activiteiten uit te voeren. Er worden steeds meer cursussen en workshops gegevens. Bibliotheekvestigingen krijgen dus een diverser karakter. De komende jaren zullen we op een aantal plekken naar een nieuwe locatie gaan en op alle plekken zullen we aandacht besteden aan kleinere elementen die passen bij deze verandering naar verblijfplaats voor leren en ontwikkelen.

Ook zullen we op alle locaties kijken naar duurzaamheid en waar mogelijk stappen zetten voor toepassing van zonne-energie en/of vervanging van cv-ketels.

2103 Winterswijk-FPvE-Cultuurgebouw-def(2)-2022.05.04.doc

61

Beschikbaarheid en openstelling van de vestiging blijven belangrijke punten. In een dicht pand kan niks georganiseerd worden. Die openstelling kan gerealiseerd worden door met meerdere partijen gebruik te maken van het pand. De samenwerkingspartners zorgen dan voor sociaal toezicht. Vaker zal dit ook burgerinitiatief kunnen zijn. Tegelijkertijd zorgen we ervoor dat onze medewerkers zich mee-ontwikkelen met de veranderende samenleving en de veranderende bibliotheek. We investeren in scholing rond de verbreding van het taalhuis en de 21st century skills. Tegelijkertijd houden we oog voor onze ‘klassieke lener’. Functies zullen zich dus verder verbreden en we blijven een organisatie waar we met de menselijke maat burgers proberen te helpen. De digitale bibliotheek zal de komende periode verder blijven groeien. De Koninklijke Bibliotheek zorgt voor alle openbare bibliotheken in Nederland voor een groeiende collectie ebooks. Jaar na jaar groeit het gebruik van ebooks licht. Dit zal de komende periode ook het geval zijn. 2.6 Kort de cijfers op een rij In onderstaande grafieken staat weergegeven per vestigingsgebied hoeveel activiteiten wij organiseren en wat de opkomst daarbij is geweest in 2020. 15369 Deelnemers in 2020 Totaal 2020 Totaal 2019 Online 2020 Online 2019 Winterswijk 2020 Winterswijk 2019 Oost Gel re 2020 Oost Gel re 2019 Berkelland 2020 Berkelland 2019 2.000

2.500

0

Berkelland 2020 5.535

Kennis en Informatie

213

Kunst en Cul tuur

861

747

Leesbev ordering

22

Ontmoeting en debat

Totaal 2019

Totaal 2020

54

1.270

856

Educatie en Ontwikkeling

12

162

47

4

61

42

0

202

0

248

Ontmoeting en debat

2019 deeln 6781 213 861 1037 1699 10591

5041 6 297 630 217 kkeling ie 6191

bat 2991

2020 activiteiten 347 25 27 207 16 622

kkeling 4376 ie

bat

2020 deeln 5535 122 314 803 120 6894

10.000

15.000

Oost Gel re 2019 5.041

Oost Gel re 2020 3.856

Winterswijk 2019 3.340

Winterswijk 2020 2.791

122

6

13

32

0

314

297

60

0

0

1.037

803

630

656

1.004

1.699

120

217

16

0

Educatie en Ontwikkeling

Kennis en Informatie

Kunst en Cul tuur

20.000

25.000

Online 2019

Online 2020

Totaal 2019

Totaal 2020

0

349

15.162

12.531

0

72

251

0

12

1.158

386

650

0

0

2.671

2.109

0

0

0

1.916

136

Leesbev ordering

207

Ontmoeting en debat

15369 Deelnemers in 2020

1714 Activiteiten in 2020 Totaal 2020

Totaal 2020 Totaal 2019

Totaal 2019

Online 2020

Online 2020

Online 2019

Online 2019

Winterswijk 2020

Winterswijk 2020

Winterswijk 2019

Winterswijk 2019

Oost Gel re 2020

Oost Gel re 2020

248 3856 Oost Gel re 2019 10 13 Berkelland 2020 11 60 Berkelland 2019 325 656 Berkelland 2019 Berkelland 2020 Oost Gelre 2019 Oost Gelre 2020 Winterswijk 2019 Winterswijk 2020 Online 2019 Online 2020 Totaal 2019 Totaal 2020 4 11 0 1.000 1.500 2.000 633 347 318 248 500 319 207 54 1.270 856 2.500 856 598 4596 157 25 2Berkelland 10 3 Gel re Winterswijk0 Winterswijk 0 12 162 47 47 Berkelland Oost Gel re Oost 407

32

1004

5.000 Berkelland 2019 6.781

Online 2020

15

38 75 198 2991

450

27 23 2019 Educatie 207 en Ontwikkeling52 633 Kennis 18 en Informatie 50 157

11 2020 347 325

2019 0 319 215

Online 2019

Online 2020

Totaal 2019

Totaal 2020

438

15162 251 1158 2671 1916

1058 47 42 547 20

12736 207 386 1909 131

21158

1714

15369

Berkelland 2020 5.535

10.000 Oost Gel re 2019 5.041

Oost Gel re 2020 3.856

Winterswijk 2019 3.340

Winters 2020 2.79

254

2

0

213

122

6

38

27

23

11

0

0

0

4

Kunst en Cul tuur

861

314

297

60

0

0

75

207

52

325

75

215

0

0

202

747

Leesbev ordering

1.037

803

630

656

1.004

650

Ontmoeting en debat

198

18

50

4

0

0

0

0

248

22

Ontmoeting en debat

1.699

120

217

16

0

0

Kunst en Cul tuur

Lees

0

0

Berkelland 2019 Berkelland 2020 Oost Gelre 2019 Oost Gelre 2020 Winterswijk 2019 Winterswijk 2020 Online 2019 Online 2020 Totaal 2019 Totaal 2020 5.535 5.041Educatie en Ontwikkeling 3.856 3.340 2.791 0 349 12.531 422 6.781 3441 Kennis en Informatie Kunst en Cul tuur Leesbev ordering Ontmoeting en15.162 debat 213 122 6 13 32 0 0 72 251 207 861 354 314 297 60 0 0 0 12 1.158 386 56 803 630 656 1.004 650 0 0 2.671 2.109 12 1.037 72 120 217 16 0 0 0 0 1.916 136 4 1.699 12 15.369 47 207

72

5.000 Berkelland 2019 6.781

Leesbev ordering

3

856 747 22 42 1714

42 747 22 1.714

0

Kunst en Cul tuur

0

42 747856 2247 1.71442

Berkelland 2019

61 2021.270 248162 1.943 61

2020 207

0 0 0

Berkelland 2020

4 0 54 0 12

2019 318

0 2020 75 248 0 10

Oost Gel re 2019

12531 207 386 2109 136 15369

Educatie en Ontwikkeling Kennis en Informatie

Educatie en Ontwikkeling

13

Kennis en Informatie

32

12531 2109 136 386 15369

2103 Winterswijk-FPvE-Cultuurgebouw-def(2)-2022.05.04.doc

62

0

2.7 Van visie naar uitvoering Organisatorisch De ingeslagen weg (met nieuwe rollen voor de bibliotheek) is een wenkend perspectief voor de samenleving. In de afgelopen beleidsperiode hebben we hiervoor de bakens verzet en heeft de organisatie een majeure transitie doorgemaakt. Van ‘instituut’ bibliotheek naar ‘netwerkorganisatie’. Deze ontwikkeling zullen we in de komende beleidsperiode verder uitbouwen. In de afgelopen beleidsperiode heeft een herwaardering van burgerkracht plaats gevonden. We werken op veel plekken samen met burgers in de vorm van taalmaatjes of gastheren/gastvrouwen. Deze vorm van vrijwillige inzet zullen we in de komende periode verder doorontwikkelen en verdiepen. We zullen meer aandacht gaan besteden aan scholing van vrijwilligers en stap voor stap groeien naar een meer moderne en zakelijke aanpak. De kleine organisatie van de Bibliotheek Oost-Achterhoek en het diverser worden van de functies vraagt investeringen in HR-beleid. We hebben veel gevraagd van de organisatie op dit punt in de afgelopen jaren maar zien ook dat dit ook in de komende jaren nodig blijft. Verandering is de enige constante en de medewerkers zetten hierin hun beste beentje voor. Financieel De financiële kaders blijven uiterst krap. De Bibliotheek Oost-Achterhoek zit van de 150 bibliotheekinstellingen in Nederland bij de laagst gefinancierde.

Enerzijds is dat een geuzentitel - we doen veel met weinig geld – maar anderzijds geeft dat ook aan dat veranderen, innoveren en investeren niet vanzelf gaat. We zijn trots op hoe we het doen maar we vragen hier ook aandacht voor in de politiek. De transitie zoals in dit beleid aangegeven gaat uit van gelijkblijvend budget middels de structurele subsidie alsmede een jaarlijkse indexering. De traditionele gebruikersinkomsten baren wel enige zorgen. De trend is al jaren licht dalend. In de komende periode willen we met veel aandacht zorgen dat deze inkomsten op peil blijven. We zullen goed bezien of we betalende leden wel voldoende en op de juiste manier waarderen en willen voor hen een passend aanbod blijven creëren. Burgerkracht en samenwerking blijven middelen die optimaal ingezet moeten worden om nieuw beleid mogelijk te maken. Ze zijn vaak niet te vinden op de begroting maar zijn onmisbaar in de financiële houdbaarheid voor het komende beleid. Van scholen zal gevraagd worden om bij te dragen aan de programma’s die de Bibliotheek levert. Daar waar gedeelde maatschappelijke opbrengsten zijn, zullen ook de kosten hiervoor gedeeld worden. Gezocht zal worden naar incidentele projectsubsidies die passen bij ambities van gemeenten. Denk dan bijvoorbeeld aan extra investeringen bij herhuisvesting, hogere ambities rond Bibliotheek op School of pilots rond basisvaardigheden.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Winterswijk&id=0267fdf7-cd8f-42f7-8994-332f2627d6d9