bijlage 1a Functioneel programma van eisen (FPvE)
Tekst van het document
Functioneel Programma van eisen Nieuwbouw Hét Centrum van Winterswijk
Aan : Van : Datum : Versie :
Jeroen de Leeuw 04 mei 2022 2103 Winterswijk-FPvE-Cultuurgebouw-def(2)-2022.05.04.doc
Colofon 1.
Opdrachtgever
Gemeente Winterswijk Gevestigd te: Stationsweg 25 7101 GH Winterswijk Vertegenwoordigd door : Mw. Christine Sloetjes, Manager Organisatie Dhr. Rob Ansink, Beleidsmedewerker Kunst en Cultuur
2.
Opdrachtnemer
Advies etc. bv Gevestigd te: Nijverheidplein 39 6717 ET Ede Vertegenwoordigd door: Dhr. Jeroen de Leeuw
3.
Gebruikers
Boogie Woogie, instituut voor kunsteducatie Vertegenwoordigd door: Dhr. Gerben Grooten, directeur Dhr. René Vielvoije, voorzitter bestuur Bibliotheek Oost-Achterhoek Vertegenwoordigd door: Dhr. Ton Mengerink, directeur Mw. Lynn Karsijns, manager WUh, de Winterswijkse Uitdaging Vertegenwoordigd door: Dhr. Mark van Dam, voorzitter bestuur Dhr. Harrie Garritsen, manager
2103 Winterswijk-FPvE-Cultuurgebouw-def(2)-2022.05.04.doc
2
Inhoudsopgave BLZ. Inleiding
7
1. Aanleiding 1.1 Doel Functioneel programma 1.2 Leeswijzer 1.2.1 Hoofdstuk 2 1.2.2 Hoofdstuk 3 1.2.3 Hoofdstuk 4 1.2.4 Hoofdstuk 5 1.2.5 Hoofdstuk 6 1.2.6 Hoofdstuk 7 1.3 Begrippenlijst
8 8 8 8 8 8 9 9 9 9
2. Gebruikers en ontwerpproces 2.1 Voortraject 2.2 Project vervolg 2.3 Voorwaarde is aanbesteding 2.4 Onderdeel van Wooow 2.5 Vergunningen 2.5.1 Aandachtspunten
11 10 10 10 10 12 12
3. De uitgangspunten 3.1 Scope 3.2 Participatie 3.3 Visie nieuw te bouwen cultuurgebouw 3.4 Boogie Woogie instituut voor kunsteducatie 3.5 De Bibliotheek Oost-Achterhoek 3.6 De Winterswijkse Uitdaging (WUh) 3.7 Activiteiten gebruikers 3.8 Geluid, stilte en uitsluiten overlast 3.9 Gebruik lesruimten 3.10 Persoonlijke spullen 3.11 Openingstijden 3.12 Toezicht 3.13 Sleutelplan 3.14 Schoonmaak 3.15 Beheer en onderhoud 3.16 Horeca
13 13 13 13 13 14 14 14 14 15 15 15 15 16 16 16 16
4. Gebouw en functies 4.1 Uitgangspunten 4.2 Ontwerp en ambitie 4.3 Omschrijving gebouw 4.4 Een gebouw met een hart voor iedereen 4.5 Clusters 4.6 Flexibiliteit
17 17 17 18 19 19 20
2103 Winterswijk-FPvE-Cultuurgebouw-def(2)-2022.05.04.doc
3
4.7 Duurzaam-, klimaatadaptief- en circulair bouwen 4.8 Toegankelijkheid 4.9 Exploitatie 4.10 Sfeer, beleving en comfort 4.11 Gezamenlijk gebruik 4.12 Helderheid van opzet 4.13 Hét Centrum een cultuurgebouw 4.14 De zalen en presentatieruimten 4.15 Materialiteit en inrichting 4.16 Binnenklimaat 4.17 Akoestiek 4.18 IT-voorzieningen 4.19 Veiligheid, vertrouwen en open sfeer 4.20 Beheer en facilitair 4.21 Gebouwinstallaties 4.21.1 E-installaties 4.21.2 W-installaties 4.21.3 Veiligheid 4.21.4 Verticaal transport 4.21.5 Podiumtechniek 4.21.6 Overig 4.22 Locatie 4.23 Relatie functies 4.23.1 Relaties
20 21 21 21 21 22 22 22 22 23 23 23 23 24 24 24 25 25 25 26 26 27 27 27
5. Wettelijke eisen gebouw 5.1 Wettelijke voorschriften 5.2 Specifieke normen
28 28 28
6. Functionele eisen ruimten 6.1 De ruimteclusters 6.1.1 Atrium (cluster A) 6.1.2 Zalencluster met backstage gebied (cluster B) 6.1.3 Kantoren (cluster C) 6.1.4 Bibliotheek (cluster D) 6.1.5 Kunstonderwijs (cluster E) 6.1.6 Popzaal en omliggende ruimten (cluster F) 6.1.7 Tuin en buitenruimte 6.2 Cluster Atrium 6.2.1 Het Atrium 6.2.2 Keuken en bar 6.2.3 Sanitair publiek 6.2.4 Opslag horeca 6.2.5 Garderobe 6.3 Zalencluster 6.3.1 Multi-functionele repetitie-en presentatieruimte 6.3.2 Kleedruimten Zaal 6.3.3 Backstage gebied met expeditieruimte 6.3.4 Opslag leveranciers 6.3.5 Opslag licht en audio 6.3.6 Opslag groot materiaal 6.3.7 Opslag podiummateriaal 6.3.8 Opslag verhuurinstrumenten
29 29 29 29 29 29 29 29 29 29 29 30 30 30 30 30 31 31 31 32 32 32 32 32
2103 Winterswijk-FPvE-Cultuurgebouw-def(2)-2022.05.04.doc
4
6.3.9 Opslag verenigingen/Boogiewoogie 6.3.10 Opslag WUh/onderhuurders 6.3.11 Schoonmaakkast 6.3.12 SER-ruimte Zaal 6.3.13 Milieuruimte 6.4 Kantoren 6.4.1 MER-ruimte 6.4.2 Kantoor WUh 6.4.3 Kantoor partners WUh 6.4.4 Kantoor directie Boogie Woogie 6.4.5 Kantoor coördinatie Boogie Woogie 6.4.6 Kantoor administratie Boogie Woogie 6.4.7 Kantoor beheer 6.4.8 Kantoor algemeen 6.4.9 Archief 6.4.10 Printerruimte met kantooropslag 6.4.11 Sanitair kantoren 6.4.12 Schoonmaakruimte 6.4.13 Werkplekken (openbaar) 6.5 De Bibliotheek 6.5.1 De bibliotheekruimte 6.5.2 Magazijn 6.6 Kunstonderwijsruimten 6.6.1 Leslokaal klein 6.6.2 Leslokaal medium 6.6.3 Creative technology 6.6.4 Leslokalen beeldende kunst 6.6.5 Vergader- en presentatieruimte groot 6.6.6 Vergader- en presentatieruimte klein 6.6.7 Repetitie- en presentatieruimte groot 6.6.8 Opslag Boogie Woogie 6.6.9 Kleedkamers 6.6.10 Opslag rekwisieten en kostuums 6.6.11 Printerruimte 6.6.12 Sanitair 6.6.13 Schoonmaakkast 6.6.14 SER-ruimte 6.7 Popzaal en omliggende ruimten 6.7.1 Popzaal 6.7.2 Kleedruimte popzaal 6.7.3 Uitgifte en opslag Fietsmaatje WUh 6.7.4 Werkplaats 6.7.5 Goederenlift 6.7.6 Leslokaal slagwerk groot 6.7.7 Leslokaal slagwerk medium 6.7.8 Opname studio 6.7.9 Producing studio 6.7.10 Oefenruimte groot 6.7.11 Oefenruimten klein 6.7.12 Opslag slagwerkinstrumenten 6.7.13 Printerruimte 6.7.14 Sanitair 6.7.15 Schoonmaakkast 2103
Winterswijk-FPvE-Cultuurgebouw-def(2)-2022.05.04.doc
33 33 33 33 33 33 33 33 33 34 34 34 34 34 34 34 34 34 34 34 35 35 35 35 35 36 36 37 37 37 37 38 38 38 38 38 38 38 38 39 39 39 39 39 39 39 40 40 41 41 41 41 41
5
6.7.16 SER-ruimte 6.8 Overige ruimten 6.8.1 Verkeersruimten 6.8.2 Installatie- en serviceruimten 6.8.3 Trappenhuizen 6.8.4 Kanalen, schachten en constructieruimten 6.8.5 Sanitair 6.9 Buitenruimte 6.9.1 Parkeerterrein 6.9.2 Fietsenstalling 6.9.3 Buitenpodium 6.9.4 Laad- en losgebied buiten 6.9.5 Wegen en voet- en fietspaden 6.9.6 Toegangen hoofdingang 6.9.7 Regenwateropslag 6.9.8 De tuin
41 41 41 41 42 42 42 42 43 43 43 43 43 43 43 44
7. Functionele ruimtestaat 7.1 De ruimtestaat 7.2 Opslagen en kengetallen 7.3 Totalen ruimtestaat
45 45 45 45
Bijlage: 1. Visie Hét Centrum Winterswijk, definitief 3 juni 2021
2103 Winterswijk-FPvE-Cultuurgebouw-def(2)-2022.05.04.doc
46
6
Inleiding Voor u ligt het programma van eisen voor het nieuw te bouwen Hét Centrum in het centrumproject het Wooow. Een gebouw dat voor de toekomst wordt gebouwd en dat net zoals het huidige gebouw van Boogie Woogie voor lange tijd in het centrum van Winterswijk zal staan. De toekomstige bewoners, Boogie Woogie instituut voor kunsteducatie, Bibliotheek Oost-Achterhoek en de Winterswijkse Uitdaging, hebben met veel esprit, in samenwerking met medewerkers van de gemeente Winterswijk, hard gewerkt om dit programma te ontwikkelen op basis van een gezamenlijk ontwikkelde toekomstvisie. Dit gebouw gaat de inwoners van Winterswijk en omstreken voor lange tijd veel geven. Het stelt de koplopers (de samenwerkende partners) in staat vraaggestuurd aanbod te ontwikkelen. Dit zal een nieuwe impuls geven aan de culturele- en maatschappelijke aanbod aan activiteiten in Winterswijk. Een groter aanbod aan digitaal onderwijs, betere voorzieningen voor de ondersteuning van vrijwilligers, meer vrijwilligersactiviteiten, groter cultuureducatie-aanbod en een popzaal. Maar, vooral hopen we dat het een mooi, aantrekkelijk en duurzaam gebouw wordt dat slim bedacht is en omringd wordt door een prachtig ingerichte tuin met buitenpodium. Hiermee wordt een stuk centrum her-ontwikkeld met een “plek” die veel toe gaat voegen en ongetwijfeld voor lange tijd een positieve invloed op het centrum heeft.
2103 Winterswijk-FPvE-Cultuurgebouw-def(2)-2022.05.04.doc
7
1. Aanleiding In een eerder traject dat in 2020 is stilgelegd en inmiddels definitief is beëindigd, is een eerste aanzet gedaan een plan te ontwikkelen voor een stuk van het centrum van Winterswijk. Het betreft het plantsoen waar het huidige pand van Boogie Woogie in staat, de parkeerplaats die daarnaast ligt en de winkelpanden die naast Boogie Woogie liggen en die aan de andere zijde aan het Weurden liggen (zie ook bijlage 2.). De herontwikkeling kreeg de werktitel het Cultuurkwartier. Het idee was om verschillende cultuurpartners een klein wijkje te creëren waar cultuur, verzameld in een gebouw, de kern vormde met als doel de aantrekkelijkheid van het centrum van Winterswijk te vergroten. Inmiddels is de herontwikkeling weer opnieuw in gang gezet als onderdeel van een veel groter centrumplan van de gemeente. Het Cultuurkwartier is omgedoopt tot Wooow en het cultuurgebouw heeft de werktitel Hét Centrum gekregen. In opdracht van de gemeente hebben de koplopers (de toekomstige gebruikers van Hét Centrum), Boogie Woogie instituut voor kunsteducatie, de Bibliotheek Oost Achterhoek en de Winterswijkse Uitdaging een gezamenlijk visiedocument opgesteld, dat op hoofdlijnen, de samenwerking, de ambities en het gebouw Hét Centrum beschrijft. Dit visiedocument is op 11 augustus 2021 gezamenlijk in aanwezigheid van de wethouder vastgesteld.
Aangeraden wordt dit eerst te lezen voor u dit programma van eisen leest. Daarna is in opdracht van de gemeente met de koplopers (de gebruikers/partners) verder gewerkt aan de totstandkoming van dit programma van eisen. 1.1 Doel functioneel programma van eisen Het programma van eisen beschrijft voornamelijk de eisen die de gebruikers stellen aan hun huisvesting. Dit document vormt de basis om een ontwerp te kunnen maken dat past bij de functies van deze gebruikers. Het dient als basis op het beoogde oppervlak te kunnen definiëren en een eerste kostenraming te kunnen maken. Bij de uitwerking van het werkelijke ontwerp (fase na PvE) en voor specifieke zaken zoals installatietechniek, inrichting en verlichting, constructie en akoestiek, etc. dient een gespecialiseerd ontwerpteam te worden geselecteerd en aangesteld. De in dit PvE geformuleerde eisen en wensen moeten niet als restricties voor een ontwerp worden beschouwd, maar als een uitdaging om een mooi nieuw thuis voor Boogie Woogie instituut voor kunsteducatie, de Bibliotheek Oost-Achterhoek en de Winterswijkse Uitdaging (WUh) te ontwikkelen. 1.2 Leeswijzer In de volgende paragrafen wordt beschreven wat er in de komende hoofdstukken wordt behandeld.
1.2.1 Hoofdstuk 2 In dit hoofdstuk wordt beschreven: Het doorlopen proces, De organisatie van het project De beoogde projectplanning 1.2.2 Hoofdstuk 3 Beschrijft de belangrijkste uitgangspunten en randvoorwaarden die aan dit project verbonden zijn. 1.2.3 Hoofdstuk 4 Beschrijft het gebouwconcept. Dit hoofdstuk omschrijft het gebouw in grote lijnen. Hierin wordt dieper ingegaan op het concept van het gebouw en de omschrijving van de verschillende ruimteclusters met bijbehorende ruimtes. Dit hoofdstuk dient als overzicht en inleiding op de volgende hoofdstukken. 1.2.4 Hoofdstuk 5 Beschrijft de functionele eisen op gebouwniveau. Dit zijn uitgangspunten die (grotendeels) gelden voor het hele gebouw en de omgeving. 2103 Winterswijk-FPvE-Cultuurgebouw-def(2)-2022.05.04.doc
8
1.2.5 Hoofdstuk 6 Is het functioneel programma op ruimtelijke niveau. Per ruimte zal een korte omschrijving worden gegeven met de bijbehorende functionele eisen en wensen van de opleidingen 1.2.6 Hoofdstuk 7 Beschrijft het ruimtelijk Programma van eisen. Dit hoofdstuk beschrijft de benodigde ruimte per functie en is gekoppeld aan de “ruimtestaat” (zie bijlage). In dit bestand staan alle benodigde ruimten omschreven met bijbehorende benodigde oppervlakte en specifieke eisen. Deze opsomming resulteert in een totaal functioneel netto vloeroppervlak (FNO) dat omgerekend wordt naar het totaal bruto vloeroppervlak (BVO), dat nodig is voor de bouwkosten calculatie.
1.3 Begrippenlijst We hebben voor de leesbaarheid van dit functioneel programma van eisen hier een aantal begrippen toegelicht: BHV-plan: Bedrijfshulpverleningsplan, volgens de Nederlandse wet een verplicht plan dat ieder bedrijf moet hebben. Het zijn protocollen die binnen het bedrijf zijn geïnstrueerd en jaarlijks worden geoefend, om zo bij ongevallen en calamiteiten zo veel als mogelijk de veiligheid te kunnen garanderen voor het personeel en bezoekers. Bijeenkomstfunctie: een (openbare) plek waar mensen bijeen kunnen komen voor een activiteit. BVO: bruto vloeroppervlak, het totale vierkante meter bouwoppervlak inclusief muren constructies gangen, kanalen, etc. Circulariteit: gaat ervan uit dat producten van nu de grondstoffen zijn voor later, na gebruik kunnen producten gedemonteerd worden en de materialen opnieuw worden gebruikt. Circulariteit gaat dus uit van een wereld zonder afval. Hiermee wordt het van de uitputting van grondstoffen tegengegaan en daarmee wordt de klimaatverandering beperkt. Cluster: een groep bij elkaar horende ruimten. Creative technology; technische (veelal digitale) apparatuur en software, waarop artistieke producten ontwikkeld kunnen worden, zoals bijvoorbeeld software waar video’s mee gemaakt kan worden, software om muziek mee te maken, etc. Duurzaamheid: bedoeld om lang mee te gaan', 'relatief milieuvriendelijk', 'grondstofbesparend'.
De term duurzaam heeft betrekking op dingen die geproduceerd of verkregen zijn op een manier die het milieu en de natuur zo min mogelijk belast. Exploitatie: is afgeleid van het werkwoord exploiteren dat zoveel als 'gebruiken' betekent. Enkele synoniemen van het woord exploitatie zijn: ontginnen, met winst draaiend houden, opleveren, ter beschikking stellen, runnen. FNO: functioneel netto vierkante meter vloeroppervlak, het bruikbare oppervlak van een ruimte voor de beoogde functie, zonder enige andere daarbij behorende zaak (zoals bijvoorbeeld muren, deuren, kanalen, etc.). Functioneel programma van eisen: een beschrijving van de functionele eisen en ontwerpuitgangspunten voor een gebouw. Gebouwakoestiek: de wijze waarop een gebouw in staat is om geluid te absorberen, te isoleren ten gunste van het gebruik daarvan. Genderneutraal: 'geen onderscheid makend tussen de seksen.
2103 Winterswijk-FPvE-Cultuurgebouw-def(2)-2022.05.04.doc
9
Hybride zone: De overgang van binnen naar buiten, ca. 1,5 m uit de gevel, wordt de hybride zone genoemd. Deze zone is van groot belang voor de wijze waarop het leven rond een gebouw wordt beleefd. Bij een goed ontworpen hybride zone vindt 80% van de spontane ontmoetingen rond een gebouw juist daar plaats. Het bepaalt dus in hoge mate de mindset waarmee iemand naar binnen gaat of de straat op komt. Klimaatadaptatie: het klimaat is inmiddels al zo sterk veranderd en verandert in zo'n hoog tempo dat ook aanpassing aan klimaatverandering nodig is. Dit aanpassen aan klimaatverandering heet klimaatadaptatie. MER: Main Equipment Room, een geconditioneerde ruimte, die afgesloten kan worden waar IT-apparatuur staat opgesteld, in dit geval de hoofdserver. Milieu footprint: de impact op het de natuur en omgeving, hiermee wordt bedoeld schade en het onttrekken (en niet aanvullen) van grondstoffen. Multifunctioneel: voor meerdere doeleinden bruikbaar. Relatie van functies: het onderlinge verband van de verschillende functies in het nieuwe gebouw die van belang zijn om de organisaties die in het gebouw gehuisvest worden goed te laten werken. Ruimte-akoestiek: de wijze waarop geluid in een ruimte klinkt. Door bouwwijze en gebruik van materialen kan deze worden beïnvloed, ten gunste van het gebruik van die ruimte.
Ruimtestaat: en overzicht van alle ruimten die een specifieke kenmerkende functie hebben, anders dan verkeersroutes, installatieruimten, etc. SER: Sattellite Equipment Room, een geconditioneerde ruimte, die afgesloten kan worden waar IT-apparatuur staat opgesteld, in dit geval een secundair station. TCO: Total cost of ownership, een benadering waarbij ook exploitatie-opbrengsten extra bijdragen aan de investering, meestal mogelijk doordat duurzame maatregelen leiden tot lager of geheel vervallen van energiekosten. Technisch programma van eisen: een vertaling van het functionele programma van eisen, naar concrete in getallen of specificaties uitgedrukte eisen, kwaliteitsomschrijvingen, normen en getallen. Ten things to do: een benadering om openbare ruimte aantrekkelijk en levendig te maken. Als plek levendig en aantrekkelijk is, kun je er meestal tien dingen doen, zoals: zitten, naar iets kijken, spelen, met je voeten in het water poedelen, etc. Wayfinding: Een benaderingswijze die er van uit gaat dat mensen op een ergonomische wijze de weg moet kunnen aanvoelen.
2103 Winterswijk-FPvE-Cultuurgebouw-def(2)-2022.05.04.doc
10
2. Gebruikers en ontwikkelingsproces Wie zijn betrokken en wat is de visie op het proces? Hier volgt een beschrijving. 2.1 Voortraject IN het afgelopen jaar is in opdracht van de gemeente met Boogie Woogie, de Bibliotheek, de WUh en de gemeente een gezamenlijk gedragen visie opgesteld (aangeraden wordt deze eerst te lezen voor u het programma van eisen verder leest). De visie (zie bijlage 1) is vertaald in dit functioneel programma van eisen. Beide stukken zijn in een proces onder leiding van Advies etc. tot stand gekomen. In meerdere workshopsessies (waaraan ook andere specialisten hebben bijgedragen) en gesprekken is informatie gedeeld, nagedacht over de samenwerking, is het aanbod en de behoefte in Winterswijk onderzocht en is nagedacht op welke wijze een dergelijk gebouw met de functies er uit moet zien en een goede plek kan worden in het centrum van Winterswijk. 2.2 Project vervolg Er wordt een project ingericht zodra het besluit voor de ontwikkeling van Wooow is genomen. De samenwerking tussen de gemeente en de koplopers wordt in deze projectorganisatie doorgezet. 2.3 Voorwaarde is aanbesteding De gemeente Winterswijk is net zoals iedere gemeente in Nederland aanbestedingsplichting. Elke omvangrijke dienst, levering, werk of project wordt conform de geldende wet- en regelgeving uitgevraagd, geselecteerd en in opdracht gegeven.
Dat geldt ook voor alle diensten, werken, projecten en de leveringen, die in dit programma van eisen zijn omschreven. De toekomstige gebruikers worden, met stem, in deze aanbestedingstrajecten betrokken. 2.4 Onderdeel van Wooow Het centrum van Winterswijk wordt gerevitaliseerd. Onderdeel van deze revitalisatie is het project Wooow. Hét Centrum is weer een onderdeel dit project. Gezien de aard van Hét Centrum en het bouwvolume is het voornemen het ontwerp en de bouw door een aparte projectorganisatie te laten uitvoeren. 2.5 Vergunningen, bodem en andere zaken De locatie is bekend. Een betreft een deel van de winkelpanden aan het einde van het Weurden en het plantsoen daarachter met daarop het huidige pand van Boogie Woogie, en het naastgelegen parkeerterrein (zie bijlage 2.). Dit gebied is voor het overgrote deel in bezit van de gemeente Winterswijk. Het terrein en de bebouwing van Boogie Woogie is nog niet in eigendom van de gemeente. Om dit plan te kunnen ontwikkelen zal hiervoor een overeenkomst moeten worden gesloten. 2.5.1 Aandachtspunten Bestemmingsplanwijziging In de aanloop naar de uitvoering zal er een bestemmingsplan wijziging worden ingediend.
Vergunningen Voor het bouwen van dit gebouw moet rekening worden gehouden met de volgende vergunningentrajecten: Omgevingsvergunning (Het Centrum is onderdeel van het Wooow en zal als onderdeel in de omgevingsvergunning voor het gehele project worden opgenomen). Daarnaast moet de gebruikers rekening houden met: • Activiteiten melding 2103 Winterswijk-FPvE-Cultuurgebouw-def(2)-2022.05.04.doc
11
• •
Gebruiksvergunning Gebruiksmelding
Omgeving De villa van het Leger des Heils blijft in het bezit van deze organisatie en wordt niet gesloopt en is geen onderdeel van dit plan. De gevel van het winkelpand naast het nieuwgebouwde hoekpand aan de winkelstraat het Weurden is monumentaal en dient gehandhaafd te worden en het nieuw gebouwde hoekpand op het Weurden is geen onderdeel van dit project. Geothermie Indien, in verband met het behalen van de duurzaamheiddoelstellingen, gekozen wordt voor verwarmen en koelen van het gebouw middels een geothermische oplossing, moet er rekening worden gehouden met een bodemonderzoek. Door de gemeente dient een bodemplan op te worden gesteld, waarmee bij de provincie een vergunning moet worden aangevraagd. Archeologie en milieu Er wordt gewekt conform de Nederlandse wet- en regelgeving op dit gebied. Natuur Een ondergrondse beek kan als onderdeel van het Wooow-project weer worden opgegraven. Niet duidelijk is of er voor de ontwikkeling van dit gebouw rekening gehouden moet worden met dit gegeven.
2103 Winterswijk-FPvE-Cultuurgebouw-def(2)-2022.05.04.doc
12
3. De uitgangspunten Het betreft een nieuw te bouwen pand. Het pand wordt in opdracht van de gemeente Winterswijk gebouwd en blijft daarna met de grond in eigendom van de gemeente. In een nog uit te werken bedrijfsplan staat beschreven op welke wijze het beheer zal worden uitgevoerd. In de volgende hoofdstukken worden de ontwerpvoorwaarden voor dit pand verder toegelicht. 3.1 Scope In het nieuwe cultuurgebouw en de bijbehorende tuin gaan de koplopers Boogie Woogie instituut voor kunsteducatie, de Bibliotheek Oost-Achterhoek locatie Winterswijk en de Winterswijkse Uitdaging gezamenlijk gehuisvest worden. De huidige functies die nu elders gevestigd zijn gaan in het geheel naar dit gebouw. Er is een uitbreiding met een popfunctie (zaal en oefen- en produce-ruimten). In een openbare centrale ontvangstruimte worden bezoekers ontvangen. Daar is horeca en een klein podium en van daaruit vinden de bezoekers de weg naar een bestemming ergens in het pand. De hybride zone rond de gevels en de tuin zijn onderdeel van de gebruiksfunctie. Er is een ingericht buitenpodium en verder zijn deze zo ontworpen, dat daar allerlei activiteiten plaats kunnen vinden. 3.2 Participatie In een ontwerpteam wordt dit programma van eisen verder uitgewerkt, het pand ontworpen en het ontwerp uiteindelijk tot uitvoering gebracht.
Hierbij dient speciale aandacht te worden besteed aan de wijze waarop de inspraak en betrokkenheid van de partners die het pand gaan gebruiken wordt georganiseerd. Het uiteindelijke ontwerp dient echt naar tevredenheid van de gebruikers te zijn, zij gaan de activiteiten in dit pand vormgeven en verder ontwikkelen naar behoefte van de inwoners van Winterswijk. In dit ontwikkelingsproces speelt het nieuwe pand een belangrijke rol. Het voorziet in ruimten en functies die er in de huidige situatie niet zijn en de ontwikkeling van de betrokken partners nu hindert. In het voortraject is in een nauwe en prettige samenwerking de visie en dit programma van eisen tot stand gekomen. Deze werkwijze moet in het vervolgtraject worden voortgezet. 3.3 Visie nieuw te bouwen cultuurgebouw Op bijlage 1. is het integrale visiedocument bijgevoegd en op de bijlagen daarvan zijn uitgebreide omschrijvingen van Boogie Woogie, de Bibliotheek en de WUh te vinden. Hier een korte introductie van deze instellingen. 3.4 Boogie Woogie instituut voor kunsteducatie Boogie Woogie is duidelijk over haar ambities voor de komende jaren. Zij wil zich profileren en positioneren als cultuurmakelaar en de eerste stappen in die richting zijn al gezet door een convenant te sluiten met alle basisscholen, waardoor Cultuureducatie Met Kwaliteit een structureel, vraaggericht vierjarig traject geworden is.
Door samenwerkingsverbanden heeft het instituut zich verbreed op het aanbod van kunst en cultuur. Deze verbreding is met name tot stand gekomen in het Sociale Domein, bijvoorbeeld door: Zang aan Huis, Voorleesbrigade, Muzikant aan Huis, Muziek in de tuin, Samen kunst kijken of Oud=In. Natuurlijk worden er steeds nieuwe activiteiten ontwikkeld, zoals bijvoorbeeld interactieve cursussen over onderwerpen die met kunst, cultuur- en geschiedenis te maken hebben. Door als coalitiepartner voor het Cultuur- en Erfgoedpact Achterhoek op te treden verbindt Boogie Woogie niet alleen generaties maar genereert zij een klantvraag vanuit de verenigingen, musea, het bedrijfsleven en andere instellingen, die meer divers is dan ooit. Naast bestaande samenwerkingsverbanden ziet Boogie Woogie veel mogelijkheden voor nieuwe verbindingen in het beoogde cultuurgebouw, bijvoorbeeld een programmatische samenwerking met Theater de Storm. Wanneer de grote zaal weer elektroakoestisch up-to-date gemaakt is, geeft dit mogelijkheden tot een doorprogrammering van (grote) concerten en eigenlijk elke discipline, van elk niveau. 2103 Winterswijk-FPvE-Cultuurgebouw-def(2)-2022.05.04.doc
13
3.5 De Bibliotheek Oost-Achterhoek De Bibliotheek Oost-Achterhoek zet zich in om burgers in de gemeente Berkelland, Oost Gelre en Winterswijk zich goed te laten te redden in deze samenleving en zelf hun eigen toekomst te bepalen. Leesvaardigheid en informatievaardigheid zijn hierbij in de basis onmisbaar. Dat geldt voor volwassenen die de taal minder machtig zijn maar ook voor burgers die minder digitaal vaardig zijn. Niet in het laatst voor kinderen, want zij die meer lezen, lezen zichzelf stilletjes naar een hoger onderwijsniveau. De kunst is ze dat plezier voor lezen bij te brengen. Het plezier houden in het lezen blijft van belang, vormt de basis van het kunnen lenen van boeken bij een Bibliotheek en betekent ook dat de leesvaardigheid in stand blijft. Diverse activiteiten die de Bibliotheek organiseert liggen in het verlengde van deze vaardigheden, maar ook leuke, informatieve en culturele bijeenkomsten ontbreken niet. Deskundigheid van medewerkers, samenwerking met andere organisaties en burgers en goede toegankelijkheid vormen bij dit alles wezenlijke uitgangspunten. De Bibliotheek gaat uit van 3 beleidslijnen voor dit alles: 1: Basisvaardigheden: Naar een verbreed taalhuis; 2: Jeugd en onderwijs: Partner voor scholen en kinderen; 3: Fysieke en digitale bibliotheek: Bruisende ontmoetingsplaatsen.
De Bibliotheek zet er op in dit in het nieuwe gebouw weer zo goed mogelijk vorm te geven. 3.6 De Winterswijkse Uitdaging (WUh) De WUh is een breed georiënteerd maatschappelijk en sociaal platform dat vrijwilligers en bedrijven verbindt aan mensen, verenigingen en instellingen die daar behoefte aan hebben. Onze doelstelling is het met elkaar verbinden van mensen, gemeente, verenigingen, bedrijfsleven, onderwijsorganisaties, zorginstellingen en maatschappelijke organisaties door het organiseren van maatschappelijke betrokkenheid met als uitkomst de leefkwaliteit van de inwoners van de gemeente Winterswijk te verbeteren. En voorts al hetgeen met één en ander rechtstreeks of zijdelings verband houdt of daartoe bevorderlijk kan zijn, alles in de ruimste zin des woords. De WUh is een organisatie die nooit nee zegt. We proberen altijd samen met de vragenstellener naar een oplossing te zoeken. 3.7 Activiteiten en gebruikers Het is een multifunctioneel gebouw. Ruimten worden voor verschillende activiteiten en door verschillende gebruikers gebruikt. 3.8 Geluid, stilte en uitsluiten overlast Overlast tussen de omgeving en het gebouw en intern binnen in het gebouw dient ten alle tijden te worden voorkomen. In alle les- en voorstellingsruimten en het atrium wordt geluid gemaakt, akoestisch, maar ook versterkt en in een aantal gevallen heel luid.
De akoestische kwaliteit van de ruimten is afgestemd op het gebruik. Stilte is bij theorielessen zoals muziekanalyse of één op één lessen op een muziekinstrument of zang van groot belang. In de Bibliotheek is stilte, demping en een goede spraakverstaanbaarheid van belang. Het gebouw is gebouwd om geluidsoverlast op welke manier dan ook te voorkomen. We onderscheiden daarvoor gebouwakoestiek en ruimteakoestiek Gebouwakoestiek De ruimten in het gebouw hebben onderling geen overlast van elkaar. Geluid van buiten (de mogelijke nieuwe locatie ligt naast een winkelgebied met aan de achterzijde een expeditiestraat) komt niet naar binnen, maar geluid van binnen komt ook niet naar buiten (omgevingswet). Ruimteakoestiek De ruimten zijn gebouwd en afgewerkt voor de functie die zij hebben. De akoestiek is daar onderdeel van. Per ruimte wordt beschreven welke functie deze heeft en welke akoestiek daar dan bij hoort.
2103 Winterswijk-FPvE-Cultuurgebouw-def(2)-2022.05.04.doc
14
3.9 Gebruik lesruimten Er wordt gesleept met spullen, meubilair en instrumenten zijn voor de ene les wel nodig en de volgende les weer niet. Zoveel als mogelijk worden zaken op wielen gezet. Vandaar tijdelijke opslagmogelijkheden in nissen in verkeersruimten en vele opslagmogelijkheden tussen de diverse lesruimten, maar ook dubbele deuren en drempelloze vloeren. Vleugels en piano’s blijven staan (een vleugel of piano die is verreden, kan weer worden gestemd). Verhuizen gebeurt dus echt alleen wanneer dit niet anders kan, georganiseerd en met akkoord van het management. 3.10 Persoonlijke spullen Cursisten medewerkers en docenten hebben vaak eigen een tas met persoonlijke spullen bij zich. Ook worden er apparatuur dat geleend kan worden (audio t.b.v. opnamen en projecten), boeken die teruggebracht of uitgeleend worden en instrumenten meegebracht. Niemand wil dat dit kwijtraakt of wordt gestolen. Daarom moeten er hiervoor voldoende lockerruimten, instrumentenopslagen en tijdelijke opslagmogelijkheden worden voorzien in het pand. Logisch gesitueerd ten opzichte van de functionele ruimtes waar de bezoekers, cursisten, docenten en medewerkers gebruik maken van deze spullen. In de lesruimten komt een afsluitbare kast waar docenten, huurders en medewerkers persoonlijke spullen en lesmaterialen kunnen opslaan.
3.11 Openingstijden Delen van het gebouw blijven na sluiting in gebruik, zoals de oefenruimten, maar ook de multifunctionele zaal, de popzaal en de horeca kunnen nog in gebruik zijn als het pand verder gesloten is. De openingstijden van het pand zijn ruim, mede door het slimme entreesysteem, kunnen leerlingen, docenten en medewerkers gebruik maken van de voorzieningen. Door die ruime openingstijden moet de schoonmaak werken op tijden dat de ruimten niet gebruikt worden. De beoogde openingstijden zijn (tijdens voorstellingen kunnen deze openingstijden wijzigen): Doordeweeks 08:30 – 22:30u. Weekeinden 10:00 – 17:00u. . 3.12 Toezicht Tijdens openingstijden is de bar altijd bemand. De bar is het centrum van het toezicht, hier komen alle veiligheidsvoorzieningen bijeen. Er is voorzien in een secundair veiligheidscentrum elders in het pand in geval de bar niet bruikbaar is. De systemen die hier samenkomen, te controleren of bedienbaar zijn, zijn tenminste: • Brandmeldinstallatie; • Noodomroep; • AED/EHBOkist; • Inbraakalarm en doormelding naar PAC; • Communicatieapparatuur BHV. Het toezicht op de volgende functies worden vanuit de kantoren gehouden: • Telefoonreceptie gesplitst, want de Bibliotheek, die heeft een eigen telefoonsysteem met andere vestigingen; • Entreesysteem; • Camerasysteem; • Gebouwbeheerssysteem (klimaat, verlichting, water, etc.).
Tijdens de openingsuren zijn er voldoende medewerkers in huis om conform de geldende wet- en regelgeving de veiligheid te waarborgen. Er is een bedrijfsnoodplan dat daarin voorziet. Toezicht wordt gehouden op: • Meerdere bezoekersstromen (verschillende soorten cursisten, publiek, bezoekers en gebruikers); • Buitenschil/achterdeuren; 2103 Winterswijk-FPvE-Cultuurgebouw-def(2)-2022.05.04.doc
15
• • • • • • • • •
Tuin en hybride zone; Zalencluster; Oefenruimten; Binnenklimaat; Verlichting; Leveranciers; Opening en sluiting; Brand en storingen; Ongevallen en calamiteiten.
3.13 Sleutelplan Een goed doordacht sleutelplan (i.s.m. gebruikers), dat gebruikt maakt van een modern digitaal entreesysteem, is onderdeel van het ontwerp. 3.14 Schoonmaak Door de lange openingstijden en de hoge gebruiksdruk, moeten schoonmaak- en onderhoudswerkzaamheden echt in goed overleg worden gepland. Het helpt dus enorm als het pand zo wordt vormgegeven, dat dit eenvoudig en snel kan. 3.15 Beheer en onderhoud Er is een beheersorganisatie, die het pand beheert en klein onderhoud verricht (of laat verrichten). Groot onderhoud, vervangingen en renovaties zijn de verantwoording van de eigenaar. In een speciaal daartoe opgesteld onderdeel in de huurovereenkomst is beschreven welke partijen betrokken zijn, welke verantwoordelijkheden en verplichtingen deze dan hebben en welke budgetten daarvoor beschikbaar zijn of worden gesteld. De gebruikers stellen hiervoor een bedrijfsplan op, dat helder en duidelijk beschrijft op welke wijze de bedrijfsvoering wordt georganiseerd en waarin zaken zoals beheer, onderhoud, horeca, samenwerken, nieuwe partners en uittreden van partners wordt beschreven. Bij de oplevering wordt een meerjaren onderhoudbegroting (MJOB) voor dit pand opgeleverd die voorziet in een periode van tenminste twintig jaar en is opgesteld op basis van de NLSFB-codering, op elementen niveau. Deze MJOB is akkoord bevonden door een onafhankelijke specialist op dit gebied.
3.16 Horeca In het atrium is de horecafunctie voorzien. Deze horeca is er voor de bezoekers, maar ook voor de medewerkers (er is geen personeelsruimte). Het moet dé plek zijn waar mensen willen komen. Vastgesteld moet nog worden of dit in eigen beheer van de gebruikers wordt gedaan of dat er met een passende enthousiaste horeca-exploitant een pachtovereenkomst wordt aangegaan. Dit laatste heeft in principe de voorkeur, omdat hiermee de relatie met de ondernemers uit het centrum wordt gelegd en het vakspecialisme van deze ondernemer in huis wordt gehaald. Een passende en aantrekkelijke horeca is van groot belang om een goede plek te creëren. Deze voorziening moet dus zo worden vormgegeven dat deze goed aansluit bij wat de koplopers ambiëren: een plek waar iedereen welkom is, vrij binnen kan komen lopen, zonder consumptieverplichting, voor een redelijke prijs en open wanneer nodig. Een informele huiskamer waar men zich prettig voelt, fijn kan zitten kletsen, krant lezen, wachten of werken en waar drank (ook alcohol) en eten van een eenvoudige maar moderne lunchkaart wordt geserveerd. Het sluit aan bij wat er te doen is en de horeca-ondernemer (of manager) begrijpt wat daarvoor nodig is.
Aansluiten en een bijdrage leveren aan het aanbod van de bibliotheek, de kunsteducatie of de vrijwilligersorganisatie betekent begrijpen wat dit inhoudt en daarvoor de creatieve ondernemersgeest inzetten dat het aantrekkelijke en profijtelijke horeca oplevert. 2103 Winterswijk-FPvE-Cultuurgebouw-def(2)-2022.05.04.doc
16
4. Gebouw en functies Wat verwachten de gemeente Winterswijk, Boogie Woogie, de bibliotheek en de WUh van het ontwerp voor het nieuwe gebouw? In dit hoofdstuk worden de uitgangspunten en kernaspecten beschreven die voor het ontwerp van dit nieuwe cultuurgebouw gelden. 4.1 Uitgangspunten De ambitie is dat dit gebouw dé plek wordt waar iedere Winterswijker graag naar toe komt. Om er zijn of haar hobby uit te oefenen, te leren, te ontdekken, te informeren, iets te regelen, te kijken of gewoon even te zijn. De plek in het centrum waar je makkelijk kunt komen en er geen belemmering is om binnen te gaan. Je wordt er verleidt om ook andere dingen te doen of te zien. Je kunt mensen ontmoeten en er is altijd wat te beleven, zowel binnen en buiten. 4.2 Ontwerp en ambitie De functies die dit pand moet gaan herbergen en de gezamenlijke ontwikkelambitie van de gebruikers bepalen uiteraard het ontwerp. Een belangrijk aspect is daarbij, dat het pand zo is ingericht, dat toekomstige ontwikkelingen dan ook echt eenvoudig mogelijk zijn. Waar wordt dan aan gedacht? Ruimte en flexibiliteit. Ontwikkeling vraagt om aanpassingsmogelijkheden en soms ook ruimte (meer bezoekers en cursisten, voor nieuwe cursussen, activiteiten waarvoor andere voorzieningen nodig zijn, nieuwe partners die in het pand gehuisvest worden, etc.).
Maar ook indeling en constructiewijze zijn flexibel, zodat er op een relatief eenvoudige wijze anders ingedeeld, verbouwd of uitgebreid kan worden, zonder dat dit tot problemen leidt (op het gebied van: akoestiek, vluchtwegen, klimaat, etc.). Een slim ontwerp verbindt de verschillende ruimteclusters, zodat de ondersteunende functies en de centrale diensten eenvoudig gedeeld kunnen worden. Die gedeelde functies vormen het hart van dit nieuwe gebouw. In het hart bevinden zich het atrium met de horeca, bezoekers sanitair en de kantoren. Het hart heeft meerdere in- en uitgangen die aan de verschillende kanten van het gebouw uitkomen. In het atrium is de bar het centrale punt, daar worden gasten warm ontvangen en doorverwezen. De medewerkers beantwoorden vragen en wijzen de weg, bedienen de gasten en houden toezicht op het atrium, de in- en uitgangen en de toegang naar de aangrenzende ruimten. In het Atrium is de verwevenheid tussen Boogiewoogie, Wuh en Bibliotheek duidelijk zichtbaar. De functies het servicepunt van de Wuh, het IDO (informatiebalie digitale overheid) en de leestafel van de Bibliotheek en het podium voor kleine optredens van Boogiewoogie evenals presentaties van beeldende kunst zijn in het Atrium geplaatst. Rondom dit hart vinden we de zalen (de pop- en voorstellingszaal) en de ruimtes van de bibliotheek de muziekschool en de vrijwilligersorganisatie.
Een begrijpelijke opzet, waarbij het voor iedereen logisch is om, of nog beter, op gevoel de weg te vinden in het pand. De ruimten in het pand worden zoveel mogelijk multifunctioneel ingericht, zodat deze efficiënt gebruikt kunnen worden. Er is ook ruimte voor openbare flexibele werkplekken waar gewerkt kan worden. Hét Centrum is een speciaal ingerichte omgeving waar cursisten, medewerkers en bezoekers zich veilig moeten kunnen ontwikkelen en voelen. De veiligheid wordt gecreëerd door afgeschermd al dan niet begeleid te kunnen oefenen en uit te proberen en later voor intern publiek en nog later voor een klein extern publiek te performen. Het nieuwe gebouw moet dit in al deze vormen goed kunnen faciliteren. De lesruimten worden op het moment dat er geen les in wordt gegeven gebruikt als cursus- of instructielokaal voor een andere instelling. Ook kan een dergelijke ruimte deeltijd verhuurd worden aan bijvoorbeeld een muziektherapeut, de fotoclub of als vergaderruimte dienen. Lesruimten van Boogie Woogie zijn in principe geen oefenruimten. Alleen als een (muziek)lesruimte vrij is kan er na toestemming van de Boogie Woogie gebruik van worden gemaakt voor oefensessies. Omdat de vraag 2103 Winterswijk-FPvE-Cultuurgebouw-def(2)-2022.05.04.doc
17
naar oefenruimte in Winterswijk groot blijkt, is het de nadrukkelijke wens deze in het nieuwe pand te realiseren. In het nieuwe pand worden aparte repetitieruimten gemaakt die efficiënt en akoestisch ingericht zijn voor dit specifieke gebruik. Popzaal met slagwerkruimten, oefenruimten en opname- en produceruimten zijn een nieuwe voorziening. De ruimten liggen naast elkaar, omdat hier veel geluid geproduceerd wordt, maar ook omdat de gebruikers een groep is die bij elkaar past. Voor de ontwikkeling van de kunsteducatie in Winterswijk is dit nieuwe aanbod van groot belang, omdat het een doelgroep gaat bedienen waar in de gemeente nu nog te weinig voorzieningen voor zijn. De bibliotheek is één ruimte gesitueerd aan de winkelzijde van het gebouw op de begane grond. Via de glaspui kan het winkelend publiek in de bibliotheek “spieken” en zo verleid worden om binnen te komen. De inrichting is warm, het voelt aan als een woonkamer. De boekenkasten zijn laag, zodat de ruimte in een keer overzien kan worden. Er zijn verschillende plekken in deze ruimte om te werken, te kletsen, te hangen, te lezen of waar aan kinderen voorgelezen kan worden. Er is een speciale hoek waar computers staan opgesteld om zo bezoekers de gelegenheid te geven te gamen, op internet iets op te zoeken of te werken. Ook is er een kleine balie waar boeken in- en uitgescand kunnen worden.
Een deel van de ruimte wordt ingericht met mobiele boekenkasten, zodat deze vrijgemaakt kan worden voor evenementen zoals een klein kamermuziekconcert of een boekenlezing van een bekende schrijver. Alles is modern, aangenaam en slim ingericht zodat de bezoekers en de medewerkers zich er veilig en prettig voelen. Aan de buitengevel is een boekenkluis waar boeken buiten openingstijden ingeleverd kunnen worden. De bibliotheek heeft een ruim magazijn voor de opslag van thema- en schoolcollecties. Er is een werkplek waar nieuwe boeken ingewerkt kunnen worden en schoolcollecties uitgeleend. De WUh is duidelijk aanwezig in het atrium. Daar bevindt zich het vrijwilligerspunt en het veteranenpunt. Dit zijn geen balies, maar wel herkenbare plekken waar bijeengekomen kan worden en waar met elkaar gesproken kan worden, onder vier ogen of onder de mensen. De medewerkers met een kantoortaak en die de telefoonreceptie van de WUh bemannen maken gebruik van de kantoren in het kantoorcluster. Daarnaast heeft de WUh een uitleen van speciale fietsen (fietsmaatje). De opslag en uitleen vindt plaats in een speciaal daartoe ingerichte ruimte in de buitenschil van het gebouw. Deze is goed te bereiken en ligt (drempelloos) op straatniveau. Materialen en goederen van de WUh worden opgeslagen in een eigen opslag. Deze ligt aan of direct naast expeditieruimte.
In alle opzichten (materieel, materialen, inrichting, onderwijsvoorzieningen, bibliotheekvoorzieningen, horeca, klimaatcomfort, technische installaties, digitale systemen, etc.) zal dit nieuwe gebouw een upgrade voor de gebruikers zijn. Het gebouw en de daarin opgenomen voorzieningen worden toekomstgericht ontworpen. Dat betekent onder andere dat het in alle opzichten een modern pand moet worden. Maar ook dat een deel van het gebouwoppervlak een multifunctioneel karakter krijgt in het ontwerp en dat de indeling flexibel moet worden. Als het in de toekomst nodig is om de gebruikersgroep uit te breiden of juist te verkleinen of op te splitsen, dan moet dit eenvoudig uit te voeren zijn. 4.3 Omschrijving gebouw Dit gebouw komt op een mooie plek in het centrum te staan. Het gaat onderdak bieden aan een aantal belangrijke cultuur- en maatschappelijke instellingen van Winterswijk. Goed georganiseerde organisaties, met visie en die een gezamenlijke ontwikkelenergie hebben. Het bijzondere in de visie beschreven ontwerp zit niet per se in een in het oog springen van het gebouw als ontwerp, maar meer de verfijndheid van het ontwerp dat de moderne opvattingen van duurzaam en klimaatadaptief bouwen omarmt, bezoekers en bewoners inspireert, aantrekkingskracht heeft en dat een 2103 Winterswijk-FPvE-Cultuurgebouw-def(2)-2022.05.04.doc
18
goede werking als multifunctioneel cultuur- en maatschappelijk hart van Winterswijk heeft en dit ook uitstraalt. Het is geen standaard cultuurgebouw, doch duidelijk herkenbaar als zodanig. Het is een aantrekkelijke verbinding tussen de winkelstraat aan de ene zijde en het de organische natuurlijke omgeving (tuin) aan de achterzijde en de activiteiten die in en om het pand plaatsvinden. Via diverse ingangen, die uitkomen in het atrium kan men het pand eenvoudig binnenkomen. Het speelt met de overgang, van winkelstraat en groen, maakt nieuwsgierig en trekt daarom aan. Het pand moet als een aanwinst voor Winterswijk worden gevoeld. De gebruikers moeten zich er op hun plek voelen, zodat zij zich er op een goede manier verder kunnen ontwikkelen. De hybride zones rond het gebouw worden ontwikkeld (zie visie). Door hier aandacht aan te besteden zal de aantrekkelijkheid en de warme ontvangst die het gebouw moet bieden worden geoptimaliseerd. 4.4 Een gebouw met een hart voor iedereen Het atrium is centrale entree, het hart van het gebouw. Hier kun je van verschillende kanten het gebouw betreden, zonder dat dit leidt tot verlies van overzicht. Het is een ruimtelijk, warm vormgegeven en comfortabel verblijfgebied. Het is een verwevingsgebied van verschillende functies, maar toch begrijp je waar je naar toe moet als je er binnenkomt, je voelt je er niet verloren.
Er is professioneel georganiseerde horeca (met lunchkaart), maar je bent niet verplicht een consumptie te nemen. Het horecapersoneel verwelkomt je, wijst je de weg en beantwoord de eerste vragen. In een huiselijke sfeer kun je er zitten en wat kletsen, lezen, overleggen en je tijd verpozen tot je afspraak is gearriveerd. Ook het Veteranen-inlooppunt en het Vrijwilligerspunt bevinden zich in deze ruimte. Op een goed zichtbare plek in de ruimte is een (mobiel) podium voor kleine performances of voorleessessies en ook de leestafel van de Bibliotheek is hier te vinden. Buiten is binnen en binnen is buiten, transparantie zorgt ervoor dat goed zichtbaar is wat er in het pand en met name het Atrium, te doen is. De ruimte is flexibel in te richten met eenvoudige faciliteiten voor belichting en audio, zodat activiteiten in een oogwenk kunnen worden georganiseerd. Hoekjes en speciale ontmoetingsplekken maken het mogelijk te werken, te vergaderen, gesprekken te voeren en elkaar te ontmoeten (al dan niet met een activiteit), in relatieve rust of met reuring om je heen. Vanuit het Atrium kan men naar de andere functies.
4.5 Clusters We onderscheiden de volgende clusters: • Atrium, horeca en bezoekers sanitair; • Zalencluster met backstage ruimten; • Bibliotheek; • Kantoren met opslag, sanitair (gezamenlijk gebruik); • Kunstonderwijs (multifunctioneel); • Popzaal, slagwerkruimten, oefenruimten en opname- en produceruimten, oefenruimten, slagwerklesruimten en produce ruimten met opnamestudio; • Buitenruimte. De ruimten voor deze functies en bijbehorende verkeers-, service-, sanitaire- en opslagruimten zijn op een moderne aangename wijze vormgegeven en ingericht, zodat deze zijn toegerust op die functie en dat voor langere tijd in de toekomst blijven. Alles is toegankelijk voor iedereen, klein groot, oud, jong, blind, doof of in een rolstoel. De omschreven samenhang is noodzakelijk voor het gebruik en de leefbaarheid in het gebouw. Daar dragen ook de logische indeling (wayfinding) en de beheersbaarheid van het gebouw aan bij.
2103 Winterswijk-FPvE-Cultuurgebouw-def(2)-2022.05.04.doc
19
4.6 Flexibiliteit Het gebouw wordt gebruikt door creatieve, actieve mensen. Zij zullen hun omgeving (en dus ook het gebouw) gebruiken en uitdagen op een manier die nu niet kan worden voorzien. Wat zeker is daarom, dat het gebouw solide, robuust, maar aantrekkelijk moet worden vormgegeven. Multifunctionaliteit Alle lesruimten (ook lesruimten die worden aangeduid als theorielokalen of vergaderruimte) zijn werkruimtes voor cursisten, deelnemers, semiprofessionele musici of theatermakers, medewerkers en docenten. In iedere lesruimte kunnen ook kleine informele presentaties worden gegeven (als opstap naar een echte performance). Alle lesruimtes (die in de eerste plaats bedoeld zijn voor kunsteducatie), worden ook gebruikt als presentatieruimte voor kleine informele concerten en presentaties, als opstap naar het echte presenteren. Deze ruimtes worden ook gebruikt voor activiteiten van de Bibliotheek en WUh op momenten dat Boogie Woogie geen kunstonderwijs geeft. Aandacht moet er zijn voor voorzieningen t.b.v. digitale cursussen en opslagmogelijkheid voor cursusmaterialen. Er dient voor de ontvluchting en klimaatinstallaties rekening te worden gehouden met een beperkt aantal extra aanwezigen in deze ruimtes. Technische uitvoering Wanden en vloeren kunnen bij beschadiging eenvoudig worden gerepareerd of vervangen. Plafonds en wanden zullen worden gebruikt om lasten te dragen.
De plafonds worden daartoe voorzien van stalen profielen. De wanden worden voorzien van inbouwprofielen die lasten kunnen opnemen. Het gebouw is flexibel ontworpen. Dat wil zeggen dat het eenvoudig kan worden aangepast aan toekomstige behoeften. Uitgangspunt voor de lesruimten is een module van l x b x h = 8m x 6m x 4,5m of een afgeleide daarvan. Dit zijn netto maten. Kabelgoten, schachten en kanalen zijn goed bereikbaar voor wijzigingen aan en aanvullingen op de installaties. Bouwkundige ingrepen zijn niet noodzakelijk om installatietechnische wijzigingen door te voeren. 4.7 Duurzaam-, klimaatadaptief- en circulair bouwen Voor de opdrachtgever en voor de toekomstige gebruikers is duurzaamheid een belangrijk thema. De kunsten vinden veel inspiratie uit de natuur en de toekomstige bewoners hebben aangegeven dat het voor hen belangrijk is dat dit gebouw lang bruikbaar blijft en een zo’n klein mogelijke milieu footprint veroorzaakt bij de bouw, in het gebruik en uiteindelijk bij de sloop. Uitgangspunt voor het ontwerp is een ingenieus samenvallend ENG (energie neutraal gebouw) ontwerp. Deze ambitieuze eis is geen groen jasje voor dit gebouw. Dit is juist een van de aspecten die het gebouw in allerlei opzichten aantrekkelijk maakt. Duurzaamheid is integraal onderdeel van het gebouwconcept, het ontwerp en de beleving in het gebouw.
Circulariteit en klimaatadaptiviteit zijn daar als vanzelfsprekend onderdeel van. Het wordt een slim ontworpen gebouw, dat aantrekkelijk en herkenbaar is, maar door de aard van het ontwerp energieneutraal kan worden geëxploiteerd. Trias energetica wordt toegepast, zodat de energievraag bij voorbaat laag is. Daardoor wordt het makkelijker om de benodigde energie voor het gebouw zelf op te wekken. De energie (welke vorm dan ook) kan worden hergebruikt of worden opgeslagen, zodat het kan worden gebruikt wanneer nodig. Regenwater wordt gescheiden en opgevangen voor later gebruik of ter aanvulling van het grondwater teruggevoerd via een waterberging in de directe omgeving. Nabootsen van de natuur, door cyclisch te bouwen en klimaatadaptieve maatregelen toe te passen. En door natuurlijke producten zoals hout als bouwmateriaal in het ontwerp toe te passen en laten zien dat de zon de energie voor het gebouw levert. Dit soort oplossingen worden vormgegeven, bijvoorbeeld: de zonnepanelen liggen niet op het dak, maar zijn een fraai onderdeel van het ontwerp.
2103 Winterswijk-FPvE-Cultuurgebouw-def(2)-2022.05.04.doc
20
De milieu-footprint wordt bij ontwerp, bouw en exploitatie zover als mogelijk op nul gezet. Bij het ontwerp wordt onderzocht in hoeverre in het gebouw CO2 kan worden opgeslagen en recyclebare materialen kunnen worden gebruikt, dan tenminste materialen met een zo klein mogelijke milieu footprint, als dit niet anders kan. Ook tijdens de bouw worden alternatieven bedacht om de milieubelasting door bijvoorbeeld transport en verpakkingen tot een noodzakelijk minimum te beperken. 4.8 Toegankelijkheid De verkeersroutes in het gebouw zijn duidelijk aangegeven (bewegwijzering) en voldoen aan de volgende uitgangspunten: • Alle uitvoeringsruimtes zijn voorzien van backstageruimtes die aansluiten op de expeditieruimte; • Drempelloos; • Robuust (wanden zijn beschermd tegen beschadigingen door stoten met flightcases/boekenkarren, palletwagens, instrumenten e.d.; • Doorgangen (ook naar de lesruimtes) zijn minimaal 1,8m breed en 2,1m hoog (netto); • Voorzien van nissen om boekenkarren, instrumenten en flightcases te kunnen parkeren zonder de doorloop te blokkeren; • Het gebouw is integraal toegankelijk. Dat wil zeggen dat alle gebruikers met en zonder beperking dezelfde verkeersroutes gebruiken.
Dat geldt voor jong en oud, met of zonder rolstoel, met of zonder visuele of auditieve beperking; • De ruimten waar veel geluid wordt geproduceerd, zoals slagwerkruimten en de popzaal, liggen naast elkaar; • Sanitair is genderneutraal. 4.9 Exploitatie Het pand wordt ontworpen met oog voor onderhoud, eenvoudig te herstellen, schoonmaak, levensduur (slijtvast) en de mogelijkheid om materialen opnieuw te gebruiken nadat ze uit het gebouw worden verwijderd. Er worden verschillende financiële modellen opgesteld om te berekenen wat de kosten zijn afgezet over 20 jaar gebruik, om zo tot een gedragen invetseringsbeslissing te komen. 4.10 Sfeer, beleving en comfort Warme, duurzame materialen worden gebruikt om het gebouw binnen en buiten vorm te geven. Daglicht en uitzicht in alle ruimtes is essentieel. Dit geldt voor alle werkruimtes, incl. de uitvoeringsruimtes. Ondanks de slijt- en stootvaste afwerking die eenvoudig te reinigen en te onderhouden is, voelt het gebouw prettig en warm aan. Het klimaatsysteem is modern centraal gestuurd (op basis van CO2) en voorziet in koeling en warmte en regelt de luchtvochtigheid en ventilatie. Stilstaande lucht tussen boekenkasten of in nissen wordt voorkomen. In alle ruimten is voldoende daglicht dat, indien de functie dit vereist, dat met een degelijk systeem volledig geblindeerd kan worden.
De verlichting is afgestemd op de functie van de ruimte. Ramen kunnen open, zodat, ondanks een goed klimaatsysteem en akoestische maatregelen, toch buitenlucht direct de ruimte in kan komen (hoe daarmee in het gebruik om te gaan wordt binnen bedrijfsvoering afgestemd). 4.11 Gezamenlijk gebruik De functies worden gehuisvest op een duidelijke en herkenbare manier, die logisch is en praktisch goed werkt. Tegelijk nodigt het gebouw uit om gemeenschappelijke functies gezamenlijk te benutten. Een eenvoudig open podium het Atrium met horeca, de bibliotheek, de kantoren, de multifunctionele zaal en het buitenpodium zijn voorbeelden. Het ontwerpteam wordt uitgedaagd om ontmoetingen en samenspel in alle vormen te 2103 Winterswijk-FPvE-Cultuurgebouw-def(2)-2022.05.04.doc
21
stimuleren, in het pand maar ook in de buitenruimte daaromheen. “Ten things to do” (placemaking) is hiervoor een uitgangspunt. 4.12 Helderheid van opzet Aan de buitenkant is duidelijk wat waar te vinden is. Bij binnenkomst vinden bewoners en bezoekers als vanzelf hun weg naar de juiste plek. Bij elkaar passende functies (uitvoeringsruimtes/ lesruimtes, centrale voorzieningen) zijn op een logische manier gepositioneerd. Wayfinding is duidelijk voor alle bezoekers (uit meerdere taalgebieden). Heldere zonering en bewegwijzering zorgt ervoor dat bezoekers en gebruikers als vanzelf alleen toegang hebben tot ruimtes waar zij heen mogen. Het ontwerpteam brengt de verkeersstromen in het gebouw (personeel, publiek, goederen) in beeld en toont aan dat knelpunten effectief worden voorkomen. 4.13 Hét Centrum een cultuurgebouw Aan de buitenzijde is zichtbaar hier culturele en maatschappelijke activiteiten plaatsvinden. En bedoeld wordt hier niet dat het met grote letters op de gevel staat. Maar het is een kenmerkend gebouw dat uitnodigend is, een warm ontvangst uitstraalt en waar je het gevoel van krijgt dat je er zonder probleem naar binnen kunt stappen om aan culturele en maatschappelijke activiteiten te kunnen deelnemen (de plek).
Voor de Boogie Woogie is het nieuwe gebouw een werkplek die moet aansluiten bij de beroepspraktijk, hier worden de eerste stappen gezet door jonge cursisten naar het uitvoerend kunstenaarschap en amateurs en semiprofessionals gebruiken de voorzieningen in het gebouw om zich verder te bekwamen en te presenteren aan publiek. De Bibliotheek ziet haar kans om huidige en toekomstige cursussen (taal en digitaal alswel op het gebied van creatieve technologieën goed in aparte (gedeelde) ruimtes te kunnen plaatsen. Uitbreiding van deze activiteiten zal zeker vorm krijgen door inhoudelijk nauwere samenwerking met Boogie Woogie en de WUh. Voorbeelden hiervan zijn ‘spoken word’ sessies voor jongeren, creatieve technologieën met uitganspunt woord en muziek, professionele boekpresentaties door auteurs en beeldende voorleessessies voor kinderen en volwassenen. De WUh ziet in de samenwerking de kans om de amateurpodiumkunsten beoefenaars een betere voorziening aan te beiden. De uitvoeringsruimtes zijn daarom qua logistiek, inrichting en uitstraling uitgevoerd zoals bij andere podia in het werkveld. Lesruimtes hebben een passende akoestiek, zijn voorzien van een goede infrastructuur van voedingen en een data-netwerk en zijn geoutilleerd voor het faciliteren van live en online lessen, samenspel, repetities en kleine presentaties.
4.14 De zalen en presentatieruimten De uitvoerings- en repetitieruimtes (multifunctionele zaal, popzaal, grote repetitie en presentatiestudio, vergaderzalen) zijn in de eerste plaats les- en oefenruimtes voor Boogie Woogie. Maar ook zijn het de ruimten waar publiek naar uitvoeringen en presentaties kan komen kijken. Uiteraard zijn deze ruimtes goed herkenbaar, bereikbaar (veiligheid) en toegankelijk voor publiek. Ze zijn bereikbaar vanuit het Atrium, zonder verder andere delen van het gebouw te hoeven openstellen en ze maken gebruik van de gezamenlijke horecavoorzieningen in het Atrium. 4.15 Materialiteit en inrichting De gebruikers vragen bijzondere aandacht voor materialiteit. Zowel voor de architectuur als voor de inrichting wordt aandacht gevraagd voor kwaliteit van vormgeving en vakmanschap. In financiële zin zal hierbij niet alleen worden beoordeeld op aanschafprijs, maar nadrukkelijk op total cost of ownership. Ook in die zin wordt kritisch gelet op duurzaamheid.
2103 Winterswijk-FPvE-Cultuurgebouw-def(2)-2022.05.04.doc
22
4.16 Binnenklimaat Er is een modern centraal gestuurd klimaatsysteem met koeling en warmte en vochtregulering. Daardoor kan in elke ruimte een goed voor de functie passend binnenklimaat worden bereikt. Per ruimte kan de temperatuur in beperkte mate worden ingesteld (+/ – 3 graden) ten opzichte van de centraal ingestelde comfort temperatuur. Ramen kunnen worden geopend. Luchtvochtigheid in het gebouw kan in voldoende mate worden beïnvloed. De Bibliotheek, de voorstellingsruimten, muzieklesruimten, het Atrium en instrumentenbergingen zijn voorzien van een klimaatbeheersing met regelbare luchtvochtigheid. De Luchtbehandeling is op basis van gebruik in logische zones verdeeld. Naar gebruiksbehoefte kan zo energiezuinig geklimatiseerd worden. 4.17 Akoestiek Akoestiek is een belangrijk aandachtspunt voor alle ruimtes in het gebouw. Uiteraard hebben de leslokalen een ruimteakoestiek die aansluit op de functie van het lokaal. Ook voor de uitvoeringszalen en de gemeenschappelijke ruimtes is een aangename en passende ruimteakoestiek essentieel. Geluidoverlast van buiten naar binnen en van binnen naar buiten wordt voorkomen door akoestische maatregelen. Dit geldt ook voor geluidoverlast van en naar de ruimten onderling. Dat betekent dat hoge eisen worden gesteld aan de gebouwakoestiek. Daarbij wordt uiteraard uitgegaan van lokalen met de ramen gesloten.
Hoe om te gaan met open en gesloten ramen is onderdeel van de bedrijfsvoering. 4.18 IT-voorzieningen Digitale technieken en betrouwbare digitale verbindingen zijn van groot belang voor dit gebouw. Ieder cluster wordt daarom voorzien van een SER. Alle SER-ruimtes zijn met elkaar en met een MER verbonden met glasvezel. Dit netwerkwerk is adequaat en marktconform beveiligd. In het hele complex en in de directe buitenruimte is een beveiligd WIFI-netwerk met voldoende bandbreedte, opdat alle gebruikers (medewerkers, maar ook cursisten en leden) verbonden aan een van de organisaties, hier tegelijk met meerdere devices gebruik van kunnen maken: • Een open publiek WIF netwerk voor gasten; • Een dedicated WIFI netwerk is beschikbaar voor de theatertechnische toepassing; • Een dedicated WIFI netwerk is beschikbaar voor de kantoren; • Een dedicated WIFI netwerk is beschikbaar voor de bibliotheek; • Een dedicated WIFI netwerk voor audiovisuele- en studiovoorzieningen/producingruimte. 4.19 Veiligheid, vertrouwen en een open sfeer Het nieuwe gebouw is veilig. Het voldoet uiteraard aan wettelijke eisen en aan hedendaagse normen voor (brand) veiligheid, BHV-voorzieningen, inbraakpreventie e.d. Maar, in de huidige gebouwen heerst een open en gemoedelijke sfeer. Deze sfeer draagt bij aan het gevoel van openheid, warme ontvangst en goed gevoel over sociale veiligheid.
Nadrukkelijk wil men deze sfeer behouden, omdat dit past in Winterswijk. Sociale veiligheid Er wordt uitdrukkelijk rekening gehouden met sociale veiligheid. Hét Centrum is een veilige plek waar bezoekers, cursisten en medewerkers zich onbekommerd en vrij kunnen ontwikkelen. Moderne middelen zoals bijvoorbeeld een entreesysteem dat gekoppeld kan worden met andere systemen worden hiervoor ingezet, maar ook wordt het gebouw op basis van deze eis goed en slim ingericht. Daartoe zal het gebouw bijdragen door voorzieningen zoals bijvoorbeeld spiegels in alle deuren naar een ruimte toe (zo is altijd zich op wat in ruimten gebeurd), zijn kleedruimten gescheiden (heren van dames en medewerkers van cursisten) en wordt inkijk in kleedkamers, douches (apart hokje met spatvrije voorruimte per douche) en toiletruimten voorkomen. Deuren die op slot kunnen, moeten van binnenuit altijd te openen zijn.
2103 Winterswijk-FPvE-Cultuurgebouw-def(2)-2022.05.04.doc
23
Sluitplan Een goed doordacht sluitplan is onderdeel van het gebouwontwerp. Alle voorzieningen (popstudio, lesruimten, instrumentenberging, e.d.) zijn toegankelijk voor cursisten tenzij dit organisatorisch of uit oogpunt van veiligheid ongewenst is. Dit wordt eenvoudig georganiseerd met een entreesysteem met magneetkaarten die voor meerdere doeleinden gebruikt kan worden. 4.20 Beheer en facilitair In een bedrijfsplan is vastgelegd op welke wijze en door wie het pand wordt beheerd. Beheer In het atrium ontvangen de horecamedewerkers bezoekers, medewerkers, uitvoerenden en houden zij toezicht. Hiervoor zijn achter de bar een aantal voorzieningen opgenomen. In het kantoor van de gebouwbeheerder komen een aantal voorzieningen bijeen die beheer van het pand goed mogelijk maken. Onderhoud Voorzieningen die in het pand nodig zijn om goed onderhoud uit te kunnen voeren of te ondersteunen worden aangebracht, ingepast en voorzien. Er is een werkplaats voor klein onderhoud voorzien. Installaties, kanalen en leidingen worden zo geplaatst dat deze goed bereikbaar blijven voor onderhoud, rondom apparatuur en machines is voldoende ruimte voor monteurs. Veiligheidsvoorzieningen (zoals brandblusmiddelen, vluchttrappen, hekken, noodstopinstallaties, etc.) worden voorzien en behoren tot het ontwerp van dit gebouw.