Bijlage 1 Evaluatie moratorium definitief
Tekst van het document
Het opheffen van het moratorium is beleid, er is nog geen sprake van dat een aanvraag in behandeling wordt genomen. 10.1.3
100% lokaal eigendom van energie opwek faciliteiten in Winterswijk is nu beleid. Zijn windmolens te exploiteren met inzet van lokaal kapitaal? Er is geen beleidsstuk in Winterswijk die 100% lokaal eigendom aangeeft. Het is onzeker of het mogelijk is om een windpark met lokaal kapitaal te exploiteren. Het is zeer risicovol om in de ontwikkelfase van windmolens met lokaal kapitaal te investeren. Investeringen in deze fase kennen naast een hoog rendement een zeer hoog risico. De verwachting is dat de kans klein is dat er voldoende lokaal kapitaal beschikbaar komt om tot een 50% of 100% lokaal eigendom te komen bij ontwikkeling of in de realisatiefase met obligaties en of aandelen omdat het om aanzienlijke investeringen gaat. 10.2
Hoe staat het met de sociale acceptatie van windmolens in Winterswijk? Hoe zal een eventueel besluit voor het inzetten van windmolens vallen bij de burgers? Het opheffen van het moratorium betekent niet dat er windparken en windmolens worden gerealiseerd. Een uitleg van verschil tussen beleid, opheffen moratorium, en een concreet project, het in behandeling nemen en beoordelen van een concreet project, kan acceptatie en/of begrip van het opheffen van het moratorium positief beïnvloeden. 10.3 Onder welke voorwaarden kunnen er wel windmolens in Winterswijk komen? Er kunnen windmolens worden gerealiseerd als deze voldoen aan wet- en regelgeving en er een initiatiefnemer is die een aanvraag indient. Parallel daaraan kunnen, op basis van voortschrijdend inzicht, aanvullende gemeentelijke regels worden gesteld. De provinciale en landelijke normen zijn nog niet vastgesteld. Op 51
gemeentelijk niveau kunnen gemeentelijke aanvullende regels of randvoorwaarden worden opgesteld. Deze regels en randvoorwaarden moeten degelijk onderbouwd zijn. Er is een mogelijkheid dat bij vaststelling van de provinciale- en of landelijke normen , gemeentelijke wet- en regelgeving wordt overschreven. Gemeentelijke randvoorwaarden kunnen in verschillende beleidsstukken en wet- en regelgeving worden vastgelegd zoals; de omgevingsvisie, een programma windenergie en juridisch bindend in het omgevingsplan. Op basis van uitnodigingsplanologie is het goed mogelijk om gelijktijdig bij het in behandeling nemen van de aanvraag deze gemeentelijke randvoorwaarden en regelgeving op te stellen en vast te stellen. Het is niet noodzakelijk om deze op voorhand vast te stellen. Op het moment dat een initiatiefnemer een aanvraag indient kunnen parallel daaraan gemeentelijk aanvullende regels worden opgesteld zoals bijvoorbeeld een afstandsnorm tot de landsgrens en randvoorwaarden participatie, lokaal eigendom etc. Op die manier kan de actuele situatie rondom wet- en regelgeving en ontwikkelingen rondom de energietransitie worden meegenomen in de planvorming. 10.4
100% lokaal eigendom van energie opwek faciliteiten in Winterswijk is nu beleid. Zijn windmolens te exploiteren met inzet van lokaal kapitaal?
In het Nederlandse Klimaatakkoord is afgesproken dat windmolens en zonnepanelen voor 50% in eigendom van inwoners en bedrijven moeten komen. Belangrijk is om te bepalen wat het doel van lokaal eigendom is: gaat het om het delen in het rendement en/of om zeggenschap over de exploitatie van het windpark? Voor lokaal eigendom is afhankelijk van de fase veel kapitaal nodig. De kans is klein dat het benodigde kapitaal lokaal beschikbaar is of komt en is niet zonder risico. • • •
10.4.1 • • • •
Ontwikkelfase windpark: Voor 4 windmolens van 250 meter is een geschatte investering tussen de 0,8 tot 2,4 miljoen met een zeer groot financieel risico nodig. Realisatiefase windpark: Voor 4 windmolens van 250 meter is een geschatte investering tussen de 23 tot 38 miljoen met een financieel risico nodig. Exploitatiefase windpark: Er kan gedeeld worden in de rendementen van het windpark zonder risico via het omgevingsfonds en omwonendenregeling.
Mogelijkheden om mee te delen in de opbrengsten van het windpark in de exploitatiefase: Mede eigenaarschap Omgevingsfonds Omwonendenregeling Vergoeding grondeigenaren
52
10.4.1.1 Mede eigenaarschap Investeerders kunnen zich inkopen in het project voor financial close en mede-eigenaar worden en afhankelijk van hun aandeel meer of minder zeggenschap krijgen in afstemming met de initiatiefnemer. Dit vergt een fors durfkapitaal. Als er een of meerdere lokale investeerder zijn die een aanzienlijk deel willen investeren zullen deze ook zeggenschap willen hebben over hun investering. Er is dan wel sprake van lokaal eigendom maar zeggenschap wordt dan waarschijnlijk voor een groot deel bepaald door diegenen die in staat zijn een grote investering te doen. Een andere mogelijkheid is het kopen van obligaties of aandelen na financial close. Aandeelhouders kunnen vaak in beperkte mate invloed uitoefenen op de exploitatie van het park. In een participatiemaatschappij kunnen bijvoorbeeld grondeigenaren, omwonenden en een energie coöperatie zitten. Het is gangbaar dat een initiatiefnemer 51% zeggenschap behoudt om de rendementen van zijn investeringen zeker te stellen. 10.4.1.2 Omgevingsfonds Gedragscode Acceptatie & Participatie Windenergie op Land wordt als richtlijn een bijdrage van € 0,40 tot € 0,50 per opgewekte MWh gehanteerd, doorgaans voor een periode van 15 jaar. Er komt jaarlijks een bedrag vrij voor projecten in het gebied. Het is geen wettelijke verplichting. Het nog nader op te stellen windbeleid kunnen hier richtlijnen voor worden aangeven.
Bijvoorbeeld; een bedrag per opgewekte MWh, welke projecten in aanmerking komen en de verdeling van de gelden. Na financial close kunnen afspraken definitief worden vastgelegd omdat op dat moment is pas bekend wat de te verwachten opbrengsten zijn en welke rendementen kunnen worden verwacht. 10.4.1.3 Omwonendenregeling Deze regeling is voor de omwonenden van het windpark in een nader vast te stellen gebied en een verdeelsleutel. Grondeigenaren die een vergoeding krijgen vallen buiten deze regeling. De kaders en de richtlijnen kunnen met participatie worden vastgelegd. Denk hierbij aan welke gebied de omwonendenregeling van toepassing is (afstand, geluidscontour). Verdeelsleutels kunnen gebaseerd zijn op overlast, afstand, evenredigheid, minimum bedragen etc. Richtlijnen en kaders kunnen tijdens het planologische proces worden vormgegeven, definitieve invulling vindt vaak plaats in de realisatiefase als er een participatie of beheersmaatschappij is opgericht. De uitwerking vindt plaats na financial close omdat dan zeker is hoeveel molens er komen en wat de te verwachten productietijd is en de te verwachten opbrengst etc. 10.4.1.4 Vergoeding grondeigenaren Grondeigenaren krijgen een vergoeding van de initiatiefnemer. Dit is een privaatrechtelijke overeenkomst tussen initiatiefnemer en grondeigenaar. Het bevoegd gezag heeft hier geen invloed.
Een grondeigenaar valt buiten de omwonenden regeling. 11 Vervolg 11.1.1 Wordt het beleid per gebied opgesteld? Er zijn verschillende werkwijzen om beleid voor windparken en windmolens op te stellen. Alle werkwijzen hebben de mogelijkheid om één of meerder gebieden aan te wijzen mits dit onderbouwd is. 11.1.2 Andere processen en ontwikkelingen die van belang zijn Er zijn diverse processen die mogelijk invloed hebben op ontwikkelingen van windparken:
53
• • • •
Omgevingsvisie Winterswijk RES Warmteprogramma Gebiedsaanpak Winterswijk
11.2 Wordt het beleid per gebied opgesteld? Bij vaststelling van de RES 2.0 maakt de gemeente Winterswijk afspraken over de inspanning die zij gaat plegen. De inspanning bestaat uit het opheffen van het moratorium en het in behandeling nemen van eventuele aanvragen. Op basis van de plan-MER zijn er acht locaties mogelijk. Uitgaande van de uitgangspunten; geen Natura2000, geen GNN-gebieden, de vastgestelde provinciale afstandsnorm tweemaal tiphoogte, de afstandsnorm van eenmaal tiphoogte tot de Duitse grens is alleen de zoeklocatie N1, Masterveldweg mogelijk. Gezien de afstand tot het natura2000 gebied en vogelbeschermingsgebied in Duitsland is het onzeker of er op deze locatie een windpark kan worden ontwikkeld. Destijds is de nabije aanwezigheid van het natura2000 gebied en het vogelbeschermingsgebied in Duitsland niet meegenomen. De plan-MER wind, zon en warmte moest nog worden uitgevoerd en de aanwijzing voornamelijk op technische gronden is gebeurd. Goede technische mogelijkheden zijn geen garantie voor een windpark. De verwachting is dat de externe werking van het windpark op het vogelbeschermingsgebied in Duitsland dusdanig is dat een haalbare businesscase zeer lastig zal zijn. In de RES 2.0 wordt de Masterveldweg als voorkeurslocatie aangewezen, vanwege de technische geschiktheid. De “Technisch geschiktheid ” gaat over zaken als waar de infrastructuur • •
reeds geschikt is of op voldoende korte termijn geschikt: o zal zijn dan well o te maken is.
Andere locaties kunnen op basis van de RES 2.0 worden afgewezen omdat deze geen onderdeel uitmaken van de RES 2.0.
54
Bijlagen Bijlage 1 Amendement energievisie 2017 Bijlage 2 Raadsbesluit Plan van Aanpak Evaluatie Moratorium wind op land Bijlage 3 Plan van Aanpak Evaluatie Moratorium wind op land Bijlage 4 Regionale aanvulling Achterhoek plan-MER win, zon en warmte Bijlage 5 Handreiking Liander Winterswijk Bijlage 6 Voortgangsrapportage 2025 RES Achterhoek Bijlage 7 Stappenplan grensoverschrijdende project-MER
Bronvermelding 1.
Planbureau voor de Leefomgeving. (z.d.). Klimaat- en energieverkenning 2024. https://www.pbl.nl/publicaties/klimaat-en-energieverkenning-2024
2.
Actieprogrammanetcongestie.nl. (2025, 24 maart). LAN-dashboard. https://actieprogrammanetcongestie.nl/lan-dashboard/
3.
Sweco Nederland B.V. (2024). Regionale aanvulling RES-Regio Achterhoek: Aanvulling bij Plan-MER Programma wind op land en RES Provincie Gelderland 11/12/2024 (Nr. 51023376, p. 8, fig. 2.1).
4.
Planbureau voor de Leefomgeving. (z.d.-b). Klimaat- en energieverkenning 2024. https://www.pbl.nl/publicaties/klimaat-en-energieverkenning-2024
5.
Centraal Bureau voor de Statistiek. (z.d.). Welke sectoren stoten broeikasgassen uit? https://www.cbs.nl/nl-nl/dossier/dossier-broeikasgassen/welke-sectoren-stoten-broeikasgassen-uit-
6.
Liander. (z.d.). Handreiking lokaal programmeren. https://www.liander.nl/grootzakelijk/energietransitie/aardgasloos-wonen/handreiking#handreiking-ruimtemsr
7.
Gaslicht.com. (z.d.). Windmolen – informatie over energie en windkracht. https://www.gaslicht.com/energie-informatie/windmolen
8.
Netbeheer Nederland. (2024, 25 september). Wind op land is essentieel onderdeel van de energiemix. https://www.netbeheernederland.nl/artikelen/nieuws/wind-op-land-essentieel-onderdeel-van-deenergiemix
9.
Partners in Energie. (z.d.). Capaciteitskaart TenneT – Invoeding. Opgehaald van https://data.partnersinenergie.nl/capaciteitskaart/tennet/invoeding
55