CConstaterende datWinterswijk
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 Evaluatie moratorium definitief

Raadsvergadering 26 februari 2026, gemeente WinterswijkBij agendapunt: Evaluatie moratorium wind op land19.275 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

G. van der Hoek | Gemeente Winterswijk 20-1-2026

1 2

Inhoudsopgave Leeswijzer........................................................................................................................................................ 4

3

Vragen PvA ..................................................................................................................................................... 5

4

Samenvatting................................................................................................................................................... 6

5

4.1

Totaaloverzicht scenario’s ......................................................................................................................... 7

4.2

Scenario A geen windmolens bij handhaving moratorium ....................................................................... 10

4.3

Scenario B wel windmolens bij handhaving moratorium ......................................................................... 13

4.4

Scenario C geen windmolens bij opheffen moratorium ........................................................................... 16

4.5

Scenario D wel windmolens bij opheffen moratorium .............................................................................. 19

Voorgeschiedenis .......................................................................................................................................... 22 5.1 Hoe is het moratorium op grootschalige opwek van wind tot stand gekomen? [ref: Amendement VVD, CDA inzake energievisie Winterswijk 29-6-2017; bijlage 2: 15 Raadsvoorstel 2021 nr. IX-15 RES 1.0 Achterhoek] ....................................................................................................................................................... 22 5.1.1

Zijn de overwegingen om te komen tot dit moratorium nog steeds geldig? ................................... 22

5.1.2

Zijn er nog andere gemeenten met een moratorium ...................................................................... 22

5.2 Hoe is het moratorium op grootschalige opwek van wind tot stand gekomen? [ref: Amendement VVD, CDA inzake energievisie Winterswijk 29-6-2017; bijlage 1: 15 Raadsvoorstel 2021 nr. IX-15 RES 1.0 Achterhoek] ....................................................................................................................................................... 22 5.2.1

Vaststelling Moratorium ................................................................................................................. 22

5.2.2

Uitstel evaluatie ............................................................................................................................. 22

5.3

Zijn de overwegingen om te komen tot dit moratorium nog steeds geldig? ............................................. 24

5.3.1

Onrust bewoners ........................................................................................................................... 24

5.3.2

Uitstel evaluatie ............................................................................................................................. 24

5.4

Wat heeft het moratorium opgeleverd ..................................................................................................... 24

5.4.1 5.5 6

Resultaat moratorium .................................................................................................................... 24

Zijn er nog andere gemeenten met een moratorium ............................................................................... 24

Voortgangsrapportage RES........................................................................................................................... 25 6.1.1

Hoe ver staat het met de opwek? .................................................................................................. 25

6.1.2 Vordering van eigen opwek: Welk percentage van deze hoeveelheid wordt nu duurzaam opgewekt en wat is de prognose voor groei in de komende jaren? ............................................................................... 25 6.1.3 6.2

Wat zijn de vordering en prognoses van besparingen, zijn deze op schema?............................... 25

Hoe ver staat het met de opwek? ............................................................................................................ 26

6.3 Vordering van eigen opwek: Welk percentage van deze hoeveelheid wordt nu duurzaam opgewekt en wat is de prognose voor groei in de komende jaren? ........................................................................................ 29

7

6.3.1

Vordering eigen opwek en prognoses ........................................................................................... 29

6.3.2

Prognoses...................................................................................................................................... 30

6.3.3

Gemeente Winterswijk ................................................................................................................... 30

6.3.4

Overzicht concept voorstel RES 2.0 .............................................................................................. 32

Technische informatie windmolens ................................................................................................................ 33 7.1.1

Draagt de lokale opwek via wind op land bij aan de reductie van de CO2 uitstoot? ...................... 33

7.1.2 Is de mix van grootschalige opwek van zon en wind onontkoombaar voor het bereiken van voldoende efficiëntie van het elektriciteit transportfaciliteiten? ...................................................................... 33 7.1.3 Wat is de impact op de netcongestie? Hoeveel ruimte is er nog op het net? Wanneer zijn eventuele problemen opgelost? ..................................................................................................................... 33 7.1.4

Hoe staan Zon en Wind met elkaar in verhouding in verband met piekvermogens? ..................... 33

1

7.1.5

Wat voegt wind toe aan zon?......................................................................................................... 33

7.1.6

Hoe is de balans tussen de opwek en de ruimtelijke gevolgen? .................................................... 33

7.1.7

Hoeveel hectare zon is er nodig als het moratorium in stand blijft? ............................................... 35

7.1.8

Welke hoogte is nodig voor rendabele windmolens? ..................................................................... 36

7.1.9 Sinds 2017 zijn de inzichten over de effecten van grote windmolens op mens en natuur aangepast. Zijn deze van invloed op de keuze voor wind op land?.................................................................................. 36 7.2

Draagt de lokale opwek via wind op land bij aan de reductie van de CO2 uitstoot? ............................... 36

7.2.1

Lokale opwek ................................................................................................................................. 36

7.2.2

Regionale Energie transitie ............................................................................................................ 36

7.3 Is de mix van grootschalige opwek van zon en wind onontkoombaar voor het bereiken van voldoende efficiëntie van het elektriciteit transportfaciliteiten? ............................................................................................ 36 7.4 Wat is de impact op de netcongestie? Hoeveel ruimte is er nog op het net? Wanneer zijn eventuele problemen opgelost? ......................................................................................................................................... 37 7.4.1

Netcongestie .................................................................................................................................. 37

7.4.2

Handreiking netcongestie .............................................................................................................. 38

7.4.3

Stand van zaken hoogspanningsnet .............................................................................................. 38

Het hoogspanningsnet bepaalt de beschikbare elektriciteitscapaciteit en wordt beïnvloed door het zogenaamde 'waterbedeffect'. Dit houdt in dat de capaciteit van het hoogspanningsnet de maximale capaciteit van het midden- en laagspanningsnet bepaalt. Zelfs als het midden- en laagspanningsnet voldoende ruimte heeft, kan er niet meer elektriciteit worden geleverd dan het hoogspanningsnet toestaat. Netcongestie op het hoogspanningsnet kan daardoor direct beperkingen opleggen voor lokale afname en teruglevering van energie. ............................................................................................................................. 38 7.4.4

Stand van zaken middenspanning en laagspanning ...................................................................... 39

7.5

Hoe staan Zon en Wind met elkaar in verhouding in verband met piekvermogens? ............................... 40

7.6

Wat voegt wind toe aan zon? .................................................................................................................. 41

7.7

Hoe is de balans tussen de opwek en de ruimtelijke gevolgen? ............................................................. 41

7.8

Hoeveel hectare zon is er nodig als het moratorium in stand blijft?......................................................... 42

7.8.1

Vervangen windaandeel door zon in de regio ................................................................................ 42

7.8.2

Vervangen windaandeel door zon in gemeente Winterswijk .......................................................... 42

7.8.3 Het RES 1.0 bod van 1,35 TWH levert een aandeel in de totale elektriciteitsvraag en is niet voldoende om de totale vraag te dekken. ...................................................................................................... 42 7.8.4

Netcongestie .................................................................................................................................. 42

7.8.5

Ruimte voor kabels en leidingen .................................................................................................... 42

7.8.6

Netwerkkosten die doorberekend gaan worden aan particulieren en bedrijven ............................. 42

7.8.7

Bestuurlijke acceptatie regio .......................................................................................................... 42

7.9

Welke hoogte is nodig voor rendabele windmolens? .............................................................................. 43

7.9.1

Ruimtegebruik en indirect ruimte gebruik windmolen .................................................................... 44

7.10 Sinds 2017 zijn de inzichten over de effecten van grote windmolens op mens en natuur aangepast. Zijn deze van invloed op de keuze voor wind op land?...................................................................................... 45 8

Beleid/Wet- en regelgeving............................................................................................................................ 46 8.1.1

Hoe staat het met het provinciale beleid? ...................................................................................... 46

8.1.2

Wie heeft de laatste verantwoordelijkheid? De provincie of het Rijk? ............................................ 46

8.1.3

Heeft Duits beleid invloed op ons beleid? ...................................................................................... 46

8.1.4

In Losser is een grensoverschrijdend windmolenpark, kunnen we daar wat mee? ....................... 46

8.2

Hoe staat het met het provinciale beleid? ............................................................................................... 46

8.2.1

Europese wetgeving ...................................................................................................................... 46 2

Nederlandse wetgeving ................................................................................................................................. 47 8.2.2

Provinciale wetgeving- en regelgeving .......................................................................................... 47

8.2.3

Omgevingsverordening Landschap ............................................................................................... 47

8.2.4

Regio Achterhoek .......................................................................................................................... 48

8.2.5

Gemeente Winterswijk ................................................................................................................... 48

8.3

Wie heeft de laatste verantwoordelijkheid? De provincie of het Rijk? ..................................................... 49

8.4

Heeft Duits beleid invloed op ons beleid? ............................................................................................... 49

8.5

In Losser is een grensoverschrijdend windmolenpark, kunnen we daar wat mee? ................................. 50

9

Alternatieve oplossingen................................................................................................................................ 50 9.1.1

Zijn er initiatieven voor kleine windmolens bekend? ...................................................................... 50

9.1.2

Kan Winterswijk investeren in Windmolens op zee? ...................................................................... 50

9.1.3

Alternatieve energieopbrengst ter vervanging van wind en zon in de regio ................................... 50

9.2

Zijn er initiatieven voor kleine windmolens bekend?................................................................................ 51

9.3

Kan Winterswijk investeren in Windmolens op zee? ............................................................................... 51

9.4

Alternatieve energieopbrengst ter vervanging van wind en zon in de regio ............................................ 51

10

Participatie/Draagkracht ................................................................................................................................ 51 10.1.1 Hoe staat het met de sociale acceptatie van windmolens in Winterswijk? Hoe zal een eventueel besluit voor het inzetten van windmolens vallen bij de burgers? ................................................................... 51 10.1.2

Onder welke voorwaarden kunnen onze inwoners instemmen met opheffen van het moratorium? 51

10.1.3 100% lokaal eigendom van energie opwek faciliteiten in Winterswijk is nu beleid. Zijn windmolens te exploiteren met inzet van lokaal kapitaal? ................................................................................................. 51 10.2 Hoe staat het met de sociale acceptatie van windmolens in Winterswijk? Hoe zal een eventueel besluit voor het inzetten van windmolens vallen bij de burgers? ....................................................................... 51 10.3

Onder welke voorwaarden kunnen er wel windmolens in Winterswijk komen? .................................. 51

10.4 100% lokaal eigendom van energie opwek faciliteiten in Winterswijk is nu beleid. Zijn windmolens te exploiteren met inzet van lokaal kapitaal? ......................................................................................................... 52 10.4.1 11

Mogelijkheden om mee te delen in de opbrengsten van het windpark in de exploitatiefase: ......... 52

Vervolg .......................................................................................................................................................... 53 11.1.1

Wordt het beleid per gebied opgesteld? ........................................................................................ 53

11.1.2

Andere processen en ontwikkelingen die van belang zijn .............................................................. 53

11.2

Wordt het beleid per gebied opgesteld? ............................................................................................. 54

Bijlagen .................................................................................................................................................................. 55

3

2

Leeswijzer

De vragen zoals deze in het plan van aanpak evaluatie worden volgens het schema in hoofdstuk 3 beantwoord. De hoofdstukken zijn piramidaal opgebouwd. De vragen worden kort aan het begin van het hoofdstuk beantwoord. Eventuele verdere toelichting of uitdieping is in het betreffende hoofdstuk te raadplegen.

4

3

Vragen PvA Nr.

Hoofdstuk

Vraag/ Thema Vragen Energietafel maart 2023. Naast deze vragen had de energietafel ook nog enkele beschouwingen, die zullen t.z.t. (al dan niet geactualiseerd) betrokken worden bij de evaluatie. Hoe is het moratorium op grootschalige opwek van wind tot stand gekomen? [Ref: Amendement VVD, CDA over energievisie Winterswijk 29-6-2017; bijlage: 15 Raadsvoorstel 2021 nr. IX-15 RES 1.0 Achterhoek]

1

5.1

2

5.3

Zijn de overwegingen om te komen tot dit moratorium nog steeds geldig?

3

6.4

Wat zijn de vordering en prognoses van besparingen, zijn deze op schema?

4

6.3

5

7.3

6

10.2

7

7.9

8

10.4

9

7.2

Vordering van eigen opwek: Welk percentage van deze hoeveelheid wordt nu duurzaam opgewekt en wat is de prognose voor groei in de komende jaren? Is de mix van grootschalige opwek van zon en wind onontkoombaar voor het bereiken van voldoende efficiëntie van het elektriciteit transportfaciliteiten? Hoe staat het met de sociale acceptatie van windmolens in Winterswijk? Hoe zal een eventueel besluit voor het inzetten van windmolens vallen bij de burgers? Sinds 2017 zijn de inzichten over de effecten van grote windmolens op mens en natuur aangepast. Zijn deze van invloed op de keuze voor wind op land? 100% lokaal eigendom van energie opwek faciliteiten in Winterswijk is nu beleid. Zijn windmolens te exploiteren met inzet van lokaal kapitaal? Draagt de lokale opwek via wind op land bij aan de reductie van de CO2 uitstoot?

10 11 12 13 14

10.3 6.2 7.6 7.5 7.4

15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25

7.7 7.8 7.9 8.4 8.2 8.3 5.4 5.5 10.3 9.2 9.3

Vragen raad tijdens Politiek forum 7 september 2023 (N.B. het gaat hierbij om de vragen die nog niet in het Plan van Aanpak aan de orde zijn gekomen). Onder welke voorwaarden kunnen er wél windmolens komen in Winterswijk? Hoever staat het met de opwek? Wat voegt wind toe aan zon? Hoe staan Zon en Wind met elkaar in verhouding in verband met piekvermogens? Wat is de impact op de netcongestie? Hoeveel ruimte is er nog op het net? Wanneer zijn eventuele problemen opgelost? Hoe is de balans tussen de opwek en de ruimtelijke gevolgen? Hoeveel hectare zon is er nodig als het moratorium in stand blijft? Welke hoogte is nodig voor rendabele windmolens? Heeft Duits beleid invloed op ons beleid? Hoe staat het met het provinciale beleid? Wie heeft de laatste verantwoordelijkheid? De provincie of het Rijk? Wat heeft het moratorium opgeleverd? Zijn er andere gemeenten met een moratorium op Windturbines? Onder welke voorwaarden kunnen onze inwoners instemmen met opheffen van het moratorium? Zijn er initiatieven voor kleine windmolens bekend? Kan Winterswijk investeren in Windmolens op zee?

26 27

11.2 8.5

Wordt het beleid per gebied opgesteld? In Losser is een grensoverschrijdend windmolenpark, kunnen we daar wat mee?

5

4 Samenvatting Deze evaluatie voert het plan van aanpak uit, zoals vastgesteld door de gemeenteraad. Op basis hiervan besluit de raad over handhaving of opheffing van het moratorium. Het moratorium wind op land, die met een amendement in 2017 is vastgesteld, had als doel het landschap te beschermen en onrust bij belanghebbenden te voorkomen en om tijd te generen voor uitwerking van andere duurzaamheidstaken. Het is een gemeentelijk beleidsstuk met beperkte juridische reikwijdte omdat de onderbouwing zeer beperkt is. Stand van zaken duurzame opwek De regio ligt op koers voor duurzame opwekking van 54% van gerealiseerde projecten en projecten in de harde pijplijn tot 2030. Er zijn echter knelpunten die het behalen van een duurzame opwek van 1,35 TWh in 2030 belemmeren, zoals: • stagnatie en achterblijven van zon-op-dak-projecten • onvoldoende realisatie en lange doorlooptijden van wind-op-land projecten, inclusief het resterende windaandeel. De realisatie van het benodigde windaandeel zal naar verwachting een langere doorlooptijd vergen dan 2030. Het op tijd behalen van de doelstelling is onwaarschijnlijk. Voldoende sturing, regie en samenwerking in de regio zijn essentieel om de energiedoelstellingen tegen lage maatschappelijke kosten en op een ruimte-efficiënte manier te benaderen. Voor een optimale energiemix is een verhouding van 1 deel zon op 3 delen wind noodzakelijk.

Het windaandeel kenmerkt zich door een hoge energieopbrengst, lange doorlooptijd (8–10 jaar), publieke weerstand en complexe besluitvorming door gemeenten en provincie. Gemeente en samenwerkingspartners moeten gezamenlijke inspanning en regie leveren om de gewenste energiemix te realiseren. De provincie heeft voor de uitvoering van de RES en de vaststelling van de RES 2.0 een plan-MER laten uitvoeren. Toepassing van de uitgangspunten voorkeurslocaties RES 1.0, provinciale norm 2 x tiphoogte geen GNN gebied: maakt een opwek van 619 GWh in de regio mogelijk. Het windaandeel van Winterswijk is noodzakelijk om tot de gewenste opwek wind op land te realiseren. Scenario’s en gevolgen Vier scenario’s geven inzicht in de kansen en knelpunten van handhaving versus opheffing van het moratorium die zowel, wel als geen windpark, als resultaat kunnen hebben. De energietransitie is dynamisch en complex en wordt beïnvloed door landelijke, provinciale en gemeentelijke politiek. Uitstel van keuzes bemoeilijkt of belemmert het behalen van doelstellingen die op gemeentelijk, provinciaal en landelijk niveau zijn vastgesteld en verhinderen het krijgen van informatie en inzicht waardoor meer duidelijkheid ontstaat over wat er wel of niet mogelijk is op basis van een degelijke onderbouwing.

Gezien de verwachte groei van de elektriciteitsvraag (factor 1,5–3,5 ten opzichte van 2019) is een windaandeel op land nodig om aan de regionale en gemeentelijke energievraag tegemoet te komen. In 2030 en 2050 heeft de gemeente en de regio een groot verwacht tekort aan elektriciteitsaanbod. Op basis van het plan-MER zijn acht zoeklocaties in Winterswijk onderzocht. Door de ligging in GNN-gebieden, natura 2000 of nabijheid van Natura 2000-gebieden en vogelbeschermingsgebieden is de kans echter klein dat deze locaties volledig of gedeeltelijk ontwikkeld kunnen worden. Conclusie Het moratorium is een gemeentelijkbeleid, maar in de huidige fase van de RES is handhaving niet langer houdbaar, omdat de onderbouwing ontbreekt of onvoldoende is. Het biedt geen of onvoldoende juridische bescherming zodra provincie of rijk regie gaan nemen of interne factoren binnen RES 2.0 ter discussie komen. Interne factoren betreffen gemeentelijkbeleid of bestuurlijke besluiten op gemeentelijk niveau. De Masterveldweg is de meest kansrijke locatie binnen Winterswijk met kanttekeningen over de haalbaarheid. De kans is groot dat dat de externe werking van het windpark op de nabijgelegen natura2000 en vogelbeschermingsgebieden in Duitsland dusdanig is dat er geen aanvragen worden ingediend of aanvragen geen windpark opleveren.

Op basis van uitnodigingsplanologie kan de gemeente afwachten of een aanvraag wordt ingediend en voldoet zij aan haar inspanning van de RES 2.0. De toekomstige processen zal de benodigde onderbouwing geven voor het wel of niet ‘kunnen’ leveren van het beoogde windaandeel van 92 GWh. Andere locaties dan de Masterveldweg voor windenergie, op basis van de RES 1.0 en 2.0 door Winterswijk worden afgewezen. Er zijn geen of zeer beperkte mogelijkheden om meer duurzame elektriciteit opwek te realiseren met zon en alternatieven zonder aanvullende maatregelen in de gemeente Winterswijk tot 2033-2035.

6

4.1 Totaaloverzicht scenario’s De scenario’s zijn indicatief van aard en dienen ter illustratie van de voor- en nadelen van de vier scenario’s. Gezien de dynamiek van de processen betreft dit een momentopname en kunnen hieraan geen definitieve conclusies aan worden ontleend.

7

negatief

Scenario D moratorium vervalt wel windmolens

neutraal

Scenario C moratorium vervalt geen windmolens

positief

Scenario B handhaven moratorium wel windmolens

Scenario A handhaven moratorium geen windmolens

Legenda

Bestuurlijk

Vaststelling RES 2.0.

Mogelijkheden om uitvoering te geven aan het Akkoord van Groenlo 3.0.

Voldoen aan de inspanning van de RES 2.0.

Negatieve invloed op de relatie van de provincie met de gemeente Winterswijk.

Relaties

Negatieve invloed op relatie van gemeente Winterswijk met de samenwerkingspartijen.

Relatie van gemeente Winterswijk ten opzichte van tegenstanders windenergie.

Relatie van gemeente Winterswijk ten opzichte van voorstanders windenergie.

(Direct)omwonenden die geen zekerheid hebben over de uitkomst van de processen.

Mogelijkheden voor regie vanuit de gemeente Winterswijk

Invloed

Mogelijkheden om invloed uit te oefenen als belanghebbende op de inhoud en de besluiten van de benodigde processen. Mogelijkheden om zoveel mogelijk baten bij realisatie van een windpark terug te laten vloeien naar de gemeenschap.

Mogelijkheden voor gemeentelijke afstandsnorm windmolens tot Duitse grens.

Mogelijkheden om compensatiemaatregelen, zoals beplanting of specifiek beheer, binnen de gemeente Winterswijk uit te voeren.

Regievoering door provincie of Rijk waardoor invloed gemeente beperkt wordt.

8

negatief

Scenario D moratorium vervalt wel windmolens

neutraal

Scenario C moratorium vervalt geen windmolens

positief

Scenario B handhaven moratorium wel windmolens

Scenario A handhaven moratorium geen windmolens

Legenda

Negatieve gevolgen voor het landschap bij ontwikkeling van een windpark.

Effecten op flora en fauna

Toevoegen van een nieuwe geluidsbron

Het optreden van slagschaduw bij realisatie van een windpark en/of windmolen

Resultaten

Duurzame elektriciteit opwek

Bijdrage windaandeel.

Tijdig in samenwerking van de RES Achterhoek het bod van 1,35 TWh behalen.

Mogelijkheden om aanbod en vraag elektriciteit op elkaar af te stemmen.

Mogelijkheden om één locatie aan te wijzen voor ontwikkeling.

Realisatie van een windpark met een opwek van 92GWh. (4 windmolens van 250 meter)

Er wordt geen windpark gerealiseerd.

9

4.2 Scenario A geen windmolens bij handhaving moratorium De gemeente handhaaft het moratorium en er kunnen geen aanvragen worden ingediend bij de gemeente. Zonder onderbouwing is regieneming door provincie een mogelijk scenario. Als er zich geen initiatiefnemers bij de provincie melden zullen er geen windmolens komen. Als er zich wel een initiatiefnemer meldt moet de provincie dit in behandeling nemen. Uitkomst van dit scenario is dat een windpark niet vergund kan worden of de initiatiefnemer zich terugtrekt omdat informatie uit de onderzoeken dusdanig invloed heeft dat de initiatiefnemer zich terugtrekt. Het handhaven van het moratorium zonder onderbouwing zal negatieve gevolgen hebben voor de relaties binnen de RES Achterhoek en mogelijk ook voor de huidige samenwerkingen anders dan de RES.

10

Legenda positief

Scenario A handhaving moratorium geen windmolens

neutraal

Invloed

Relaties

Bestuurlijk

negatief

Vaststelling RES 2.0.

Vaststelling van de RES 2.0 is onwaarschijnlijk.

Mogelijkheden om uitvoering te geven aan het Akkoord van Groenlo 3.0.

Uitvoering van het Akkoord van Groenlo wordt lastiger omdat zonder onderbouwing geen inspanning wordt gepleegd om windmogelijkheden te verkennen.

Voldoen aan de inspanning van de RES 2.0.

Er kan geen de inspanning worden gedaan voor het windaandeel van de RES 2.0.

Negatieve invloed op de relatie van de provincie met de gemeente Winterswijk.

Geeft de indruk 'niet willen' in plaats van niet kunnen.

Negatieve invloed op relatie van gemeente Winterswijk met de samenwerkingspartijen.

Geeft de indruk 'niet willen' in plaats van niet kunnen.

Relatie van gemeente Winterswijk ten opzichte van tegenstanders windenergie.

Tegenstanders windenergie bereiken hun doel.

Relatie van gemeente Winterswijk ten opzichte van voorstanders windenergie.

Negatief beoordeeld door voorstanders van windenergie bij gebrek aan onderbouwing van het moratorium.

(Direct)omwonenden die geen zekerheid hebben over de uitkomst van de processen.

Zonder onderbouwing van het moratorium blijft het onzeker of de provincie of het Rijk de regie zal nemen.

Mogelijkheden voor regie vanuit de gemeente Winterswijk

Zonder onderbouwing is beperkt regie mogelijk.

Mogelijkheden om invloed uit te oefenen als belanghebbende op de inhoud en de besluiten van de benodigde processen.

Niet van toepassing omdat er geen windpark wordt ontwikkeld.

Mogelijkheden om zoveel mogelijk baten bij realisatie van een windpark terug te laten vloeien naar de gemeenschap.

Niet van toepassing, er wordt geen windpark gerealiseerd.

Mogelijkheden voor gemeentelijke afstandsnorm windmolens tot Duitse grens.

Er wordt geen windpark gerealiseerd, afstandsnorm is niet van toepassing.

Mogelijkheden om compensatiemaatregelen, zoals beplanting of specifiek beheer, binnen de gemeente Winterswijk uit te voeren.

Er wordt geen windpark gerealiseerd, compensatie is niet van toepassing.

Regievoering door provincie of Rijk waardoor invloed gemeente beperkt wordt.

Zonder initiatiefnemers, bij belemmerende landelijke of provinciale wet- en regelgeving of gebrek aan bestuurlijke steun, voert de provincie en/of het Rijk geen regie en verliest Winterswijk geen invloed.

11

Legenda positief

Scenario A handhaving moratorium geen windmolens

neutraal

Resultaten

negatief Negatieve gevolgen voor het landschap bij ontwikkeling van een windpark.

Er wordt geen windpark gerealiseerd, er zijn geen negatieve gevolgen voor het landschap.

Effecten op flora en fauna

Er wordt geen windpark gerealiseerd, er zijn geen negatieve gevolgen voor flora en fauna

Toevoegen van een nieuwe geluidsbron

Er wordt geen windpark gerealiseerd, er zijn geen negatieve gevolgen door een nieuwe geluidsbron

Het optreden van slagschaduw bij realisatie van een windpark en/of windmolen

Er wordt geen windpark gerealiseerd, er zijn geen negatieve gevolgen door slagschaduw

Duurzame elektriciteit opwek

Onzeker of er ruimte is tot aan 2033-2035 om alternatieven elektriciteit opwek anders dan wind aan te sluiten op de energie infrastructuur(dit betreft alleen grootverbruik en grootschalige duurzame opwek)

Bijdrage windaandeel.

Geen bijdrage aan duurzame opwek door wind op land ten behoeve van het windaandeel.

Tijdig in samenwerking van de RES Achterhoek het bod van 1,35 TWh behalen.

Het is onwaarschijnlijk dat het regionale bod van 1,35 TWh wordt behaald. Het windaandeel van de gemeente Winterswijk gemeente Winterswijk is noodzakelijk om tot het bod van 1,35 TWh te komen.

Mogelijkheden om aanbod en vraag elektriciteit op elkaar af te stemmen.

Elektriciteitsvraag zal aanbod sterk overschrijden.

Mogelijkheden om één locatie aan te wijzen voor ontwikkeling.

Alle locaties op basis van de plan-MER zijn in principe mogelijk omdat gemeente Winterswijk geen regie voert.

Realisatie van een windpark met een opwek van 92GWh. (4 windmolens van 250 meter)

Resultaat is een windpark en komt niet overeen met het scenario.

Er wordt geen windpark gerealiseerd.

Resultaat is geen windpark en komt overeen met het scenario.

12

4.3 Scenario B wel windmolens bij handhaving moratorium De gemeenteraad handhaaft het moratorium en een initiatiefnemer gaat zich melden bij de provincie. De provincie neemt de aanvraag in behandeling en vergunt het windpark. Theoretisch zijn alle 8 locaties uit de planMER een mogelijkheid. Het provinciaal windbeleid en participatiebeleid zijn van toepassing. Het handhaven van het moratorium zonder onderbouwing zal negatieve gevolgen hebben voor de relaties binnen de RES Achterhoek en mogelijk ook voor de huidige samenwerkingen anders dan de RES ondanks dat er toch een windpark wordt gerealiseerd.

13

Legenda positief

Scenario B handhaving moratorium wel windmolens

neutraal

Invloed

Relaties

Bestuurlijk

negatief

Vaststelling RES 2.0.

Vaststelling van de RES 2.0 is onwaarschijnlijk.

Mogelijkheden om uitvoering te geven aan het Akkoord van Groenlo 3.0.

Het windaandeel levert een positieve bijdrage aan het Akkoord van Groenlo zonder inspanning vanuit de gemeente Winterswijk met betrekking tot het windaandeel.

Voldoen aan de inspanning van de RES 2.0.

Inspanning wordt gepleegd door provincie.

Negatieve invloed op de relatie van de provincie met de gemeente Winterswijk.

Geeft de indruk 'niet willen' in plaats van niet kunnen.

Negatieve invloed op relatie van gemeente Winterswijk met de samenwerkingspartijen.

Geeft de indruk 'niet willen' in plaats van niet kunnen.

Relatie van gemeente Winterswijk ten opzichte van tegenstanders windenergie.

Dit kan leiden tot negatieve waardering en afnemend vertrouwen in zowel de gemeente Winterswijk als de provincie omdat ondanks het verbod er wel windmolens komen.

Relatie van gemeente Winterswijk ten opzichte van voorstanders windenergie.

Negatieve invloed op waardering van de gemeente Winterswijk omdat deze niet haar verantwoordelijkheid neemt.

(Direct)omwonenden die geen zekerheid hebben over de uitkomst van de processen.

Grote kans op teleurstelling bij belanghebbenden doordat gemeente Winterswijks beleid wordt overschreven door provinciale of Rijksregie.

Mogelijkheden voor regie vanuit de gemeente Winterswijk

Gemeentelijke invloed is beperkt tot inspraak en zienswijzen op provinciale besluiten over het windpark.

Mogelijkheden om invloed uit te oefenen als belanghebbende op de inhoud en de besluiten van de benodigde processen.

Provinciaal participatiebeleid en windbeleid is van toepassing.

Mogelijkheden om zoveel mogelijk baten bij realisatie van een windpark terug te laten vloeien naar de gemeenschap.

Is afhankelijk van provinciaal participatiebeleid en windbeleid, kans dat lokale wensen beperkter worden opgenomen of compensatie elders plaatsvindt.

Mogelijkheden voor gemeentelijke afstandsnorm windmolens tot Duitse grens.

Provincie hanteert voor alsnog geen generieke afstandsnorm, wiekoverslag is minimale afstand.

Mogelijkheden om compensatiemaatregelen, zoals beplanting of specifiek beheer, binnen de gemeente Winterswijk uit te voeren.

Kans dat compensatie en mitigerende maatregelen buiten de gemeente Winterswijk worden gerealiseerd indien geen gronden of beheersovereenkomsten mogelijk zijn in gemeente Winterswijk.

Regievoering door provincie of Rijk waardoor invloed gemeente beperkt wordt.

Kans dat omwille van het behalen van het regionaal bod de provincie regie gaat voeren. Invloed van gemeente is beperkt tot inspraak en zienswijzen.

14

Legenda positief

Scenario B handhaving moratorium wel windmolens

neutraal

Resultaten

negatief Negatieve gevolgen voor het landschap bij ontwikkeling van een windpark.

Windmolens zullen een inbreuk in het landschap veroorzaken.

Effecten op flora en fauna

Negatief effect op fauna, door het bevoegd gezag zullen mitigerende en compenserende maatregelen worden voorgeschreven om te voldoen aan de vergunning en geldende wet- en regelgeving.

Toevoegen van een nieuwe geluidsbron

Geluidsbron zal beperkt worden door landelijke, provinciale, gemeentelijke of projectgebonden normen, maar kan de geluidsbron niet wegnemen.

Het optreden van slagschaduw bij realisatie van een windpark en/of windmolen

Afhankelijk van de van toepassing zijnde norm zal de slagschaduw beperkt zijn tot 6 uur per jaar. Er zijn goede mogelijkheden om dit terug te brengen naar nagenoeg 0 uur.

Duurzame elektriciteit opwek

Kans dat de potentie van de Masterveldweg ten volle wordt benut en een kleinere kans dat andere locaties ontwikkeld gaan worden.

Bijdrage windaandeel.

Grote kans dat een aanzienlijk aandeel van het windaandeel van 92 GWh wordt behaald. Waarschijnlijk zal wiekoverslag als afstandsnorm worden gehanteerd. Waardoor de kans groter wordt voor 4 windmolens.

Tijdig in samenwerking van de RES Achterhoek het bod van 1,35 TWh behalen.

Onwaarschijnlijk om tijdig een windaandeel van 92 GWh voor het regionale bod te realiseren, de realisatie zal naar verwachting tussen 2033- 2035 gereed zijn.

Mogelijkheden om aanbod en vraag elektriciteit op elkaar af te stemmen.

Grote kans dat de elektriciteitsvraag het lokale opgewekte aanbod overstijgt. Wel betere balans tussen vraag en aanbod elektriciteit

Mogelijkheden om één locatie aan te wijzen voor ontwikkeling.

Alle locaties van de plan-MER zijn in principe mogelijk omdat gemeente Winterswijk geen regie voert.

Realisatie van een windpark met een opwek van 92GWh. (4 windmolens van 250 meter)

Het resultaat komt overeen met het scenario.

Er wordt geen windpark gerealiseerd.

Het resultaat komt niet overeen met het scenario.

15

4.4 Scenario C geen windmolens bij opheffen moratorium Het moratorium wordt opgeheven. Er wordt op basis van uitnodigingsplanologie een aanvraag ingediend die niet succesvol is. Of de initiatiefnemer trekt zich terug tijdens het proces. Terugtrekking is denkbaar als de informatie uit de onderzoeken een dusdanig invloed heeft op de businesscase dat deze niet meer haalbaar is. Of er dienen zich geen initiatiefnemers aan omdat zij geen haalbare businesscase voorzien of wet- en regelgeving een haalbare casus uitsluit. De gemeente Winterswijk pleegt een inspanning zoals in de RES 2.0 is afgesproken. Er is in dit geval sprake van niet ‘kunnen’ en niet van niet ‘willen’. Dit zal door de samenwerkingspartijen worden geaccepteerd.

16

Legenda positief

Scenario C moratorium vervalt geen windmolens

neutraal

Invloed

Relaties

Bestuurlijk

negatief

Vaststelling RES 2.0.

Vaststelling van de RES 2.0 en uitvoering geven aan inspanning is mogelijk.

Mogelijkheden om uitvoering te geven aan het Akkoord van Groenlo 3.0.

De inspanning van de gemeente Winterswijk levert geen windaandeel op door externe factoren, er is sprake van niet 'kunnnen'.

Voldoen aan de inspanning van de RES 2.0.

Afspraken met samenwerkingspartijen RES 1.0 worden nagekomen.

Negatieve invloed op de relatie van de provincie met de gemeente Winterswijk.

Er is sprake van niet 'kunnen'. Winterswijk heeft aan haar inspanning voldaan.

Negatieve invloed op relatie van gemeente Winterswijk met de samenwerkingspartijen.

Er is sprake van niet 'kunnen'. Winterswijk heeft aan haar inspanning voldaan.

Relatie van gemeente Winterswijk ten opzichte van tegenstanders windenergie.

Mogelijkheid dat negatieve beoordeling van gemeente Winterswijk leidt tot opluchting bij tegenstanders van windenergie.

Relatie van gemeente Winterswijk ten opzichte van voorstanders windenergie.

Kans op teleurstelling voor wie RES gemeente Winterswijk Provincie Bewoners maar zal geaccepteerd worden omdat er sprake is van niet 'kunnen' en niet van niet 'willen'.

(Direct)omwonenden die geen zekerheid hebben over de uitkomst van de processen.

Tegenstanders van windenergie kunnen onzekerheid ervaren gedurende de periode dat er aanvragen worden ingediend omdat het dan nog onduidelijk is of er wel of geen windpark mogelijk is.

Mogelijkheden voor regie vanuit de gemeente Winterswijk

Regie voering door gemeente Winterswijk.

Mogelijkheden om invloed uit te oefenen als belanghebbende op de inhoud en de besluiten van de benodigde processen.

Gemeente Winterswijk is het bevoegd gezag en toetst en/of voert het participatieproces uit.

Mogelijkheden om zoveel mogelijk baten bij realisatie van een windpark terug te laten vloeien naar de gemeenschap.

Niet van toepassing, er wordt geen windpark gerealiseerd.

Mogelijkheden voor gemeentelijke afstandsnorm windmolens tot Duitse grens.

Er wordt geen windpark gerealiseerd, gemeentelijke afstandsnorm is niet van toepassing.

Mogelijkheden om compensatiemaatregelen, zoals beplanting of specifiek beheer, binnen de gemeente Winterswijk uit te voeren.

Er wordt geen windpark gerealiseerd, compensatie is niet van toepassing.

Regievoering door provincie of Rijk waardoor invloed gemeente beperkt wordt.

Niet van toepassing, gemeente Winterswijk voert regie indien er een aanvraag wordt ingediend.

17

Legenda positief

Scenario C moratorium vervalt geen windmolens

neutraal

Resultaten

negatief Negatieve gevolgen voor het landschap bij ontwikkeling van een windpark.

Er wordt geen windpark gerealiseerd, er zijn geen negatieve gevolgen voor het landschap.

Effecten op flora en fauna

Er wordt geen windpark gerealiseerd, er zijn geen negatieve gevolgen voor flora en fauna

Toevoegen van een nieuwe geluidsbron

Er wordt geen windpark gerealiseerd, er zijn geen negatieve gevolgen door een nieuwe geluidsbron

Het optreden van slagschaduw bij realisatie van een windpark en/of windmolen

Er wordt geen windpark gerealiseerd, er zijn geen negatieve gevolgen door slagschaduw

Duurzame elektriciteit opwek

Onzeker of er ruimte is tot aan 2033-2035 om alternatieven elektriciteit opwek anders dan wind aan te sluiten op de energie infrastructuur(dit betreft alleen grootverbruik en grootschalige duurzame opwek)

Bijdrage windaandeel.

Geen ontwikkeling mogelijk, maar is niet te wijten aan de gemeente Winterswijk.

Tijdig in samenwerking van de RES Achterhoek het bod van 1,35 TWh behalen.

Onwaarschijnlijk, de realisatie zal naar verwachting tussen 2033- 2035 gereed zijn.

Mogelijkheden om aanbod en vraag elektriciteit op elkaar af te stemmen.

Elektriciteitsvraag zal aanbod sterk overschrijden.

Mogelijkheden om één locatie aan te wijzen voor ontwikkeling.

In de RES 1.0 en 2.0 is de Masterveldweg aangewezen als voorkeurslocatie.

Realisatie van een windpark met een opwek van 92GWh. (4 windmolens van 250 meter)

Het resultaat 'een windpark' komt niet overeen met het scenario 'geen windpark'

Er wordt geen windpark gerealiseerd.

Resultaat komt overeen met het scenario

18

4.5 Scenario D wel windmolens bij opheffen moratorium Op basis van de uitnodigingsplanologie wordt er een aanvraag ingediend door een initiatiefnemer bij de gemeente die resulteert in een succesvolle vergunningverlening en realisatie. De gemeente Winterswijk pleegt haar inspanning. Dit scenario heeft een positieve invloed op de relaties van de samenwerkingspartijen van de RES Achterhoek. Waarbij de gemeente regie, zorgvuldigheid en bestuurlijke verantwoordelijkheid neemt.

19

Legenda positief

Scenario D moratorium vervalt wel windmolens

neutraal

Invloed

Relaties

Bestuurlijk

negatief

Vaststelling RES 2.0.

Vastelling van RES 2.0 en uitvoering geven aan gevraagde inspanning.

Mogelijkheden om uitvoering te geven aan het Akkoord van Groenlo 3.0.

De inspanning van de gemeente Winterswijk levert een windaandeel op en heeft een positieve invloed op het behalen van de doelstellingen van het Akkoord van Groenlo.

Voldoen aan de inspanning van de RES 2.0.

Afspraken met samenwerkingspartijen RES 1.0 worden nagekomen.

Negatieve invloed op de relatie van de provincie met de gemeente Winterswijk.

Gemeente Winterswijk neemt binnen de mogelijkheden haar verantwoordelijkheid.

Negatieve invloed op relatie van gemeente Winterswijk met de samenwerkingspartijen.

Gemeente Winterswijk neemt binnen de mogelijkheden haar verantwoordelijkheid.

Relatie van gemeente Winterswijk ten opzichte van tegenstanders windenergie.

Grote kans op een negatieve waardering bij tegenstanders windenergie

Relatie van gemeente Winterswijk ten opzichte van voorstanders windenergie.

Grote kans op positieve waardering door voorstanders windenergie.

(Direct)omwonenden die geen zekerheid hebben over de uitkomst van de processen.

Tegenstanders van windenergie kunnen onzekerheid ervaren tijdens de periode van ingediende aanvragen omdat het dan nog onduidelijk is of een windpark mogelijk is. Zij maken zich zorgen over de mogelijke gevolgen voor hun leefomgeving.

Mogelijkheden voor regie vanuit de gemeente Winterswijk

Regie voering door gemeente Winterswijk.

Mogelijkheden om invloed uit te oefenen als belanghebbende op de inhoud en de besluiten van de benodigde processen.

Gemeente Winterswijk is het bevoegd gezag en toetst en/of voert het participatieproces uit.

Mogelijkheden om zoveel mogelijk baten bij realisatie van een windpark terug te laten vloeien naar de gemeenschap.

Mogelijkheid om zoveel mogelijk baten terug te laten vloeien naar de gemeenschap en compensatie in de gemeente Winterswijk plaats te laten vinden.

Mogelijkheden voor gemeentelijke afstandsnorm windmolens tot Duitse grens.

Gemeente Winterswijk kan randvoorwaarden opstellen. Er is een kans dat deze randvoorwaarden een negatieve invloed hebben op het benutten van de maximale opwekpotentie.

Mogelijkheden om compensatiemaatregelen, zoals beplanting of specifiek beheer, binnen de gemeente Winterswijk uit te voeren.

Goede mogelijkheden, mits beheersovereenkomsten en grondposities beschikbaar en mogelijk zijn.

Regievoering door provincie of Rijk waardoor invloed gemeente beperkt wordt.

Indien interne factoren de opbrengst verminderen is er een mogelijkheid op beperkte regievoering door provincie en/of het Rijk met de doelstelling om de opwek te verhogen.

20

Legenda positief

Scenario D moratorium vervalt wel windmolens

neutraal

Resultaten

negatief Negatieve gevolgen voor het landschap bij ontwikkeling van een windpark.

Windmolens zullen een inbreuk in het landschap veroorzaken.

Effecten op flora en fauna

Negatief effect op fauna, door het bevoegd gezag zullen mitigerende en compenserende maatregelen worden voorgeschreven om te voldoen aan de vergunning en geldende wet en regelgeving.

Toevoegen van een nieuwe geluidsbron

Geluidsbron zal beperkt worden door landelijke, provinciale, gemeentelijke of projectgebonden normen, maar kan de geluidsbron niet wegnemen.

Het optreden van slagschaduw bij realisatie van een windpark en/of windmolen

Afhankelijk van de van toepassing zijnde norm zal de slagschaduw beperkt zijn tot 6 uur per jaar. Er zijn goede mogelijkheden om dit terug te brengen naar nagenoeg 0 uur,

Duurzame elektriciteit opwek

De Masterveldweg is complementair aan zon, goede mogelijkheden om op het huidige en de toekomstige energie infrastructuur aan te sluiten.

Bijdrage windaandeel.

Kans dat een aanzienlijk aandeel van het windaandeel van 92 GWh wordt behaald is mede afhankelijk van gemeentelijke randvoorwaarden zoals de gewenste afstandsnorm tot de Duitse Grens wat mogelijk tot minder windmolens kan leiden.

Tijdig in samenwerking van de RES Achterhoek het bod van 1,35 TWh behalen.

Masterveld kan een aanzienlijke bijdrage leveren, maar na verwachting pas in 2033- 2035.

Mogelijkheden om aanbod en vraag elektriciteit op elkaar af te stemmen.

Grote kans dat de elektriciteit vraag het lokale opgewekte aanbod overstijgt. Wel betere balans tussen vraag en aanbod elektriciteit.

Mogelijkheden om één locatie aan te wijzen voor ontwikkeling.

In de RES 1.0 en 2.0 is de Masterveldweg aangewezen als voorkeurslocatie.

Realisatie van een windpark met een opwek van 92GWh. (4 windmolens van 250 meter)

Binnen de gemeentelijke randvoorwaarden wordt een windpark gerealiseerd.

Er wordt geen windpark gerealiseerd.

Resultaat komt niet overeen met scenario.

21

5

Voorgeschiedenis

In dit hoofdstuk wordt de voorgeschiedenis van het moratorium en de argumenten waaronder het moratorium tot stand is gekomen of nog steeds van toepassing zijn en de opbrengst van het moratorium behandeld. 5.1

Hoe is het moratorium op grootschalige opwek van wind tot stand gekomen? [ref: Amendement VVD, CDA inzake energievisie Winterswijk 29-6-2017; bijlage 2: 15 Raadsvoorstel 2021 nr. IX-15 RES 1.0 Achterhoek] Bij vaststelling van de Energievisie 2017 is het moratorium voor onbepaalde tijd met een addendum tot stand gekomen. Op 20 juni 2024 heeft de gemeenteraad het plan van Aanpak evaluatie moratorium wind op land vastgesteld. Hierin zijn 27 vragen opgenomen en heeft de gemeenteraad vastgesteld een besluit te nemen over het handhaven of het opheffen van het moratorium wind op land in het eerste kwartaal van 2026. 5.1.1 Zijn de overwegingen om te komen tot dit moratorium nog steeds geldig? Belangrijke overwegingen waren de onrust van de inwoners, de inbreuk en het verder ontwikkelen en uitwerken van de andere onderdelen zoals in het Amendement (Bijlage 1 Amandement moratorium 2017) Wat heeft het moratorium opgeleverd Er zijn geen vergunningen aangevraagd bij de gemeente voor een windpark, waardoor er tot heden geen of weinig politieke onrust en of onrust bij inwoners is. 5.1.2 Zijn er nog andere gemeenten met een moratorium Er zijn op dit moment geen andere gemeenten bekend met een moratorium. 5.2

Hoe is het moratorium op grootschalige opwek van wind tot stand gekomen? [ref: Amendement VVD, CDA inzake energievisie Winterswijk 29-6-2017; bijlage 1: 15 Raadsvoorstel 2021 nr. IX-15 RES 1.0 Achterhoek]

5.2.1 Vaststelling Moratorium Bij vaststelling van de Energievisie Winterswijk op 29 juni 2017 is het amendement met moratorium voor wind op land voor onbepaalde tijd aangenomen met de opdracht voor een periodieke evaluatie vanaf 1 januari 2023. 5.2.1.1 Inhoud Amendement Moratorium • De mogelijkheid van plaatsing van windmolens binnen afzienbare tijd voor veel onrust zorgt voor de Winterswijkse samenleving • Een moratorium van anderhalf jaar niet zorgt voor de nodige rust om met elkaar aan de slag te gaan. • Het uitsluiten van grootschalige opwekkingsinstallaties die wel aan de gestelde voorwaarden voldoen, de plaatsing van windmolens dichterbij brengt. • Bij een moratorium voor bepaalde tijd de kans bestaat dat er windmolens worden geplaatst, bijv. wanneer het moratorium door onvoorziene omstandigheden niet op tijd door de raad wordt verlengd. • De inwoners van Winterswijk zo snel mogelijk gezamenlijk aan de slag zouden moeten gaan met het opwekken van duurzame energie om de doelstellingen ‘Energievisie Winterswijk 2017’ te halen. Een moratorium op windturbines ten goede komt aan de uitwerking van de energiemix. Energie mix: • • •

• • • •

Elektrificeer woningen, bedrijven en andere gebouwen en installaties. Zet maximaal in op de besparing en verduurzaming van het energieverbruik van woningen, bedrijven en andere gebouwen en installaties. Zet maximaal in op de zonne-energie (daken en grondgebonden) en neem de doelstelling van de Energietafel over om de komende 5 jaar maximaal de daken voor zonnepanelen te benutten en minimaal 50 hectare grondgebonden zonneparken gerealiseerd te hebben. Kies nu niet voor de optie biogas als transitiebrandstof. Ontwikkel een wijk-, doelgroep en gemeente-brede aanpak. Onderzoek andere alternatieve duurzame energiebronnen. De energiemix nader uitwerken in een uitvoeringsagenda en deze uiterlijk november 2018 volgens de wens van de raad voorleggen.

5.2.2 Uitstel evaluatie Begin 2024 besluit de raad om de evaluatie uit te stellen tot januari 2026. 5.2.2.1 Argumenten uitstel evaluatie De argumenten voor uitstel van de evaluatie waren:

22

•

•

De plan-MER Windenergie van het Rijk waaraan gewerkt was nog niet klaar. Het ontwerp besluit is op 11 oktober 2023 gepubliceerd. Tot heden is er geen definitief besluit genomen over de ontwerpwindturbinebepalingen. De provincie ook een plan-MER wind, zon - en warmte laten uitvoeren. Deze is inmiddels vastgesteld door Provinciale Staten.

23

5.3

Zijn de overwegingen om te komen tot dit moratorium nog steeds geldig?

5.3.1 Onrust bewoners De negatieve effecten van windmolens die onrust bij inwoners opwekken zijn zeer waarschijnlijk niet gewijzigd ten opzichte van 2017. 5.3.2 Uitstel evaluatie Uitstel van de evaluatie hebben ertoe geleidt dat de plan-MER op landelijk en provinciaal niveau is vastgesteld. De verwachting is dat de landelijke normen op z’n vroegst halverwege, eind 2026 worden vastgesteld, maar verder uitstel is ook een denkbaar scenario. De provincie heeft de norm 2x tiphoogte vastgesteld maar moet nog in werking treden. Projectgebonden normen zijn goed toepasbaar totdat er provinciale en/of landelijke normen van kracht zijn. De plan-MER is een generiek instrument en geeft geen definitief uitsluitsel of een windaandeel in een zoeklocaties wel of niet mogelijk is in de Gemeente Winterswijk en de regio de Achterhoek. De plan-MER geeft aan welke locaties mogelijk zijn, zonder keuzes te maken voor locaties, op basis van kwalitatieve of kwantitatieve afwegingen. Aannames op basis van de plan-MER kunnen ongegrond blijken op het moment dat wet- en regelgeving wijzigt, technische innovaties nieuwe mogelijkheden bieden, nieuwe informatie volgt uit onderzoeken, inventiviteit initiatiefnemers en toepassing van kleinere molens. Als dit het geval is kunnen locaties die nu niet kansrijk lijken wel realistisch worden en omgekeerd.

Gebieden die nu niet kansrijk lijken op basis van de variant, 2 x tiphoogte, geen GNN, voorkeursgebieden RES 1.0, zijn nog niet uitgesloten voor een windaandeel, maar de verwachting is dat de opbrengst lager en realisatie zeer lastig zal zijn. 5.4

Wat heeft het moratorium opgeleverd

5.4.1 Resultaat moratorium Het moratorium heeft ertoe geleid dat er zich tot nu toe geen initiatiefnemers bij het bevoegd gezag (gemeente of provincie) gemeld hebben voor een vergunningsaanvraag. Er is tot nu toe geen toename van onrust bij bewoners van potentiële locaties windparken gesignaleerd. 5.5 Zijn er nog andere gemeenten met een moratorium Geen aanvullende informatie, zie beantwoording 5.1.2.

24

6

Voortgangsrapportage RES

In dit hoofdstuk worden de uitkomsten van de voortgangsrapportage RES (4 juni 2025) behandelt. Deze geeft een antwoord op de onderstaande vragen: 6.1.1 Hoe ver staat het met de opwek? Er is 0,581TWh gerealiseerd en er zit 0,144 TWh in de harde pijplijn. Er moet nog 0,625 TWh (excl. harde pijplijn) voor 2030 worden gerealiseerd. De achterhoek is goed op koers met een duurzame energie opwek van 54 %. Om de doelstelling van 1,350 TWh in 2030 van de RES 1.0 te behalen is bijsturing en inspanning van het windaandeel vereist om tegen de laagste maatschappelijke kosten energie op te wekken. Het is onwaarschijnlijk dat de doelstelling van 1,35 TWh opwek in 2030 wordt behaald. 6.1.2

Vordering van eigen opwek: Welk percentage van deze hoeveelheid wordt nu duurzaam opgewekt en wat is de prognose voor groei in de komende jaren? Er is in de gemeente Winterswijk 0,09 TWh gerealiseerd en er zit nog 0,017 TWh in de harde pijplijn, totaal 0,107 TWh. De prognose voor het behalen van zon op dak is onzeker, onder andere door de netcongestie. 6.1.3 Wat zijn de vordering en prognoses van besparingen, zijn deze op schema? De besparingen liggen op schema maar de verwachting is dat door beperkte mogelijkheden voor windparken en problematiek rondom zon op dak de voortgang gaat stagneren waardoor de doelstellingen van de RES niet worden behaald in 2030.

Bron: datalabgo.maps.arcgis.com

25

6.2 Hoe ver staat het met de opwek? In de RES1.0 zijn de volgende afspraken voor de regio gemaakt: 0,210 TWh per jaar zon op veld, 0,350 TWh per jaar zon op dak, 0,546 TWh per jaar wind, 0,244 TWh per jaar niet-gealloceerd deel wind die in de RES 2.0 een definitieve invulling krijgt. Met deze opgave wordt een noodzakelijke bijdrage geleverd voor de energiemix. Bij de voortgangsrapportage 2025 RES Achterhoek zijn de volgende resultaten gerealiseerd incl. de harde pijplijn (plannen met een juridisch bindend besluit maar nog niet gerealiseerd). 0,370 TWh per jaar zon op land, 176% t.o.v. bod RES 1.0 0,181 TWh per jaar zon op dak, 52% t.o.v. RES 1.0 0,174 TWh per jaar wind, 32% t.o.v. bod RES 1.0 0,244 TWh per jaar niet-gealloceerd deel wind die in de RES 2.0 een definitieve invulling krijgt. Tabel 1 Realisatie opwek duurzame energie in 2025 ten opzichte van het RES 1.0 bod.

Zon op veld

0,21

0,248

Inclusief Inclusief harde harde pijplijn pijplijn 2025 t.o.v. bod [TWh] [%] 118% 0,37 176%

Wind op land

0,546

0,158

29%

0,174

32%

Zon op gebouw

0,35

0,175

50%

0,181

52%

Niet-gealloceerd Totaal

1,35

0,581

0,244 43%

0,725

54%

Gerealise RES 1.0 erd 2025 bod [TWh] [TWh]

Gerealise erd t.o.v. bod [%]

26

De RES loopt tot 2030. Het is nog niet duidelijk hoe het proces van de energietransitie vanaf 2030 tot 2050 en verder eruit gaat zien. De taakstelling vanuit de klimaatwet eindigt niet na 2030 maar loopt door tot 2050. Om de doelstellingen van de klimaatwet te behalen is een aanvullende inspanning op de RES nodig. In welke vorm deze taakstelling wordt vormgegeven is nog onduidelijk. Het RES bod 1.0 van 1,35 TWh is een bijdrage aan de energievraag in de Achterhoek en dekt niet de verwachte energievraag tussen de 2,2 en 3 TWh in 2030 van de Achterhoek. De verwachting is dat de energievraag met een factor tussen de 1,5 tot 3,5 t.o.v. 2019 zal toenemen door elektrificatie (warmtepompen, elektrische voertuigen, industrie-elektrificatie). Het RES bod 1.0 is gebaseerd op de landelijke doelstelling van 55% CO2 reductie in 2030. In de periode tot 2050 moet er volgens de klimaatwet een netto neutrale CO2 uitstoot zijn van 0%. Afhankelijk van ontwikkelingen is de schatting dat de energievraag van de Achterhoek in 2050 tussen de ~3,4 TWh (relatief besparend traject) en ~5,5 TWh (sterke elektrificatie / veel elektrificatie van industrie en vervoer) bedraagt. De schattingen zijn gebaseerd op de landelijke energiebehoefte gedeeld door het inwoneraantal van de Achterhoek. De getallen zijn een indicatie en geven een grove benadering weer van de te verwachten energie vraag.

Winterswijk heeft een verwachte elektriciteitsvraag tussen de 0,181-0,249 TWh in 2030 en 0,287- 0,462TWh in 2050. Op basis van de RES 2.0 is de opwek 0,107 TWh tot 2030 en in de periode van 2030 – 2050 0, 211 TWh. Dit resulteert in een tekort, tussen de 0,074 – 0,251 TWh. Voor het tekort zullen aanvullende oplossingen en maatregelen moeten worden gezocht, dit zal in de komende jaren duidelijk worden. Om het risico voor onvoldoende energie opwek en de impact van de energie infrastructuur zo klein mogelijk te houden is wind op land wenselijk. Het is zeer waarschijnlijk dat het windaandeel nodig is om een deel van de te verwachten energievraag op te lossen.

Figuur: elektriciteitsgebruik- vraag en opwek Regio De achterhoek is indicatief en niet bedoeld als een absoluut gegeven en geeft een indruk van de te verwachten elektriciteitsvraag. De prognose nationale energievraag is vertaald naar de Achterhoek op basis van inwoneraantal Achterhoek t.o.v. inwoneraantal Nederland.

6.2.1.1 Zon op Veld regio Achterhoek Voor zon op veld zijn de doelstellingen van de RES 1.0 tot aan 2030 overschreden (bod 0,21 GWh, 0,37 is gerealiseerd) Om de energiemix 1 deel zon op 3 delen wind te behalen is er geen zon op veld meer nodig tot 2030. 6.2.1.2 Wind op land regio Achterhoek De doelstellingen voor wind op land zijn niet behaald, 32% is gerealiseerd of zit in de harde pijplijn. In de Achterhoek zijn geen windparken gerealiseerd of verdwenen. Wel hebben alle gemeenten in de Achterhoek in meer of mindere mate stappen gezet in het verder brengen van het beleid met betrekking tot wind.

27

Processen van windparken nemen gemiddeld 8 tot 10 jaar in beslag. De verwachting is dat voor 2030 het aandeel wind deels is gerealiseerd of in een proces zit waarbij realisatie waarschijnlijk kan worden geacht. Op dit moment zijn, naast een aantal kleine erfmolens, drie windparken gerealiseerd in de Achterhoek: windpark Hagenwind in Aalten, windpark Netterden op de grens tussen Montferland en Oude IJsselstreek en windpark Den Tol in Oude IJsselstreek. Op dit moment zijn er nog geen lopende processen voor vergunningverlening. In de RES 2.0 wordt een herijking voor wind op land meegenomen waarbij het niet gealloceerde grotendeels voor wind wordt ingezet. 6.2.1.3 Zon op dak regio Achterhoek Het aandeel zon op dak is voor 52 % behaald. Het betreft hier grootverbruik aansluitingen van > 15kWp. Voor de komende jaren wordt nauwelijks groei verwacht. Er wordt in de RES- samenwerking gewerkt aan advies voor de aanpak zon op dak. Het is nog onduidelijk wanneer dit advies wordt opgeleverd. Onderstaande factoren zijn van invloed op de stagnatie van het aandeel zon op dak: • • • • • •

Netcongestie; Beperkte verzekerbaarheid van opstal (gebouw) met zonnepanelen. Beperkingen door constructie of positie van dak en gebouw: Regelgeving met betrekking tot bijvoorbeeld monumentale gebouwen of beschermd dorpsgezicht; Geen afdwingbaarheid: gebouweigenaren, die geen zonnepanelen op hun dak willen, kunnen daartoe niet worden gedwongen. ‘Split incentives’ veel bedrijfspanden worden gehuurd; in dat geval is het niet de gebruiker (het gevestigde bedrijf) maar de verhuurder die bepaalt en bijvoorbeeld terugdeinst vanwege verzekerbaarheid en de investering niet volledig kunnen terugverdienen op de huurinkomsten.

6.2.1.4 Niet gealloceerd deel In de concept RES 2.0 wordt het niet gealloceerd deel minus een specifiek windaandeel voor de gemeente Winterswijk op basis van de oppervlakte van de gemeenten evenredig verdeeld over de gemeenten. In de RES 1.0 heeft de gemeente Winterswijk geen windaandeel vastgelegd. In de concept RES 2.0 wordt dit gecorrigeerd met het zoekgebied N1, Masterveldweg + een evenredig aandeel niet gealloceerd deel. De RES 2.0 wordt op 20 januari 2026 door het college vastgesteld onder voorbehoud van het raadsbesluit evaluatie moratorium wind op land.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Winterswijk&id=224f774c-bd18-4ef9-9a4b-76c99112e9fd