Bestuurlijke reactie rapportage Dennenoord - Leren voor de toekomst
Tekst van het document
Postadres
Postbus 101 7100 AC Winterswijk
Aan de leden van de gemeenteraad van Winterswijk
Zaaknummer : 2157113 Uw kenmerk : Bijlage(n) : Rapportage TwynstraGudde Evaluatie Dennenoord Kopie aan :
Bezoekadres : Stationsstraat 25 Telefoon : (0543) 543 543 Fax : (0543) 543 065 E-mail : gemeente@winterswijk.nl Internet : www.winterswijk.nl KvK : 09219446
Team : Projecten Behandeld door : Rianne Wilschut Verzenddatum : 29 augustus 2023
Onderwerp : Bestuurlijke reactie rapportage Dennenoord, leren voor de toekomst
Beste raadsleden, Hierbij bieden wij u het rapport ‘Evaluatie Dennenoord’ aan. Wij reageren op de inhoud, de gegeven lessen en geven aan hoe wij samen met uw raad de aangereikte lessen voor toekomstige grote projecten een plek willen geven. Aanleiding Tijdens de raadsvergadering van 27 februari 2019 is gesproken over het project Dennenoord. Het college heeft in reactie op een raadsvraag toegezegd een evaluatie uit te voeren waarbij het accent ligt op de lessen voor de bestuurlijke en ambtelijke organisatie. Omdat de evaluatie werd uitgevoerd op een lopend project is in juni 2020 door het presidium besloten de uitvoering op te schuiven om geen doorkruising van het onderzoek en de procesuitvoering te krijgen. In april 2021 heeft het presidium besloten het traject weer op te pakken. TwynstraGudde heeft in december 2021 als onafhankelijk onderzoeksbureau opdracht gekregen voor het uitvoeren van het onderzoek. In 2022 zijn de evaluatie en analyse uitgevoerd. In februari 2023 is het definitieve rapport opgeleverd. Op 6 juli 2023 hebben wij met uw raad een gezamenlijke werksessie over het rapport gehad. Project Dennenoord Het project Dennenoord is eind jaren ’90 opgezet om het terrein Dennenoord, gelegen bij het Hilgelo, een geheel nieuwe invulling en bestemming te geven. Het bedrijventerrein kende namelijk problemen op het gebied van veiligheid, milieu en verkeer.
In 2019 zijn verschillende scenario’s aan uw gemeenteraad voorgelegd. Tijdens de vergadering van 27 februari 2019 is besloten om nog één ultieme poging tot verplaatsing van alle activiteiten te doen. In de jaren daarna is hieraan gewerkt. De poging om het bedrijf te verplaatsen is in 2021 helaas gestrand.
Vermeld bij contact en correspondentie het zaaknummer. Wij kunnen u dan sneller van dienst zijn.
datum zaaknummer blad
29 augustus 2023 2157113 2/5
In 2022 is nog een ultieme poging tot herverkaveling gedaan. Helaas hebben deze gesprekken geen resultaat tot verkaveling en optimalisering opgeleverd. Concreet betekent dit dat het laatste bedrijf op Dennenoord blijft en een volledige bedrijfsverplaatsing en nieuwe bestemming niet is gerealiseerd. In januari van dit jaar heeft u hier een besluit over genomen. Belangrijk is om ook te vermelden wat wel is gerealiseerd. Een groot aantal bedrijven is door alle inspanning in staat gesteld te stoppen of te verplaatsen. Daarmee is de overlast in het gebied fors afgenomen. Aanpak van de analyse De aanleiding voor de evaluatie was het proces en de wens te leren op basis van inzichten. Hiervoor heeft het onderzoeksbureau (TwynstraGudde) documentatie ontvangen en gesprekken gevoerd met voor iedere betrokken functie een (oud) medewerker en/of (voormalig) bestuurder. Op basis van deze input is een totaalbeeld ontstaan over het project en proces. Gezien de uitgevoerde analyse, de adviezen en de geformuleerde lessen kan gesteld worden dat de aanpak het doel heeft bereikt en daarmee dat sprake is van een gedegen onderzoek. Wat verder is ervaren ten aanzien van de aanpak en opdracht is het belang van opdrachtformulering en communicatie. Dit nemen wij ter harte bij toekomstige evaluaties. Wat leren we? Het onderzoeksbureau heeft meerdere lessen geformuleerd.
Deze zijn ook besproken tijdens de werksessie van 6 juli. De lessen hebben we gebundeld op onderwerp en vertaald naar concrete lessen, implementatie en borging. Bepaal visie Een belangrijk advies is: bepaal visie. Waarom doen we als gemeente wat we doen? Bepaal bewust de visie en de koers voor een plan, project of ontwikkeling. In de werksessie van begin juli is dit ook nadrukkelijk aan de orde geweest, waarbij gewezen is op een goede start van een project. Hier moeten we de tijd voor nemen. Op het moment dat u als raad koers bepaalt, moet u weten waar u staat en moet er inzicht zijn over het startpunt en het eindpunt. Met dit inzicht kunt u bewust en overwogen keuzes maken op basis van de diverse belangen die betrokken zijn bij het besluit. Durf ook daadwerkelijk te kiezen en visie te bepalen. Bevraag elkaar goed, heb het over de visie, maar ook over de risico’s en financiën. Wees scherp, let op het proces en in het begin wat minder op het politieke spel. Visie en koers geven richting. Dat wil niet zeggen dat volledig duidelijk is waar op de route tegenaan gelopen wordt, maar wel hoe daar onderweg naar te handelen op basis van de visie en het doel. Bekijk bij het bepalen van de koers ook Winterswijk als geheel. Ieder project is slechts een onderdeel van het geheel van Winterswijk.
Waar staat het project in de overall visie van de gemeente? Waar staat het specifiek ten opzichte van de omgeving, het klimaat, het centrum en alle andere facetten die spelen in het fysieke domein en het algemeen belang?
datum zaaknummer blad
29 augustus 2023 2157113 3/5
En wees alert en bewust van de cirkel van invloed en afhankelijkheden. Externe partijen, publieke opinie en landelijke ontwikkelingen liggen niet in de directe invloedsfeer. Betrek deze elementen in de visie maar focus daarbij op de eigen verantwoordelijkheden. Leg de visie, koers, start- en eindpunt en het proces vast in een projectplan waarbij bovenstaande lessen geïmplementeerd worden vanuit een helder inzicht. Wij stellen voor een werkwijze vast te leggen voor grote projecten. Dit moet duidelijkheid geven over het proces, de kaderstelling, beslismomenten, controle en verantwoording in projecten. Het voorstel over de werkwijze ‘Regeling Grote Projecten Winterswijk’ komt separaat naar uw raad. Als college willen we scherp zijn op het proces, de punten in de besluitvorming en de voorstellen aan uw raad. Ambtelijke voorstellen komen pas ter besluitvorming in het college en de gemeenteraad als het projectplan alle onderdelen onderbouwd bevat. Als college gaan we investeren in de ontwikkeling van dit inzicht. Wij vragen uw raad dit ook te doen bij besluitvorming en voorstellen tot een motie en amendement. Stel kaders vast Besluit als gemeenteraad over kaders en wees indien gewenst een slagboom. Kaders geven speelruimte of richting binnen een begrenzing terwijl een slagboom een harde eis is. Zorg als raad bij het stellen van kaders dat deze realistisch en uitvoerbaar zijn.
Denk hierbij onder andere aan capaciteit, financiën, participatie en de cirkel van invloed. Formuleer een slagboom concreet en ondubbelzinnig. Wees bij besluitvorming alert op het eerder vastgestelde kaders en handel of besluit hier ook naar. Of besluit expliciet tot afwijking en aanpassing van het kader. De Regeling Grote projecten Winterswijk gaat hierin houvast bieden. Durf als raad, bestuur en organisatie onder ogen te zien als een project niet lijkt te slagen of als randvoorwaarden niet uitvoerbaar blijken te zijn in de uitwerking. Wij gaan als college, mede op advies van de ambtelijke organisatie, ook expliciet aangeven als randvoorwaarden niet kunnen worden nagekomen en willen zo expliciet mogelijk bepalen wat de gevolgen zijn voor het vervolg van het project. Gesprek Praat over ambities en doelen. Investeer in het gesprek, vertrouwen en cultuur. Doorpraten over ambities, doelen en intenties moet op basis van vertrouwen en begrip over het doel. Door blijven vragen – op en tussen alle niveaus - zorgt voor het scherp krijgen van verwachtingen. Het college wil hiervoor investeren in (eventueel besloten) bijeenkomsten tussen de raad, het college en de ambtelijke organisatie. Het college ziet dit in de toekomst als een belangrijke vorm om de raad te informeren en als inventarisatiemiddel om visie en koers te bepalen.
Welke vorm hiervoor geschikt is willen wij graag in samenspraak met u als raad en met de ambtelijke organisatie onderzoeken en uitproberen. Communicatie en procesbegeleiding zijn een vak apart, hier willen we in investeren.
datum zaaknummer blad
29 augustus 2023 2157113 4/5
Gesprek is ook belangrijk omdat projecten steeds complexer worden (denk onder andere aan stikstof/klimaat, participatie, complexe financiële stromingen) en dus nog meer in beweging zijn. Dat vraagt van alle partijen, bestuurlijk en ambtelijk, om continu bewust en realistisch naar de voortgang te blijven kijken. En keuzes dus ook scherp voor te leggen aan de raad. Als college willen wij scherp zijn op het bepalen en bespreken van bijvoorbeeld ‘Go’ en ‘no-Go’ momenten. Het college is zich bewust van het belang van inzicht in haar eigen rol en van rolvastheid. Wie staat waarvoor aan de lat en wat is de rol van de raad, het college en de organisatie. Een heldere en bewuste scheiding van rollen en rolvastheid kan een belangrijke bijdrage leveren aan het succesvol realiseren van complexe projecten. Vanuit de driehoek willen we dit met het presidium verder oppakken. Projectplan en ontwikkeling Een projectplan dient een vaste opbouw te bevatten. De ambtelijke organisatie moet zorgen voor een projectplan met een duidelijke projectstructuur, overzicht van fases, deadlines, risico’s en financieringen. In het plan moet ook expliciet aandacht zijn voor de wijze van participatie, het vastgesteld Participatiekader 2022 is hiervoor het uitgangspunt. Als college willen we alert zijn dat plannen ter besluitvorming deze aspecten bevatten.
Wij verwijzen graag naar ons voorstel Regeling Grote projecten Winterswijk dat separaat aan uw raad wordt aangeboden. Als college willen we scherper zijn op de besluitvorming over de ontwikkelstrategie en het projectplan, vooral bij voortschrijdend inzicht. Emoties en dynamiek hebben een rechtstreeks effect op het proces. Deze zijn echter niet altijd procesmatig in te plannen. Onze houding hierin dient flexibel en omgevingsbewust te zijn. Alert en zorgvuldig met afweging van risico’s en gevolgen. Daarom willen we bewust en voortdurend de situatie monitoren en indien nodig door expliciete aanpassing van strategie en het projectplan. Dit is een dynamische wisselwerking tussen raad, college en organisatie. Afstemming en informatievoorziening Op dit moment verloopt informatieoverdracht via de P&C cyclus (planning & control). Hierbij loopt een jaarlijkse cyclus van project, voortgang en status. Op basis hiervan wordt u als raad geïnformeerd over de status en voortgang van projecten. Het college stelt voor deze wijze van informatievoorziening te evalueren en door te ontwikkelen, te kijken of en hoe aanpassing en optimalisatie gewenst is. Hierbij is het belangrijk dat u als raad aangeeft wat uw behoefte aan informatie is tijdens lopende processen en projecten in uitvoering.
In de werksessie kwam ook aan bod dat het belangrijk is om als raad een goed inwerkprogramma te krijgen zodra er na de verkiezingen een nieuwe raad gevormd is. Dit pakken wij samen met de griffie op. Conclusie Samenvattend komen we tot onderstaande lessen en acties. Wij onderschrijven de lessen in het rapport en geven die een plek in de organisatie zoals hierboven weergegeven. Begrip, belang en inzicht zijn hierin speerpunten die geïmplementeerd moeten worden in de organisatie.
De lessen uit deze rapportage zijn overigens niet alleen voorbehouden voor fysieke projecten maar zijn van toepassing op de volle breedte van de gemeentelijke taken.
datum zaaknummer blad
29 augustus 2023 2157113 5/5
Als concrete actie stellen wij voor de werkwijze zoals opgenomen in de Regeling Grote projecten Winterswijk vast te stellen. Hiervoor is een separaat voorstel opgesteld. Intentie van de werkwijze is het structureren van het proces, de kaderstelling, duidelijkheid over beslismomenten, controle en verantwoording in projecten. In het rapport reiken de onderzoekers ook lessen voor uw raad aan. Op 6 juli hebben we hiertoe al een eerste positieve stap gezet in de werksessie. Wij willen dit graag actief verder oppakken en faciliteren wat hiervoor nodig is. In samenspraak met de griffie en het presidium organiseren wij dit en uiteraard is het college bereid te faciliteren bij eventuele vervolgacties die hieruit voortkomen.
Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van Winterswijk
de secretaris, S. Weir
de Burgemeester, B.J.J. Bengevoord
Bijlagen: rapportage TwynstraGudde evaluatie Dennenoord