Bestemmingsplan vaststelling Huppelseweg 19-21
Tekst van het document
Huppelseweg 19-21
bestemmingsplan Huppelseweg 19-21
Inhoudsopgave
Toelichting
3
Bijlage 1
Verkennend bodem- en asbestonderzoek
61
Bijlage 2
Advies Bodem ODA
171
Bijlage 3
Digitale watertoets
180
Bijlage 4
QuickScan natuur
187
Bijlage 5
Stikstofonderzoek
225
Bijlage 6
Archeologisch onderzoek
258
Regels
301
Hoofdstuk 1 Inleidende regels Artikel 1 Begrippen Artikel 2 Wijze van meten
302 302 307
Hoofdstuk 2 Bestemmingsregels Artikel 3 Agrarisch - Cultuurlandschap Artikel 4 Bos Artikel 5 Groen Artikel 6 Tuin - Onbebouwd Artikel 7 Verkeer - Verblijfsgebied Artikel 8 Wonen Artikel 9 Waarde - Archeologische verwachting 1 Artikel 10 Waarde - Archeologische verwachting 2 Artikel 11 Waarde - Archeologische verwachting 3 Artikel 12 Waarde - Archeologische verwachting 4
308 308 310 311 312 313 314 318 321 324 327
Hoofdstuk 3 Algemene regels Artikel 13 Anti-dubbeltelregel Artikel 14 Algemene bouwregels Artikel 15 Algemene gebruiksregels Artikel 16 Algemene aanduidingsregels Artikel 17 Algemene afwijkingsregels Artikel 18 Algemene procedureregels Artikel 19 Prioriteit enkel- en dubbelbestemmingen en aanduidingen
330 330 331 332 334 335 336 337
Hoofdstuk 4 Overgangs- en slotregels Artikel 20 Overgangsrecht Artikel 21 Slotregel
338 338 339
Bijlage 1
Definitief schetsontwerp
340
Bijlage 2
Staat van bedrijfsactiviteiten
342
Bijlage 3
Verkavelingsplan
345
Bijlage 4
Kaart sloop agrarische bebouwing
347
2
planstatus:ontwerp
bestemmingsplan Huppelseweg 19-21
Toelichting
planstatus:ontwerp
3
Bestemmingsplan | Toelichting
Huppelseweg 19-21, Winterswijk-Huppel
Gemeente Winterswijk
Datum: 12 december 2023 Projectnummer: 220446 ID: NL.IMRO.0249.BP2312BGHUPPELSW19-OW01
INHOUD TOELICHTING
1
Inleiding
3
1.1 1.2 1.3 1.4
Aanleiding Ligging en begrenzing plangebied Vigerend bestemmingsplan Leeswijzer
3 3 4 7
2
Planbeschrijving
8
2.1 2.2
Huidige situatie Toekomstige situatie
8 13
3
Beleid en regelgeving
18
3.1 3.2 3.3 3.4
Rijksbeleid Provinciaal beleid Regionaal beleid Gemeentelijk beleid
18 20 22 25
4
Milieu- en omgevingseffecten
30
4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7 4.8 4.9 4.10 4.11 4.12
Milieueffectrapportage Bodem Geluid Luchtkwaliteit Bedrijven en milieuzonering Externe veiligheid Water Natuur Stikstof Archeologie Cultuurhistorie Verkeer en parkeren
30 30 32 33 35 36 39 42 43 44 48 48
5
Wijze van bestemmen
50
5.1 5.2
Algemeen Bestemmingsplan
50 51
6
Uitvoerbaarheid
54
6.1 6.2
Economische uitvoerbaarheid Maatschappelijk uitvoerbaarheid
54 54
Bijlagen Bijlage 1: Verkennend bodem- en asbestonderzoek Bijlage 2: Advies Bodem ODA Bijlage 3: Digitale watertoets Bijlage 4: QuickScan natuur Bijlage 5: Stikstofonderzoek Bijlage 6: Archeologisch onderzoek
1
Inleiding
1.1
Aanleiding In het Winterswijkse buurtschap Huppel, ligt op een prachtig perceel met schuur, karloods en schoppe woonboerderij ’t Helder aan de Huppelseweg 19-21. Omgeven door bos, akkers en weide heeft deze boerderij zijn agrarische functie verloren. De oude boerderij biedt nu een troosteloze aanblik met de oude stallen en het achterstallige onderhoud. Daarom is er gezocht naar een nieuwe invulling. De wens is om een deel van de bedrijfsgebouwen te slopen en een deel van de gebouwen te verbouwen en te gebruiken als woning. Daarnaast worden er twee nieuwe woningen bijgebouwd ter vervanging van de oude stallen. De gemeente Winterswijk heeft op 11 februari 2021 onder voorwaarden haar principeakkoord gegeven voor het initiatief. In het huidige bestemmingsplan ‘Buitengebied Winterswijk’ is het plangebied voorzien van een agrarische bestemming. Om ter plaatse twee nieuwe woningen en de gewenste omvorming naar de verscheidene burgerwoningen mogelijk te maken, is een herziening van het bestemmingsplan benodigd.
1.2
Ligging en begrenzing plangebied Het plangebied omvat de percelen waarop de adressen Huppelseweg 19 en 21 te Winterwijk-Huppel gelegen zijn. Het betreft de percelen welke kadastraal bekend zijn als kadastrale gemeente Winterswijk, sectie R, nummers 612 en 687. Daarnaast wordt een deel van het kadastrale perceel 688 mee gepakt. Het volledige plangebied heeft een oppervlakte van 29.760 m2. De locatie wordt volledig omgeven door landbouwgrond en wordt via een grindweg ontsloten op de Huppelseweg. Het plangebied ligt ten noordoosten van de kern Winterswijk, op ongeveer 2,5 km van de dorpsrand en maakt onderdeel uit van het buurtschap Huppel. In navolgende afbeeldingen wordt het plangebied weergegeven ten opzichte van de directe omgeving.
Globale ligging plangebied (rode ster) in relatie tot de kern Winterswijk (bron: arcgis.com/mapviewer) 3
Globale begrenzing plangebied (rood kader) (bron: arcgis.com/mapviewer)
1.3
Vigerend bestemmingsplan Het plangebied maakt deel uit van het bestemmingsplan ‘Buitengebied Winterswijk’ en ‘facetbestemmingsplan parkeren Winterswijk.
1.3.1
Bestemmingsplan ‘Buitengebied Winterswijk’ Het bestemmingsplan ‘Buitengebied Winterswijk’ is vastgesteld door de gemeenteraad van Winterswijk op 28 februari 2011. Het plangebied bevat de enkelbestemming ‘Agrarisch - Cultuurlandschap’ en de dubbelbestemmingen ‘Waarde - Archeologische verwachting 1’, ‘Waarde - Archeologische verwachting 2’, ‘Waarde - Archeologische verwachting 3’ en ‘Waarde - Archeologische verwachting 4’. Daarnaast is het voorzien van een bouwvlak met de functieaanduiding ‘specifieke vorm van agrarisch – informatiecentrum’. Tevens kent het plangebied de functie aanduiding ‘specifieke vorm van agrarisch met waarden – hoogteverschillen’ en heeft het de gebiedsaanduidingen ‘waardevol landschap’ en ‘reconstructiewetzone - verwevingsgebied’. Navolgend is een uitsnede van de vigerende verbeelding weergegeven met daarin een rood kader wat het plangebied voor onderhavige ontwikkeling weergeeft.
4
Verbeelding van het vigerend bestemmingsplan met plangebied (rood kader) (bron: ruimtelijkeplannen.nl)
Agrarisch - Cultuurlandschap De voor Agrarisch - Cultuurlandschap aangewezen gronden zijn bestemd voor: − de uitoefening van een grondgebonden agrarisch bedrijf; − de uitoefening van een niet-grondgebonden agrarisch bedrijf; − de uitoefening van intensieve veehouderij; − het bestaande aantal bedrijfswoningen per bouwvlak, waarbij inwoning is toegestaan in één van de aanwezige bedrijfswoningen; − maximaal 1 paardenbak per bouwvlak met een maximale oppervlakte van 800 m 2; − praktijk- en kantoorruimten voor de uitoefening van een aan huis verbonden beroep, met dien verstande, dat maximaal 50 m2 van de vloeroppervlakte van de bedrijfswoning en de bijgebouwen ten behoeve van deze activiteiten in gebruik mag zijn en dat de woonfunctie in overwegende mate behouden blijft; − het behoud, het herstel en/of de ontwikkeling van de volgende landschappelijke en natuurwetenschappelijke waarden: o kleinschalige landschapselementen met een oppervlakte van maximaal 400 m2 zoals poelen, ruigtes, heggen, boomgroepen, houtwallen en -singels; o on- en halfverharde wegen en paden; − een biogasinstallatie binnen het bouwvlak; − detailhandel, uitsluitend in ter plaatse geproduceerde goederen met dien verstande dat de oppervlakte ten behoeve van detailhandel maximaal 50 m2 mag bedragen; − bed & breakfastvoorzieningen, met dien verstande dat maximaal 60 m 2 van de oppervlakte van de woning, dan wel het
(bedrijfs-)gebouw waar de woning deel van uitmaakt, hiervoor mag worden gebruikt met inbegrip van maximaal 2 slaapverblijven van elk maximaal 30 m2 voor in totaal maximaal 4 personen; − met bijbehorende gebouwen, bouwwerken, geen gebouwen zijnde, ruiter- fiets- en wandelpaden, ontsluitings-, parkeer- en groenvoorzieningen, watergangen, tuinen en erven. 5
Waarde - Archeologische verwachting 1 De voor Waarde - Archeologische verwachting 1 aangewezen gronden zijn, behalve voor de andere daar voorkomende bestemmingen, mede bestemd voor het behoud en de bescherming van te verwachten archeologische waarden in de bodem. Ten aanzien van het oprichten van bebouwing gelden de volgende regels: − bij een aanvraag voor een omgevingsvergunning voor het bouwen ten behoeve van het oprichten van een bouwwerk groter dan 50 m2 dient de aanvrager een rapport te overleggen, waarin de archeologische waarden van de gronden waarop de aanvraag betrekking heeft in voldoende mate is vastgesteld; Voor werken, geen bouwwerken zijnde, en werkzaamheden die dieper reiken dan 0,3 onder het bestaande maaiveld of kleinere oppervlakte beslaan dan 50 m 2 is een omgevingsvergunning benodigd. Waarde - Archeologische verwachting 2 De voor Waarde - Archeologische verwachting 2 aangewezen gronden zijn, behalve voor de andere daar voorkomende bestemmingen, mede bestemd voor het behoud en de bescherming van te verwachten archeologische waarden in de bodem.
Ten aanzien van het oprichten van bebouwing gelden de volgende regels: − bij een aanvraag voor een omgevingsvergunning voor het bouwen ten behoeve van het oprichten van een bouwwerk groter dan 100 m2 dient de aanvrager een rapport te overleggen, waarin de archeologische waarden van de gronden waarop de aanvraag betrekking heeft in voldoende mate is vastgesteld; Voor werken, geen bouwwerken zijnde, en werkzaamheden die dieper reiken dan 0,4 onder het bestaande maaiveld of kleinere oppervlakte beslaan dan 100 m 2 is een omgevingsvergunning benodigd. Waarde - Archeologische verwachting 3 De voor Waarde - Archeologische verwachting 3 aangewezen gronden zijn, behalve voor de andere daar voorkomende bestemmingen, mede bestemd voor het behoud en de bescherming van te verwachten archeologische waarden in de bodem. Ten aanzien van het oprichten van bebouwing gelden de volgende regels: − bij een aanvraag voor een omgevingsvergunning voor het bouwen ten behoeve van het oprichten van een bouwwerk groter dan 100 m2 dient de aanvrager een rapport te overleggen, waarin de archeologische waarden van de gronden waarop de aanvraag betrekking heeft in voldoende mate is vastgesteld; Voor werken, geen bouwwerken zijnde, en werkzaamheden die dieper reiken dan 0,3 onder het bestaande maaiveld of kleinere oppervlakte beslaan dan 100 m 2 is een omgevingsvergunning benodigd.
Waarde - Archeologische verwachting 4 De voor Waarde - Archeologische verwachting 4 aangewezen gronden zijn, behalve voor de andere daar voorkomende bestemmingen, mede bestemd voor het behoud en de bescherming van te verwachten archeologische waarden in de bodem. Ten aanzien van het oprichten van bebouwing gelden de volgende regels: − bij een aanvraag voor een omgevingsvergunning voor het bouwen ten behoeve van het oprichten van een bouwwerk groter dan 2.500 m2 dient de aanvrager een rapport te overleggen, waarin de archeologische waarden van de gronden waarop de aanvraag betrekking heeft in voldoende mate is vastgesteld;
6
Voor werken, geen bouwwerken zijnde, en werkzaamheden die dieper reiken dan 0,3 onder het bestaande maaiveld of kleinere oppervlakte beslaan dan 2.500 m2 is een omgevingsvergunning benodigd. Strijdigheid met het geldende bestemmingsplan De beoogde ontwikkeling is niet mogelijk binnen de ter plaatse geldende bestemming. De ontwikkeling van de woningen voldoet niet aan de aanwezige bestemmingsregels. Zodoende is het opstellen van een nieuw bestemmingsplan noodzakelijk. Voorliggend document voorziet hierin. 1.3.2
Facetbestemmingsplan parkeren Winterswijk Het facetbestemmingsplan parkeren Winterswijk, is vastgesteld door de gemeenteraad van Winterswijk op 28 juni 2018. Het plangebied is volledig gelegen binnen de gebiedsaanduiding ‘overige zone - Buitengebied’. De regels van het facetbestemmingsplan parkeren Winterswijk worden toegepast op onderhavig bestemmingsplan.
1.4
Leeswijzer Dit bestemmingsplan is opgebouwd uit zes hoofdstukken. Na het inleidende hoofdstuk wordt in hoofdstuk 2 ingegaan op de bestaande situatie en de toekomstige situatie. In hoofdstuk 3 wordt het beleidskader geschetst. Hoofdstuk 4 omvat de toetsing aan de planologische haalbaarheidsaspecten en milieuaspecten. De toelichting besluit met hoofdstukken over de opbouw van de planregels (Hoofdstuk 5) en de economische en maatschappelijke uitvoerbaarheid (Hoofdstuk 6).
7
2 2.1
Planbeschrijving Huidige situatie Het plangebied ligt in het buitengebied van de gemeente Winterswijk, 2,5 kilometer ten noordoosten van de kern Winterwijk en maakt onderdeel uit van het buurtschap Huppel. Het huidige landschap is halfopen met afwisselend kleine percelen en grote essen met daarnaast bosjes, lanen, houtwallen en af en toe hoogveen. Langs de sloten of meanderende beekjes staan (knot)elzen en knotwilgen. De hagen op het erf en bij de boomgaard, de knotbomen, de beekjes en poelen en natuurlijk het landelijke weidse uitzicht maken dit tot een prachtige plek. In de omgeving zijn diverse burgerwoningen gelegen afgewisseld met agrarisch bedrijven. Het perceel wordt ontsloten via de Huppelseweg.
Bovenaanzicht van het plangebied (rood omkaderd) (bron: pdok.nl/viewer)
Binnen het plangebied zijn een bedrijfswoning en agrarische bedrijfsbebouwing in de vorm van een schoppe, een karloods, een aantal schuren en veestallen ten behoeve van de voormalige varkenshouderij aanwezig. Een deel van het terrein is voorzien van erfverharding, er is echter ook veel groen aanwezig op het terrein. Vooral de grote hoeveelheid bomen is opvallend.
8
Afbeeldingen van de bestaande situatie (bron: Schetsontwerp, Bureau De Hofmeesters)
Historie Aan het eind van de 19e eeuw was het perceel rondom de boerderij een stuk bosrijker. Bos en woeste gronden met heide lagen rondom het perceel. Opvallend is ook dat begin 20e eeuw duidelijk is te zien dat de toegangsweg naar het erf een stuk oostelijker lag. Op de locatie van de huidige toegangsweg was een boomgaard aanwezig. Pas halverwege de vorige eeuw is de toegangsweg verplaatst in westelijke richting, waarbij ook de aansluiting op de Huppelseweg is aangepast. De toegangsweg komt nu uit bij de oude boerderij. Men ziet op dat moment tevens een uitbreiding van de agrarische bedrijfsbebouwing. Na de eeuwwisseling wordt het bedrijf nogmaals uitgebreid. De boomgaard is rond jaren ’90 verdwenen. De kleinschaligheid en de afwisseling in het gebied is nog altijd duidelijk aanwezig in het landschap. Wel is in de loop der jaren de kleinschaligheid wat afgenomen.
9
Overzichtskaarten van het plangebied in de periode 1890 t/m 2020 (1890 – 1910 – 1930 – 1960 – 1990 – 2020) (bron: topotijdreis.nl)
Landschapstype en reliëf Het landschap tussen Winterswijk en Huppel wordt getypeerd door de reliëfrijke afwisseling van beekdalen, meanderende beken en hogere dekzandruggen met oude essen. De open essen omringt door houtwallen en bossen zorgen voor een kleinschalig en gevarieerd coulissenlandschap, dat zeer gewaardeerd wordt door recreanten en bewoners. Dit wordt het het “oude hoevenlandschap” genoemd. Grootschalige ontginning heeft hier nauwelijks plaatsgevonden, doordat de scholtenboeren traditioneel (en terughoudend) waren ingesteld. Dit coulissenlandschap is grotendeels behouden gebleven en is ook terug te zien in de omgeving van het plangebied. Het plangebied ligt aan de rand van het oude hoevenlandschap. Aan de westzijde bevinden zich watergangen en aan de oostzijde bevindt zich de overgang naar het heide- en broekontginningenlandschap. Het oude hoevenlandschap wordt ook wel kampenlandschap genoemd.
10
Overzicht landschapstypen Winterswijk (bron: Integrale herziening buitengebied Winterswijk, gemeente Winterswijk, 2011)
Er zijn enkele kenmerken van dit oude hoevenlandschap die ook terug te vinden zijn in de omgeving van het plangebied: − een grote mate van kleinschaligheid in de weide- en akkergebieden die door de beplanting nader geaccentueerd wordt; − de aanwezigheid van veel opgaande begroeiing in de vorm van perceel- en erfbeplanting, bossen, bosjes en houtwallen; − een reeds van nature aanwezig microreliëf, dat door de mens nader is geaccentueerd (de glooiende essen en steilranden); − de beekdalen; − de onregelmatige en vaak ook bochtige perceel- en kavelvormen. Op onderstaande hoogtekaart is goed het (micor)reliëfrijke landschap te zien. Rondom het perceel liggen verschillende opgehoogde percelen, welke essen worden genoemd. Daarnaast liggen er in zuidelijke richting watergangen. Daarnaast is te zien dat de bouw van één van de varkenstallen de hoogte van de oorsprokelijk es heeft aangetast.
11
Uitsnede algemene hoogtekaart plangebied (bron: AHN.nl)
12
2.2
Toekomstige situatie Het onderhavig plan richt zich op de herbestemming van een voormalig agrarisch bedrijf naar een reguliere woonbestemming met aandacht voor de historie van het erf, de natuur en de omgeving. De wens is om de bestaande boerderij met bijbehorende schoppe, karloods en schuur te handhaven en deze om te vormen naar woningen. De oude stallen wordt gesloopt en als compensatie worden hiervoor worden 2 woningen gerealiseerd die passen in de landelijke omgeving. Deze woningen krijgen de uitstraling van een ‘schuurwoning’: een eenvoudige rechthoekige afdruk waarbij de verhouding éénderde bouwlaag en tweederde kap is. De verschillende aspecten van het plan worden hieronder nader toegelicht. Op de onderstaande afbeelding geeft het schetsontwerp van de toekomstige situatie weer.
Schetsontwerp inclusief te behouden bebouwing en te realiseren woningen (bron: Schetsontwerp, Bureau De Hofmeesters)
Sloop/behoud/verbouw/herbouw Alle niet-behoudenswaardige bebouwing wordt gesloopt. In het totaal wordt er 3.140 m2 gesloopt. De boerderij, de schoppe en enkele andere voor het erf kenmerkende gebouwen blijven staan, worden verbouwd en/of herbouwd. Dat zijn de volgende gebouwen:
13
Type gebouw Schoppe Voormalig kippenhok Karloodsje Kookhuisje bij boerderij Schuurtje achter schoppe
Oppervlakte 185 m2 44 m2 53 m2 20 m2 38 m2
Actie Verbouw Herbouw Herbouw Behoud Behoud
Functie Woning Tinyhouse Tinyhouse Bijgebouw Bijgebouw
Overzicht te behouden en te slopen bebouwing plangebied (bron: Schetsontwerp, Bureau De Hofmeesters)
Erfafweging Centraal in het plan staat het behoud c.q. het herstel en herontwikkeling van het oorspronkelijk erf van voor de grote transformatie. Voor die transformatie is op deze locatie geen eenduidig moment aan te wijzen, daarom zijn de boerderij, de esrand en het erfbos als uitgangspunt genomen. Het oorspronkelijke erf bestond uit de boerderij en de schoppe gelegen aan de voet van de es, waaraan later nog de grote en de kleine karloods zijn toegevoegd en ook de eerste varkensstal. De esrand is bij de bouw van een tweede varkensstal afgegraven. Daarom is die bebouwde locatie niet bij het bepalen van het ‘oorspronkelijk erf’ meegewogen. Het erfbos ligt historisch gezien altijd naast een boerenerf en daarom is ontwikkeling op de locaties van de bebouwing die daar ten oosten en ten zuiden van staat als transformatiemoment beoordeeld. Eigenlijk betreft dit dus ook al de bouw van de tweede varkensstal. Een uitzondering op voorgaande afwegingen zijn twee kleine gebouwtjes die aan de zuidrand van het erfbos, die horen van oudsher al bij het erf.
14
Verbouw boerderij De boerderij bestaat uit het originele pand met het voorhuis en de deel en de aanbouw aan de woning. De aanbouw en het aansluitende deel van het voorhuis zijn nu is gebruik als woning. Het resterende gedeelte van het voorhuis en de deel zijn niet in gebruik. Het plan is het ongebruikte deel van het voorhuis bij het in gebruik zijnde deel aan te trekken en de deel te verbouwen tot zelfstandige woning. Nieuwbouw De nieuwbouw bestaat uit twee toe te voegen woningen; één ongeveer ter plaatse van de grote karloods en één ter plaatse van de huidige varkensstallen; beiden ten oosten van de boerderij. Eén woning krijgt samen met de deelwoning één vrijstaand bijgebouw naast de woning ter vervanging van een bestaand schuurtje en de ander krijgt een bijgebouw onder dezelfde kap als de woning.
Referentiebeelden nieuwbouw (bron: Schetsontwerp, Bureau De Hofmeesters)
Tinyhouses Op het erf komen twee tinyhouses op de plaats van twee te herbouwen bijgebouwen. De ene staat naast de schoppe en bestaat alleen nog uit een frame van gebinten van wat ooit een karloodsje was (±53 m2). De ander staat gepland aan de rand van het erfbosje naast het schuurtje achter de schoppe en betreft de locatie van een kippenhok (±45 m2) met alleen nog een resterende fundering. Beide panden worden (binnen de normen van het Bouwbesluit) zoveel mogelijk in de karakteristieke verschijningsvorm herbouwd als tinyhouses voor starters. Binnen de oppervlakte moet ook voorzien worden in bergruimte, omdat de oppervlakte groter is dan voor een tinyhouse gebruikelijk is (±30 m2).
15
Referentiebeelden tinyhouses (bron: Schetsontwerp, Bureau De Hofmeesters)
Erfinrichting Het initiatief gaat uit van een centraal erf waar alle woningen zoveel mogelijk aan gesitueerd zijn. Om daarvoor meer ruimte te creëren is de woning ter vervanging van de grote karloods naar het noorden verschoven. Hierdoor kon ook de woning ter vervanging van de varkensstal aan het centrale erf gesitueerd worden. Een uitzondering op deze positionering is het tinyhouse dat op de plaats van het kippenhok gebouwd wordt, maar dat weer aansluit bij het bijgebouw bij de schoppe. Parkeren Parkeren op het centrale erf is niet wenselijk. Aan de toegangsweg naast de boerderij is een bestaande parkeervoorziening die behouden blijft. Aan de rand van het erfbos ligt aan de oostkant een kuilvoerplaat. Daar worden 8 parkeerplaatsen aangelegd voor de woningen waarbij geen garage mogelijk en/of wenselijk is. Deze is bereikbaar via het tracé van de ontsluitingsweg van de grote varkensstallen. Die wordt als een karrespoor behouden zodat de landschappelijke kwaliteit behouden blijft. Kwaliteitsverbetering De Omgevingsvisie stelt als voorwaarde aan ontwikkelingen dat er sprake moet zijn van kwaliteitsverbetering, de vorm waarin is daarbij vrijgelaten. Het bureau De Hofmeesters heeft een kwaliteitsverbeteringsvoorstel voor het erf opgesteld, waarbij een nieuwe boomgaard en diverse bomen en andere beplanting wordt aangelegd (zie afbeelding schetsontwerp).
De boomgaard heeft daar in het verleden gelegen en wordt daar weer mogelijk gemaakt door een grondruil met de aangrenzende eigenaar die daardoor een beter bewerkbare agrarische kavel krijgt. Aan de noordzijde wordt de esrand herstelt die door de uitbreiding van de eerste varkensstal aangetast is. Door de grondruil voor de boomgaard wordt de bewerkbaarheid van het agrarische perceel (dat vroeger bij de boerderij hoorde) verbetert. Uiteraard is de sloop van de varkensstallen de grootste kwaliteitsverbetering. Het plan voorziet in een sloot/wadi voor de eigen waterberging.
16
17
3
Beleid en regelgeving
3.1
Rijksbeleid
3.1.1
De Nationale Omgevingsvisie De NOVI biedt een duurzaam perspectief voor de leefomgeving met ambities. In deze NOVI worden de nationale belangen in de fysieke leefomgeving en de daaruit voortkomende opgaven beschreven. Er worden vier prioriteiten voor Nederland geformuleerd: − ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie; − duurzaam economisch groeipotentieel; − sterke en gezonde steden en regio's; − toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied. Om beleidskeuzes op een heldere en voorspelbare manier te maken, hanteert de NOVI drie afwegingsprincipes, die helpen bij het prioriteren en afwegen van de verschillende belangen en opgaven: 1. Combinaties van functies gaan voor enkelvoudige functies: in het verleden is scheiding van functies vaak te rigide gehanteerd. Er wordt weer gezocht naar maximale combinatiemogelijkheden tussen functies, gericht op een efficiënt en zorgvuldig gebruik van ruimte. 2. Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal: er moet altijd gekeken worden naar de context van het gebied. Keuzes in verschillende gebieden kunnen daarom verschillen. 3. Afwentelen wordt voorkomen: het is van belang dat onze leefomgeving zoveel mogelijk voorziet in mogelijkheden en behoeften van de huidige generatie van inwoners zonder dat dit ten koste gaat van toekomstige generaties.
Toetsing Het rijk zet in de NOVI voor het landelijk gebied in op een toekomstbestendige ontwikkeling. Dit betekent dat landgebruik in balans wordt gebracht met natuurlijke systemen en ontwikkelingen in het landelijk gebied niet ten koste gaan van landschappelijke kwaliteiten. Het voorliggend plan voorziet in de aanpassing van een voormalig agrarisch erf tot woonbestemming. Hierbij wordt de bedrijfswoning en een deel van de bedrijfsgebouwen omgevormd tot reguliere woningen. De rest van de bedrijfsgebouwen wordt gesloopt. Daarnaast worden er twee nieuwe woningen gerealiseerd ter vervanging van de gesloopte bedrijfsbebouwing. Bij het ontwerp van het nieuwe erf is veel aandacht besteed aan de identiteit en historie van het landschap en het voormalige erf. Ook actuele thema’s zoals klimaatadaptatie, natuurinclusiviteit en ecologie hebben een plaats gekregen binnen het plan. Zo wordt de es voor zover mogelijk hersteld, worden er een boomgaard en een kruidenrijk grasland aangelegd en is er binnen het plan ruimte gemaakt voor watercompensatie en veel groen. De ontwikkeling is hierdoor toekomstbestendig ingericht en past binnen de kenmerken en de identiteit van het gebied. Het plan sluit hiermee aan bij de ambities uit de NOVI.
18
3.1.2
Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) en Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) De Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) bepaalt welke kaderstellende uitspraken van het kabinet bedoeld zijn om beperkingen te stellen aan de ruimtelijke besluitvormingsmogelijkheden op lokaal niveau. Het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) bevestigt in juridische zin die kaderstellende uitspraken. Het gaat onder meer om nationale belangen als Rijksvaarwegen, Defensie, Ecologische hoofdstructuur (thans NNN), Erfgoederen van uitzonderlijke universele waarde, Hoofdwegen en hoofdspoorwegen, Elektriciteitsvoorziening, Buisleidingen van nationaal belang voor vervoer van gevaarlijke stoffen en Primaire waterkeringen. Slechts daar waar een directe doorwerking niet mogelijk is, bij de Ecologische Hoofdstructuur (thans NNN) en bij de Erfgoederen van uitzonderlijke universele waarde, is gekozen voor indirecte doorwerking via provinciaal medebewind. Ten aanzien van de begrenzing van de EHS (thans NNN) is bepaald dat niet het rijk, maar de provincies die grenzen (nader) bepalen. Door de nationale belangen vooraf in bestemmingsplannen te borgen, wordt met het Barro bijgedragen aan versnelling van de besluitvorming bij ruimtelijke ontwikkelingen en vermindering van de bestuurlijke drukte.
Toetsing Het plan raakt geen van de nationale belangen en is niet in strijd met het gestelde in de SVIR en het Barro.
3.1.3
Ladder voor duurzame verstedelijking Vanuit het Rijk wordt een zorgvuldig gebruik van de schaarse ruimte bevorderd. Hiervoor is de ladder voor duurzame verstedelijking geïntroduceerd en als procesvereiste opgenomen in artikel 3.1.6 lid 2 van het Besluit ruimtelijke ordening (Bro). Het doel dat hiermee wordt beoogd is het stimuleren van zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik en het bewerkstelligen van een goede ruimtelijke ordening, onder meer door een optimale benutting van de ruimte in stedelijke gebieden, het bevorderen van vraaggerichte programmering en het voorkomen van overprogrammering. Met de ladder wordt een zorgvuldige afweging en transparante besluitvorming bij alle ruimtelijke besluiten nagestreefd. Een nieuwe stedelijke ontwikkeling moet daarom altijd worden afgewogen en gemotiveerd. Daarbij moet een beschrijving worden gegeven van de behoefte aan de betreffende ontwikkeling. Indien de ontwikkeling buiten bestaand stedelijk gebied mogelijk wordt gemaakt, dient te worden gemotiveerd waarom de ontwikkeling niet binnen bestaand stedelijk gebied wordt voorzien. Toetsing Wat onder stedelijke ontwikkeling wordt verstaan is in het Bro opgenomen. Een stedelijke ontwikkeling is volgens het besluit ‘een ruimtelijke ontwikkeling van een bedrijventerrein of zeehaventerrein, of van kantoren, detailhandel, woningbouwlocaties of andere stedelijke voorzieningen’.
Uit jurisprudentie 1 blijkt dat een woningbouwplan die voorziet
1
Zie hiervoor de uitspraak van de ABRvS d.d. 25 maart 2015 (ECLI:NL:RVS:2015:953). 19
in de realisatie van maximaal 11 woningen binnen een kern niet hoeft te worden aangemerkt als woningbouwlocatie of een andere stedelijke ontwikkeling als bedoeld in artikel 1.1.1, eerste lid, aanhef en onder i, van het Bro. Met onderhavig initiatief worden de bedrijfsgebouwen een voormalige autobedrijf gesloopt, om plaats te maken voor 4 grondgebonden woningen. Gelet op jurisprudentie en het feit dat het voorgenomen plan ruimte biedt aan maximaal 6 extra woningen, is voorliggende ontwikkeling niet aan te merken als een nieuwe stedelijke ontwikkeling. Het is daarom niet nodig om de Ladder voor duurzame verstedelijking te doorlopen. In het kader van een goede ruimtelijke ordening dient wel de behoefte aan de woningen te worden aangetoond. Hiervoor wordt verwezen naar paragraaf 3.3.1 en 3.4.2. 3.1.4
Conclusie Voorliggend plan is niet in strijd met het rijksbeleid.
3.2
Provinciaal beleid
3.2.1
Omgevingsvisie en -verordening Gelderland Omgevingsvisie Gaaf Gelderland Op 19 december 2018 hebben Provinciale Staten de Omgevingsvisie Gaaf Gelderland vastgesteld. Sinds 1 maart 2019 is deze Omgevingsvisie van kracht. De provincie heeft in de Omgevingsvisie een gezond, veilig, schoon en welvarend Gelderland centraal gesteld. − Gezond en veilig. Dat is een gezonde leefomgeving, schone en frisse lucht, een schoon milieu, een niet vervuilde bodem, voldoende schoon en veilig (drink)water, bescherming van onze flora en fauna. Dat is voorbereid zijn op klimaatverandering, zoals hitte, droogte, bosbranden en overstromingen. En, dat is aandacht hebben voor verkeersveiligheid en veilige bedrijvigheid. − Schoon en welvarend. Dat is een dynamisch, duurzaam en aantrekkelijk woon-, werk- en ondernemersklimaat, goed bereikbaar en met een goed functionerende arbeidsmarkt en dito kennis- en onderwijsinstellingen. Maar dat is ook: het tegengaan van schadelijke uitstoot, afval en uitputting van grondstoffen. En: het investeren in nieuwe, alternatieve vormen van energie. Onderdeel van de Omgevingsvisie zijn diverse thematische visieschetsen met de volgende thema’s: − Energietransitie: van fossiel naar duurzaam. − Klimaatadaptie: omgaan met veranderend weer. − Circulaire economie: sluiten van kringlopen. − Biodiversiteit: werken met de natuur. − Bereikbaarheid: duurzaam verbonden.
− Vestigingsklimaat: een krachtige, duurzame topregio. − Woon- en leefomgeving: dynamisch, divers, duurzaam. De Omgevingsvisie bevat de strategische ambities voor de lange termijn.
20
Omgevingsverordening Gelderland De Omgevingsverordening, welke is vastgesteld op 1 februari 2022 en waarvan een geconsolideerde versie is vastgesteld op 21 december 2022, wordt ingezet voor die onderwerpen waarvoor de provincie eraan hecht dat de doorwerking van het beleid van de Omgevingsvisie juridisch gewaarborgd is. De verordening voorziet ten opzichte van de Omgevingsvisie niet in nieuw beleid en is daarmee dus beleidsneutraal. De inzet van de verordening als juridisch instrument om de doorwerking van het provinciaal beleid af te dwingen is beperkt tot die onderdelen van het beleid waarvoor de inzet van algemene regels noodzakelijk is om provinciale belangen veilig te stellen of om uitvoering te geven aan wettelijke verplichtingen. De Omgevingsverordening richt zich net zo breed als de Omgevingsvisie op de fysieke leefomgeving in de Provincie Gelderland. Dit betekent dat vrijwel alle regels die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving opgenomen zijn in de Omgevingsverordening. Het gaat hierbij om regels op het gebied van ruimtelijke ordening, milieu, water, mobiliteit en bodem. De verwachting is dat de Omgevingsverordening op termijn alle regels zal gaan bevatten die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving.
Toetsing Het onderhavig plan betreft functiewijziging van een voormalig agrarisch erf tot woonfunctie, waarbij een aantal bedrijfsgebouwen wordt gesloopt, een aantal bedrijfsgebouwen worden herbouwd of verbouwd en er worden twee nieuwe woningen op het erf gerealiseerd. Bij het ontwerp is aandacht besteed aan de identiteit van de omgeving, maar ook actuele thema’s als de energietransitie en klimaatadaptatie. Raadpleging van de digitale kaarten van de Omgevingsvisie en -verordening Gelderland heeft uitgewezen dat het besluitgebied onderdeel is van het Nationaal Landschap. Daarnaast is het algemene beleid voor woonlocaties van toepassing. In artikel 2.2. van de verordening is opgenomen dat in een bestemmingsplan nieuwe woonlocaties en de daar te bouwen woningen slechts worden toegestaan wanneer dit past in de regionale woonagenda. In paragraaf 3.3.1 is aangegeven dat het plan in overeenstemming is met de regionale woonagenda. Nationaal Landschap Het plangebied ligt in het Nationaal Landschap Winterswijk. Een plan voor gronden binnen een Nationaal Landschap mag alleen bestemmingen mogelijk maken die de kernkwaliteiten van een Nationaal Landschap niet aantasten.
In de verordening zijn de volgende kernkwaliteiten voor Nationaal Landschap Winterswijk benoemd: − kleinschalig, organisch gegroeid halfopen landschap met afwisseling van bosjes, houtwallen, landbouwgrond, lanen, beken, boerderijen; oostelijke helft kleinschaliger dan westelijke helft; − rijk aan microreliëf (steilranden, essen en eenmansessen), een duidelijke terrasrand (westzijde); − meanderende beken in smalle dalen als doorgaande structuren, met natuurlijke begroeiing (elzen en essen) in halfopen landschap;
21
− fraaie, open essen (opvallend groot op de plateaurand van Aalten tot Groenlo) en bijzondere broekgebieden; − de verspreid gelegen oude boerderijen hebben veelal een bijbehorende eenmanses. Het plan tast de kernkwaliteiten van het Nationaal Landschap niet aan. Het betreft een kleinschalige woningbouwlocatie, de bestaande landschapselementen blijven behouden en bovendien wordt een bijdrage geleverd aan de landschappelijke kwaliteit middels een landschappelijke inpassing afgestemd op de kernkwaliteiten op deze locatie (bijvoorbeeld herstel van de esrand en behoud van bebouwing, zie paragraaf 2.2 en sloop van voormalige agrarische bedrijfsbebouwing uit recentere jaren. Groene Ontwikkelingszone Het plangebied is gedeeltelijk gelegen in de Groene Ontwikkelingszone (GO). Binnen de GO worden alleen nieuwe activiteiten of ontwikkelingen toegelaten als uit onderzoek blijkt dat de kernkwaliteiten of ontwikkelingsdoelen, genoemd in Kernkwaliteiten Gelders natuurnetwerk en Groene ontwikkelingszone, per saldo en naar rato van de ingreep worden versterkt; en de samenhang niet verloren gaat. In artikel 2.65b van de provinciale omgevingsverordening is vastgesteld dat in de toelichting bij het bestemmingsplan een beschrijving dient te worden gegeven van de maatregelen die worden genomen om de risico’s van klimaatverandering te voorkomen of te beperken.
De woningen worden aardgasloos ontwikkeld en er worden zoveel mogelijk duurzame materialen gebruikt. De totale oppervlakte aan verharding zal sterk verminderen en in de toekomstige situatie wordt alleen verharding toegepast waar dat nodig is. Voor de verbetering van de waterberging wordt op het terrein een wadi gerealiseerd. Het behoud van erfbos en het toepassen van groen binnen het plangebied helpt tegen het bestrijden van het hittestress. Door het nemen van voorgenoemde maatregelen wordt aangenomen dat voldoende rekening wordt gehouden met de aspecten duurzaamheid en klimaatadaptie. Daarmee vormen de Omgevingsvisie en -verordening geen belemmering voor de uitvoerbaarheid van onderhavig plan. 3.2.2
Conclusie Voorliggend plan is niet in strijd met het provinciaal beleid.
3.3
Regionaal beleid
3.3.1
Regionale woonagenda 2023-2030 De regionale woonagenda 2023-2030 is begin 2022 tot stand gekomen in samenspraak tussen beleidsmedewerkers, bestuurders, burgers, ondernemers en maatschappelijke organisaties. In deze geactualiseerde regionale woonagenda voor 2023 tot en met 2030 worden de Achterhoekse woonambities en -doelen voor de komende jaren vastgelegd. De woningmarkt in de Achterhoek is de afgelopen jaren fors aangetrokken. Momenteel staat de woningmarkt in de regio onder een groeiende druk en zijn de woningtekorten hoog. Met name voor jonge huishoudens, starters, ouderen, arbeidskrachten
22
en aandachtsgroepen geldt dat er een grote behoefte is aan meer betaalbare woningen op de Achterhoekse woningmarkt. ‘Goed wonen in een vitale regio’. Dat is de centrale boodschap van de regionale woonagenda met 3 hoofdambities: 1 Een passende woning voor iedereen 2 Goed wonen voor een gezonde en duurzame Achterhoekse Economie 3 Wonen als basis voor de leefbaarheid Om deze ambities te behalen richt de Achterhoek zich op het vergroten van de woningvoorraad en het versnellen van de productie. Daarnaast investeert de Achterhoek in de kwaliteit van de bestaande woningvoorraad en moet de Achterhoek een plek worden voor iedereen. Als laatste wordt wonen gezien als een integrale opgave welke verbonden is met andere belangrijk opgaven binnen het gebied. De regio heeft de ambitie om 11.500 extra woningen te realiseren in de Achterhoek. Hiermee wordt de woningvoorraad flink en versneld uitgebreid. De regionale productie lag de afgelopen jaren gemiddeld op circa 600 woningen netto per jaar. De regio streeft ernaar dit aantal te verdubbelen naar ruim 1.200 woningen per jaar. Verder investeert de komende jaren fors in een toenamen van betaalbare woningen. Daarbij wordt zoveel mogelijk bij de ambities van het Rijk aangesloten om tot en met 2030 twee derde van de nieuwbouw in het betaalbare segment toe te voegen. Hierbij is de navolgende onderverdeling opgesteld.
Binnen het koopsegment wordt nog een extra categorie gehanteerd in het aanbod van betaalbare koopwoningen. Voor starters wordt de betaalbaarheidsgrens op maximaal €250.000 vastgelegd.
23
Toetsing In de regionale woonagenda is het volgende opgenomen over de realisatie van nieuwe woningen in het buitengebied: “Het doel is om in het landelijk gebied ruimte te bieden aan nieuwe woonconcepten op de plek van vrijkomende agrarische bebouwing. Ook zien we volop kansen voor (natuurinclusieve) collectieve concepten zoals de Oost Gelrese woondroebels en woon-zorgconcepten. Het buitengebied biedt ook ruimte voor meergeneratie concepten of woningsplitsing. Aanvullend kunnen ruime, groene en exclusieve woonconcepten nabij kernen in het buitengebied jonge huishoudens verleiden om in de Achterhoek te komen wonen en werken. Binnen deze woonstrategie richten we ons op diverse doelgroepen: ouderen, jonge huishoudens en collectieven.” Het onderhavig plan voorziet in de functiewijziging van een voormalig agrarisch bedrijf, waarbij een deel van de bestaande bebouwing wordt verbouwd of herbouwd tot burger woning en waarbij tevens twee nieuwe woningen worden gerealiseerd ter compensatie van de gesloopte bedrijfsbebouwing. Hierbij is rekening gehouden met de woning behoefte van de omgeving. Zo worden twee van de voormalige agrarische gebouwen herbouwt tot tinyhouses voor starters. De woonboerderij wordt gesplitst in twee woningen, wat mogelijkheden biedt tot een meergeneratie concept. Daarnaast wordt een van de nieuwbouwwoningen levensloopbestendig ingericht.
Zoals besproken in paragraaf 2.2 wordt het terrein landschappelijk ingepast waarbij aandacht is besteed aan de landschappelijke en ecologische waarden van het omliggende gebied passend bij een groen en exclusief woonconcept. Derhalve sluit het onderhavig plan aan bij de regionale woonagenda. 3.3.2
Kadernota ‘Achterhoekse erven veranderen’ Deze nota vormt het beleidskader voor het ruimtelijk ontwerp van veranderingen van erven in het buitengebied in de regio Achterhoek. Bij veranderingen gaat het om bouw- en aanlegactiviteiten in verband met functieveranderingen en ten behoeve van bestaande functies. Het kader kan ook gebruikt worden bij de aanleg van nieuwe erven en uitbreiding van een bestaand erf. De nota gaat echter uit van een traditioneel ontwikkeld erf met een boerderij met deelruimte, historische en moderne bedrijfsgebouwen en bijpassende erfinrichting en -beplanting. Toetsing Met het onderhavig plan wordt een voormalig agrarisch erg omgevormd tot woonfunctie. Centraal in het plan staat het behoud c.q. het herstel en herontwikkeling van het oorspronkelijk erf van voor de grote transformatie. Voor die transformatie is op deze locatie geen eenduidig moment aan te wijzen, daarom zijn de boerderij, de esrand en het erfbos als uitgangspunt genomen. Het oorspronkelijke erf bestond uit de boerderij en de schoppe gelegen aan de voet van de es, welke al voor 1900 zijn gebouwd, waaraan later nog de grote en de kleine karloods zijn toegevoegd en ook de eerste varkensstal. De esrand is bij de bouw van een tweede varkensstal afgegraven. Daarom is die bebouwde locatie niet bij het bepalen van het ‘oorspronkelijk erf’ meegewogen.
Dat erfbos ligt historisch gezien altijd naast een boerenerf en daarom is ontwikkeling op de locaties van de bebouwing die daar ten oosten en ten zuiden van
24
staat als transformatiemoment beoordeeld, maar eigenlijk dus al de bouw van de tweede varkensstal. Een uitzondering op voorgaande afwegingen zijn twee kleine gebouwtjes die aan de zuidrand van het erfbos, die horen van oudsher al bij het erf. Bij de omvorming van het erf worden daarom de boerderij, de schoppe en de twee kleine gebouwtjes aan de zuidrand (de karloods en het kippenhok) behouden of herbouwd. De boerderij bestaat uit het originele pand met voorhuis, deel en een aanbouw aan de woning. De aanbouw en het aansluitende deel van het voorhuis zijn nu is gebruik als woning. Het resterende gedeelte van het voorhuis en de deel zijn niet in gebruik. Het plan is het ongebruikte deel van het voorhuis bij het in gebruik zijnde deel aan te trekken en de deel te verbouwen tot zelfstandige woning. Het historische karakter van de woning wordt hierbij behouden. De nieuwbouw bestaat uit twee toe te voegen woningen; één ongeveer ter plaatse van de grote karloods en één ter plaatse van de huidige varkensstallen; beiden ten oosten van de boerderij. Eén woning krijgt samen met de deelwoning één vrijstaand bijgebouw naast de woning ter vervanging van een bestaand schuurtje en de ander krijgt een bijgebouw onder dezelfde kap als de woning. Meer bijgebouwen zijn vanuit het erfensemble niet wenselijk en moeten planologisch voorkomen worden.
De compensatiewoningen worden gerealiseerd in de vorm van schuurwoningen. Hiermee wordt de geschiedenis van het erf weer gegeven. De schuurwoningen worden ondergeschikt aan de historische boerderij vanwege materialisering, een ingetogen karakter en eenvoudige en rechthoekige footprint. De nok-, en goothoogte spelen hierbij ook een belangrijke rol. De gevels hebben aan de erfzijde een relatief gesloten karakter en aan de buitenzijde een meer open karakter. De oude schoppe is hierbij als inspiratie gebruikt. Het initiatief gaat uit van een centraal erf waar alle woningen zoveel mogelijk aan gesitueerd zijn. Om daarvoor meer ruimte te creëren is de woning ter vervanging van de grote karloods naar het noorden verschoven. Hierdoor kon ook de woning ter vervanging van de varkensstal aan het centrale erf gesitueerd worden. Een uitzondering op deze positionering is het tinyhouse dat op de plaats van het kippenhok gebouwd wordt, maar dat weer aansluit bij het bijgebouw bij de schoppe. 3.3.3
Conclusie Voorliggend plan is niet in strijd met het regionaal beleid.
3.4
Gemeentelijk beleid
3.4.1
Omgevingsvisie Buitengebied Winterswijk Voor het buitengebied van de gemeente Winterswijk is op 19 december 2019 de structuurvisie ‘Omgevingsvisie Buitengebied Winterswijk’ vastgesteld door de gemeenteraad van Winterswijk. De Omgevingsvisie Buitengebied is hét ruimtelijk afwegingskader voor initiatieven in het buitengebied die niet passen binnen het geldend bestemmingsplan. De Omgevingsvisie moet ruimte bieden voor initiatieven die bijdragen aan onze kernkwaliteiten ofwel beschermen en bevorderen.
25
De kernkwaliteiten van het Winterswijkse buitengebied zijn: 1. geologische en aardkundige kenmerken, 2. landschap en cultuurhistorie, 3. milieukwaliteit en biodiversiteit 4. sociale samenhang 5. financiële veerkracht Deze vijf kwaliteiten zijn bepalend voor de identiteit en daarom richten de keuzes van de gemeente Winterswijk zich op: 1. Het veiligstellen, behouden en bevorderen van die kwaliteiten bepalend zijn voor de identiteit. 2. Het laten van ruimte voor initiatieven die aan die kwaliteiten bijdragen. Bij functieverandering van (agrarische en niet agrarische) erven en aanpassingen van (bedrijfs)woningen wordt de kwaliteit van het hele erf betrokken bij de beoordeling. Daar waar onderdelen van ensembles eerder al verloren zijn gegaan of incompleet zijn geraakt, steunt de gemeente elk initiatief dat deze weer aanheelt c.q. versterkt. Toetsing Het onderhavig plan voorziet in de functiewijziging van een voormalig agrarisch bedrijf, waarbij een deel van de bestaande bebouwing wordt verbouwd of herbouwd tot burger woning en waarbij tevens twee nieuwe woningen worden gerealiseerd ter compensatie van de gesloopte bedrijfsbebouwing. De Omgevingsvisie Buitengebied sluit de gewenste ontwikkeling met functieverandering naar wonen niet uit, mits er per saldo sprake is van verbetering van de ruimtelijke kwaliteit van Winterswijk.
De (voormalige) agrarische bedrijfslocatie bestaat uit meerdere grote opstallen nabij een karakteristieke es. De sloop van de in leegstand geraakte veestallen zorgt voor een grote kwaliteitsverbetering an sich. Bij de bouw van een van deze stallen is een deel van de esrand aangetast, deze wordt binnen het onderhavig plan weer in ere hersteld. De toegevoegde waarde van het plan middels onder andere een landschappelijke inpassing is voor het overige reeds toegelicht in paragraaf 2.2. Zo worden een deel van de bedrijfsbebouwing behouden of herbouwd. Gezien voorgaande past het plan binnen het gemeentelijke beleid zoals dat geformuleerd is in de Omgevingsvisie Buitengebied Winterswijk. 3.4.2
Woonvisie Winterswijk 2020 – 2025 De woonvisie geeft weer waar de gemeente Winterswijk zich de komende jaren op wil richten op het gebied wonen. In de woonvisie worden 41 maatregelen benoemd die de gemeente samen met de inwoners en maatschappelijke partners op gaan pakken op het gebied van wonen in de periode tot 2025. De gemeente wil dat iedereen in Winterswijk een passende en duurzame woning kan vinden die aansluit bij zijn of haar woonwensen, nu en in de toekomst. Om dit te realiseren heeft de gemeente verschillende ambities rondom het wonen in Winterswijk. Deze ambities zijn: − Inspelen op verschillende woonwensen; − Energieneutraal 2030;
26
− − − − −
Verbeteren van bestaande woningen; Kwalitatief goede woonomgeving; Het aantal inwoners laten groeien; Voldoende huisvesting voor nieuwe beroepsbevolking; Aantrekkelijk woon-, werk- en leefklimaat op langere termijn.
Nieuwe woningen voor de behoefte met kwaliteit Voor het toevoegen van nieuwe woningen is uitnodigingsplanologie de basis. Nieuwbouwplannen worden getoetst aan het volkshuisvestelijk afwegingskader woningbouw Winterswijk 2019-2025. Toetsing Het voorliggend plan voorziet in de aanpassing van een voormalig agrarisch erf tot woonbestemming. Hierbij wordt de bedrijfswoning en een deel van de bedrijfsgebouwen omgevormd tot reguliere woningen. De rest van de bedrijfsgebouwen wordt gesloopt. Daarnaast worden er twee nieuwe woningen gerealiseerd ter vervanging van de gesloopte bedrijfsbebouwing. In totaal worden 6 nieuwe woningen gerealiseerd in zowel het betaalbare, middel dure als dure koop segment. De tinyhouses zijn zeer geschikt voor starters, waarvoor de behoefte op dit moment het grootst is. Daarnaast worden de bestaande woningen, maar tevens de gehele uitstraling van het erf verbeterd. Het plan is hiermee in lijn met het gegeven in de woonvisie Winterswijk. Zoals aangegeven in de woonvisie wordt het toevoegen van nieuwe woningen getoetst aan het volkshuisvestelijk afwegingskader woningbouw Winterswijk 2019-2025, wat terug komt in paragraaf 3.4.3. 3.4.3
Volkshuisvestelijk Afwegingskader Woningbouw Winterswijk 2019-2025 Het Volkshuisvestelijk Afwegingskader Woningbouw Winterswijk is vastgesteld op 28 juni 2018. Het beoordeelt plannen in de basis op hun bijdrage aan de volkshuisvestelijke ambities van de gemeente Winterswijk, zoals die zijn vastgelegd in het gemeentelijk woonbeleid. De beoordeling van plannen aan de hand van dit afwegingskader is onderdeel van een bredere ruimtelijke afweging, mede op andere beleidsvelden (parkeren, goed woon- en leefklimaat, milieu, groene inpassing, cultuurhistorie, duurzaamheid, levensloop-bestendigheid, etc.). Een positieve beoordeling op dit afwegingskader betekent een positief advies vanuit volkshuisvestelijk oogpunt. Het afwegingskader is een procesinstrument dat wordt toegepast voor de volkshuisvestelijke beoordeling van woningbouwplannen.
Het afwegingskader dient meerdere doelen: − Het komen tot een woningbouwprogramma dat aansluit op de kwalitatieve en kwantitatieve woonbehoeften van verschillende doelgroepen in de gemeente Winterswijk; − Een bijdrage leveren aan het behouden en liefst versterken van de omgevingskwaliteit van de kern Winterswijk, het kerkdorp Meddo, de buurtschappen en het overige buitengebied; − Het behoud van leefbare gemeenschappen, het sociaal en vitaal houden van kernen en buurtschappen; − Het voorkomen / tegengaan van leegstand van woningen of ander incourant vastgoed.
27
Plannen voor de toevoeging van één of twee woningen zijn vrijgesteld van toetsing aan het afwegingskader. Toetsing Het onderhavige plan ziet op de beëindiging van een agrarisch bedrijf en het omzetten van twee bedrijfswoningen naar burgerwoningen. De bedrijfsbebouwing wordt gesloopt en daarvoor in de plaats worden vier nieuwe woningen gerealiseerd. Aangezien sprake is van de toevoeging van meer dan twee woningen dient getoetst te worden aan het afwegingskader. In deze paragraaf wordt daarom getoetst aan de zes kwalitatieve criteria van het afwegingskader. 1. Aansluiten op de kwalitatieve en kwantitatieve woningbehoefte Het initiatief dient in de eerste plaats invulling te geven aan de verwachte kwalitatieve woningbehoefte in de gemeente Winterswijk. Hiervoor dient de AWLO (Achterhoeks Woonwensen en Leefbaarheidsonderzoek) als uitgangspunt. Wanneer hier niet aan wordt voldaan, kan de kwalitatieve behoefte bij plannen in het buitengebied onder andere worden onderbouwd doordat de ‘namen en rugnummers’ van de toekomstige bewoners bekend zijn. Bovendien moet dan worden aangetoond dat in de bestaande voorraad geen alternatief beschikbaar is. Vanuit de AWLO en Woonvisie volgt met name een kwalitatieve vraag naar woningen voor jongeren en jong volwassenen. Het voorliggend plan richt zich op de realisatie van betaalbare tot middel dure koopwoningen.
Twee van de woningen vallen onder de categorie tinyhouses en zijn specifiek bedoeld voor starters. Het voorliggend plan sluit hiermee aan op deze doelgroepen. Tevens wordt op de locatie een ruim, groen en exclusief woonconcept gecreëerd op 2 en een halve kilometer afstand van Winterswijk wat, zoals aangegeven in de regionale woonagenda, jonge huishoudens kan verleiden om in de Achterhoek te komen wonen en werken. De gesplitste woonboerderij of een van de nieuwbouwwoningen zouden hiervoor uitermate geschikt zijn. 2. Levensloopbestendige nieuwbouw voor meerdere doelgroepen De nieuwe en de herbouwde woningen worden levensloop bestendig ingericht. 3. Verduurzaming bebouwde omgeving Voor de bouw van de tinyhouses wordt een deel van de fundering hergebruikt. Daarnaast zullen de nieuwe woningen voldoen aan de BENG normen en zijn ze afgekoppeld van het gas. Ten aanzien van klimaatadaptatie, zal het verhardingspercentage in de toekomstige situatie flink afnemen. Ook wordt op het terrein een wadi gerealiseerd en helpt de groene inrichting en het behoud van het erfbos bij het bestrijden van hittestress. 4. Herbestemming of onttrekken leegstaand vastgoed Op dit moment is de agrarische bebouwing niet meer in gebruik. Door de sloop van voormalige agrarische bedrijfsbebouwing en het herinrichten van het erf, wordt langdurige leegstand van deze bebouwing voorkomen.
Het plan draagt op deze wijze bij aan het voorkomen van leegstand. 5. Ontwikkelingen binnen bestaand bebouwd gebied Dit is bij het voorliggende plan niet van toepassing. 6. Relatie met onttrekken van incourante woningen Dit is bij het voorliggende plan niet van toepassing.
28
Het plan kan op minimaal vier van de kwalitatieve criteria positief worden beoordeeld en voldoet hiermee aan de eisen die worden gesteld aan volkshuisvestelijke kwaliteit. Bovendien levert het plan een bijdrage aan het versterken van de omgevingskwaliteit, welke in paragraaf 2.2 reeds is toegelicht. 3.4.4
Landschapsontwikkelingsplan De gemeenteraad van Winterswijk heeft op 4 november 2009 het Landschapsontwikkelingsplan (LOP) vastgesteld. Het LOP kan worden opgevat als een uitwerking van het Landschapsonderdeel van de Visie Buitengebied. Het LOP is de basis voor de uitvoering van landschapsprojecten en bevat het kader voor de invulling van het 'ja-mits' en 'nee- tenzij' beleid voor 'Waardevolle Landschappen' zoals verwoord in de Structuurvisie Gelderland 2005. De Structuurvisie is inmiddels vervangen door de Omgevingsvisie. Op termijn zal de provinciale ambitie ten aanzien van natuur en landschap worden uitgewerkt in een Gebiedenatlas. Dit is in wezen een actualisering van onder andere het LOP. Het voorliggende initiatief is getoetst aan het LOP.
De hoofddoelstelling van het LOP is het bewaren en bevorderen van de unieke landschappelijke, ecologische en cultuurhistorische waarden die Winterswijk heeft, om een bijdrage te leveren aan: − Versterking van de leefomgeving van bewoners en de waarborging van het cultureel erfgoed voor toekomstige generaties door functies op adequate wijze te situeren, te combineren en vorm te geven; − Stimulering van lokale en regionale alternatieven voor verbetering van het landschap, waarbij samenhang, identiteit, verscheidenheid en beleefbaarheid van het landschap worden versterkt; − Stimulering van particulieren en burgers in het uitvoeren van adequaat beheer van eigendommen, tot participatie in de beleidsuitvoering en tot het nemen van initiatieven als invulling van de eigen verantwoordelijkheid voor het behoud en de versterking van de kwaliteit van de leefomgeving; − Vorming van een helder referentiekader voor de beoordeling van en het stellen van voorwaarden bij ruimtelijk relevante ingrepen vanuit de optiek van landschapskwaliteit. Toetsing Het onderhavig plan voorziet in de functiewijziging van een voormalig agrarisch bedrijf, waarbij een deel van de bestaande bebouwing wordt verbouwd of herbouwd tot burger woning en waarbij tevens twee nieuwe woningen worden gerealiseerd ter compensatie van de gesloopte bedrijfsbebouwing.
Het landschappelijk inpassingsplan is reeds toegelicht in paragraaf 2.2. Het plan past binnen het gemeentelijke beleid zoals dat geformuleerd is in het Landschapsontwikkelingsplan.
3.4.5
Conclusie Voorliggend plan is niet in strijd met het gemeentelijk beleid.
29
4 4.1
Milieu- en omgevingseffecten Milieueffectrapportage Algemeen Voor plannen en activiteiten, die mogelijk belangrijke nadelige gevolgen hebben voor het milieu, kan het noodzakelijk zijn dat een milieueffectrapport wordt opgesteld. In hoofdstuk 7 van de Wet milieubeheer en in het Besluit milieueffectrapportage is dit geregeld. Er is een m.e.r.-plicht voor plannen (planMER) en een m.e.r.-plicht voor besluiten. Een plan is plan-m.e.r.-plichtig als het plan kaders stelt voor m.e.r.-plichtige activiteiten. Toetsing Jurisprudentie wijst uit dat met name de aard en omvang van een project bepalen of gesproken moet worden van een stedelijk ontwikkelingsproject zoals bedoeld in categorie D.11.2 van onderdeel D van de bijlage bij het Besluit milieueffectrapportage. Het voorliggende plan voorziet in de realisatie van 2 nieuwe woningen, de woningsplitsing van de voormalige bedrijfswoning en de omvorming van 3 voormalige bedrijfsgebouwen tot woning, op een locatie waar op basis van het geldende bestemmingsplan een agrarisch bedrijf is toegestaan. Hiervoor word 4.480 m2 aan bedrijfsbebouwing en verhard oppervlak verwijderd. De hoeveelheid aanwezige en toegestane bebouwing neemt in de toekomstige situatie dus af. Deze ontwikkeling is daarmee kleinschalig te noemen en het ruimtebeslag van de toekomstige ontwikkeling is beperkt.
Gelet op de aard en omvang van deze ontwikkeling is er daarom geen sprake van een activiteit zoals genoemd in het Besluit m.e.r. Conclusie Het aspect milieueffectrapportage vormt geen belemmering voor de uitvoerbaarheid van onderhavig plan.
4.2
Bodem Algemeen In het kader van de bestemmingsplanprocedure moet zijn aangetoond dat de bodem en het grondwater geschikt zijn voor het beoogde gebruik. Hiertoe is het uitvoeren van een verkennend milieukundig bodem- en grondwateronderzoek noodzakelijk. Toetsing Vanwege de sloop van de bedrijfsgebouwen van de voormalige agrarische melkveehouderij en de realisatie van nieuwe woningen is een verkennend bodemonderzoek en een onderzoek ‘asbest in bodem’ en ‘asbest in puin’ uitgevoerd 2. Verkennend bodemonderzoek NEN5740 Ter plaatse van de onderzoekslocatie zijn boringen en inspectiegaten uitgevoerd ten behoeve van een bodemonderzoek conform de NEN5740 en NEN5707.
2
DUMEA Milieu. Verkennend Bodemonderzoek, Huppelseweg 21 te Winterswijk Huppel. 2022-436, 23 mei 2023. 30
Gehele locatie In het bovengrondmengmonster BM1 is een lichte verhoging PAK aangetroffen en in het bovengrondmengmonster BM5 is een lichte verhoging koper aangetroffen. In de overige bovengrondmengmonsters en in de ondergrondmengmonsters zijn geen verhogingen aangetroffen. In de grondwatermonsters Pb1wm1 en Pb2wm1 zijn meerdere lichte verhogingen zware metalen aangetroffen. In het grondwatermonster Pb3wm1 is een lichte verhoging benzeen aangetroffen. Tevens is in het grondwatermonster Pb1wm1 een sterke verhoging nikkel aangetroffen en in grondwatermonster Pb2wm1 een matige verhoging nikkel. Naar aanleiding van deze verhogingen zijn de beide bestaande peilbuizen opnieuw bemonsterd. Uit het analysecertificaat van de hermonsters blijkt dat in Pb1wm2 een matige verhoging nikkel is aangetroffen en in Pb2wm2 is een lichte verhoging nikkel aangetroffen. De verhoging nikkel in de grondwatermonsters (Pb1wm1 en Pb1wm2) geven formeel aanleiding voor het laten uitvoeren van en nader onderzoek. Echter zijn er naar onze mening een aantal redenen om af te zien van een nader onderzoek: − Er is geen eenduidige bron voor de verhogingen aan te wijzen; − In de boven- en ondergrond zijn geen verhogingen nikkel aangetroffen. − Zware metalen worden vaker verhoogd aangetroffen in het grondwater en kunnen van nature verhoogd voorkomen. Tevens kunnen zware metalen in concentratie sterk fluctueren.
Gezien de mattige verhoging nikkel in het ondiepe grondwater adviseren wij geen freatisch grondwater op te pompen ten behoeve van consumptieve doeleinden. Verkennend bodemonderzoek NEN5707 "asbest in bodem" & NEN5897 “asbest in puin” Tijdens de maaiveld- inspectie zijn ter plaatse van de onderzoekslocatie geen asbestverdachte materialen op het maaiveld aangetroffen. Gehele locatie Ter plaatse van de locatie zijn meerdere inspectiegaten gegraven, bemonsterd en geanalyseerd op de aanwezigheid van asbest. In de mengmonsters MM1, MM2, MM3, MM5 en MM6 is analytisch geen asbest aangetoond. De mengmonsters MM4 en MM7 zijn licht asbesthoudend; de gewogen asbestgehalten zijn ruim lager dan de toetsingswaarde voor nader asbestonderzoek. Druppelzones Ter plaatse van de druppelzones zijn twee inspectiesleuven gegraven en zijn er mengmonsters samengesteld. Op het maaiveld zijn geen asbestverdachte materialen aangetroffen. De mengmonsters van DZ1 en DZ2 zijn licht asbesthoudend; de gewogen asbestgehalten zijn ruim lager dan de toetsingswaarde voor nader asbestonderzoek.
31
Algemeen Op basis van onderhavig onderzoek wordt een nader bodemonderzoek voor deze locatie niet noodzakelijk geacht. Wel dient het bodemonderzoek aangevuld te worden omdat volgens het advies van de Omgevingsdienst Achterhoek (ODA) het onderzoek niet compleet is (zie bijlage 2). De onderzoekslocatie wordt vanuit milieuhygiënisch oogpunt dan ook nog niet geschikt geacht voor het beoogde gebruik.Als grond van de locatie vrijkomt, moet er rekening mee worden gehouden dat deze niet zonder meer elders toepasbaar is. Op hergebruik van grond is het “Besluit bo- demkwaliteit” van toepassing. De toepassing van grond elders moet worden gemeld via het ‘meldpunt bodemkwaliteit’. Naast het “Besluit bodemkwaliteit” dient opgemerkt te worden dat in het kader van de “Tijdelijk handelingskader voor hergebruik van PFAS houdende grond en baggerspecie” ook onderzoek naar PFAS noodzakelijk is. Conclusie Het aspect bodem vormt vooralsnog een belemmering voor de uitvoerbaarheid van onderhavig plan.