Bestemmingsplan Kottenseweg 79-81 - Toelichting
Tekst van het document
Kottenseweg 79-81
bestemmingsplan Kottenseweg 79-81
Inhoudsopgave
Toelichting
3
Hoofdstuk 1 Inleiding 1.1 Aanleiding 1.2 Ligging plangebied 1.3 Geldend bestemmingsplan 1.4 Leeswijzer
4 4 4 5 6
Hoofdstuk 2 Het plan 2.1 Huidige situatie 2.2 Planbeschrijving
7 7 9
Hoofdstuk 3 Beleidskader 3.1 Rijksbeleid 3.2 Provinciaal beleid 3.3 Regionaal beleid 3.4 Gemeentelijk beleid
13 13 15 19 20
Hoofdstuk 4 Uitvoerbaarheid 4.1 Milieuaspecten 4.2 Cultuurhistorie en archeologie 4.3 Flora en fauna 4.4 Verkeer en parkeren 4.5 Water 4.6 Economische uitvoerbaarheid
26 26 35 36 39 42 45
Hoofdstuk 5 Wijze van bestemmen 5.1 Algemeen 5.2 Dit bestemmingsplan
46 46 47
Hoofdstuk 6 Procedure 6.1 Algemeen 6.2 Verslag artikel 3.1.1. Bro overleg 6.3 Inspraak 6.4 Verslag zienswijzen
49 49 49 49 49
2
Inhoudsopgave (vastgesteld)
bestemmingsplan Kottenseweg 79-81
Toelichting
Toelichting (vastgesteld)
3
bestemmingsplan Kottenseweg 79-81
Hoofdstuk 1 1.1
Inleiding
Aanleiding
Aan Kottenseweg te Winterswijk, zijn de gronden van het landgoed Boerderij 't Elink gevestigd. Het monumentale en cultuurhistorisch waardevolle erf is toe aan een renovatie. Zodoende is het voornemen de gronden te wijzigen en de gebouwen in gebruik te nemen voor een nieuwe passende functie. Om het erf met het monument en cultuurhistorische waarde te behouden en het een waardevolle plek voor de gemeenschap van Winterswijk te maken worden de gronden getransformeerd. Het voornemen betreft om in de bestaande bebouwing kleinschalige verblijfsrecreatie toe te staan, een inwoonsituatie planologisch te regelen, 3 appartementen te realiseren en een kleinschalige ondergeschikte horeca toe te staan. Tevens wordt een nieuwe vrijstaande woning op het erf gerealiseerd. Vorenstaande gaat gepaard met een landschappelijke inpassing van het erf en behoud en versterking van de cultuurhistorische waarde. Het voornemen is niet in overeenstemming met het geldende planologische regime. Een bestemmingsplanherziening is noodzakelijk om aan de gebruiks- en bouwregels te voldoen. De gemeente Winterswijk is voornemens medewerking te verlenen op basis van een partiële herziening. Voorliggend bestemmingsplan voorziet in een passend juridisch-planologisch kader om de voorgenomen uitbreiding mogelijk te maken.
Daarbij wordt aangetoond dat het gewenste plan vanuit ruimtelijk en planologisch oogpunt verantwoord is en in overeenstemming is met een goede ruimtelijke ordening.
1.2
Ligging plangebied
Het plangebied ligt tegen de zuidoostelijke grens van de kern van Winterswijk. Het plangebied bestaat uit het erf van de percelen de Kottenseweg 81, Kottenseweg 79 en de Kottenseweg 79a te Winterswijk. Het plangebied is vanaf de provinciale weg N319 via de Kottenseweg te bereiken. Het plangebied betreft het perceel dat kadastraal bekend staat als Winterswijk, sectie I, perceelnummer 12576. In afbeelding 1.1 is de globale ligging van het plangebied (rode ster) en zijn directe omgeving weergegeven (rood omlijnd).
Afbeelding 1.1: Ligging plangebied en zijn directe omgeving (Bron: Plattekaart.nl)
4
Toelichting (vastgesteld)
bestemmingsplan Kottenseweg 79-81
1.3
Geldend bestemmingsplan
Het plangebied ligt binnen de begrenzing van het bestemmingsplan "Eelink 2012", vastgesteld op 5 juli 2012. Verder geldt tevens het bestemmingsplan 'facetbestemmingsplan parkeren Winterswijk'. Dit bestemmingsplan legt planologisch gezien echter alleen parkeernormen vast. De gronden in het plangebied hebben de volgende bestemmingen en aanduidingen: Enkelbestemming 'Agrarisch'; Enkelbestemming 'Bos'; Enkelbestemming 'Verkeer - Verblijfsgebied; Enkelbestemming 'Wonen - 4' met de bouwaanduiding 'bijgebouwen' en twee bouwvlakken. In afbeelding 1.2 is uitsnede van de verbeelding van het vigerende bestemmingsplan ter plaatse van het plangebied weergegeven.
Afbeelding 1.2: Uitsnede vigerende planologische regime (Bron: ruimtelijkeplannen.nl)
1.3.1
Bestemmingen en aanduidingen
Enkelbestemming 'Agrarisch' De voor 'Agrarisch' aangewezen gronden zijn bestemd voor bestemd voor agrarische bedrijven, een en ander met bijbehorende bebouwing. Uitsluitend bouwwerken ten dienste van de genoemde bestemming mogen worden gebouwd. Enkelbestemming 'Bos' De voor 'Bos' aangewezen gronden zijn bestemd voor de instandhouding en ontwikkeling van natuur- en
Toelichting (vastgesteld)
5
bestemmingsplan Kottenseweg 79-81 landschapswaarden en fiets- en voetpaden. Er mogen alleen bouwwerken ten dienste van de bestemming worden gebouwd. Enkelbestemming 'Verkeer - Verblijfsgebied' De voor 'Verkeer - Verblijfsgebied' aangewezen gronden zijn bestemd voor verkeersdoeleinden ten behoeve van het doorgaande verkeer, met bijbehorende voorzieningen, rijbanen, paden, bermen met beplanting en parkeervoorzieningen. Daarnaast zijn deze gronden bestemd voor bestemmingsverkeer in de vorm van woonstraten en woonpaden, met bijbehorende parkeer-, groen- en speelvoorzieningen en de waterhuishouding en de waterberging. Uitsluitend bouwwerken, geen gebouwen zijnde, ten dienste van de genoemde bestemming mogen worden gebouwd. Enkelbestemming 'Wonen - 4' De voor 'Wonen - 4' aangewezen gronden zijn bestemd voor vrijstaande woningen en praktijk- en kantoorruimten voor de uitoefening van een aan huis verbonden beroep, met dien verstande, dat maximaal 50 m² van de vloeroppervlakte van de woning en de bijgebouwen ten behoeve van deze activiteiten in gebruik mag zijn en dat de woonfunctie in overwegende mate behouden blijft. De toegelaten bebouwing en inrichting dient mede te worden getoetst aan het beeldkwaliteitsplan. Het hoofdgebouw dient binnen het bouwvlak te worden gebouwd met uitzondering van de dakoverstekken. Het aantal woningen bedraagt maximaal één per bouwvlak.
Bijgebouwen zijn uitsluitend toegelaten ter plaatse van de aanduiding 'bijgebouwen'. 1.3.2
Strijdigheid
Het voornemen is in strijd met het geldende bestemmingsplan, aangezien voor de nieuwe woningen, de kleinschalige verblijfsrecreatie, de B&B eenheden en de kleinschalige horecagelegenheid de noodzakelijke gebruik- en bouwmogelijkheden ontbreken. Er is dan ook een bestemmingsplanherziening benodigd om de ontwikkeling mogelijk te maken. Voorliggend bestemmingsplan voorziet hierin, waarbij eveneens wordt aangetoond dat de voorgenomen ontwikkeling in overeenstemming met een goede ruimtelijke ordening is.
1.4
Leeswijzer
Het bestemmingsplan bestaat uit een verbeelding, regels en deze toelichting. De toelichting is opgebouwd uit 6 hoofdstukken. Na dit inleidende hoofdstuk wordt in hoofdstuk 2 het plan beschreven. In hoofdstuk 3 wordt het plan getoetst aan het beleidskader, waarna in hoofdstuk 4 de uitvoerbaarheid van het plan wordt aangetoond aan de hand van relevante milieu- en omgevingsaspecten en de economische uitvoerbaarheid. In hoofdstuk 5 volgt de wijze van bestemmen, waarin uiteen wordt gezet hoe het plan juridisch is vertaald naar de verbeelding en de regels. Tenslotte komen in hoofdstuk 6 de resultaten van de procedure aan de orde.
6
Toelichting (vastgesteld)
bestemmingsplan Kottenseweg 79-81
Hoofdstuk 2
Het plan
2.1
Huidige situatie
2.1.1
Geschiedenis
Het landschap van Winterswijk wordt getypeerd door de reliëfrijke afwisseling van beekdalen, meanderende beken en hogere dekzandruggen met oude essen. De open essen omringt door houtwallen en bossen zorgen voor een kleinschalig en gevarieerd coulisselandschap, dat zeer gewaardeerd wordt door recreanten en bewoners. Het landschap wordt het “oude hoevelandschap” genoemd. Grootschalige ontginning heeft hier nauwelijks plaatsgevonden, doordat de scholtenboeren traditioneel (en terughoudend) waren ingesteld. Dit coulisselandschap is grotendeels behouden gebleven en is ook terug te zien in de omgeving van Winterswijk. Het plangebied ligt op de rand tussen een dekzandrug met essengordel aan de noordwestzijde en een beekdal aan de zuidoostzijde in het oude hoevenlandschap (ook wel kampenlandschap genoemd). Het plangebied betreft de boerderij t' Elink. Rondom de boerderij liggen hoger geleggen (akker)gronden op de es en graslanden. In het verleden lagen de boederijen veel meer opgenomen in het groen. Groenstructuren omsloten de erven, de graslanden en maken het landschap tot het zo gewaardeerde kleinschalige landschap rondom Winterswijk. Die opgaande groenstructuur is door de jaren veelal verdwenen. De boerderijen zijn meer in het zicht komen te liggen en de kleinschaligheid van het landschap is afgenomen.
De relatie tussen de gronden en andere boerderijen behorende bij boerderij 't Elink is nauwelijks nog te herkennen. Er zijn enkele kenmerken van dit het hoevenlandschap die ook terug te vinden zijn in de omgeving van het plangebied: Een grote mate van kleinschaligheid in de weide- en akkergebieden die door de beplanting nader geaccentueerd wordt; De aanwezigheid van veel opgaande begroeiing in de vorm van perceel- en erfbeplanting, bossen, bosjes en houtwallen; Een reeds van nature aanwezig microrelief, dat door de mens nader is geaccentueerd (de glooiende essen en steilranden); De beekdalen; De onregelmatige en vaak ook bochtige perceel- en kavelvormen. 2.1.2
Situatie plangebied
Ter plaatse van het plangebied bevindt zich de oorspronkelijke boerderij (Kottensweg 79), de Viskediek (81) en het oude varkenhuis (Kottensweg 79a). Deze gebouwen stonden vroeger ten dienste van een agrarisch bedrijf. Inmiddels zijn de gebouwen aangepast en worden ze gebruikt als woning. Naast de bovengenoemde gebouwen bevat het perceel nog een aantal gebouwen: de Schoppe, voormalige knechtenwoning en de schapenschuur. Parkeren is voorzien op het erf. Naast de bebouwing bestaan het plangebied uit agrarische gronden, bos en voor een heel klein deel gronden bestemd voor de functie verkeer. In afbeelding 2.1 is de huidige situatie van het plangebied middels een luchtfoto weergegeven. In afbeelding 2.2 zijn foto's van de bestaande gebouwen opgenomen en de locatie van deze gebouwen.
Toelichting (vastgesteld)
7
bestemmingsplan Kottenseweg 79-81
Afbeelding 2.1: Luchtfoto huidige plangebied (Bron: PDOK)
Afbeelding 2.2: Foto's en locatie bestaande gebouwen
8
Toelichting (vastgesteld)
bestemmingsplan Kottenseweg 79-81
2.2
Planbeschrijving
2.2.1
Het plan
Het voornemen bestaat om de boerderij t' Elink toekomstbestendig te maken. De huidige staat van de gebouwen binnen het plangebied, maakt dat financiële investeringen onvermijdelijk zijn. In de huidige vorm zijn deze investeringen financieel niet haalbaar. Om het erf te behouden en het een waardevolle plek voor de gemeenschap van Winterswijk te maken moet het plangebied een transformatie doorgaan. Het plan draagt bij aan het creëren van meerwaarde voor een gerichte doelgroep binnen Winterswijk op het gebied van wonen, voor de bredere Winterswijkse gemeenschap op het gebied van kwaliteit van de leefomgeving en voor de gemeente Winterswijk draagt het initiatief bij aan de doelstellingen op het gebied van onder andere passend wonen, erfgoed, maatschappelijke participatie en recreatie. Het geheel wordt landschappelijk ingepast en met de bebouwing is zorg gedragen dat de cultuurhistorische kwaliteiten op het erf behouden blijven. Hiervoor wordt verwezen naar paragraaf 2.2.2. Het voornemen bestaan concreet uit: Het behouden van de woonfunctie in de boerderij (Kottenseweg 79) en toestaan van een nevenactiviteit zoals ondergeschikte horeca, met een oppervlakte van maximaal 186 m². Dit is de oppervlakte van de 'Deel' en wintertuin, ofterwijl de aanduiding 'horeca' in voorliggend bestemmingsplan. De woning wordt gerenoveerd tot een levensloopbestendige woning en verduurzaamd.
De 'Deel' ofwel de inpandige schuur bij de boerderij wordt gerenoveerd en hierin wordt een gemeenschaps- en ontvangstruimte voor familie, bewoners en bezoekers gerealiseerd. Deze ruimte wordt gebruikt als ontbijtzaal voor de B&B-gasten en gezamenlijke keuken voor bewoners op het erf. Ook wordt deze ruimte gebruikt als theehuis voor bezoekers van het landgoed en van het organiseren van maatschappelijke voorzieningen, zoals workshops en verhuur aan derden. Ter plaatse van deze ruimte is ondergeschikte detailhandel toegestaan van ter plaatse geproduceerde producten. Het realiseren van een woning ter plaatse van het oude Varkenshuis (Kottenseweg 79a). Er is ter plaatse al sprake van een inwoonsituatie. In de nieuwe toekomstige situatie wordt het deel van de woning gerenoveerd en verbouwd naar een zelfstandige woning. Bij het oude Varkenshuis wordt de mestvaalt deels weer opgebroken, zoals dit vroeger is geweest, om meer daglicht in de historische gebouwen te krijgen. In dit gedeelte kunnen ook 2 B&B eenheden komen. Het renoveren van de Schoppe in een woning en de mogelijkheid tot realisatie van kleinschalige verblijfsrecreatie in de Schoppe. Het renoveren en verbouwen van de Viskediek (Kottenseweg 81) naar 3 levensloopbestendige woningen (appartementen). Het behouden van het karakteristieke bijgebouw bij de Viskediek (kippenhok).
Het realiseren van een vrijstaande nieuwbouwwoning op het achtererf. De nieuwbouw bestaat uit één bouwvolume dat passend is bij, en ondergeschikt aan, 't Elink en dat opgaat in het landschap. Het herstellen van de andere bestaande bebouwing. Het in gebruik nemen van de voormalige knechtenwoning als fietsenstalling, berging (onder andere voor vuilnisbakken) en opslag voor de bewoners. Het in gebruik nemen van de schapenschuur als het binnen verblijf van de hobbydieren; Vergroening van het perceel in de vorm van boomgaard, bomenlaan, voedselbos en bloementuin, geïnspireerd op de historische en landschappelijke structuren. Het op gezette tijden openstellen van het rijksmonument om verhalen over deze plek te delen. Het wijzigen van de bestemming 'Wonen - 4' in 'Bos' ter bescherming van de bestaande bomen en groenstructuur. De planologische situatie wordt daarmee in overeenstemming gebracht met de feitelijke situatie; Het wegbestemmen van de enkelbestemming 'Verkeer - Verblijfsgebied'. De planologische situatie wordt daarmee in overeenstemming gebracht met de feitelijke situatie. In de onderstaande tabel geeft een overzicht van de huidige en toekomstige functies van bebouwing: Gebouw
Toelichting (vastgesteld)
Nmmr
Huidige functie
Toekomstige functie
9
bestemmingsplan Kottenseweg 79-81
Boerderijwoning 't Elink
1
Woning
Woning (boerderijwoning) in het hogere segment
Deel/werkschuur binnen 't Elink
1/2
Leegstaand
Ondergeschikte horeca, zoals ontvangstruimte, workshops.
Varkenshuis
2
Woning
Woning (boerderijwoning) in het middel segment / B&B
Schoppe
3
Opbergschuur
Woning of kleinschalige verblijfsrecreatie
Boerderijwoning Viskediek
4
Woning en bijgebouwen 3 wooneenheden (appartementen)
Bijgebouw (Viskediek)
5
Berging
Berging/opslag
Voormalige knechtenwoning
6
Houtopslag
Berging, opslag containers en fietsenstalling
Schapenschuur
7
Leegstaand
Binnen verblijf van hobbydieren
Niet bestaand gebouw
8
n.v.t.
Een vrijstaande woning
In afbeelding 2.3 is de plattegrond van de gewenste situatie weergegeven, waarbij in afbeelding 2.4 ingezoomd is op de bebouwing van het erf.
Afbeelding 2.3: Plattegrond gewenste situatie (Bron: BOO - Buro Ontwerp & Omgeving)
10
Toelichting (vastgesteld)
bestemmingsplan Kottenseweg 79-81
Afbeelding 2.4: Plattegrond gewenste situatie bebouwing (Bron: BOO - Buro Ontwerp & Omgeving )
2.2.2
Landschappelijke inpassing
Het plangebied wordt landschappelijk ingepast. Het landschapsplan is opgenomen in Bijlage 1. Op hoofdlijnen omvat het plan de volgende versterkingen: versterken van de structuur van de erven en tuinen rondom de bebouwing, middels aanplant tuinen; het versterken van de bestaande houtsingels, middels de aanplant van een bomenrij; het toevoegen van recreatieve routes en paden, in combinatie met het vertellen van verhalen omtrent geschiedenis, natuur en educatie. Hieronder wordt dieper ingegaan op de gemaakte keuzes en het landschap. Geschiedenis landschap Boerderij 't Elink, met de omliggende gronden ligt hoger gelegen met (akker)gronden op de es en graslanden direct rondom de boerderij. In het verleden lagen de boerderijen veel meer opgenomen in het groen. Groenstructuren omsloten de erven, de graslanden en maken het landschap tot het zo gewaardeerde kleinschalige landschap rondom Winterswijk. Die opgaande groenstructuur is door de jaren heen verdwenen. De boerderijen zijn meer in het zicht komen te liggen en de kleinschaligheid van het landschap is afgenomen. De relatie tussen de gronden en andere boerderijen behorende bij boerderij 't Elink is nauwelijks nog te herkennen. Ook de landschappelijke structuur liet dit duidelijk zien. Hier ligt
Toelichting (vastgesteld)
11
bestemmingsplan Kottenseweg 79-81 een kans voor de toekomst. Het vertellen van het verhaal van het landschap kan hier een bijdrage in leveren. Landschapsstructuren Het landschap van Winterswijk wordt getypeerd door de reliëfrijke afwisseling van beekdalen, meanderende beken en hogere dekzandruggen met oude essen. De open essen omringt door houtwallen en bossen zorgen voor een kleinschalig en gevarieerd coulisselandschap, dat zeer gewaardeerd wordt door recreanten en bewoners. Dit wordt het oude hoevelandschap genoemd. Grootschalige ontginning heeft hier nauwelijks plaatsgevonden, doordat de scholtenboeren traditioneel (en terughoudend) waren ingesteld. Dit coulisselandschap is grotendeels behouden gebleven en is ook terug te zien in de omgeving van Winterswijk. Er zijn enkele kenmerken van dit oude hoevenlandschap die ook terug te vinden zijn in de omgeving van het plangebied: een grote mate van kleinschaligheid in de weide- en akkergebieden die door de beplanting nader geaccentueerd wordt; de aanwezigheid van veel opgaande begroeiing in de vorm van perceel-en erfbeplanting, bossen, bosjes en houtwallen; een reeds van nature aanwezig microreliëf, dat door de mens nader is geaccentueerd (de glooiende essen en steilranden); de beekdalen; de onregelmatige en vaak ook bochtige perceel- en kavelvormen.
Kenmerken landschapsplan Het nieuwe landschappelijke raamwerk van boerderij 't Elink borduurt voort op de bestaande kenmerken en karakteristieken van het erf. De verdeling tussen Voor en Achter wordt versterkt en de historische landschappelijke structuren worden gebruikt om oude en nieuwe verbindingen te leggen. De houtwallenstructuur van weleer krijgt een nieuwe betekenis. De verbindingen worden gemaakt door een bomenrij van oost naar west. Landschap, erf en omgeving worden met elkaar verbonden. Nieuwe zichtlijnen ontstaan. De bestaande oude eikengroep (de oude apostelen genaamd) wordt hierin opgenomen en vormen de relatie met de geschiedenis en de verhalen die verteld gaan worden. Aangevuld met nieuwe verhalen en nieuwe landschappelijke inpassingen (bomen). Voorerf de pluk- sier- en moestuin Het Voor van het erf, met kenmerkende siertuin, moestuin en pluktuin bevindt zich aan de oostzijde van de lijn tussen Voor en Achter. Dus aan de voorzijde van het erf. Deze huidige open weide wordt verkleind en ingekapseld tussen de gebouwde elementen, de apostelen (oude eikengroep), de bomenrijen en het voedselbos met houtwal helemaal aan de oostzijde.
12
Toelichting (vastgesteld)
bestemmingsplan Kottenseweg 79-81
Hoofdstuk 3
Beleidskader
Voor de volledige landschappelijke inpassing en kwaliteitsverbetering op het erf wordt verwezen naar het Landschapsplan Bijlage 1.
3.1
Rijksbeleid
3.1.1
Nationale omgevingsvisie (NOVI)
3.1.1.1 Algemeen Nederland staat voor grote uitdagingen die van invloed zijn op onze fysieke leefomgeving. Complexe opgaven zoals verstedelijking, verduurzaming en klimaatadaptatie zijn nauw met elkaar verweven. Dat vraagt een nieuwe, integrale manier van werken waarmee keuzes voor onze leefomgeving sneller en beter gemaakt kunnen worden. De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) zorgt voor een gezamenlijke aanpak die leidt tot een duurzaam perspectief voor onze leefomgeving. Dit is nodig om onze doelen te halen en is een zaak van overheid en samenleving. 3.1.1.2 Vier prioriteiten Aan de hand van een toekomstperspectief op 2050 brengt de NOVI de langetermijnvisie in beeld. Op nationale belangen wil het Rijk sturen en richting geven. Dit komt samen in vier prioriteiten. 1. Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie Nederland moet zich aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering. In 2050 is Nederland klimaatbestendig en waterrobuust. Dit vraagt om maatregelen in de leefomgeving, waarmee tegelijkertijd de leefomgevingskwaliteit verbeterd kan worden en kansen voor natuur geboden kunnen worden. In 2050 heeft Nederland daarnaast een duurzame energievoorziening. Dit vraagt echter om ruimte. Door deze ruimte zoveel mogelijk te clusteren, wordt versnippering van het landschap voorkomen en wordt de ruimte zo efficiënt mogelijk benut.
Het Rijk zet zich in door het maken van ruimtelijke reserveringen voor het hoofdenergiesysteem op nationale schaal. 2. Duurzaam economisch groeipotentieel Nederland werkt toe naar een duurzame, circulaire, kennisintensieve en internationaal concurrerende economie in 2050. Daarmee kan ons land zijn positie handhaven in de top vijf van meest concurrerende landen ter wereld. Er wordt ingezet op een innovatief en sterk vestigingsklimaat met een goede quality of life. Belangrijk is wel dat onze economie toekomstbestendig wordt, oftewel concurrerend, duurzaam en circulair. 3. Sterke en gezonde steden en regio's Er zijn vooral in steden en stedelijke regio's nieuwe locaties nodig voor wonen en werken. Het liefst binnen de bestaande stadsgrenzen, zodat de open ruimten tussen stedelijke regio's behouden blijven. Dit vraagt optimale afstemming op en investeringen in mobiliteit. Dit betekent dat voorafgaand aan de keuze van nieuwe verstedelijkingslocaties helder moet zijn welke randvoorwaarden de leefomgevingskwaliteit en -veiligheid daar stelt en welke extra maatregelen nodig zijn wanneer er voor deze locaties wordt gekozen. Zo blijft de gezondheid in steden en regio's geborgd. 4. Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied Er ontstaat een nieuw perspectief voor de Nederlandse landbouwsector als koploper in de duurzame kringlooplandbouw.
Een goed verdienpotentieel voor de bedrijven wordt gecombineerd met een minimaal effect op de omgevingskwaliteit van lucht, bodem en water. In alle gevallen zet het Rijk in op ontwikkeling van de karakteristieke eigenschappen van het Nederlandse landschap. Dit vertegenwoordigt een belangrijke cultuurhistorische waarde. Verrommeling en versnippering, bijvoorbeeld door wildgroei van distributiecentra, is ongewenst en wordt tegengegaan. 3.1.1.3 Afwegingsprincipes De druk op de fysieke leefomgeving in Nederland is zo groot, dat belangen soms botsen. Het streven is combinaties te maken en win-win situaties te creëren, maar dit is niet altijd mogelijk. Soms zijn er scherpe keuzes nodig en moeten belangen worden afgewogen. Hiertoe gebruikt de NOVI drie afwegingsprincipes:
Toelichting (vastgesteld)
13
bestemmingsplan Kottenseweg 79-81 1. Combinatie van functies gaan voor enkelvoudige functies. In het verleden is scheiding van functies vaak te rigide gehanteerd. Met de NOVI wordt gezocht naar maximale combinatiemogelijkheden tussen functies, gericht op een efficiënt en zorgvuldig gebruik van onze ruimte; 2. Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal. Het verschilt tussen gebieden wat de optimale balans is tussen bescherming en ontwikkeling en tussen concurrentiekracht en leefbaarheid. Sommige opgaven en belangen wegen in het ene gebied zwaarder dan in het andere; 3. Afwentelen wordt voorkomen. Het is van belang dat de leefomgeving zoveel mogelijk voorziet in mogelijkheden en behoeften van de huidige generatie inwoners, zonder dat dit ten koste gaat van toekomstige generaties. 3.1.1.4 Toetsing aan de NOVI In voorliggend geval betreft een project waarbij geen nationale belangen in het geding zijn en er is geen sprake van enige belemmering met betrekking tot de prioriteiten zoals verwoord in de NOVI. Bij het uitwerken van het plan zijn de kenmerken en identiteit van het gebied centraal gesteld. Geconcludeerd wordt dat de NOVI geen belemmering vormt voor de in dit bestemmingsplan opgenomen ontwikkeling. 3.1.2
Ladder voor duurzame verstedelijking
3.1.2.1 Algemeen In de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR), de voorloper van de NOVI, is de ladder voor duurzame verstedelijking geïntroduceerd. Deze ladder is per 1 oktober 2012 als motiveringseis in het Besluit ruimtelijke ordening (artikel 3.1.6, lid 2) opgenomen. Doel van de ladder voor duurzame verstedelijking is een goede ruimtelijke ordening door een optimale benutting van de ruimte in stedelijke gebieden. Hierbij geldt een motiveringsvereiste voor het bevoegd gezag als nieuwe stedelijke ontwikkelingen planologisch mogelijk worden gemaakt. Teneinde een ontwikkeling adequaat te kunnen toetsen aan de ladder is het noodzakelijk inzicht te geven in de begrippen 'bestaand stedelijk gebied' en 'stedelijke ontwikkeling'. In het Bro zijn in artikel 1.1.1 definities opgenomen voor: bestaand stedelijk gebied: 'bestaand stedenbouwkundig samenstel van bebouwing ten behoeve van wonen, dienstverlening, bedrijvigheid, detailhandel of horeca, alsmede de daarbij behorende openbare of sociaal culturele voorzieningen, stedelijk groen en infrastructuur'.
stedelijke ontwikkeling: ´ruimtelijke ontwikkeling van een bedrijventerrein of zeehaventerrein, of van kantoren, detailhandel, woningbouwlocaties of andere stedelijke voorzieningen.' 3.1.2.2 Toetsing aan de Ladder Wat betreft de 'Ladder voor duurzame verstedelijking' wordt opgemerkt dat deze van toepassing is bij 'nieuwe stedelijke ontwikkelingen' (3.1.6 Bro). Er zijn inmiddels meerdere gerechtelijke uitspraken geweest over deze begripsdefinitie. Het al dan niet toenemen van het ruimtebeslag is een belangrijk criterium voor het aanmerken van een ontwikkeling als een nieuwe stedelijke ontwikkeling. Indien er wel sprake is van een (geringe) toename van bouwmogelijkheden, dan is doorgaans sprake van een nieuwe stedelijke ontwikkeling. Wat betreft de behoefte wordt verwezen naar paragraaf 3.4.1, waar de ontwikkeling wordt getoetst aan de het gemeentelijke woonbeleid. Met betrekking tot het realiseren van woningen zijn onder meer de uitspraak ABRvS 16 september 2015, ECLI:NL:RVS:2015:2921 van toepassing. Uit deze uitspraken blijkt dat het realiseren van 11 woningen niet wordt gezien als stedelijke ontwikkeling als bedoeld in artikel 1.1.1, eerste lid, aanhef en onder i, Bro. In dit geval worden vijf woningen toegevoegd. Geconcludeerd kan worden dat een verdere toetsing aan de Ladder voor duurzame verstedelijking niet noodzakelijk is.
Het relevante ruimtelijke ordeningsbeleid op rijksniveau staat de ontwikkeling niet in de weg. 3.1.3
Conclusie toetsing van het initiatief aan het rijksbeleid
Geconcludeerd wordt dat er geen sprake is van strijd met het rijksbeleid.
14
Toelichting (vastgesteld)
bestemmingsplan Kottenseweg 79-81
3.2
Provinciaal beleid
3.2.1
Omgevingsvisie Gelderland
3.2.1.1 Algemeen De Omgevingsvisie Gaaf Gelderland, vastgesteld op 19 december 2018 gaat over ‘Gaaf Gelderland’. ‘Gaaf’ is een woord met twee betekenissen. ‘Gaaf’ betekent ‘mooi’ en gaat over wat historisch en landschappelijk gezien heel en mooi en ongeschonden is. Het beschermen waard! Maar ‘Gaaf’ verwijst ook naar dat wat ‘cool’ en nieuw en vernieuwend is; aantrekkelijk voor nieuwe generaties. Het ontwikkelen waard! Beide kanten zijn van toepassing op Gelderland en onlosmakelijk verbonden met de Gelderlanders. Beide aspecten zijn dan ook opgenomen in de Gelderse Omgevingsvisie. In de Omgevingsvisie 'Gaaf Gelderland' is benoemd wat voor de provincie van waarde is en wat moet worden beschermd. Daarnaast geeft de provincie richting aan wat ze willen en ook moeten veranderen en ontwikkelen. In de visie staan de volgende begrippen centraal: gezond, veilig, schoon en welvarend Gelderland. Met gezond en veilig worden een gezonde leefomgeving, schone en frisse lucht, een schoon milieu, een niet vervuilde bodem, voldoende schoon en veilig (drink)water, bescherming van onze flora en fauna gestimuleerd. Daarmee bereidt de provincie zich voor op klimaatverandering, zoals hitte, droogte, bosbranden en overstromingen. Om deze doelen te bereiken moet met name aandacht worden besteed aan verkeersveiligheid en veilige bedrijvigheid.
Met schoon en welvarend worden een dynamisch, duurzaam en aantrekkelijk woon-, werk- en ondernemersklimaat, goed bereikbaar en met een goed functionerende arbeidsmarkt en dito kennis- en onderwijsinstellingen gestimuleerd. Daarmee bereidt de provincie zich voor op het tegengaan van schadelijke uitstoot, afval en uitputting van grondstoffen. Om deze doelen te bereiken moet met name aandacht worden besteed aan het investeren in nieuwe, alternatieve vormen van energie. 3.2.1.2 Woon- en leefomgeving: Dynamisch, divers, duurzaam Om Gelderland voor mensen en bedrijven aantrekkelijk te houden, is de kwaliteit van de leefomgeving van groot belang. Bovendien draagt een goede kwaliteit van de leefomgeving bij aan gezondheid. Goed bereikbare voorzieningen, aansprekende evenementen, unieke cultuurhistorie, inspirerende culturele voorzieningen, een mooie natuur; het is allemaal van belang. Ook goed wonen hoort daarbij. Gelderland heeft op woongebied een bijzondere positie met uiteenlopende woonkwaliteiten, zowel stedelijke als landelijke. De Gelderse streken hebben ieder hun eigen aard, waar mensen zich thuis en verbonden met elkaar voelen. In groeiende Gelderse steden komen veel activiteiten samen. Tegelijkertijd investeert de provincie in een vitaal platteland, juist als daar krimp plaatsvindt.
Om het landschap open, groen en het voorzieningenniveau op peil te houden en leegstand te voorkomen, is bouwen binnen bestaand verstedelijkt gebied ons vertrekpunt. Gelderland geeft de voorkeur aan het benutten van bestaande gebouwen. Gelderland gaat voor concentraties van bebouwing. Pas als er geen andere goede mogelijkheden zijn, breiden we uit aan de randen van onze steden of dorpen. De provincie streeft naar een duurzaam en divers woon- en leefklimaat, dat steeds weet te anticiperen op ontwikkelingen. De ambities zijn als volgt geformuleerd: Gelderland heeft een aanbod aan woningtypen en woonmilieus passend bij de diversiteit aan woningvraag; voor ieder een passende, duurzame woning. We benutten de bestaande bebouwde omgeving optimaal met voldoende ruimte voor klimaatadaptieve maatregelen; Alle nieuwbouw wordt aardgasloos aangelegd en zoveel mogelijk circulair gebouwd. In 2035 zijn alle (bestaande) wijken van het aardgas; Woningen in Gelderland zijn in 2050 klimaatneutraal. Om vorenstaande ambities te realiseren gaat de provincie in overleg met de Gelderse regio's, om zodoende regionale afspraken te maken. 3.2.1.3 Het Gelders Natuurnetwerk (GNN) en de Groene Ontwikkelingszone (GO) Het plangebied is in de provinciale omgevingsvisie gedeeltelijk aangeduid als 'GNN en GO'.
Toelichting (vastgesteld)
15
bestemmingsplan Kottenseweg 79-81
Afbeelding 3.1: Uitsnede PlanMER (bron: gemeente Winterswijk) De provincie spant zich in voor een compact en hoogwaardig stelsel van onderling verbonden natuurgebieden en behoud en versterking van de kwaliteit van het landschap. Het Gelders Natuurnetwerk (GNN) en de Groene Ontwikkelingszone (GO) worden beschermd tegen aantasting van de kernkwaliteiten: dat zijn de natuurwaarden, de potentiële waarden en de omgevingscondities. Het GNN is een samenhangend netwerk van bestaande en te ontwikkelen natuur van internationaal, nationaal en provinciaal belang. Het uitgangspunt is dat in het GNN geen nieuwe initiatieven plaatsvinden, behalve ontwikkelingen van een groot algemeen of provinciaal belang of waarvoor geen alternatieven bestaan. In de GO is ruimte voor economische ontwikkeling in combinatie met een (substantiële) versterking van de samenhang tussen aangrenzende en inliggende natuurgebieden. 3.2.1.4 Toetsing van het initiatief aan de Omgevingsvisie Gelderland Het plangebied ligt binnen het GNN en de GO. Echter wordt binnen het GNN geen nieuwe ontwikkelingen gerealiseerd. In de GO wordt een bestaand gebouw, de Schoppe, verbouwd naar een woning of een kleinschalige verblijfsrecreatie. Voorliggend initiatief voorziet zodoende in het restaureren van een bestaand gebouw in de GO en het geven van een duurzame toekomstbestendige functie van dit gebouw.
De gewenste ontwikkeling gaat gepaard met een sterke kwaliteitsimpuls aan de omgeving en het plangebied waarbij gekeken is naar de specifieke kenmerken van het gebied. Het plangebied wordt dan ook landschappelijk ingepast (2.2.2), waarbij de nadruk ligt op de bestaande groenstructuren en het versterken van deze groenstructuren en de ontstaansgeschiedenis van het plangebied en omliggend landschap. Ook wordt het landgoed met de gewenste ontwikkeling toegankelijk en beleefbaar gemaakt voor gasten en bezoekers. Tot slot wordt gesteld dat het voornemen geen verlies van het GNN of GO mogelijk maakt. Er wordt zelfs een gedeelte van de huidige woonbestemming gewijzigd naar 'Bos' om de bescherming te borgen.
16
Toelichting (vastgesteld)
bestemmingsplan Kottenseweg 79-81
Geconcludeerd wordt dat voorliggend initiatief bijdraagt aan de ambities van de provincie Gelderland. 3.2.2
Omgevingsverordening Gelderland
In de Omgevingsverordening zijn regels (randvoorwaarden) opgenomen passend bij de provinciale aanpak van ambities en doelen uit de Omgevingsvisie. In de Omgevingsverordening is ten aanzien van de functie wonen bepaald dat nieuwe woonlocaties en de daar te bouwen woningen slechts toegestaan zijn wanneer dit past in het Kwalitatief Woonprogramma successievelijk de kwantitatieve opgave wonen voor de betreffende regio. In paragraaf 3.3.1 wordt de ontwikkeling getoetst aan de Regionale Woonagenda Achterhoek. Vanuit de Omgevingsverordening Gelderland zijn de artikelen 2.52, 2.56 en het artikel 2.1 van belang. Artikel 2.52 (beschermen Groene ontwikkelingszone) 1. Voor zover een bestemmingsplan van toepassing is op locaties binnen de Groene ontwikkelingszone, laat het een nieuwe activiteit of ontwikkeling alleen toe als uit onderzoek blijkt dat: a. de kernkwaliteiten of ontwikkelingsdoelen, genoemd in bijlage Kernkwaliteiten Gelders natuurnetwerk en Groene ontwikkelingszone, per saldo en naar rato van de ingreep worden versterkt; en b. de samenhang niet verloren gaat. 2. Gedeputeerde Staten stellen regels vast om de versterking uit te werken. Kernkwaliteiten Groene Ontwikkelzone 'Deelgebied 28 - Winterswijk en Vosseveld' Het plangebied ligt binnen deelgebied 28.
De kernkwaliteiten voor dit gebied zijn: Stedelijk gebied en deels beboste vochtige heideontginningen van het Vosseveld ten oosten van de stad; Onderdeel van Nationaal Landschap Winterswijk; Leefgebied das; Leefgebied steenuil; Leefgebied kamsalamander; Essen ten noorden van de Boven-Slinge; Cultuurhistorische en landschappelijke waarden van de beken, oude ontginningen en kavelpatronen, hakhout, houtwallen, singels en boerderijen; Abiotiek: aardkundige waarden, kwel, bodem, grondwaterreservoir. Voor dit gebied zijn de volgende ontwikkeldoelen gesteld binnen de Groene Ontwikkelzone: Ontwikkeling Vosseveldsbeek, beekoevers, poelen, natte graslanden en moerasjes, bosjes en singels Ontwikkeling biotopen voor reptielen en amfibieën (m.n. kamsalamander) Ontwikkeling uitwisseling met de omgeving en vermindering barrièrewerking N820 en N319 Ontwikkeling intensieve groen-blauwe en recreatieve dooradering Ontwikkeling herkenbaarheid essen Ontwikkeling bosranden en overgangen naar cultuurgronden, heide en schrale graslanden Ontwikkeling biotopen voor vogels van bossen en cultuurgronden Ontwikkeling cultuurhistorische patronen (bijv. ontginningen, houtwallen) en beheersvormen Artikel 2.56 (ontwikkeling in Nationaal landschap) 1.
Een bestemmings-/wijzigingsplan voor gronden binnen een Nationaal landschap maar buiten de Groene ontwikkelingszone, het Gelders natuurnetwerk en de Nieuwe Hollandse Waterlinie, maakt ten opzichte van het op 17 oktober 2014 geldende bestemmingsplan alleen bestemmingen mogelijk die de kernkwaliteiten van een Nationaal Landschap, bedoeld in bijlage Kernkwaliteiten Nationale Landschappen, niet aantasten. 2. In afwijking van het eerste lid zijn activiteiten die deze kernkwaliteiten aantasten alleen mogelijk als: a. er geen reële alternatieven zijn; b. er sprake is van redenen van groot openbaar belang;
Toelichting (vastgesteld)
17
bestemmingsplan Kottenseweg 79-81 c. compenserende maatregelen plaatsvinden ter waarborging van de kernkwaliteiten van de Nationale Landschappen zoals vastgelegd in bijlage Kernkwaliteiten Nationale Landschappen. Artikel 2.1 (regionale woonagenda) Eerste lid: De verantwoordelijkheid om een regionale woonagenda op te stellen, ligt bij de regio’s. De provincie is een betrokken partner en brengt bij elke woonagenda in elk geval de provinciale doelstellingen in: 1. het energieneutraal en klimaatbestendig maken van nieuwe en bestaande woningen; 2. de bestaande woningen aantrekkelijk houden en maken voor nieuwe bewoners; 3. het bouwen van betaalbare, toekomstbestendige en duurzame woningen met aandacht voor flexibel programmeren en flexibele woonvormen. Deze doelen dienen in elke regionale woonagenda terug te komen in meetbare afspraken waarbij de vorm en omvang afhangen van de regionale opgave. Deze opgave verschilt per regio. Elke regio heeft een eigen karakter en ontwikkelt zich anders. Regio’s met een hoge economische en demografische groei bijvoorbeeld, staan voor een heel andere opgave dan regio’s waar krimp plaatsvindt en waar sturen op alleen nieuwbouw niet meer mogelijk is. Ook voor klimaatadaptatie geldt dat de kwetsbaarheden en aanpak daarvan per gemeente en regio verschillen.
Voor het opstellen van een regionale woonagenda hoeft niet strikt vast te worden gehouden aan de WGR-regio’s. Ook andere samenwerkingsverbanden zijn mogelijk, als het maar passend is bij de opgave. Woningmarktgebieden vormen een goed uitgangspunt voor het maken van afspraken. De regionale woonagenda is geen statisch document. Er vinden bestuurlijke overleggen plaats, waarin de stand van zaken rond de afspraken in de regionale woonagenda wordt geagendeerd. De monitoring van de uitvoering en effecten van de afspraken uit de woonagenda’s en de monitoring van de feitelijke ontwikkelingen zijn belangrijk en een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Afhankelijk van de inzichten uit deze monitoring worden de afspraken uit de regionale woonagenda bijgesteld of vindt er een gehele herziening plaats. Tweede lid: Op het moment dat een meerderheid van de gemeenten de afspraken vaststelt, wordt de regionale woonagenda voorgelegd aan Gedeputeerde Staten. Zij gaan over tot vaststelling als de woonagenda wat betreft inhoud en draagvlak recht doet aan de regionale opgave. Bij de beoordeling is het meest recente provinciale beleid het uitgangspunt. Bij voorkeur heeft een regionale woonagenda draagvlak van alle betrokken gemeenten, maar noodzakelijk is dat niet.
Derde lid: Deze bepaling treedt in werking als er nog geen regionale woonagenda is vastgesteld of als de bestaande regionale woonagenda niet meer actueel is en niet geschikt meer is als toetsingskader. Gedeputeerde Staten zullen deze bevoegdheid slechts in het uiterste geval inzetten. Ons streven is dat elke regio altijd beschikt over een actuele, regionale woonagenda en dat deze in partnerschap tot stand komt. Planspecifiek Het plangebied ligt binnen het GNN en de GO. In de GO wordt een bestaand gebouw, de Schoppe, verbouwd naar een woning of een kleinschalige verblijfsrecreatie. Dit nieuwe gebruik is een activiteit die getoetst moet worden aan artikel 2.52. Het plangebied valt binnen de kernkwaliteiten in het deelgebied 28 Winterswijk en Vosseveld. Voor bestemmingsplannen die van toepassing zijn op de GO geldt dat ontwikkelingen alleen plaats kan vinden als wordt aangetoond de GO per saldo en naar rato van de ingreep wordt versterkt en de samenhang niet verloren gaat. Om een voorstel voor versterking van de kernkwaliteiten te kunnen beoordelen, heeft de provincie Gelderland beleidsregels vastgesteld. Daarbij wordt gewerkt met verliesfactoren, impactfactoren en versterkingsmaatregelen. Zodoende is een Landschappelijk inpassingsplan en een berekening van de GO versterking opgesteld en toegevoegd als Bijlage 1 en Bijlage 2 bij deze toelichting.
De uitvoering en instandhouding van het inpassingsplan is middels een voorwaardelijke verplichting geborgd in artikel 9.1 van de planregels. Dit erf en de daarop aanwezige bebouwing zijn een voor Winterswijk belangrijk voorbeeld van een historische boerderij. Dit plan is sterk gericht op het behouden en versterken van zowel de gebouwen als de ongebouwde cultuurhistorie op dit erf. Denk aan het renoveren van het hoofdhuis en de schoppe maar ook aan het behouden en waar mogelijk versterken van de erfbeplanting. Het provinciale ontwikkelingsdoel dat hierbij aansluit is de ontwikkeling van cultuurhistorische patronen
18
Toelichting (vastgesteld)
bestemmingsplan Kottenseweg 79-81 (bijv.ontginningen, houtwallen) en beheersvormen. De gewenste ontwikkeling gaat gepaard met een sterke kwaliteitsimpuls aan de omgeving en het plangebied waarbij gekeken is naar de specifieke kenmerken van het gebied. Het plangebied wordt dan ook landschappelijk ingepast ( 2.2.2), waarbij de nadruk ligt op de bestaande groenstructuren en het versterken van deze groenstructuren en de ontstaansgeschiedenis van het plangebied en omliggend landschap. Aan de oostzijde van het plangebied wordt een bosperceel versterkt met een oppervlakte va circa 2.000 m². Ook wordt het landgoed met de gewenste ontwikkeling toegankelijk en beleefbaar gemaakt voor gasten en bezoekers. In het rapport is de versterkingsopgave en impactfactor bepaald. In totaal dient de vereiste versterking minimaal 87 punten te bedragen. De vorenstaand genoemde maatregelen zorgen gezamenlijk voor 1.590 versterkingspunten, waarmee ruimschoots aan de versterkingsnorm wordt voldaan. Geconcludeerd wordt dan ook dat de landschapsmaatregelen van zodanige omvang en diversiteit zijn dat gesproken kan worden van een versterking, per saldo en naar rato, van de kernkwaliteiten. Voorliggend initiatief wordt onder paragraaf 3.3 en 3.4 getoetst aan het regionale beleid en het gemeentelijk beleid.
Hieruit blijkt dat voorgenomen ontwikkeling past binnen de regionaal afgesproken woonbehoefte en de gemeentelijke woonbehoefte. In voorliggend geval is sprake van een kleinschalige ontwikkeling binnen het Gelders natuurnetwerk, de Groene ontwikkelingszone en het Nationaal landschap. Ontwikkelingen kunnen plaatsvinden indien compenserende maatregelen plaatsvinden ter waarborging van de kernkwaliteiten van de Nationale Landschap. Geconcludeerd wordt dat de ontwikkeling in overeenstemming is met artikel 2.52, 2.56 en artikel 2.2.1.1 van de Omgevingsverordening Gelderland. 3.2.3
Conclusie
Geconcludeerd wordt dat de voorliggende ontwikkeling in overeenstemming is met de Omgevingsvisie en de Omgevingsverordening van de provincie Gelderland.
3.3
Regionaal beleid
3.3.1
Regionale Woonagenda Achterhoek 2023-2030
3.3.1.1 Algemeen In de Achterhoek is het prachtig wonen en heerlijk leven. De regio biedt een rijk en complementair palet aan woningen (112.750 woningen) en woonmilieus: wonen met stedelijke voorzieningen in Doetinchem en Winterswijk, landelijk wonen aan de rand van de Vennebulten of Wolfersveen, aantrekkelijk wonen langs het water van de Oude IJssel of dorps wonen in een van de hechte gemeenschappen in de dorpen en buurtschappen zoals Beltrum, Mariënvelde of Toldijk. Het afwisselende en kleinschalige coulisselandschap in het landelijk gebied van de Achterhoek en rivieren en beken zoals de Aa-strang, de Oude IJssel, de Baakse Beek, de Berkel en de Slinge karakteriseren en verbinden onze buurtschappen, dorpen en steden. ‘Goed wonen in een vitale regio’. Dat is de centrale boodschap van deze regionale woonagenda. Dit betekent dat we bewust kiezen voor extra acties om voldoende en passende woningen voor iedereen te kunnen bieden. En dat we daarnaast de woonopgave nauw en integraal verbinden aan de economischeen gebiedsopgaven in de regio. De komende jaren staan de volgende drie ambities centraal: Een passende woning voor iedereen; Goed wonen voor een gezonde en duurzame Achterhoekse Economie; Wonen als basis voor de leefbaarheid. Om deze ambities te verwezenlijken wordt er goed samengewerkt tussen de overheden, marktpartijen, woningcorporaties en inwoners.
De (regionale ) beleidsdoelen en de aanpak die voor ogen is: 1. 2. 3. 4.
vergroten woningvoorraad en versnelling productie; investeren in kwaliteit bestaande woningvoorraad; de Achterhoek, een plek voor iedereen; wonen als integrale gebiedsopgave.
Toelichting (vastgesteld)
19
bestemmingsplan Kottenseweg 79-81
3.3.1.2 Vergroten woningvoorraad De Achterhoekse woningmarkt staat onder een groeiende druk en de woningtekorten zijn hoog. Steeds meer huishoudens hebben moeite om de gewenste woning te kopen of te huren. Als samenwerkende partijen wordt een hoge urgentie gevoeld om hier iets aan te doen, om de woningvoorraad te vergroten en de productie van woningen te versnellen. Er wordt een woningvraag voorzien tot en met 2030 van 4.800 woningen. De ambitie van de regio is echter om 11.500 extra woningen te realiseren in de Achterhoek. Hiermee gaan we onze woningvoorraad flink en versneld uitbreiden. 3.3.1.3 Toevoegen van woningen Winterswijk Voor de gemeente Winterswijk is gesteld dat er ruimte is voor het realiseren van 900 woningen waarna de ambitie is 950 woningen te realiseren tot 2030. Daarbij is er ruimte voor het realiseren van 220 koopwoningen tot de betaalbaarheidsgrens van 355.000 euro. 3.3.1.4 Planspecifiek Met het voornemen worden nieuwe woningen gerealiseerd in de kern Winterswijk. In de Regionale Woonagenda Achterhoek is gesteld dat er de komende jaren een behoefte is en een hoge ambitie om aan voldoende woningen te voldoen. In paragraaf 3.4 wordt tevens aangetoond dat er sprake is van een kwantitatieve en kwalitatieve behoefte aan de voorgenomen ontwikkeling, binnen de kern Winterswijk. Kortheidshalve wordt hier verwezen naar deze paragrafen.
Geconcludeerd wordt dat het voornemen in overeenstemming is met de regionale woonagenda Achterhoek 2015-2025.
3.4
Gemeentelijk beleid
3.4.1
Woonvisie Winterswijk 2020 - 2025
3.4.1.1 Algemeen De ambitie van de gemeente Winterswijk is dat iedereen in Winterswijk een passende en duurzame woning kan vinden die aansluit bij zijn of haar woonwensen, nu en in de toekomst. Om dit te realiseren heeft de gemeente verschillende ambities rondom het wonen in Winterswijk. Deze ambities zijn: Inspelen op verschillende woonwensen; Energieneutraal 2030; Verbeteren van bestaande woningen; Kwalitatief goede woonomgeving; Het aantal inwoners laten groeien; Voldoende huisvesting voor nieuwe beroepsbevolking; Aantrekkelijk woon-, werk- en leefklimaat op langere termijn. 3.4.1.2 Woningbehoefte Naast het Achterhoeks Woonwensen en leefbaarheidsonderzoek van 2017 heeft Companen onderzoek gedaan naar de mismatch op de Winterswijkse woningmarkt, door het combineren van de verhuisvoorkeuren en de verhuiskeuze in de praktijk. Naast een kwantitatief tekort van ongeveer 100 woningen per jaar is er vooral sprake in een mismatch in de samenstelling van het aanbod naar woningsegment. Zo is de lokale vraag naar eengezinswoningen in de koopsector groter dan het verwachte aanbod. Er is een overschot van vooral ongelijkvloerse huurappartementen. Daarnaast is per doelgroep de woonwensen beschreven, zoals jongeren en ouderen. Bij jongeren speelt dat landelijke huurtoeslagregels maken dat er een duidelijk onderscheid is tussen jongeren tot 23 jaar en vanaf 23 jaar.
Bij ouderen is er interesse voor woonvormen waarbij ouderen elkaar ondersteunen. 3.4.1.3 Mismatch Door het combineren van de verhuisvoorkeuren van starters en huishoudens en de verhuiskeuze in de praktijk heeft Companen geschat wat de jaarlijkse lokale marktvraag is naar uiteenlopende woningmarktsegmenten. Daarnaast is met de inschattingen over verhuisgedrag en bij ouderen ook de 'sterftekans' een inschatting gemaakt van het aantal beschikbare woningen. De lokale marktvraag en het beschikbare aanbod zijn verwerkt in onderstaand overzicht.
20
Toelichting (vastgesteld)
bestemmingsplan Kottenseweg 79-81
Het aantal beschikbare woningen bedraagt op jaarbasis een kleine 900 woningen. De lokale vraag is jaarlijks ongeveer 740 woningen. De lokale woonvraag is wat kleiner dan het aanbod, maar daar komt de vestigingsvraag nog bovenop. Het aandeel verhuisden in Winterswijk bestaat voor 29% van huishoudens van buiten de gemeente (huur + koop). Als de komende jaren 29% van de 900 woningen worden ingevuld door huishoudens buiten de gemeente (29% van 900 woningen = 261 woningen) is de theoretische totale vraag 740 + 261 = 1001 woningen. Kwantitatief is er dan een jaarlijks theoretisch tekort van 100 woningen. Er is echter een grote mismatch in de samenstelling van het aanbod naar woningmarktsegment. De lokale vraag naar eengezinswoningen in de koopsector (zo’n 415) is veel groter dan het verwachte aanbod op dit moment (zo’n 240). Er is een overschot aan ongelijkvloerse huurappartementen en aan eengezinswoningen in de huursector. De overschotten in de huursector zijn in de praktijk niet zo’n probleem; vanuit de regionale markt is namelijk voldoende vraag. Bij gebrek aan beschikbare koopwoningen maken ook lokale huishoudens vaak een keuze om (eerst nog) een huurwoning te betrekken. Toch is hier een reëel risico voor het ongewenst wegtrekken van huishoudens.
Ongeveer één op de zeven huishoudens die een woning zoeken zegt Winterswijk te verlaten als er niet (tijdig) een woning van hun voorkeur beschikbaar is. In de kwaliteit van de beschikbare koopwoningen schuilt ook een reëel risico voor mismatches op de woningmarkt. Naar verwachting zijn van de vrijkomende woningen ongeveer 100 van de 900 woningen afkomstig van oudere bewoners. Bij de eengezinswoningen in de koopsector is het aandeel dat werd bewoond door ouderen omgerekend zelfs 24%. De kans is reëel dat deze woningen moeten worden gemoderniseerd. Een beperkt deel van de vragers naar eengezinswoningen is maar geïnteresseerd in een woning die ingrijpend moet worden opgeknapt. Dit zorgt voor lagere verkoopprijzen en lange verkooptijden. In de huidige marktomstandigheden is er doorgaans na verloop van maanden altijd wel een koper te vinden. Voor de langere termijn (richting 2030) neemt het risico dat deze vrijkomende woningen niet meer voldoen aan de kwaliteitseisen toe. In de verbetering van de bestaande woningvoorraad zoals via de wijkaanpak is dit een belangrijk onderwerp om met bewoners hierover in gesprek te gaan. De lokale vraag naar moderne koop eengezinswoningen met voldoende kwaliteit is dus flink groter dan het aanbod. Voor de woningbouwplannen in Winterswijk is er marktruimte om koop eengezinswoningen te realiseren.
Het alleen realiseren van nieuwe woningen voor ouderen waardoor meer bestaande woningen vrij komen (doorstroming) is onvoldoende om de lokale woonwens in te vullen. De gemeente beoordeeld woningbouwplannen die inspelen op deze mismatch daarom positief als het gaat om de onderbouwing van de behoefte.
Toelichting (vastgesteld)
21
bestemmingsplan Kottenseweg 79-81
3.4.1.4 Planspecifiek Met voorliggend plan worden twee bestaande woningen gerenoveerd en verduurzaamd zodat deze bewoonbaar zijn in de toekomst. Opgemerkt wordt dat hiermee tevens een inwoonsituatie planologisch wordt geborgd. Het voornemen voorziet zodoende in totaal in vier woningen die geschikt zijn voor gezinnen en drie 'appartementen' die levensloopbestendig bestendig zijn. Zodoende zijn deze appartementen geschikt voor zowel jongeren als senioren. De appartementen kunnen daarmee bijdragen aan een doorstroming op de woningmarkt. Senioren kunnen vanuit de gezinswoningen doorstromen naar de appartementen, zodat gezinnen de dan vrijkomende gezinswoningen kunnen bewonen. Geconcludeerd wordt het voornemen naadloos aansluit de woonvisie van de gemeente Winterswijk. 3.4.2
Volkshuisvestelijk Afwegingskader Woningbouw Winterswijk
3.4.2.1 Algemeen Het Volkshuisvestelijk Afwegingskader woningbouw Winterswijk 2023-2026 is een herijking van het Volkshuisvestelijk Afwegingskader Woningbouw Winterswijk 2019-2025. Aanleiding om het afwegingskader van 2019 aan te passen, is dat de gemeente Winterswijk wil inspelen op de actuele woningbehoefte en wil aansluiten bij de afspraken en uitgangspunten van de Regionale Woonagenda Achterhoek 2023-2030 en de afspraken uit de Woondeal Achterhoek 2022-2030. Het afwegingskader kent een puur volkshuisvestelijke insteek. Het beoordeelt plannen in de basis op hun bijdrage aan de volkshuisvestelijke ambities van de gemeente Winterswijk, zoals die zijn vastgelegd in het gemeentelijk woonbeleid. De beoordeling van plannen aan de hand van dit afwegingskader is onderdeel van een bredere ruimtelijke afweging, mede op andere beleidsvelden (parkeren, goed woonen leefklimaat, milieu, groene inpassing, cultuurhistorie, duurzaamheid, etc.). Een positieve beoordeling op dit afwegingskader betekent een positief advies vanuit volkshuisvestelijk oogpunt. Het afwegingskader is een procesinstrument dat wordt toegepast voor de volkshuisvestelijke beoordeling van woningbouwplannen. Het afwegingskader kent de volgende uitgangspunten: Focus op behoefte en kwaliteit, niet op kwantiteit; het afwegingskader gaat uit van het mogelijk maken van kwalitatief goede woningen die aansluiten op de behoefte.
3.4.2.2 Afwegingskader woningbouw Beperkte set volkshuisvestelijke afwegingscriteria op prioritaire thema’s; het afwegingskader richt zich primair op een beperkt aantal prioritaire volkshuisvestelijke thema’s. Onderscheid tussen de ‘Kern Winterswijk’ en ‘Kerkdorp Meddo, de buurtschappen en overig buitengebied’; de opgaven tussen de kern Winterswijk en het kerkdorp Meddo, de buurtschappen en het buitengebied verschillen. In de beoordeling van plannen houdt het afwegingskader rekening met gebiedsspecifieke knelpunten. Heldere conclusies, ruimte voor dialoog; het afwegingskader moet helder zijn in haar conclusie: wanneer wordt een plan in volkshuisvestelijke zin als kansrijk beschouwd en wanneer niet? De beoordeling mag daarbij niet alleen afhangen van de volkshuisvestelijke waardering. Ten aanzien van het afwegingskader van 2019 zijn de belangrijkste wijzigingen: De implementatie van de afspraken uit de regionale woonagenda over betaalbaarheid; Update criterium kwalitatieve woningbehoefte; Aanpassing kwalitatieve criteria duurzaamheid naar klimaatadaptatie, biodiversiteit en biobased bouwen; Vervallen criterium 'onttrekken incourante woningen'; Vervallen hoofdstuk voorzienbaarheid maximale termijn van realisatie met als gevolg intrekking bestemmingsplan voor wonen.
Er zijn 5 criteria opgenomen waaraan getoetst wordt op basis van de factoren 'sterk +2', gemiddeld +1 en zwak 0 punten. Het voorliggend plan voorziet in het restaureren van 2 bestaande woningen en het realiseren van 5
22
Toelichting (vastgesteld)
bestemmingsplan Kottenseweg 79-81 nieuwe woningen. Beoordeling vindt hieronder puntsgewijs plaats. 1. Invulling geven aan kwalitatieve woning behoefte. Een initiatief dient invulling te geven aan de verwachte kwalitatieve woningbehoefte in de gemeente Winterswijk. Hiervoor dient het AWLO als uitgangspunt. Hierin is voor de komende tien jaar aangegeven hoe groot de verwachte vraag per marktsegment zal zijn. Er is een mismatch tussen de verwachte vraag en het verwachte aanbod In Winterswijk tot en met 2030. Dit betreft de volgende woningtypen/segmenten: Appartementen en levensloopbestendige woningen sociale huur. Vanwege toename eenpersoonshuishoudens en veranderende kwaliteitsvraag (kleiner en betaalbaar wonen). Dit betreft zowel jongeren als ouderen. Koop grondgebonden eengezinswoningen tot € 355.000,- en bij voorkeur met een lagere prijs. Dit is een directe vraag van jonge alleenstaanden, stellen en jonge gezinnen. Uit bovenstaande blijkt dat er een tekort wordt verwacht aan kleiner en betaalbare levensloopbestendige appartementen en grondgebonden koopwoningen tot 355.000. Voorliggende ontwikkeling speelt met drie nieuwe gezinswoningen hierop in. Ook worden 3 levensloopbestendige 'appartementen' gerealiseerd. Dit zorgt voor doorstroming op de woningmarkt. Beoordeling: Sterk. 2. Levensloop bestendig bouwen voor meerdere doelgroepen.
Het gaat hierbij om woningen die levensloopbestendig worden gebouwd of in de toekomst eenvoudig levensloopgeschikt gemaakt kunnen worden. Een woning kan als levensloopgeschikt gezien worden als: De indeling van de woning het mogelijk maakt dat alle belangrijke functies op dezelfde bouwlaag gerealiseerd worden (of kunnen worden) of goed bereikbaar zijn door bijvoorbeeld een traplift. De functies zijn: een slaapkamer, woonkamer, keuken, badkamer en toilet. De toegang van de woning kan worden betreden zonder traplopen. Met de gewenste ontwikkeling wordt bestaande bebouwing aangepast en verbouwd. Er worden zodoende 3 nieuwe gezinswoningen gerealiseerd en drie levensloopbestendige appartementen. De gezinswoningen variëren tevens in grote waardoor ze voor verschillende doelgroepen gebruikt kunnen worden. Tevens wordt de bestaande boerderij opnieuw verbouwd. Alle woningen zijn bestempeld als 'levensloopbestendig'. Beoordeling: Sterk 3. Klimaatadaptatie, biodiversiteit en biobased bouwen De uitgangspunten voor klimaatadaptatie: Vanuit elke woning zicht is op minimaal 3 bomen of een groen dak; Het terrein bestaat voor 30% uit schaduw op het heetste moment van de dag (zomerdag 21 juni om 15.30 uur); Het gebouw bevindt zich maximaal 300 meter vanaf een koele verblijfsplek in de gemeente.
De uitgangspunten voor biodiversiteit: Maatregelen voor verblijf/ nestkasten; (Biodivers) groen op daken of aan gevels; (Biodivers) groen in de directe omgeving van een gebouw. Uitgangspunten biobased bouwen: Conceptueel en biobased bouwen zien we als een belangrijke innovatie, net zoals circulair inkopen van bouwmaterialen. Van belang is om materiaalgebruik te reduceren en te verduurzamen in ontwerp. We vragen initiatiefnemers van woningbouwplannen in te zetten op deze thema’s. Samengewerkt kan worden moet de bestaande regionale netwerken zoals Cirkelregio Achterhoek en SamenbiobasedBouwen. Met het voornemen wordt voldaan aan de uitgangspunten voor klimaatadaptatie. Daarnaast is met het plan rekening gehouden met het landschapsplan en beplantingsplan naar de wijze hoe de biodiversiteit vergroot kan worden ter plaatse.
Toelichting (vastgesteld)
23
bestemmingsplan Kottenseweg 79-81
Beoordeling: Sterk. 4. Herbestemming en onttrekken leegstaand vastgoed Plannen die een invulling geven aan leegstaand vastgoed, niet zijnde woningen, worden bij dit criterium positief beoordeeld. Meest wenselijk hierin is dat leegstaand historisch / cultureel erfgoed van een woonfunctie wordt voorzien en daardoor behouden kan blijven. Een andere ontwikkeling die positief wordt beoordeeld is het creëren van wonen in leegstaande panden in de aanloopstraten van het centrum van Winterswijk, passend binnen de detailhandelsvisie van Winterswijk en het karakter van de straat en de omgeving. Er zijn leegstaande panden waarbij behoud van het vastgoed geen nadrukkelijke wens of zelfs onwenselijk is, maar waarbij wel een behoefte bestaat voor een nieuwe invulling van de locatie. Bijvoorbeeld door het creëren van woonruimte. Op het moment dat hierbij de huidige leegstaande bebouwing wordt gesloopt en hiervoor in de plaats woonruimte wordt gerealiseerd, beoordeelt de gemeente dit met een positieve score. Het onttrekken van incourant maatschappelijk of zakelijk vastgoed wordt hier ook toe gerekend. Met de voorliggende ontwikkeling worden bestaand historisch/cultureel erfgoed voorzien van een woonfunctie. De bestaande bebouwing wordt gerenoveerd zodat deze bewoonbaar worden en blijven. De Viskediek wordt verbouwd naar drie appartementen.
Daarnaast wordt de leegstaande Schoppe een toekomstbestendige vervolgfunctie gegeven door het in gebruik te nemen als nieuwe woning (of kleinschalige verblijfsrecreatie). Aan de Kottenseweg 79 wordt tevens een inwoonsituatie planologisch geborgd. Beoordeling: Sterk. 5. Ontwikkeling binnen bestaand stedelijk gebied Het voornemen vindt plaats binnen de bebouwde kom van Winterswijk, waarmee er sprake is van een ontwikkeling binnen bestaand stedelijk gebied. Met het voornemen blijven daarnaast de bestaande groenstructuren behouden en wordt deze middels de landschappelijke inpassing zelfs versterkt. Beoordeling: Sterk. Conclusie: Positieve beoordeling op volkshuisvestelijke kwaliteit Voor een positieve beoordeling van het plan op haar volkshuisvestelijke kwaliteit geldt dat plannen in ieder geval op drie van de kwalitatieve criteria de beoordeling ‘Sterk’ moet hebben gescoord, waar de beoordeling ‘Sterk’ op criterium Invulling kwalitatieve woningbehoefte beoordeling een vereiste is. Hiermee krijgt het een positief volkshuisvestelijk advies. 3.4.2.3 Toetsing van het voornemen aan het afwegingskader Voorliggende ontwikkeling wordt vijfmaal met 'Sterk' beoordeeld, waarmee kan worden geconcludeerd dat er sprake is van een positieve ontwikkeling in het kader van het volkshuisvestelijk afwegingskader.