Bestemmingsplan Kottenseweg 128-132 (geanonimiseerd)
Tekst van het document
Kottenseweg 128-132
bestemmingsplan Kottenseweg 128-132
Inhoudsopgave
Toelichting
5
Hoofdstuk 1 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6
Inleiding Aanleiding Ligging plangebied Omvang van het plangebied Geldend bestemmingsplan Aanpassingen geldend bestemmingsplan Leeswijzer
5 5 6 7 7 9 10
Hoofdstuk 2 2.1
Het plan Planbeschrijving
11 11
Hoofdstuk 3 3.1 3.2 3.3 3.4
Beleidskader Rijksbeleid Provinciaal beleid Regionaal beleid Gemeentelijk beleid
20 20 22 23 23
Hoofdstuk 4 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7
Uitvoerbaarheid Milieuaspecten Cultuurhistorie en archeologie Flora en fauna Verkeer Water Economische uitvoerbaarheid Maatschappelijke uitvoerbaarheid
33 33 38 39 41 41 42 42
Hoofdstuk 5 5.1 5.2
Wijze van bestemmen Algemeen Dit bestemmingsplan
45 45 46
Hoofdstuk 6 6.1 6.2 6.3 6.4
Procedure Algemeen Verslag artikel 3.1.1. Bro overleg Ambtshalve aanpassingen Zienswijzen
47 47 47 47 48
Bijlagen bij de toelichting Bijlage 1 Advies Hekkelman Bijlage 2 Beeldkwaliteit Kottenseweg 130 Bijlage 3 Aanvullend bodemonderzoek Kottenseweg 128-130 Bijlage 4 Aanvullend bodemonderzoek 2 Asbest-actualisatie Bijlage 5 Geluidsonderzoek 2022 Bijlage 6 Besluit Hogere grenswaarde Bijlage 7 Uittreksel Catalogus cultuurhistorisch waardevolle panden: Ensemble Kottenseweg 128-132 Bijlage 8 Advies Adviescommissie Cultuurhistorie Bijlage 9 Quickscan Flora en fauna Bijlage 10 Nader onderzoek Flora en fauna Bijlage 11 Participatieverslag
49 50 59 61 115 152 190
Regels
249
2
193 198 202 224 241
planstatus:vastgesteld
bestemmingsplan Kottenseweg 128-132
Hoofdstuk 1 Inleidende regels Artikel 1 Begrippen Artikel 2 Wijze van meten
250 250 254
Hoofdstuk 2 Bestemmingsregels Artikel 3 Tuin Artikel 4 Verkeer - Verblijfsgebied Artikel 5 Wonen Artikel 6 Waarde - Archeologische verwachting 2 Artikel 7 Waarde - Cultuurhistorie
255 255 256 257 260 263
Hoofdstuk 3 Algemene regels Artikel 8 Anti-dubbeltelregel Artikel 9 Algemene bouwregels Artikel 10 Algemene gebruiksregels Artikel 11 Algemene afwijkingsregels Artikel 12 Algemene wijzigingsregels
264 264 265 266 267 268
Hoofdstuk 4 Overgangs- en slotregels Artikel 13 Overgangsrecht Artikel 14 Slotregel
269 269 270
Bijlagen bij regels Bijlage 1 Bijlage 2 Bijlage 3 Bijlage 4
271 272 274 277 280
planstatus:vastgesteld
Uitwerking voorwaardelijke verplichting Kottenseweg 130 Uittreksel Catalogus cultuurhistorisch waardevolle panden: Kottenseweg 128 Uittreksel Catalogus cultuurhistorisch waardevolle panden: Kottenseweg 132 Verbeelding te slopen onderdelen Kottenseweg 132
3
bestemmingsplan Kottenseweg 128-132
4
planstatus:vastgesteld
bestemmingsplan Kottenseweg 128-132
Toelichting Hoofdstuk 1 1.1
Inleiding
Aanleiding
Op 22 januari 2021 heeft de eigenaar van de maalderij en de daarnaast staande voormalige bedrijfswoning met inwoning het verzoek ingediend het pand Kottenseweg 128-130 alsnog te legaliseren en te bestemmen tot twee zelfstandige wooneenheden. In het geldende bestemmingsplan was dat pand wegbestemd. Het voorste deel (nr. 128) van dit pand is net als de maalderij aangemerkt als karakteristiek, het achterste deel (130) is dat niet. Dat deel is een latere aanbouw en vergund als inwoning, maar in de huidige situatie wordt de aanbouw als zelfstandige woonruimte verhuurd. Er is door de eigenaar een nieuw plan ontwikkeld waarbij er in de maalderij drie eengezinswoningen in twee lagen (maisonnettes) worden voorzien met daar bovenop een appartement. Dit is één woning minder dan in het geldende bestemmingsplan was gepland en toegestaan. Verder wordt het pand aanmerkelijk minder diep dan is toegestaan. Vanwege het kleinere aantal woningen (4 i.p.v. 5) in de maalderij is het verzoek ingediend om het pand 128-130 alsnog te legaliseren en te mogen splitsen in twee zelfstandige woningen. 1.1.1
Principebesluit
Het college van burgemeester en wethouders heeft op 12 juli 2022 besloten in principe medewerking te verlenen aan de herziening van het bestemmingsplan. Voorliggende ruimtelijke onderbouwing maakt de beoogde ontwikkeling planologisch-juridisch mogelijk, dat wil zeggen deze onderbouwing regelt wat nodig is voor een goede ruimtelijke ordening. Concreet wordt de legalisering van het pand Kottenseweg 128-130 en splitsing daarvan in twee zelfstandige woningen toegestaan en wordt het aantal woningen in de maalderij verkleind van vijf naar vier en het bouwvlak verkleind. Woningaantallen Het pand Kottenseweg 128-130 is wegbestemd, omdat ter plaatse 8 parkeerplaatsen zijn gepland voor de 5 woningen in de maalderij en waarschijnlijk ook vanwege de destijds geldende woningbouwcontingentering. In het geldende bestemmingsplan zou het totaal aantal woningen 11 bedragen. Met het verminderen van het aantal woningen in de maalderij van 5 naar 4 en de legalisering van de splitsing van nr. 128-130 is er juridisch sprake van een vermeerdering van 1 woning. Zie verder Legalisering voormalige bedrijfswoning met aanbouw en Maatschappelijke uitvoerbaarheid voor het behoud van het pand Kottenseweg 128-130. 1.1.2
Historie
De toenmalige initiatiefnemer en eigenaar van de bedrijfslocatie op het adres Kottenseweg 132 heeft destijds een verzoek ingediend voor een bestemmingsplanherziening. Het betreft locatie van een voormalige maalderij met de toentertijd bijbehorende bedrijfswoning met inwoning. Het bedrijf is in 1992 opgeheven. Op verzoek van de toenmalige eigenaar is aan dit perceel grotendeels een woonbestemming toegekend en werd uitvoering gegeven aan de ruimtelijke visie die de raad destijds in 2006 had vastgesteld voor dit deel van de buurtschap Brinkheurne. Op 23 februari 2017 heeft de gemeenteraad daarvoor het bestemmingsplan "Kottenseweg 132" vastgesteld. Het plan bestond uit het verbouwen van de maalderij tot 5 appartementen en het bouwen van 3 vrijstaande en 2 aaneen gebouwde woningen. Inmiddels is het plan voor wat betreft de 5 toe te voegen woningen achter de maalderij gerealiseerd. De laatste woning is op 24 juli 2023 gereed gemeld. De verbouw van de maalderij moet nog plaatsvinden. Na verkoop van de kavels heeft de toenmalige eigenaar de (nog niet verbouwde) maalderij en de voormalige bedrijfswoning verkocht aan de huidige eigenaar/initiatiefnemer.
planstatus:vastgesteld
5
bestemmingsplan Kottenseweg 128-132
Foto 1: Huidige situatie
1.2
Ligging plangebied
Het plangebied ligt in het buitengebied op ruim 1,5 kilometer ten zuidoosten van de kern Winterswijk. Het is onderdeel van het buurtschap Brinkheurne. Dit buurtschap kent geen echte kern, de maalderij vormt eigenlijk het hart van een stuk lintbebouwing langs de Kottenseweg. In de directe omgeving staan woningen, een voormalige bakkerij, een winkel en een bouwbedrijf. Het omliggende landschap maakt deel uit van het oud hoevelandschap: Kotten. Het gebied is nog oorspronkelijk en kleinschalig. Het bestaat uit weidegebieden begrenst door houtwallen en bosgebiedjes. Een netwerk van kleine kronkelende wegen dooradert het landschap.
6
planstatus:vastgesteld
bestemmingsplan Kottenseweg 128-132
Afbeelding 1: Ligging
1.3
Omvang van het plangebied
Het totale plangebied is 2.255 m2 groot en betreft (delen van) de percelen Gemeente Winterswijk, Sectie D: nrs. 9541, 9542, 10822 van de initiatiefnemer; nrs. 10585 en 11596 (ged.) van aanliggende eigenaren.
1.4
Geldend bestemmingsplan
Ter plaatse van het plangebied geldt het bestemmingsplan 'Kottenseweg 132', vastgesteld op 23 februari 2017. Het voorliggende plangebied is rood-omrand weergegeven op afbeelding 3.
planstatus:vastgesteld
7
bestemmingsplan Kottenseweg 128-132
Afbeelding 2: Geldend bestemmingsplan met plangebied (rood-omrand) De geldende bestemmingen zijn: Wonen Verkeer - Verblijfsgebied Waarde - Archeologisch verwachting 2 Waarde - Cultuurhistorie De geldende aanduidingen t.p.v. de bestemming Wonen zijn: bouwvlak gestapeld maximum aantal wooneenheden 5 maximum bouwhoogte 12 m 1.4.1
Sloopbepaling in geldend bestemmingsplan
In artikel 5.2.6 van de Specifieke bouwregels van het bestemmingsplan is de volgende bepaling opgenomen: Onverminderd het bepaalde in 5.1 onder a moet de bestaande bedrijfswoning met het huisnummer 128 gesloopt zijn uiterlijk één jaar na het verlenen van de omgevingsvergunning voor de bouw van de vijfde nieuwe grondgebonden woning. Met sub b is bij de vaststelling van het plan in 2017 bedoeld een verplichting op te leggen strekkende tot sloop van de bedrijfswoning. De omgevingsvergunning voor het bouwen van de vijfde nieuwe grondgebonden woning in het plangebied is op 26 januari 2022 verleend (Maalderij 7). Daarnaast zijn de regels als opgenomen in artikel 16 Overgangsrecht relevant.
8
planstatus:vastgesteld
bestemmingsplan Kottenseweg 128-132
1.4.2
Houdbaarheid van de sloopbepaling
Naar aanleiding van het Principebesluit en de reacties van de omwonenden (zie Maatschappelijke uitvoerbaarheid) is juridisch advies gevraagd over: a. de wijze waarop de verbouw van de maalderij afgedwongen zou kunnen worden en; b. de afdwingbaarheid/handhaafbaarheid van de opgenomen verplichtingen in het geldende bestemmingsplan. Dit advies is opgenomen in Bijlage 1. 1.4.2.1 Verbouw maalderij Voor de verbouw van de maalderij bestaat er binnen de huidige Wet ruimtelijke ordening geen mogelijkheid om dat publiekrechtelijk af te dwingen. 1.4.2.2 Verplichtingen in het bestemmingsplan Uit het juridisch advies blijkt volgens de advocaat dat de specifieke bouwregel in artikel 5.2.6 met betrekking tot de sloop van het pand Kottenseweg 128-130 een gebodsbepaling is en geen voorwaardelijke bepaling. Deze lijkt niet handhaafbaar, omdat een gebodsbepaling in strijd is met de Wet ruimtelijke ordening (Wro); de verplichting voor een andere bestemming geldt (staat in de regels voor 'Wonen' maar geldt voor de bestemming 'Verkeer Verblijfsgebied') en daarnaast wordt het pand beschermd door het overgangsrecht. De strijdigheid met de Wro geldt ook voor de andere in de regels voor 'Wonen' opgenomen voorwaardelijke verplichtingen voor de realisering van het inrichtingsplan en de waterberging in respectievelijk artikel 5.4.2 en 5.4.3. De sloopbepaling ex art.
5.2.6 onder b staat in de planregels onder ‘specifieke bouwregels’. Deze regels zijn hierdoor slechts van betekenis voor toetsing van aanvragen om een omgevingsvergunning voor bouwen aan het bestemmingsplan. Op zichzelf kunnen deze geen met het bestemmingsplan strijdig gebruik opleveren. 1.4.2.3 Overgangsrecht Voor bouwwerken: Zoals in Bijlage 1 is geconstateerd valt de woning onder het overgangsrecht, omdat die met vergunning is gebouwd en verbouwd. Uitzondering hierop is de niet meer bruikbare doorgang tussen beide woonruimten. De fysieke afsplitsing is een illegaal handelen, is in strijd met de verleende vergunning en kan daardoor niet onder het overgangsrecht vallen. Voor gebruik: De bewoning van het gehele pand valt niet onder het overgangsrecht, omdat de bewoning langer dan een jaar (van eind 2015 tot eind 2018) onderbroken is geweest. Daarmee is het overgangsrecht komen te vervallen. 1.4.2.4 Het belang van deze analyse voor dit nieuwe bestemmingsplan Deze analyse van de geldende planregel geeft duiding aan de status van die regel in het geldende bestemmingsplan. Dit is echter niet van doorslaggevend belang bij de afwegingen die zijn gemaakt bij de opstelling van dit bestemmingsplan. Er is opnieuw gekeken of er nu, na de door initiatiefnemer gevraagde aanpassing van het plan sprake is van een goede ruimtelijke ordening.
1.5
Aanpassingen geldend bestemmingsplan
1.5.1
Strijdigheid met het bestemmingsplan
Het plan om, in plaats van vijf, vier woningen in de maalderij te realiseren is op zich passend binnen de geldende bestemming. De gewenste compensatie van het aantal door legalisering en splitsing van het pand Kottenseweg 128-130 is echter strijdig met het bestemmingsplan en daarom is een herziening noodzakelijk. Het tot 'Wonen' bestemmen en splitsen van het pand Kottenseweg 128-130 tot twee zelfstandige woningen is in het principebesluit gekoppeld aan de verkleining van het bouwplan in de maalderij en de aanpassing van het inrichtingsplan. Die verkleining en het nieuwe inrichtingsplan moeten ook in het bestemmingsplan vastgelegd worden.
planstatus:vastgesteld
9
bestemmingsplan Kottenseweg 128-132
1.5.2
Afwijkingen van het geldende bestemmingsplan
Na vaststelling van het bestemmingsplan 'Kottenseweg 132' is overgegaan tot verkoop om realisering van het plan te bewerkstelligen. Bij de verkaveling van het plan en de vergunningverlening is echter geen rekening gehouden met de toegekende bestemmingsgrenzen, waardoor het gebruik en de verleende vergunning voor Maalderij 9 niet in overeenstemming zijn met de bestemming; de woning staat gedeeltelijk op de bestemming 'Verkeer Verblijfsgebied'. Dit wordt in dit plan gecorrigeerd, omdat dat mede door de verkleining van het plan voor de maalderij zelf, niet tot een structurele afwijking van het oorspronkelijke plan leidt.
1.6
Leeswijzer
Het bestemmingsplan bestaat uit een verbeelding, Regels met de Bijlagen bij regels en deze Toelichting met de Bijlagen bij de toelichting. De toelichting is opgebouwd uit 6 hoofdstukken. Na dit inleidende hoofdstuk wordt in Hoofdstuk 2 het plan beschreven. In Hoofdstuk 3 wordt het plan getoetst aan het beleidskader, waarna in Hoofdstuk 4 de uitvoerbaarheid van het plan wordt aangetoond aan de hand van relevante milieu- en omgevingsaspecten en de economische en maatschappelijke uitvoerbaarheid. In Hoofdstuk 5 volgt de wijze van bestemmen, waarin uiteen wordt gezet hoe het plan juridisch is vertaald naar de verbeelding en de regels. Tenslotte komen in Hoofdstuk 6 de resultaten van de procedure aan de orde.
10
planstatus:vastgesteld
bestemmingsplan Kottenseweg 128-132
Hoofdstuk 2
Het plan
2.1
Planbeschrijving
2.1.1
Verbouw voormalige maalderij
Het vigerende bestemmingplan is gebaseerd op een concreet schetsplan voor de maalderij, waarbij achter de oorspronkelijke achtergevel nog nieuwbouw plaats zou vinden. De nieuwbouw zou tot op ±13,50 meter van de achter geplande woning (Maalderij 9) komen. De praktijk leert dat die woning (met een rechtmatig verleende omgevingsvergunning voor bouwen) veel dichterbij is gebouwd en de afstand maar ±7,00 meter zou gaan bedragen. De huidige initiatiefnemer wil het plan 5 meter minder diep maken. De afstand naar de achtergelegen woning wordt daarmee ±12,00 meter, wat redelijk in de buurt komt van de oorspronkelijk beoogde afstand tussen beide gebouwen. 2.1.2
Legalisering voormalige bedrijfswoning met aanbouw
2.1.2.1 Inleiding Het pand is in de jaren '60 uitgebreid en verbouwd voor inwoning (2 wooneenheden in 1 bouwkundige woning). Daardoor is het huisnummer 130 aan het pand toegevoegd. In het pand is bij de achtergevel een doorgang gemaakt tussen beide wooneenheden met daarin de trapopgang naar de bovenverdieping van de aanbouw. Dit is op onderstaande afbeelding weergegeven (uitsnede bouwvergunning).
Afbeelding 3: Uitsnede bouwvergunning Beide wooneenheden worden nu echter volledig zelfstandig bewoond, de tussendeur is niet meer bruikbaar (naden zijn dichtgekit). Daarmee is het gebruik in strijd met de verleende bouwvergunning. De eigenaar heeft gevraagd het formeel te mogen splitsen in twee zelfstandige (huur)woningen. 2.1.2.2 Advies Adviescommissie Cultuurhistorie Voorafgaand aan het principebesluit heeft overleg plaatsgevonden over met name het al dan niet aanpassen van de verschijningsvorm van de aanbouw in relatie tot die van het karakteristieke uiterlijk van de oorspronkelijke woning. Uiteindelijk is aan de Adviescommissie Cultuurhistorie hierover advies gevraagd (zie Bijlage 8 Advies Adviescommissie Cultuurhistorie). In het adviesverzoek is de vraag gesteld of de aanbouw aangepast zou moeten worden om qua verschijningsvorm één geheel met nr. 128 te vormen. De Adviescommissie heeft geadviseerd om het verhaal van de uitbreiding van het pand gewoon zichtbaar te houden. Het moet wat hen betreft duidelijk blijven dat het om een karakteristiek pand gaat met een nieuwe aanbouw erachter.
planstatus:vastgesteld
11
bestemmingsplan Kottenseweg 128-132
Zoals de naam al zegt is het een principe-besluit. Dit impliceert dat er omstandigheden kunnen zijn die leiden tot een ander, definitief besluit zoals dat verwoord is in dit bestemmingsplan. 2.1.2.3 Karak teristiek Kottenseweg 128 Het pand is (net als de maalderij) als karakteristiek aangemerkt in het kader van het Erfgoedbeleid. Zie hiervoor Bijlage 7 Uittreksel Catalogus cultuurhistorisch waardevolle panden: Ensemble Kottenseweg 128-132. De waardering van de maalderij (nr. 132) is als volgt beschreven: Van belang vanwege karakteristieke en zeldzame bouwtype, gaafheid van hoofdvorm, materiaalgebruik, gevelindeling en diverse details. Van belang vanwege beeldbepalende ligging direct aan doorgaande weg. Erfensemblewaarde met belendende woningen. In het tweede deel van deze beschrijving (die heeft betrekking op het pand nr. 128) is de reden tot behoud van de woning aangegeven. Het behoud van dit pand was dan ook van zwaarwegend belang om de afweging om met het verzoek tot positief bestemmen en splitsen in te stemmen. Zie verder 3.4.4 Erfgoedverordening. 2.1.2.4 Gevolg juridisch advies Gebruik en/of bebouwing mag alleen onder het overgangsrecht gebracht worden als het de intentie is om de niet meer gewenste situatie binnen de planperiode te beëindigen. Het onder het overgangsrecht plaatsen van het pand nr.
128-130 was qua uitgangspunt vanuit de bestemmingsplanopzet dus ook terecht. Als de conclusie is dat de voor sloop opgenomen bepaling niet houdbaar is, is de situatie veranderd. Op het moment dat het bestemmingsplan zou worden herzien vanwege een andere aanleiding, zou er een verplichting ontstaan om het pand alsnog te legaliseren. Twee keer het overgangsrecht toe passen is juridisch niet toegestaan en een dwingende openbare reden om het pand te onteigenen en te slopen zijn ook niet aanwezig. Wat hier ook van zij, op verzoek van de initiatiefnemer is het mogelijk om met de kennis van nu een nieuwe integrale afweging te maken over een ander plan dan in 2017 bestemd is.Daarnaast blijkt uit paragraaf 2.1.3 dat er een actualisatie nodig is om het bestemmingsplan in overeenstemming te brengen met de verleende omgevingsvergunning voor Maalderij 9. Om de beoogde beeldkwaliteit zoveel mogelijk planologisch te verankeren is een heroverweging van de gehele situatie op zijn plaats. 2.1.2.5 Heroverweging van het principebesluit Het principebesluit In het principebesluit is het college van Burgemeester en wethouders mede vanwege het advies van de Adviescommissie Cultuurhistorie akkoord gegaan met het behoud van het gehele pand en de gevraagde splitsing (zie paragraaf 2.1.2.2).
In het adviesverzoek aan de Adviescommisie Cultuurhistorie is de vraag niet gesteld of het gesloopt zou moeten worden, maar het antwoord op de niet gestelde vraag ligt besloten in het advies om het niet aan te passen aan de kapvorm van het karakteristieke pand nr. 128. Aanleiding tot heroverweging De aanleiding voor de heroverweging van het principebesluit ten aanzien van het behoud van de aanbouw nr. 130 en het advies van de Adviescommissie Cultuurhistorie is aan de ene kant de reacties van de omwonenden in het participatietraject (zie paragraaf 4.7.1 Participatie) en aan de andere kant die van de eigenaar. De aanleiding tot heroverweging is meervoudig: 1. De woning nr. 128 heeft een geschatte inhoud van ±760 m3 en dat is heel fors voor één (sociale)huurwoning en genoeg voor een 2-1-kap, maar er is totaal geen bergruimte bij deze woning. 2. De hoge, brede aanbouw: a. vertelt weliswaar het verhaal van de geschiedenis, maar is door het verdwijnen en zijn context (de loods waar hij tegenaan en deels in was gebouwd) vanuit esthetisch oogpunt en privacy geen aanbouw die nu nog passend is; b. heeft een massa die niet passend kan worden geacht binnen de ruimtelijke opzet van deze ontwikkeling in het buitengebied met de lage naast- en achterliggende bebouwing bestaande uit één laag met een kap (overigens zijn 2 lagen met een kap toegestaan); c.
heeft een behoorlijke impact op de privacy(gevoelens) van de achterliggende woningen vanwege het uitzicht vanaf de bovenverdieping op de tuin van Maalderij 9 en de tuinen daarnaast. Met name de eigenaar van de woning Maalderij 9 kon er op basis van (de intentie van) het bestemmingsplan vanuit gaan
12
planstatus:vastgesteld
bestemmingsplan Kottenseweg 128-132
dat de huidige situatie van tijdelijk aard zou zijn. De tijdelijkheid zou daarbij afhankelijk zijn van de verkooptermijn van de laatste kavel en de vergunningverlening voor de laatste grondgebonden woning aan de Maalderij.
Foto 2: Zijgevel Kottenseweg 128-130
planstatus:vastgesteld
13
bestemmingsplan Kottenseweg 128-132
Foto 3: Bestaande situatie gezien vanuit de tuin van Maalderij 9 Verbouwmogelijkheden Er is gekeken of het karakteristieke deel nr, 128 te verbouwen is tot 2 zelfstandige woningen, om zodoende aan alle drie de punten tegemoet te komen. In principe is die inhoud groot genoeg om twee (huur)woningen in te realiseren. Menige sociale huurwoning heeft de halve inhoud (±380 m3) of kleiner. Uiteraard vergt dat een behoorlijke aanpassing van het pand. Hiermee leek de sloop van nr. 130 en een herinrichting van het pand nr 128 tot twee kleinere woningen een reële mogelijkheid. Voor- en tegenargumenten Aan de ene kant betekenen bovenstaande verbouwmogelijkheden dat het behoud van nr. 130 niet noodzakelijk is om twee (huur)woningen met een 'passende' inhoud te kunnen behouden/realiseren. Aan de andere kant mag in beginsel bij elke woning bijbehorende bebouwing worden opgericht in de vorm van een aanbouw en/of en bijgebouw en dus zou de bebouwing (tot op de perceelsgrens van Maalderij 9 en Kottenseweg 126) weer kunnen toenemen. De beganegrond van de aanbouw en meer zou dus weer herbouwd kunnen worden.
De argumenten voor verbouw zijn niet alleen een afwijking van het principebesluit en het advies van de Adviescommissie Cultuurhistorie, maar vooral door de hiervoor beschreven aanpassingen die leiden tot een forse inperking van de gebruiksruimte in het totale pand en wel om de volgende redenen, die nadien duidelijk zijn geworden: 1. De bovenverdieping van nr. 128 moet verbouwd worden, niet zozeer vanwege de bouwkundige staat (behoudens isolatie) maar wel vanwege de kleine slaapkamers in het pand en het gebrek aan bergruimte. De hele bovenverdieping is nodig om de slaapkamers te vergroten en die op de begane grond in de zijaanbouw te vervangen (zie volgende punt). 2. Die slaapkamer in de voormalige winkelruimte is nodig om te kunnen omvormen tot bergruimte voor nr. 128 omdat die in het huidige pand volledig ontbreekt. 3. In nr. 130 zijn alleen op de bovenverdieping twee slaapkamers en een badkamer en er is geen ruimte die elders onder te brengen vanwege punt 1 en 2. Ook deze woning heeft geen bergruimte. Heroverwegingen De privacy van de omwonenden en de noodzaak voor bergruimte hebben, in relatie tot de vraag aan de Adviescommissie Cultuurhistorie voor het principebesluit, geleid tot de volgende heroverwegingen. De bovenverdieping moet aangepast worden zodat die (visueel) past binnen het stedenbouwkundige
14
planstatus:vastgesteld
bestemmingsplan Kottenseweg 128-132
uitgangspunt van de bebouwing in de omgeving type '1 laag met een kap'. Uitzonderingen hierop zijn de maalderij en het winkelpand van Kottenseweg 126. Bij de aanpassing van de bovenverdieping wordt daarom (in afwijking van het advies) toch uitgegaan van het aanpassen van nr. 130 aan de karakteristiek van nr. 128 door doortrekken van de bestaande kapvorm (mansardekap met goot- en boeidelen) over en om de bovenverdieping van nr. 130. De ramen en de deur in de achtergevel van de bovenverdieping worden, vanwege de waarborging van privacy, vervangen door metselwerk en een nieuw raam minimaal op 1,80 m boven de verdiepingsvloer voor de badkamer. Dit geldt ook voor ramen in de linker zijgevel van de aanbouw (gezien vanaf de achtergevel). De delen die buiten het aangepaste dakvlak op de bovenverdieping vallen worden aangepast naar de sfeer van de bestaande dakkapel op nr. 128 en de aanbouw van nr. 130 (bekleding met zwarte rabatdelen). De zwarte aanbouw kan blijven staan en de 'lege hoek' kan aangevuld worden ten behoeve van een berging. Op afbeelding 4 is de aanpassing weergegeven en in Bijlage 2.
Afbeelding 4: Massa-impressie bestaande en nieuwe situatie Gezien de beperkte oppervlakte van de percelen buiten de bebouwing van beide woningen wordt door de bestemming 'Tuin' op te nemen verdere bebouwing uitgesloten en wordt voldoende buitenruimte gegarandeerd. Zie Bijlage 2 Beeldkwaliteit Kottenseweg 130 en ook paragraaf 5.2.1. 2.1.3
Actualisatie huidig bestemmingsplan
Het geldende bestemmingsplan is gebaseerd op het oorspronkelijke inrichtingsplan dat als bijlage bij dat bestemmingsplan is opgenomen maar niet juridisch is verankerd. Dit plan neemt de actuele verkaveling met bijbehorende vergunde rechten mee en legt nog een belangrijk deel van het beeldkwaliteitsplan vast (open ruimte achter de maalderij). De bestemming 'Wonen' in dit voorliggende bestemmingsplan ligt bij perceel Maalderij 9 op het hele bijbehorende perceel. Een smalle strook, die nu de bestemming 'Verkeer - Verblijfsgebied' heeft, wordt daarmee naar de actualiteit omgezet in 'Wonen' en andersom voor het behoud van het pand Kottenseweg 128-130 en het verplaatsen van de parkeerplaatsen op die plek. De effecten hiervan zijn in de volgende paragraaf beschreven.
planstatus:vastgesteld
15
bestemmingsplan Kottenseweg 128-132
2.1.4
Ruimtelijke inrichting
2.1.4.1 Planologisch vastgelegd inrichtingsplan In het geldende bestemmingsplan is voor de inrichting rondom de maalderij het onderstaande plan vastgelegd. Binnen één jaar na de bouw van de vijfde grondgebonden woning dienden de gezamenlijke buitenterreinen en groenelementen uit het inrichtingsplan uitgevoerd te zijn. Daaronder vallen de acht parkeerplaatsen op de locatie van het pand Kottenseweg 128-130. Nu dit pand blijft staan en het bouwplan voor de maalderij veel kleiner wordt is een nieuw ontwerp van de buitenruimte opgesteld. Zie daarvoor de volgende paragraaf.
Afbeelding 5: Geldend inrichtingsplan rondom de maalderij 2.1.4.2 Nieuw vast te leggen parkeerplan Voor het nieuwe plan is het onderstaande parkeerplan opgesteld. Het pand met de woningen nr. 128-130 blijft bestaan. Wel is een beperkte mogelijkheid aangegeven om de bestaande 'normale' aanbouw op de beganegrond iets uit te breiden om zodoende een bergruimte voor nr, 130 te realiseren, zoals dat bij een bestaande woning gebruikelijk is en mogelijk vergunningvrij is toegestaan.
16
planstatus:vastgesteld
bestemmingsplan Kottenseweg 128-132
Afbeelding 6: Nieuw inrichtingsschets rondom de maalderij 2.1.5
Effectbeschrijvingen en afwegingen
2.1.5.1 Afstand tussen bebouwing maalderij en Maalderij 9 Volgens het geldende inrichtingsplan waarop het bestemmingsplan Kottenseweg 132 is gebaseerd, zou de afstand van de achtergevel van de woningen in de maalderij tot aan de woning Maalderij 9 ±13,70 meter bedragen, zoals op onderstaande uitsnede van het inrichtingsplan is te zien. In werkelijkheid zou die afstand met het geldende bestemmingsplan maar 5 meter kunnen gaan bedragen. Door het nieuwe inrichtingsplan en het gewijzigde plan van de maalderij zoals opgenomen in dit bestemmingsplan wordt de afstand ±12,00 meter en dus ongeveer gelijk aan de gewenste situatie. Door middel van een voorwaardelijke bepaling wordt dit geborgd.
planstatus:vastgesteld
17
bestemmingsplan Kottenseweg 128-132
Afbeelding 7: Uitsnede geldend inrichtingsplan 2.1.5.2 Privacy versus parkeergeluid voor Maalderij 9 Op basis van het geldende bestemmingsplan zou de bestaande woning Kottenseweg 128-130 gesloopt worden en zou pal naast de tuin van Maalderij 9 een parkeerplaats komen. Een bekend hinderaspect van een parkeerplaats is het dichtslaan van deuren van auto's. Door het nieuwe ontwerp en het behoud van het pand Kottenseweg 128-130 verschuift de parkeerplaats tot naast de woning, waardoor de tuin minder belast wordt met het autogeluid. Daar staat tegenover dat er een tuin blijft en dat uitzicht behoud op een 'blinde gevel' op 6 meter van de erfgrens. Met de verplichte 'blinde gevel' wordt er uitzicht op de tuin voorkomen vanuit de visueel verbeterde bovenverdieping van nr. 130. De huidige achtergevel van de aanbouw Kottenseweg 130 blijft op ±4,85 m liggen van die erfscheiding. Hogere bouwwerken tot op de erfscheiding worden uitgesloten. 2.1.5.3 Doorgang fiets-/wandelpad In het oorspronkelijke plan is een fiets-/wandelpad aangegeven van het centrale plein van de nieuwe woningen aan de Maalderij naar de parkeerplaats zodat bewoners 'binnendoor' naar de Kottenseweg kunnen. Dit is ook kadastraal en privaatrechtelijk vastgelegd.
In de huidige situatie zou het pad tussen de zijgevel van Maalderij 9 en een (planologisch toegestane) schuur van 3,00 meter hoog behorende bij de woning in de maalderij een breedte van ±2,80 meter tussen twee gevels hebben over een lengte van ±12,40 meter. Hierdoor kan er een steegje ontstaan dat een onveilig gevoel kan geven. Fysiek zal het pad 1,75 meter breed zijn, omdat het kadastraal niet breder is. Hieronder is de mogelijke huidige planologische situatie weergegeven.
18
planstatus:vastgesteld
bestemmingsplan Kottenseweg 128-132
Foto 4: Luchtfoto met huidige bouwmogelijkheid bijgebouw maalderij In het nieuwe plan wordt de bouwmogelijkheid voor bijgebouwen ingeperkt tot ongeveer de lijn van de achtergevel van nr. 130, waardoor de breedte tussen gebouwen 5,75 m wordt gegarandeerd er geen sprake meer is van een steegje, maar van een doorgang. Hoge schuttingen worden uitgesloten. Dit komt het veiligheidsgevoel van de gebruikers ten goede. 2.1.5.4 Geen herziening van het bestemmingsplan De voorgaande effectbeschrijvingen die in 2.1.5.1 en 2.1.5.3 benoemd zijn zouden los gezien van het pand nr. 128-130 zonder herziening niet bereikt worden, omdat met name de bouwruimte bij de maalderij niet ingeperkt zou worden. Daardoor zouden ook de beoogde ruimtelijke kwaliteit en de beeldkwaliteit van het centrale erf niet bereikt worden. 2.1.6
Conclusie
Geconcludeerd kan worden dat er als gevolg van het nieuwe inrichtingsplan en het nieuwe bestemmingsplan geen grote ruimtelijke wijzigingen zijn ten opzichte van het oorspronkelijk beoogde ruimtelijke opzet, behalve door het behoud van het pand Kottenseweg 128-130. Met het behoud van dat pand wordt echter invulling gegeven aan het gemeentelijk Erfgoedbeleid (zie paragraaf 3.4.4).
planstatus:vastgesteld
19
bestemmingsplan Kottenseweg 128-132
Hoofdstuk 3
Beleidskader
3.1
Rijksbeleid
3.1.1
Nationale omgevingsvisie (NOVI)
3.1.1.1 Algemeen Nederland staat voor grote uitdagingen die van invloed zijn op onze fysieke leefomgeving. Complexe opgaven zoals verstedelijking, verduurzaming en klimaatadaptatie zijn nauw met elkaar verweven. Dat vraagt een nieuwe, integrale manier van werken waarmee keuzes voor onze leefomgeving sneller en beter gemaakt kunnen worden. De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) zorgt voor een gezamenlijke aanpak die leidt tot een duurzaam perspectief voor onze leefomgeving. Dit is nodig om onze doelen te halen en is een zaak van overheid en samenleving. 3.1.1.2 Vier prioriteiten Aan de hand van een toekomstperspectief op 2050 brengt de NOVI de langetermijnvisie in beeld. Op nationale belangen wil het Rijk sturen en richting geven. Dit komt samen in vier prioriteiten. 1. Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie Nederland moet zich aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering. In 2050 is Nederland klimaatbestendig en waterrobuust. Dit vraagt om maatregelen in de leefomgeving, waarmee tegelijkertijd de leefomgevingskwaliteit verbeterd kan worden en kansen voor natuur geboden kunnen worden. In 2050 heeft Nederland daarnaast een duurzame energievoorziening. Dit vraagt echter om ruimte. Door deze ruimte zoveel mogelijk te clusteren, wordt versnippering van het landschap voorkomen en wordt de ruimte zo efficiënt mogelijk benut.
Het Rijk zet zich in door het maken van ruimtelijke reserveringen voor het hoofdenergiesysteem op nationale schaal. 2. Duurzaam economisch groeipotentieel Nederland werkt toe naar een duurzame, circulaire, kennisintensieve en internationaal concurrerende economie in 2050. Daarmee kan ons land zijn positie handhaven in de top vijf van meest concurrerende landen ter wereld. Er wordt ingezet op een innovatief en sterk vestigingsklimaat met een goede quality of life. Belangrijk is wel dat onze economie toekomstbestendig wordt, oftewel concurrerend, duurzaam en circulair. 3. Sterke en gezonde steden en regio's Er zijn vooral in steden en stedelijke regio's nieuwe locaties nodig voor wonen en werken. Het liefst binnen de bestaande stadsgrenzen, zodat de open ruimten tussen stedelijke regio's behouden blijven. Dit vraagt optimale afstemming op en investeringen in mobiliteit. Dit betekent dat voorafgaand aan de keuze van nieuwe verstedelijkingslocaties helder moet zijn welke randvoorwaarden de leefomgevingskwaliteit en -veiligheid daar stelt en welke extra maatregelen nodig zijn wanneer er voor deze locaties wordt gekozen. Zo blijft de gezondheid in steden en regio's geborgd. 4. Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied Er ontstaat een nieuw perspectief voor de Nederlandse landbouwsector als koploper in de duurzame kringlooplandbouw.
Een goed verdienpotentieel voor de bedrijven wordt gecombineerd met een minimaal effect op de omgevingskwaliteit van lucht, bodem en water. In alle gevallen zet het Rijk in op ontwikkeling van de karakteristieke eigenschappen van het Nederlandse landschap. Dit vertegenwoordigt een belangrijke cultuurhistorische waarde. Verrommeling en versnippering, bijvoorbeeld door wildgroei van distributiecentra, is ongewenst en wordt tegengegaan. 3.1.1.3 Afwegingsprincipes De druk op de fysieke leefomgeving in Nederland is zo groot, dat belangen soms botsen. Het streven is combinaties te maken en win-win situaties te creëren, maar dit is niet altijd mogelijk. Soms zijn er scherpe keuzes nodig en moeten belangen worden afgewogen. Hiertoe gebruikt de NOVI drie afwegingsprincipes: 1. Combinatie van functies gaan voor enkelvoudige functies. In het verleden is scheiding van functies vaak te rigide gehanteerd. Met de NOVI wordt gezocht naar maximale combinatiemogelijkheden tussen functies, gericht op een efficiënt en zorgvuldig gebruik van onze ruimte; 2. Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal. Het verschilt tussen gebieden wat de optimale balans is tussen bescherming en ontwikkeling en tussen concurrentiekracht en leefbaarheid. Sommige opgaven en belangen wegen in het ene gebied zwaarder dan in het andere; 3. Afwentelen wordt voorkomen.
Het is van belang dat de leefomgeving zoveel mogelijk voorziet in mogelijkheden 20
planstatus:vastgesteld
bestemmingsplan Kottenseweg 128-132
en behoeften van de huidige generatie inwoners, zonder dat dit ten koste gaat van die van toekomstige generaties. 3.1.1.4 Planspecifiek In voorliggend geval is sprake van een ontwikkeling waarbij geen nationale belangen in het geding zijn en er is geen sprake van enige belemmering met betrekking tot de prioriteiten zoals verwoord in de NOVI. Bij het uitwerken van het plan zijn de kenmerken en identiteit van het plangebied en die van de aanwezige bebouwing centraal gesteld. Geconcludeerd wordt dat de NOVI geen belemmering vormt voor de in dit bestemmingsplan opgenomen ontwikkeling. 3.1.2
Ladder voor duurzame verstedelijking
In de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) is de 'ladder voor duurzame verstedelijking' geïntroduceerd. Op 1 oktober 2012 is de Ladder in werking getreden als motiveringsvereiste onder artikel 3.1.6, tweede lid, van het Besluit ruimtelijke ordening (Bro). Het vormt daarmee een nadere invulling van artikel 3:2 van de Awb. Het Bro bepaalt dat wanneer een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk wordt gemaakt, deze moet worden getoetst aan de ladder voor duurzame verstedelijking. 3.1.2.1 Algemeen De toepassing van de Ladder heeft sinds 2012 tot veel uitspraken geleid bij de Afdeling bestuursrechtspraak Raad van State. Op 1 juli 2017 is daarom de Ladder gewijzigd en vereenvoudigd om de in de praktijk ervaren knelpunten op te lossen en onderzoekslasten te verminderen. Met deze wijziging is beoogd de effectiviteit van het instrument te bevorderen. De 'nieuwe' Ladder bevat geen treden meer, de treden 1 en 2 zijn samengevoegd en trede 3 is geschrapt. De begrippen 'actuele' en 'regionale' zijn geschrapt. De definities zijn verder niet gewijzigd, de huidige lijn in de jurisprudentie blijft hiermee in stand. Daarnaast geldt vanaf 1 juli alleen nog voor ontwikkelingen buiten bestaand stedelijk gebied een uitgebreide motiveringsplicht.
Voordat de ladder voor duurzame verstedelijking wordt toegepast, moet een afweging plaatsvinden of het 'plan' een 'nieuwe stedelijke ontwikkeling' betreft. De Bro definieert het begrip 'stedelijke ontwikkeling' als volgt: “ruimtelijke ontwikkeling van een bedrijventerrein of zeehaventerrein, of van kantoren, detailhandel, woningbouwlocaties of andere stedelijke voorzieningen”. In het Bro is geen ondergrens voor de minimale omvang vastgelegd. Of er dus sprake is van een stedelijke ontwikkeling wordt bepaald door de aard en omvang van de ontwikkeling in relatie tot de omgeving. Voor woningbouwlocaties geldt volgens de overzichtsuitspraak van de Afdeling Raad van State van 28 juni 2017 (ABRvS 28 juni 2017; ECLI:NL:RVS:2017:1724) dat bij meer dan 11 woningen sprake is van een nieuwe stedelijke ontwikkeling. Voor wonen is daarmee gesteld dat er vanaf 12 woningen sprake is van een stedelijke ontwikkeling. Daarnaast volgt uit een uitspraak van 20 april 2016 (ABRvS 20 april 2016; ECLI:NL:RVS:2016:1075) dat wanneer er enkel sprake is van een functiewijziging, het ruimtebeslag een doorslaggevende factor is of er kan worden gesproken van een nieuwe stedelijke ontwikkeling. 3.1.2.2 Planspecifiek De in dit bestemmingsplan opgenomen ontwikkeling omvat het behoud van bestaande bebouwing met enerzijds een bestaande functie 'wonen' (nrs. 128-130) en anderzijds de al vergunde functie 'wonen'.
Het aantal zelfstandige woningen neemt met één toe (splitsing nrs. 128-130). 3.1.3
Nationaal landschap
Op basis van landschappelijke en cultuurhistorische kwaliteiten heeft het Rijk in het verleden een selectie gemaakt van twintig ‘Nationale landschappen’. Het gebied Winterswijk maakte deel uit van deze selectie vanwege de volgende kernkwaliteiten: kleinschalige openheid, groene karakter en microreliëf. Met de vaststelling van de SVIR is het landschapsbeleid losgelaten. De verantwoordelijkheid voor de afstemming tussen verstedelijking en groene ruimte op regionale schaal laat het Rijk over aan de provincies. 3.1.4
Conclusie
Geconcludeerd kan worden dat het plan niet in strijd is met het rijksbeleid.
planstatus:vastgesteld
21
bestemmingsplan Kottenseweg 128-132
3.2
Provinciaal beleid
3.2.1
Omgevingsvisie Gelderland
De Omgevingsvisie Gaaf Gelderland, vastgesteld op 19 december 2019 gaat over ‘Gaaf Gelderland’. ‘Gaaf’ is een woord met twee betekenissen. ‘Gaaf’ betekent ‘mooi’ en gaat over wat historisch en landschappelijk gezien heel en mooi en ongeschonden is. Het beschermen waard! Maar ‘Gaaf’ verwijst ook naar dat wat ‘cool’ en nieuw en vernieuwend is; aantrekkelijk voor nieuwe generaties. Het ontwikkelen waard! Beide kanten zijn van toepassing op Gelderland en onlosmakelijk verbonden met de Gelderlanders. Beide aspecten zijn dan ook opgenomen in de Gelderse Omgevingsvisie. In de Omgevingsvisie 'Gaaf Gelderland' is benoemd wat voor de provincie van waarde is en wat moet worden beschermd. Daarnaast geeft de provincie richting aan wat ze willen en ook moeten veranderen en ontwikkelen. In de visie staan de volgende begrippen centraal: gezond, veilig, schoon en welvarend Gelderland. Met gezond en veilig worden een gezonde leefomgeving, schone en frisse lucht, een schoon milieu, een niet vervuilde bodem, voldoende schoon en veilig (drink)water, bescherming van onze flora en fauna gestimuleerd. Daarmee bereidt de provincie zich voor op klimaatverandering, zoals hitte, droogte, bosbranden en overstromingen. Om deze doelen te bereiken moet met name aandacht worden besteed aan verkeersveiligheid en veilige bedrijvigheid.
Met schoon en welvarend worden een dynamisch, duurzaam en aantrekkelijk woon-, werk- en ondernemersklimaat, goed bereikbaar en met een goed functionerende arbeidsmarkt en dito kennis- en onderwijsinstellingen gestimuleerd. Daarmee bereidt de provincie zich voor op het tegengaan van schadelijke uitstoot, afval en uitputting van grondstoffen. Om deze doelen te bereiken moet met name aandacht worden besteed aan het investeren in nieuwe, alternatieve vormen van energie. Gelderse Ladder Voor een goede afweging van keuzes voor locaties van nieuwe gebouwen, staat de 'Gelderse ladder voor duurzaam ruimtegebruik' centraal. De juridische basis hiervoor is de ladder voor duurzame verstedelijking die het Rijk heeft vastgelegd in het Bro. Dit houdt in dat in bestemmingsplannen die voorzien in een stedelijke ontwikkeling moet worden aangegeven hoe met de ladder is omgegaan (behoefte, bestaand stedelijk gebied, bereikbaarheid). De ambitie is om bij de toepassing van de Gelderse ladder expliciet aandacht te schenken aan de borging van ruimtelijke kwaliteit of kwaliteit van de leefomgeving. Het is van belang dat er een goede match ontstaat tussen de kwaliteiten van het ruimtelijk initiatief en de kwaliteiten van de (uiteindelijk gekozen) locatie en het omliggende gebied. 3.2.2
Omgevingsverordening Gelderland
Op 24 september 2014 (geactualiseerd januari 2023) heeft de provincie Gelderland de Omgevingsverordening Gelderland vastgesteld. In de Omgevingsverordening zijn regels (randvoorwaarden) opgenomen passend bij de provinciale aanpak van ambities en doelen uit de Omgevingsvisie. In de Omgevingsverordening is ten aanzien van de functie wonen bepaald dat nieuwe woonlocaties en de daar te bouwen woningen slechts toegestaan zijn wanneer dit past in het Kwalitatief Woonprogramma successievelijk de kwantitatieve opgave wonen voor de betreffende regio. Aangezien de juridische borging is vastgelegd in het Bro, is de Gelderse Ladder niet nogmaals opgenomen in de Omgevingsverordening. 3.2.2.1 Planspecifiek Omgevingsvisie Gelderland Het plangebied is in de provinciale omgevingsvisie aangeduid als 'Nationaal Landschap'. Deze gebieden zijn de symbolen bij uitstek van het Gelderse cultuurlandschap. Met de voorliggende ontwikkeling wordt het behoud van twee cultuurhistorisch waardevolle panden zeker gesteld. De ontwikkeling gaat vergezeld van een kwaliteitsimpuls bestaande uit de aanpassing van de bestaande aanbouw (nr. 130) en het behoud van een karakteristieke (voormalige bedrijfs)woning in het buitengebied. Geconcludeerd wordt dat de ontwikkeling niet in strijd is met de uitgangspunten zoals gesteld in de Omgevingsvisie en Omgevingsverordening van de provincie Gelderland.
22
planstatus:vastgesteld
bestemmingsplan Kottenseweg 128-132
Gelderse Ladder Het plan is uitvoerbaar met betrekking tot de ladder. Dit aspect is reeds toegelicht in paragraaf 3.1. Omgevingsverordening Gelderland Het plan is met een toename van één woning passend binnen de Omgevingsverordening. Dit is nader toegelicht in paragraaf 3.3.1.
3.3
Regionaal beleid
3.3.1
Regionale Woonagenda 2023-2030
De regionale woonagenda 2023-2030 is begin 2022 tot stand gekomen in samenspraak tussen beleidsmedewerkers, bestuurders, burgers, ondernemers en maatschappelijke organisaties. In deze geactualiseerde regionale woonagenda voor 2023 tot en met 2030 worden de Achterhoekse woonambities en -doelen voor de komende jaren vastgelegd. 'Goed wonen in een vitale regio'. Dat is de centrale boodschap van deze regionale woonagenda. Dit betekent dat bewust wordt gekozen voor extra acties om voldoende en passende woningen voor iedereen te kunnen bieden. En dat daarnaast de woonopgave nauw en integraal wordt verbonden aan de economische- en gebiedsopgaven in de regio. De komende jaren staan de volgende drie ambities centraal: 1. Een passende woning voor iedereen; 2. Goed wonen voor een gezonde en duurzame Achterhoekse economie; 3. Wonen als basis voor de leefbaarheid. Om deze ambities te verwezenlijken wordt samengewerkt aan de woonopgaven. Dat wordt gedaan op de kenmerkende Achterhoekse manier van samenwerking tussen overheden, woningcorporaties, maatschappelijke organisaties, de markt en de inwoners. Dit wordt de komende jaren langs vier regionale programmalijnen gestructureerd: 1. 2. 3. 4.
Vergroten woningvoorraad en versnelling productie; Investeren in kwaliteit bestaande woningvoorraad; De Achterhoek, een plek voor iedereen; Wonen als integrale gebiedsopgave.
3.3.1.1 Planspecifiek De voorliggende ontwikkeling voorziet in de aanpassing van een niet-karakteristieke aanbouw aan een karakteristieke woning en de bouwtechnische splitsing van de (voormalige bedrijfs)woning. In dit plan per saldo één wooneenheid toegevoegd. Deze woning is snel beschikbaar voor een huurder of koper, waardoor niet hoeft te worden gewacht op de realisatie van woningen in de Maalderij. Er wordt ook geinvesteerd in de kwaliteit van de bestaande woning, zodat deze beter in de omgeving past. Daarnaast voorziet het plan in een verkleining van de geldende (ver)bouwmogelijkheden van de maalderij en vervanging van 5 luxe appartementen door drie maisonettewoningen in het middensegment van de woningmarkt en één topappartement erboven. Gelet op de aard en omvang wordt geconcludeerd dat de ontwikkeling niet in strijd is met de Regionale Woonagenda 2023-2030.
3.4
Gemeentelijk beleid
3.4.1
Omgevingsvisie Buitengebied Winterswijk
2.1 Waarop is de visie gebaseerd? Winterswijk, levend icoon van het kleinschalige Nederlandse cultuurlandschap Het landschap van Winterswijk is uniek. We zijn misschien wel het belangrijkste voorbeeld van kleinschalige coulisselandschappen, waar het oosten van ons land door wordt gekenmerkt. Een landschap met vele sporen uit het verleden en het enige Nationale Landschap dat een hele gemeente beslaat. Het landschap kenmerkt zich door rust en ruimte. Maar ons landschap is ook een levend landschap. Een landschap dat niet stilstaat, maar wordt gevormd en aangepast door de inwoners en ondernemers in het landelijke gebied en de buurtschappen. Dit zijn hechte gemeenschappen met een sterke sociale samenhang, die talloze activiteiten en evenementen organiseren.
planstatus:vastgesteld
23
bestemmingsplan Kottenseweg 128-132
Het authentieke van Winterswijk bestaat daarom uit het behoud èn gebruiken van het landschap. We zijn geen museum, maar een gebied waarin wordt geleefd, gewerkt en gerecreëerd. We zien de volgende kwaliteiten als onze kernkwaliteiten: 1. De bijzondere geologische en aardkundige kenmerken. Voorbeeld: de manier waarop en afwisseling waarmee bodemlagen aan de oppervlakte komen. 2. De bijzondere en hoge kwaliteit van het cultuurlandschap, ontstaan door menselijk gebruik in het verleden. Voorbeelden: de vele cultuurhistorisch waardevolle gebouwen, erven en landschapselementen, vaak vervlochten tot kenmerkende ensembles. 3. Ecologische waarden en milieukwaliteit, die zijn ontstaan als gevolg van de opbouw van ons landschap. Voorbeeld: de vier Natura 2000-gebieden: Korenburger Veen, Bekkendelle, Wooldse veen en Willinks Weust. 4. De leefbaarheid in het landelijk gebied die er is als gevolg van de sociale samenhang. Voorbeelden: het intrekkersmaal en de volksfeesten. 5. Het economisch functioneren van het landelijk gebied, die bijdraagt aan de binding van inwoners aan ons gebied en in veel gevallen een (financiële) drager is van de bijzondere kenmerken van het landschap. Voorbeeld: de vele lokaal werkzame bedrijven en ondernemers die ook nog eens sponsor zijn van culturele activiteiten, evenementen en / of sportvereniging.
In hun typisch Winterswijkse mix zijn deze vijf kwaliteiten bepalend voor onze identiteit. En daarom richten onze keuzes zich op: 1. Het veiligstellen, behouden en bevorderen van die kwaliteiten bepalend zijn voor onze identiteit. 2. Het laten van ruimte voor initiatieven die aan die kwaliteiten bijdragen. Cultuurhistorie die leeft: versterk de kwaliteit, voeg er een nieuw hoofdstuk aan toe Ze is zichtbaar in landschap, architectuur, evenementen. Ze is onzichtbaar in waarden, normen, gebruiken. Ze verbindt de mensen en de plekken, het heden en het verleden, en is een koersbepaler voor de toekomst. Cultuurhistorie biedt veel informatie over het verleden en vormt daarmee een belangrijk deel van ons DNA. Door de aanwezigheid van het verleden voelen bewoners zich meer verbonden met hun buurtschap, komen toeristen graag om er te verblijven en te recreëren en vestigen bedrijven en organisaties zich. De geschiedenis van de eigen buurtschap is voor bewoners heel waardevol. Bewoners zijn trots op hun eigen buurtschap en de eigenheid van die buurtschap ligt vaak in de geschiedenis en het karakter van de bebouwing, structuren, landschap maar ook routes, verhalen, omgangsvormen en kunstuitingen. Door een duurzame bestendiging van erfgoed blijft het verleden en de identiteit van een streek voor volgende generaties behouden. Integraal onderdeel van de cultuurhistorie is de archeologie.
6.6 Keuzes die voor alle denkbare initiatieven gelden Keuze 1 Over de basis onder elke beoordeling De eerste en meest fundamentele keuze is: de Omgevingswet stimuleert ons als gemeente om te komen tot een benadering van initiatieven vanuit uit een houding die de wet samenvat als : “ja, mits”. “Ja, mits” betekent in Winterswijk: we maken een initiatief mogelijk als het per saldo bijdraagt aan de omgevingskwaliteit in de gemeente als geheel. Deze keuze heeft meerdere functies: Hij is bruikbaar in situaties waarin de overige keuzes niet voorzien. Hij is een veiligheidsklep om niet te hoeven meewerken aan initiatieven die op veel punten positief uitpakken, maar per saldo negatief uitwerken op onze omgevingskwaliteit (die dus zoals eerder uitgelegd bestaat uit de kernkwaliteiten plus onze identiteit). Omgevingskwaliteit omvat beduidend meer aspecten dan alleen ruimtelijke kwaliteit. Deze keuze benadrukt die breedte. Ook zaken als sociale overwegingen, gezondheid, veiligheid en duurzaamheid wegen mee bij de beoordeling. De keuze is ook een hardheidsclausule. Keuzes 9 Over cultuurhistorische, aardkundige en archeologische waarden a. Cultuurhistorie: er is zo veel meer dan nu zichtbaar is. We zijn trots op het verhaal dat we over Winterswijk vertellen.
En we koesteren waar dat toe geleid heeft: het buitengebied dat sociaal, economisch, fysiek, ecologisch waardevol is en toekomst heeft. Dat verhaal is onze cultuurhistorie. Ons omgevingsbeleid is er mede op gericht dat verhaal te kunnen blijven vertellen doordat er landschappen en artefacten zijn die met dat verhaal onlosmakelijk verbonden zijn en die we graag in stand houden en verbeteren. Daarom weinig beperkingen en veel mogelijkheden om cultuurhistorisch waardevolle gebouwen te hergebruiken, restaureren, herstellen etc. Alleen functies die we expliciet niet bespreekbaar achten of functies die per saldo niet
24
planstatus:vastgesteld
bestemmingsplan Kottenseweg 128-132
bijdragen aan de omgevingskwaliteit sluiten we uit. b. Aardkunde / geologie: we onderscheiden drie klassen aardkundige waarden: hoog (onze keuze: beschermen / niet verstoren), laag (wel bekend maken aan initiatiefnemers, maar ter inspiratie) en middel (herkenbaar en leesbaar laten blijven) c. Archeologie: we onderscheiden alleen plekken met een hoge archeologische verwachting. Meestal is na onderzoek een initiatief wel in te passen of aan te passen, maar bescherming van die plekken staat wel voorop. Ook hiervoor geldt: die plekken worden opgenomen in de Atlas Omgevingskwaliteit. Wat precies wel en niet mag, hangt van de plek en het gebouw af. Dus verder geen verbijzondering van deze keuze. Maar wel ondersteuning door de Atlas Omgevingskwaliteit. Die laat letterlijk zien waar welke waarde te vinden is. Onderdeel daarvan is de Cultuurhistorische Atlas, die we eerder al opgesteld hebben. Dus alle kwaliteiten op het gebied van cultuurhistorie, aardkunde / geologie en archeologie zijn al bekend. 3.4.1.1 Planspecifiek Dit plan geeft invulling aan het behoud van cultuurhistorisch waardevolle gebouwen door een nieuwe functie aan het karakteristieke maalderijgebouw te geven en de bestaande karakteristieke bedrijfswoning te legaliseren. Ook voor wonen is er sprake van een positieve bijdrage aan de omgevingskwaliteit. Dit is nader uitgewerkt in paragraaf 3.4.2. 3.4.2
Woonvisie Winterswijk 2020-2025
De woonvisie geeft weer waar de gemeente Winterswijk zich de komende jaren op wil richten op het gebied van wonen. In de woonvisie worden 40 maatregelen benoemd die de gemeente samen met inwoners en maatschappelijke partners op gaan pakken op het gebied van wonen in de periode tot 2025. De gemeente wil dat iedereen in Winterswijk een passende en duurzame woning kan vinden die aansluit bij zijn of haar woonwensen, nu en in de toekomst. Om dit te realiseren hebben heeft de gemeente verschillende ambities rondom het wonen in Winterswijk. Deze ambities zijn: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.
Inspelen op verschillende woonwensen; Energieneutraal 2030; Verbeteren van bestaande woningen; Kwalitatief goede woonomgeving; Het aantal inwoners laten groeien; Voldoende huisvesting voor nieuwe beroepsbevolking; Aantrekkelijk woon-, werk- en leefklimaat op langere termijn.
3.4.2.1 Planspecifiek In de gemeentelijke Woonvisie Winterswijk 2020-2025 Passend en duurzaam wonen in Winterswijk is de ambitie uitgesproken dat iedereen in Winterswijk een passend een duurzame woning kan vinden die aansluit bij zijn of haar woonwensen, nu en in de toekomst. De gemeente wil inspelen op de verschillende woonwensen, van jong tot oud en in de kern, wijken, de buurtschappen en het buitengebied. Door het behouden van de twee woningen blijven twee goedkope / betaalbare woningen behouden in het buitengebied van Winterswijk. Vanwege de oppervlakte van de woningen en/of de oppervlakte van de bijbehorende buitenruimte is de verwachting dat deze woningen betaalbaar blijven. Betaalbaar conform de uitgangspunten van de Regionale Woonagenda Achterhoek 2023-2030. Dit woningaanbod is in het buitengebied van Winterswijk zeer beperkt aanwezig. Zoals omschreven in de regionale woonagenda is de woningmarkt in de Achterhoek in de afgelopen jaren fors aangetrokken en is de betaalbaarheid van de woonlasten fors afgenomen. Behoud van deze woningen is daarom van belang om op deze ontwikkeling in te spelen. De woonvisie verwijst naar het volkshuisvestelijk afwegingskader, waar woningbouwplannen in worden getoetst. 3.4.3
Volkshuisvestelijk Afwegingskader Woningbouw Winterswijk 2023-2026
Het Volkshuisvestelijk afwegingskader woningbouw Winterswijk 2023-2026 is een herijking van het Volkshuisvestelijk Afwegingskader Woningbouw Winterswijk 2019-2025. Met dit instrument beoordeelt de gemeente of woonplannen aan een aantal punten voldoen. Denk aan levensloopbestendig bouwen, herbestemming leegstaand vastgoed en klimaatadaptatie, biodiversiteit en biobased bouwen. Het afwegingskader kent een puur volkshuisvestelijke insteek. Het beoordeelt plannen in de basis op hun bijdrage aan de volkshuisvestelijke ambities van de gemeente Winterswijk, zoals die zijn vastgelegd in het gemeentelijk woonbeleid. De beoordeling van plannen aan de hand van dit afwegingskader is onderdeel van een bredere planstatus:vastgesteld
25
bestemmingsplan Kottenseweg 128-132
ruimtelijke afweging, mede op andere beleidsvelden (parkeren, goed woon- en leefklimaat, milieu, groene inpassing, cultuurhistorie, duurzaamheid, etc.). Het afwegingskader is een procesinstrument dat wordt toegepast voor de volkshuisvestelijke beoordeling van plannen. Het afwegingskader dient meerdere doelen: 1. Het komen tot een woningbouwprogramma dat aansluit op de kwalitatieve en kwantitatieve woonbehoeften van verschillende doelgroepen in de gemeente Winterswijk. 2. Een bijdrage leveren aan het behouden en liefst versterken van de omgevingskwaliteit van de kern Winterswijk, het kerkdorp Meddo, de buurtschappen en het overige buitengebied. 3. Het behoud van leefbare gemeenschappen, het sociaal en vitaal houden van kernen en buurtschappen. 4. Het voorkomen / tegengaan van leegstand van woningen of ander incourant vastgoed. Volgens twee opvolgende stappen beoordeelt de gemeente in hoeverre nieuwe plannen aansluiten bij de volkshuisvestelijke ambities en uitgangspunten. Het gaat om de volgende stappen: 1. Basisprincipes. 2. Kwalitatieve toets. 3.4.3.1 Planspecifiek Het plan betreft een toevoeging van één woning. Om deze reden is het plan op grond van het afwegingskader akkoord omdat minder dan twee woningen worden toegevoegd. 3.4.4
Erfgoedverordening
Het gemeentelijk erfgoedbeleid is verandert. Vooral Erfgoedwet en de verwachte invoering van de Omgevingswet stimuleren hebben tot een meer integraal gemeentelijk erfgoedbeleid geleid, als de erkenning dat erfgoed een integraal onderdeel is van (de kwaliteit van) de fysieke leefomgeving. De Erfgoedverordening is in 2019 aangepast vanwege de invoering van de nieuwe Erfgoedwet, die overigens al per 1 juli 2016 is ingevoerd. Naast de Erfgoedwet wordt besluitvorming over cultureel erfgoed in de fysieke leefomgeving straks geregeld via de Omgevingswet. De Erfgoedwet anticipeert op de invoering van deze Omgevingswet door overgangsrecht als gevolg waarvan delen van de Monumentenwet 1988 van kracht blijven, tot de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Daarom is deze verordening zowel gebaseerd op de Erfgoedwet als op de Monumentenwet 1988. De gemeenteraad heeft het Erfgoedbeleid op 19 december 2019 vastgesteld. Onderdelen daarin zijn: 1. Cultuurhistorisch waardevolle panden en 2. Archeologie Van belang voor het bestemmingsplan is het volgende hoofdstuk: Hoofdstuk 8 Instandhouding bovengrondse cultuurhistorische waarden Artikel 24 Bestemmingsplannen a.
In de toelichting op een bestemmingsplan wordt ten minste opgenomen: een beschrijving van de bovengrondse cultuurhistorische waarden en monumenten in en de directe omgeving van het plangebied volgens een door het college vastgestelde werkwijze; zo nodig een beschrijving van de wijze waarop met de in het gebied aanwezige bovengrondse cultuurhistorische waarden of monumenten rekening is gehouden; een beschrijving van de wijze waarop rekening is gehouden met overige waarden van de in het plan begrepen gronden en de verhouding tot het aangrenzende gebied. b. Het college vraagt, voor de behandeling in de raad, advies aan de Adviescommissie Cultuurhistorie Winterswijk ten aanzien van de juiste weging van cultuurhistorische waarden. c. Het college vraagt voor de toelichting als bedoeld in het eerste lid de Adviescommissie Cultuurhistorie Winterswijk om advies. In de volgende paragrafen wordt nader ingegaan op de Cultuurhistorisch waardevolle panden en de archeologie.
26
planstatus:vastgesteld
bestemmingsplan Kottenseweg 128-132
3.4.4.1 Cultuurhistorisch waardevolle panden In het bestemmingsplan 'Integrale herziening buitengebied Winterswijk' zijn karakteristieke gebouwen voorzien van de dubbelbestemming 'Waarde - Cultuurhistorie'. Op basis van de MIP-lijst (het Monumenten Inventarisatie Project) is bepaald dat deze panden waardevol genoeg zijn om te behouden. Hiervoor is een regeling opgenomen in het bestemmingsplan. In de regels is voor de karakteristieke panden bepaald dat (gedeeltelijke) sloop gebonden is aan de voorwaarde dat getoetst wordt of het karakter van een pand in ernstige mate wordt aangepast. Deze toetsing wordt mogelijk gemaakt door de sloop te verbinden aan een sloopvergunning. In het jaar 2016 heeft de gemeente een inventarisatie gedaan en zijn alle panden in het buitengebied getoetst op de aanwezigheid van bijzondere cultuurhistorische of historisch-ruimtelijke kenmerken. Een deel van de bebouwing in het buitengebied heeft een cultuurhistorische waarde.
Om als karakteristiek object en/of ensembles te worden aangemerkt zal het in meer of minder mate moeten voldoen aan de volgende criteria: Objecten en complexen met architectuurhistorische waarden: dat wil zeggen met een relatief hoge ontwerpkwaliteit of representatief voor een bepaalde bouwstijl, stroming, bouwperiode of typologie, voor circa 1970; Objecten, complexen en ensembles met een bijzondere stedenbouwkundig-historische of landschappelijke waarde, dat wil zeggen als onderdelen van bijzondere complexmatige ontwikkelingen door bijvoorbeeld woningbouwcorporaties, bedrijfscomplexen, particulieren e.d. of vanwege specifieke andere situationele aspecten (bijvoorbeeld markante locaties, focus- en oriëntatiepunten, landmarks); Gaafheid, dat wil zeggen objecten en ensembles die in belangrijke mate ongewijzigd zijn gebleven sinds de bouwtijd of waarbij wijzigingen zeer zorgvuldig zijn aangebracht. Objecten en complexen met een monumentenstatus (rijks- en gemeentelijke monumenten).