CConstaterende datWinterswijk
Koppel je AI →
Document · PDF

Bestemmingsplan Europark 4-8 (incl. Toelichting-Regels)

Raadsvergadering 25 april 2024, gemeente WinterswijkBij agendapunt: Vaststelling bestemmingsplan Europark 4-823.697 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Hiertoe zijn verspreid over het toegankelijke deel van het plangebied verkennende boringen gezet. In dit stadium is verkennend booronderzoek de meest efficiënte onderzoekswijze om de archeologische potentie van het plangebied in kaart te brengen. Op basis van het uitgevoerde booronderzoek is de kans klein dat het plangebied archeologische sporen bevat. Het plangebied bestaat uit een late uitbreiding van de bouwlanden. Deze ontginning is gerealiseerd door het opbrengen van een dik humeus pakket. Voorheen bestond het bodemtype uit beekeerdgronden. Het archeologisch belang hiervan is laag. Om deze reden adviseert Laagland Archeologie geen vervolgonderzoek uit te voeren en het plangebied vrij te geven.

4.3

Flora en fauna

Bij ruimtelijke ingrepen dient rekening te worden gehouden met de natuurwaarden ter plaatse. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen gebiedsbescherming en soortenbescherming. Gebiedsbescherming De Wet natuurbescherming richt zich op de bescherming van gebieden. In de Wet natuurbescherming zijn Natura 2000-gebieden (Habitat- en Vogelrichtlijngebieden) beschermd. Naast deze drie soorten gebieden is in het kader van de gebiedsbescherming het Natuurnetwerk Nederland van belang. In Gelderland betreft dit het Gelders Natuurnetwerk (GNN). Dit is een samenhangend netwerk van belangrijke natuurgebieden in Nederland. Zij bestaat uit bestaande natuurgebieden, nieuwe natuurgebieden en ecologische verbindingszones die tussen de natuurgebieden liggen. Het natuurnetwerk draagt bij aan het bereiken van de hoofddoelstelling van het Nederlandse natuurbeleid, namelijk: 'Natuur en landschap behouden, versterken en ontwikkelen, als bijdrage aan een leefbaar Nederland en een duurzame samenleving'. Hiertoe zijn de volgende uitgangspunten van belang: vergroten: het areaal natuur uitbreiden en zorgen voor grotere aaneengesloten gebieden; verbinden: natuurgebieden zoveel mogelijk met elkaar verbinden; verbeteren: de omgeving zo beïnvloeden dat in natuurgebieden een zo hoog mogelijke natuurkwaliteit haalbaar is.

Soortenbescherming Voorts is in de Wet natuurbescherming de bescherming van de in het wild voorkomende inheemse planten en dieren geregeld: de soortenbescherming. De wet richt zich vooral op het in standhouden van populaties van soorten die bescherming behoeven. In de wet zijn algemene en specifieke verboden vastgelegd ten aanzien van beschermde dier- en plantensoorten. Onderzocht moet worden in hoeverre ruimtelijke plannen negatieve gevolgen hebben op beschermde dier- en plantensoorten en of er compenserende of mitigerende maatregelen genomen moeten worden.

Toelichting (vastgesteld)

25

bestemmingsplan Europark 4-8

Daarnaast geldt voor iedereen in Nederland altijd, dus ook voor het voorliggende plan, dat de zorgplicht nageleefd moet worden bij het verrichten van werkzaamheden. Planspecifiek Gebiedsbescherming Het dichtstbijzijnde stikstofgevoelige Natura 2000-gebied “Korenburgerveen” bevindt zich op 2,3 kilometer afstand van het plangebied. Gelet op de onderlinge afstand is directe hinder (bijv. geluid, verstrooiing van licht etc.) niet aan de orde. Naast directe hinder dient tevens te worden gekeken naar de mogelijke toename van stikstofdepositie op kwetsbare habitattypen binnen Natura 2000-gebieden. Om dit te beoordelen is er door BJZ.nu een zogenaamde AERIUS-berekening voor de aanleg- en gebruiksfase van het voornemen uitgevoerd. In de AERIUS-berekening zijn de NOx en NH3 emitterende bronnen in kaart gebracht voor de gebruiksfase. Deze emitterende bronnen bestaan in voorliggend geval uit de verkeersgeneratie, uitstoot werktuigen en het laden en lossen van vrachtwagens. De berekening heeft geen depositieresultaten opgeleverd van boven 0,00 mol/ha/jr. De ontwikkeling is in het kader van de Wet Natuurbescherming, ten aanzien van de effecten van stikstofdepositie op Natura 2000-gebieden, niet vergunningplichting. De volledige rapportage is opgenomen in Bijlage 2 bij deze toelichting.

Afbeelding 4.3: Uitsnede Natura 2000-gebieden en NNN-netwerk Nederland, plangebied aangeduid met rode ster (bron: atlasleefomgeving.nl) Zoals te zien in afbeelding 4,3 ligt de voorgenomen ontwikkeling (rode ster) niet binnen de GNN. De

26

Toelichting (vastgesteld)

bestemmingsplan Europark 4-8 dichtstbijzijnde GNN ligt op minstens 450 meter van de voorgenomen ontwikkeling. Hiermee wordt geconcludeerd dat de voorgenomen ontwikkeling geen negatief effect heeft op de gebiedsbescherming.

Soortenbescherming Wat betreft de soortbescherming is de Wet natuurbescherming van toepassing. Hierin wordt onder andere de bescherming van dier- en plantensoorten geregeld. Bij ruimtelijke ontwikkelingen dient te worden getoetst of er sprake is van negatieve effecten op de aanwezige natuurwaarden. Als hiervan sprake is, moet ontheffing of vrijstelling worden gevraagd. In voorliggend geval in de bebouwing in het plangebied reeds gesloopt. De gronden liggen braak en worden beheerd. Gelet hierop is het voorkomen van beschermde plant- en diersoorten in het plangebied onwaarschijnlijk. Daarnaast worden er geen groenstructuren verwijderd als gevolg van (het realiseren van) het voornemen. Tijdens de bouw- en aanlegwerkzaamheden wordt gehandeld volgens de algemene zorgplicht zoals opgenomen in de Wet Natuurbescherming. Geconcludeerd wordt dat het voornemen geen negatieve effecten heeft op de aanwezige natuurwaarden. Conclusie De ontwikkeling heeft geen negatief effect op 'flora en fauna' en dat dit aspect geen belemmering vormt voor de uitvoerbaarheid van de voorliggende ontwikkeling.

4.4

Verkeer

4.4.1

Algemeen en uitgangspunten

Bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen moet rekening worden gehouden met de effecten op de parkeerbehoefte en verkeersgeneratie die ontstaat door de nieuwe ontwikkeling. In dit geval wordt voor de parkeerbehoefte aangesloten bij de uitgangspunten uit de 'Beleidsregel parkeren Winterswijk'. Voor de berekening van de verkeersgeneratie is aangesloten bij de publicatie 'Toekomstbestendig parkeren (december 2018)' van het CROW. De kencijfers van het CROW zijn gebaseerd op literatuuronderzoek en praktijkervaringen van gemeenten. Deze kencijfers zijn landelijk (en juridisch) geaccepteerd en worden gezien als de meest betrouwbare gegevens met betrekking tot het bepalen van de verkeergeneratie en het benodigde aantal parkeerplaatsen. Bij het gebruik van kencijfers moet rekening worden gehouden met onder meer de bereikbaarheidskenmerken van de locatie. Ook de stedelijkheidsgraad is van invloed op het aanbod en de kwaliteit van alternatieve vervoerswijzen en dus op de hoogte van het parkeerkencijfer. Onder stedelijkheidsgraad wordt verstaan het aantal adressen per vierkante kilometer. In de vermelde publicatie van het CROW worden parkeerkencijfers weergegeven onderverdeeld naar functies, de stedelijke zone en de stedelijkheidsgraad. Voor het berekenen van de bijbehorende parkeerbehoefte en verkeersgeneratie worden de volgende uitgangspunten gehanteerd: Functie 1.

Bedrijf arbeidsextensief/bezoekersextensief (loods, opslag, transportbedrijf); 2. Bedrijf arbeidsintensief/bezoekersextensief (industrie, laboratorium, werkplaats); 3. Bouwmarkt; 4. Bedrijfsverzamelgebouw. Verstedelijkingsgraad: Matig stedelijk (Bron: CBS Statline/Beleidsregel parkeren Winterswijk); Stedelijke zone: Rest bebouwde kom (Bron: Beleidsregel parkeren Winterswijk).

Toelichting (vastgesteld)

27

bestemmingsplan Europark 4-8

4.4.2

Berekening parkeerbehoefte

Het benodigde of gewenste aantal parkeerplaatsen bij ruimtelijke ontwikkelingen kan worden bepaald op basis van parkeerkencijfers of op basis van parkeernormen. Parkeerkencijfers zijn op de praktijk gebaseerde cijfers van de verwachte parkeerbehoefte. Parkeernormen staan voor het aantal vereiste parkeerplaatsen per type bestemming. Op basis van deze parkeernormen wordt parkeerbeleid veelal vormgegeven. Voor het berekenen van de parkeerbehoefte wordt in dit geval aangesloten bij de uitgangspunten uit de 'Beleidsregel parkeren Winterswijk’ die gelden voor een nieuw woon-/werk-/ industriegebied. Voor het parkeren is gekeken naar een bandbreedte tussen de volgende bedrijfstypen die binnen een gemengd bedrijventerrein kunnen voorkomen: bedrijf arbeidsintensief/bezoekersintensief (industrie, laboratorium, werkplaats) (2,6 parkeerplaatsen per 100 m2 BVO); bedrijf arbeidsextensief/bezoekersextensief (loods opslag, transportbedrijf) (1,3 parkeerplaatsen per 100 m2 BVO); Bouwmarkt (2,7 parkeerplaatsen per 100 m2 BVO); Bedrijfsverzamelgebouw (2,2 parkeerplaatsen per 100 m2 BVO). Voor het bepalen van de parkeerbehoefte is het aantal m2 BVO bepalend. In voorliggend geval wordt uitgegaan van circa 0,55 hectare uitgeefbare gronden. Omdat bovenstaande uitgangspunten gelden per 100 m2 BVO wordt gerekend met het getal (5.500 / 100) 55.

Op basis van bovenstaande uitgangspunten is er sprake van een parkeerbehoefte tussen de (55 * 1,3) 72 en (55 * 2,7) 149 parkeerplaatsen. Om te kunnen borgen dat voldoende parkeerplaatsen worden gerealiseerd bij de nadere ontwikkeling van het plangebied zijn in Artikel 12 van dit bestemmingsplan regels opgenomen. Voor de nieuwe bedrijvenfuncties binnen het plangebied dienen ten alle tijde voldoende parkeerplaatsen te worden aangelegd conform de Nota parkeernormen Winterswijk 2013 en de actualisatie van de Nota parkeernormen, de beleidsregel parkeernormen Winterswijk. Met onderhavig plan wordt de benodigde parkeerruimte voorzien op eigen terrein. De bedrijfskavels bieden hiervoor voldoende ruimte. Het benodigde aantal parkeerplekken per bedrijf is afhankelijk van het bedrijfstype en de grootte van het bedrijf. 4.4.3

Berekenen verkeersgeneratie

Voor de verkeersgeneratiecijfers gekeken naar een bandbreedte tussen de volgende bedrijfstypen die binnen een gemengd bedrijventerrein kunnen voorkomen: bedrijf arbeidsintensief/bezoekersintensief (industrie, laboratorium, werkplaats) (10 verkeersbewegingen gemiddeld per 100 m2 BVO); bedrijf arbeidsextensief/bezoekersextensief (loods opslag, transportbedrijf) (4,8 verkeersbewegingen gemiddeld per 100 m2 BVO); Bouwmarkt (32,8 verkeersbewegingen gemiddeld per 100 m2 BVO); Bedrijfsverzamelgebouw (7,85 verkeersbewegingen gemiddeld per 100 m2 BVO). Voor het bepalen van de verkeersgeneratie is het aantal m2 BVO bepalend. In voorliggend geval wordt uitgegaan van circa 0,55 hectare uitgeefbare gronden. Omdat bovenstaande uitgangspunten gelden per 100 m2 BVO wordt gerekend met het getal (5.500 / 100) 55. Op basis van bovenstaande uitgangspunten is er in de nieuwe situatie sprake van een verkeersgeneratie tussen de (55 * 4,8) 264 en (55 * 32,8) 1804 verkeersbewegingen. Opgemerkt wordt dat er in de huidige situatie ook al sprake is van verkeersgeneratie. Om de toe of afname per saldo te berekenen is ook de huidige verkeersgeneratie berekend. Om de huidige verkeersgeneratie te berekenen is er uitgegaan van de functie 'sporthal'. Deze functie heeft een verkeersgeneratie van 9,95 per 100 m2.

Het oppervlak van het bouwvlak van de huidige maatschappelijke bestemming binnen het plangebied is circa 4400 m2, omdat de verkeersgeneratie wordt berekend per 100 m2 wordt er gerekend met het getal (4400 / 100) 44. Op basis van bovenstaande uitgangspunten is/was er sprake van een verkeersgeneratie van circa (44 *

28

Toelichting (vastgesteld)

bestemmingsplan Europark 4-8 9,95) 437,8 afgerond 438 verkeersbewegingen. Gelet op het bovenstaande is de extra verkeersgeneratie als gevolg van voorliggende ontwikkeling circa 1366 (1804-438). Deze verkeersgeneratie kan goed worden ontsloten via de bestaande wegenstructuur op het Europark. Geconcludeerd wordt dat het aspect 'verkeer' geen belemmering vormt voor de in dit bestemmingsplan besloten ontwikkeling.

4.5

Water

Het waterschap zorgt voor het water in de omgeving. Vanuit het leidend principe 'Water en mens in hun element' draagt het waterschap bij aan ruimtelijke kwaliteit en een duurzame leefomgeving. De zorg voor waterveiligheid, schoon water en voldoende water vraagt structureel aandacht en is continu in beweging. Dat doet het waterschap door het (grond)waterpeil te beheren, rioolwater te zuiveren en te zorgen voor schoon water in beken, sloten en rivieren en te zorgen voor stevige dijken. Als belangrijkste speerpunt voor de periode 2022-2027 ziet het waterschap de opgave om zijn gebied veerkrachtiger te maken tegen klimaatverandering. Hiervoor werkt het waterschap toe naar een andere balans van vasthouden-bergen-afvoeren (voorraadbeheer), rekening houdend met de meest recente inzichten over de snelheid van klimaatverandering. In het waterbeheerprogramma 2022-2027 heeft het waterschap zijn doelen en werkzaamheden weergegeven in vier thema's. 1. Klimaatrobuust gebied: Het doel is het beheer, het onderhoud en de inrichting van het regionaal watersysteem zodanig te invullen, dat jaarrond een optimale balans tussen te nat en te droog wordt bereikt en tegelijkertijd inwoners, bedrijven en medeoverheden voldoende weerbaar zijn tegen de onvermijdelijke gevolgen van extreem weer; 2. Veilig gebied: Het waterschap zorgt voor veilige dijken, nu en in de toekomst.

De ambitie is dat in 2050 de waterkeringen voldoen aan de nieuwe normen voor waterveiligheid, en dat daarbij wendbaar wordt ingespeeld op ontwikkelingen. Het beheer wordt op een duurzame wijze uitgevoerd en er wordt gewerkt aan behoud en verhoging van de biodiversiteit van de dijken; 3. Circulaire Economie en Energietransitie: Het waterschap wil in het uitvoeren van zijn primaire taak zoveel mogelijk bijdragen aan het beperken van klimaatverandering. Daarbij wil het waterschap in 2050 onderdeel zijn van een 100% circulaire economie waarin zij haar taken klimaatneutraal uitvoert; 4. Gezonde leefomgeving: Het waterschap zorgt voor een schoon en gezond watersysteem voor de mensen en de natuur in het gebied. Het waterschap streeft ernaar dat het water in de leefomgeving geschikt is voor verschillende maatschappelijke functies en dat het geen risico's oplevert voor de volksgezondheid. Het doel is een oppervlaktewatersysteem te bereiken dat optimaal is voor ecologisch functioneren en biodiversiteit en natuurwaarden daarbinnen en -buiten bevordert. De samenhang van de wateropgaven met andere opgaven in het gebied vraagt om nauwe samenwerking met de partners (zoals gemeenten en provincies), inwoners en bedrijven. Om de waterbelangen bij ruimtelijke ontwikkelingen tijdig en goed in beeld te krijgen en mee te kunnen wegen, wordt de (digitale) watertoets gebruikt.

Planspecifiek Algemeen Zoals in voorgaande paragrafen uiteen is gezet, wordt in het moderne waterbeheer (waterbeheer 21e eeuw) gestreefd naar duurzame, veerkrachtige watersystemen met minimale risico's op wateroverlast of watertekorten. Belangrijk instrument hierbij is de watertoets, die sinds 1 november 2003 in ruimtelijke plannen is verankerd. In de toelichting op ruimtelijke plannen dient een waterparagraaf te worden opgenomen. Hierin wordt verslag gedaan van de wijze waarop rekening is gehouden met de gevolgen van het plan voor de waterhuishoudkundige situatie (watertoets). Het doel van de watertoets is te garanderen dat waterhuishoudkundige doelstellingen expliciet en op een evenwichtige wijze in het plan worden afgewogen. Deze waterhuishoudkundige doelstellingen

Toelichting (vastgesteld)

29

bestemmingsplan Europark 4-8 betreffen zowel de waterkwantiteit (veiligheid, wateroverlast, tegengaan verdroging) als de waterkwaliteit (riolering, omgang met hemelwater, lozingen op oppervlaktewater). Watertoetsproces Het waterschap Rijn en IJssel in geïnformeerd over het plan door gebruik te maken van de digitale watertoets (www.dewatertoets.nl). De beantwoording van de vragen heeft ertoe geleid dat de zogenaamde 'normale procedure' van de watertoets van toepassing is. In Bijlage 3 is de uitgangspuntennotitie van het waterschap opgenomen. Hierna wordt ingegaan op de relevante wateraspecten. Waterbeschermingsgebieden en oppervlaktewater Het plangebied ligt niet in een grondwaterbeschermings- of intrekgebied. Verder is er geen sprake van het dempen van bestaande watergangen en/of oppervlaktewater. Klimaatadaptatie: Het uitgangspunt is dat een ruimtelijk plan in principe waterneutraal is. Dit betekent dat het plan geen wijzigingen van waterpeilen of aan-/afvoer van water. Een toename in het verharde oppervlak resulteert in een versnelde afvoer van hemelwater. Door versnelde afvoer van hemelwater wordt het watersysteem zwaarden belast en het waterbezwaar op benedenstroomse gebieden afgewenteld. Om versnelde afvoer tegen te gaan hanteert het waterschap bij ruimtelijke plannen de trits vasthouden-bergen-afvoeren.

Dit betekend dat hemelwater zoveel mogelijk wordt vastgehouden op de plek waar het valt. Hiervandaan kan het infiltreren in de bodem of vertraagd worden afgevoerd naar het watersysteem. Bij ruimtelijke plannen met een toename van verharding zijn infiltratie- of waterbergende voorzieningen nodig om het plan waterneutraal te maken. Uitgangspunten voor het ontwerp van infiltratie- en waterbergingsvoorzieningen zijn: In landelijk gebied is een regenbui T=10+10% maatgevend. De hoeveelheid neerslag die valt in deze bui moet in het plangebied worden geborgen, waarna dit kan infiltreren of vertraagd worden afgevoerd; In bebouwd gebied is een regenbui T=100+10% maatgevend voor de dimensionering van de waterhuishoudkundige voorzieningen. Hierbij mag het waterpeil vanuit het oppervlaktewater tot aan straatpeil stijgen, waarbij geen waterschade aan bouwwerken, hoofdinfrastructuur en spoorwegen mag ontstaan. Binnen het plangebied neemt het verhardde vloeroppervlak toe met circa 2.500 tot 3.000 m2. Het uitgangspunt is dat het afstromend hemelwater binnen het plangebied wordt opgevangen en geïnfiltreerd. Hierbij kan gedacht worden aan een infiltratieriool, infiltratiekratten en/of wadi's. Hier is ruim voldoende ruimte voor. Binnen het plangebied worden geen materialen gebruikt die qua uitloogbaarheid een negatief effect hebben op het grond- en oppervlaktewater.

Afvalwater: In geval van voorgenomen ontwikkeling wordt het afvalwater afgevoerd via het aanwezige gemeentelijke riool. Binnen het plangebied en in de directe omgeving liggen voldoende leidingen waarop aangesloten kan worden. Conclusie Het aspect 'water' vormt geen belemmering voor de uitvoerbaarheid van het voornemen.

30

Toelichting (vastgesteld)

bestemmingsplan Europark 4-8

4.6

Trillingshinder

Aangezien de locatie van de voorgenomen ontwikkeling nabij het spoor (binnen 100 meter afstand) ligt en er in de toekomstige situatie mogelijk trillingshinder kan ontstaan is een trillingsonderzoek noodzakelijk om de impact van de trillingen in beeld te brengen. Er is een quickscan spoortrillingen uitgevoerd door WeBoost deze is opgenomen in Bijlage 4. Hierna wordt ingegaan op de onderzoeksresultaten. Planspecifiek Uit de quickscan volgt dat trillingshinder niet kan worden uitgesloten voor een deel van deze ontwikkellocatie. Vooral op korte afstand tot het spoor zijn overschrijdingen van de streefwaarden mogelijk voor gebouwen met een kantoorfunctie. Kanttekening hierbij is wel dat in de berekeningen is uitgegaan van een conventionele bouwwijze, open staalconstructies of lichte houtconstructies kunnen zorgen voor hogere trillingen, waardoor de contouren voor nader onderzoek groter kunnen zijn. Wanneer gebruik wordt gemaakt van lichte bouw, of bebouwing met een kantoorfunctie wordt gerealiseerd in de in Figuur 4 van de rapportage aangegeven zone, dan is nader onderzoek naar trillingen noodzakelijk. Dit onderzoek dient te bestaan uit een combinatie van meet- en modelonderzoek, conform de Handreiking Nieuwbouw en Spoortrillingen.

In deze quickscan is namelijk nog worst-case (bovengrens) gerekend, omdat er geen locatiespecifieke metingen zijn uitgevoerd en detailinformatie over de bebouwing ontbreekt. Door die informatie toe te voegen in vervolgonderzoek, neemt de onzekerheid in de trillingen af en kan worden vastgesteld of er ook echt een kans is op trillingshinder op deze locatie. WeBoost adviseert om dat vervolgonderzoek zo vroeg mogelijk uit te voeren, zodat bij de verdere uitwerking van de plannen rekening kan worden gehouden met trillingen. Zo kun je voorkomen dat in een laat stadium ingrijpende en kostbare maatregelen nodig zijn om een prettig woon- en leefklimaat te garanderen. Op basis van deze quickscan zijn al wel de volgende, algemene adviezen te geven: Positioneer gebouwen zo ver mogelijk van het spoor vandaan Creëer een waterpartij tussen spoor en bebouwing Zorg voor grotere bouwvolumes dichtbij het spoor, deze zijn doorgaans minder gevoelig voor trillingen Creëer zware bebouwing met dikke vloeren, vermijd slappe, open staalconstructies of houtskeletbouw Overweeg om gebouwen met een zwaardere fundering (bijv. parkeerkelder of dikke plaatfundering) uit te voeren, zodat de gebouwen minder gevoelig zijn voor trillingen Zoals blijkt uit paragraaf 2.2.1 wordt de nieuwe bebouwing niet gesitueerd in de zone waar nader onderzoek noodzakelijk is.

4.7

Economische uitvoerbaarheid

Bij de voorbereiding van bestemmingsplan dient, op grond van artikel 3.1.6 lid 1, sub f van het Bro, onderzoek plaats te vinden naar de (economische) uitvoerbaarheid van het plan. In principe dient bij vaststelling van een ruimtelijk besluit tevens een exploitatieplan vastgesteld te worden om verhaal van plankosten zeker te stellen. Op basis van 'afdeling 6.4 grondexploitatie', artikel 6.12, lid 2 van de Wro kan de gemeenteraad bij het besluit tot vaststelling van het bestemmingsplan echter besluiten geen exploitatieplan vast te stellen indien: het verhaal van kosten van de grondexploitatie over de in het plan of besluit begrepen gronden anderszins verzekerd is; het bepalen van een tijdvak of fasering als bedoeld in artikel 6.13, eerste lid, onder c, 4°, onderscheidenlijk 5°, niet noodzakelijk is; het stellen van eisen, regels, of een uitwerking van regels als bedoeld in artikel 6.13, tweede lid, onderscheidenlijk b, c of d, niet noodzakelijk is. Planspecifiek

Toelichting (vastgesteld)

31

bestemmingsplan Europark 4-8

Het voorliggende plan heeft voor de gemeente Winterswijk geen financiële consequenties, aangezien de plannen voor rekening en risico van de initiatiefnemer komen. Het vaststellen van een exploitatieplan is niet noodzakelijk. In geval van planschade is een overeenkomst getekend waardoor eventuele planschadekosten op de initiatiefnemer verhaald kunnen worden. Het plan is daarmee economisch uitvoerbaar.

32

Toelichting (vastgesteld)

bestemmingsplan Europark 4-8

Hoofdstuk 5 5.1

Wijze van bestemmen

Algemeen

Het gemeentelijke bestemmingsplan is een middel waarmee functies aan gronden worden toegekend. Het gaat dus om het toekennen van gebruiksmogelijkheden. Vanuit de Wet ruimtelijke ordening volgt een belangrijk principe: het gaat om toelatingsplanologie. Het wordt de grondgebruiker (eigenaar, huurder etc.) toegestaan om de functie die het bestemmingsplan geeft uit te oefenen. Dit houdt in dat: 1. de grondgebruiker niet kan worden verplicht om een in het bestemmingsplan aangewezen bestemming ook daadwerkelijk te realiseren, en 2. de grondgebruiker geen andere functie mag uitoefenen in strijd met de gegeven bestemming (het overgangsrecht is hierbij mede van belang). Een afgeleide van de gebruiksregels in het bestemmingsplan zijn regels voor bebouwing (omgevingsvergunning voor het bouwen) en regels voor het verrichten van 'werken' (omgevingsvergunning ten behoeve van het uitvoeren van werken, geen bouwwerken zijnde, en werkzaamheden). Een bestemmingsplan regelt derhalve: 1. het toegestane gebruik van gronden (en de bouwwerken en gebouwen); en een bestemmingsplan kan daarbij regels geven voor: 2. het bebouwen van de gronden; 3. het verrichten van werken (aanleggen). Het bestemmingsplan is een belangrijk instrument voor het voeren van ruimtelijk beleid, maar het is zeker niet het enige instrument.

Andere ruimtelijke wetten en regels zoals de Woningwet, de Erfgoedwet, de Algemene Plaatselijke Verordening, de Wet milieubeheer en de Bouwverordening zijn ook van toepassing voor het uitoefenen van het ruimtelijke beleid. Opbouw van de regels Het bestemmingsplan is conform de daaraan te stellen wettelijke eisen zoals vastgelegd in de Standaard voor Bestemmingsplannen 2012 opgesteld. De regels hebben een vaste opbouw en de hoofdstukken zijn als volgt verdeeld: Hoofdstuk 1 Inleidende regels In dit hoofdstuk worden begrippen verklaard die in de regels worden gebruikt (artikel 1). Dit gebeurt om een eenduidige uitleg en toepassing van de regels te waarborgen. Ook is bepaald de wijze waarop gemeten moet worden bij het toepassen van de regels (artikel 2). Hoofdstuk 2 Bestemmingsregels In dit tweede hoofdstuk zijn de bepalingen van de bestemmingen opgenomen. Dit gebeurt in alfabetische volgorde. Per bestemming is het toegestane gebruik geregeld en zijn bouwregels en, eventueel, ook bepalingen met betrekking tot het uitvoeren van werken, geen bouwwerken zijnde, en werkzaamheden opgenomen. Als er dubbelbestemmingen zijn worden die ook in dit hoofdstuk opgenomen. Die komen, ook in alfabetische volgorde, achter de bestemmingsbepalingen. Ieder artikel kent een vaste opzet. Eerst wordt het toegestane gebruik geformuleerd in de bestemmingsomschrijving. Vervolgens zijn bouwregels opgenomen.

Aansluitend volgen afwijkingsbevoegdheden met betrekking tot bouw- en/of gebruiksregels. Ten slotte zijn eventueel bepalingen met betrekking tot het uitvoeren van werken, geen bouwwerken zijnde, en werkzaamheden en/of wijzigingsbevoegdheden opgenomen. Belangrijk om te vermelden is dat naast de bestemmingsbepalingen ook in andere artikelen relevante informatie staat die mede gelezen en geïnterpreteerd moet worden. Alleen zo is een volledig beeld te verkrijgen van hetgeen is geregeld. Hoofdstuk 3 Algemene regels

Toelichting (vastgesteld)

33

bestemmingsplan Europark 4-8

In dit hoofdstuk zijn bepalingen opgenomen met een algemeen karakter. Ze gelden dus voor het hele plan. Het zijn achtereenvolgens een antidubbeltelbepaling, algemene gebruiksregels en algemene afwijkings- en wijzigingsregels. Hoofdstuk 4 Overgangs- en slotregels In het laatste hoofdstuk zijn respectievelijk het overgangsrecht en een slotregel opgenomen. Hoewel het hier in wezen ook algemene regels betreft, zijn deze vanwege hun meer bijzondere karakter in een apart hoofdstuk opgenomen.

5.2

Dit bestemmingsplan

De regels in dit bestemmingsplan zijn opgezet aan de hand van hetgeen in de toelichting is beschreven. In deze paragraaf is als bedoeld in artikel 3.1.3. van het Besluit ruimtelijke ordening een beschrijving opgenomen van de bestemmingen die in het bestemmingsplan voorkomen. Bedrijventerrein De gronden binnen het plangebied zijn bestemd met de bestemming 'Bedrijventerrein' met bouwvlak. Op de gronden zijn bedrijven in de categorieën 1, 2 en 3.1 van de Staat van bedrijfsactiviteiten toegestaan. De gronden zijn daarnaast voorzien van de functieaanduiding 'detailhandel volumineus', waarmee is aangegeven dat de gronden mede zijn bestemd voor volumineuze detailhandel. Bedrijfsgebouwen dienen te worden gebouwd binnen het bouwvlak, met een bouwhoogte van maximaal 10 meter. Groen Aan de noordzijde van het plangebied langs de spoorbaan is een strook grond bestemd als 'Groen' aansluitend bij de grondbestemming langs het spoor. Dit is gedaan om de minimale richtafstand van 30 meter tussen de bedrijfsfuncties en de woningen aan de overzijde van het spoor te respecteren. De voor 'Groen' aangewezen gronden zijn bestemd voor groenvoorzieningen, bermen en beplanting, tuinen, parken en plantsoenen, paden, speelvoorzieningen, water en voorzieningen voor de waterhuishouding. Binnen deze bestemming mag niet worden gebouwd.

Dubbelbestemmingen De gronden binnen het plangebied zijn naast bovenstaande enkelbestemmingen voorzien van de dubbelbestemmingen Waarde - Archeologische verwachting 3' en 'Waarde - Archeologische verwachting 2. Deze gronden zijn, behalve voor de andere daar voorkomende bestemmingen, mede bestemd voor het behoud en de bescherming van te verwachten archeologische waarden in de bodem.

34

Toelichting (vastgesteld)

bestemmingsplan Europark 4-8

Hoofdstuk 6 6.1

Procedure

Algemeen

Conform afdeling 3.4 van de Algemene wet bestuursrecht ligt het ontwerpbestemmingsplan gedurende 6 weken ter inzage. Belanghebbenden kunnen dan een zienswijze indienen op het plan. Na vaststelling door het college van burgemeester en wethouders ligt het bestemmingsplan opnieuw 6 weken ter inzage. Gedurende deze termijn is er de mogelijkheid beroep in te dienen bij de Afdeling bestuursrechtspraak Raad van State. Het bestemmingsplan treedt in werking daags na afloop van de tervisielegging, als er geen beroep is ingesteld. Is er wel beroep ingesteld dan treedt het bestemmingsplan ook in werking, tenzij naast het indienen van een beroepschrift ook om een voorlopige voorziening is gevraagd. De schorsing van de inwerkingtreding eindigt indien de voorlopige voorziening wordt afgewezen. De procedure eindigt met de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.

6.2

Verslag artikel 3.1.1. Bro overleg

Bij de voorbereiding van een bestemmingsplan geldt dat overleg moet worden gevoerd als bedoeld in artikel 3.1.1 van het Besluit ruimtelijke ordening (Bro). Het gaat dan tenminste om de betrokken waterschappen en diensten van provincie en Rijk die betrokken zijn bij de zorg voor de ruimtelijke ordening of belast zijn met de behartiging van belangen welke in het plan in het geding zijn. Voor wat kleinere plannen kan, in overleg, afgezien worden van dit overleg. Provincie Gelderland Het ontwerpbestemmingsplan is voorgelegd aan de provincie Gelderland. De provincie heeft gereageerd en heeft aangegeven dat de toelichting op de volgende punten aan te vullen: 1. Paragraaf 3.2.1 verwijzing naar meest recente versie van de Omgveringsverordening; 2. Paragraaf 3.2.2 Toetsing aan instructieregels aanvullen ten aanzien van nieuw bedrijventerrein/uitbreiding bestaand bedrijventerrein en klimaatadaptatie. 3. Paragraaf 6.2 aanpassen, omdat de provincie het conceptbestemmingsplan niet voor vooroverleg hebben toegestuurd gekregen. Tekst dient gewijzigd te worden, onderbouwd moet worden waarom geen vooroverleg heeft plaatsgevonden. De bovengenoemde zaken zijn verwerkt in deze toelichting.

De reden dat het conceptbestemmingsplan niet voor vooroverleg is toegestuurd houdt verband met de tijdsdruk die in het najaar van 2023 aanwezig was om dit bestemmingsplan nog voor 1 januari 2024 (inwerkingtreding Omgevingswet) ter inzage te leggen. Op deze wijze kan het bestemmingsplan de procedure onder het 'oude' recht (Wro) de procedure afmaken.

Waterschap Rijn en IJssel Het concept ontwerpbestemmingsplan is voorgelegd aan het waterschap Rijn en IJssel. Het Waterschap heeft aangegeven vanwege capaciteitsproblemen nog niet te kunnen reageren. In het proces van de aanvraag omgevingsvergunning moet daarom alsnog overleg worden gevoerd met het waterschap. In het bestemmingsplan is hiervoor in artikel 3.4.3 een voorwaardelijke verplichting opgenomen. Op voorhand worden geen belemmering verwacht zie hiervoor ook paragraaf 4.5.

6.3

Overleg met de omgeving

Eind 2023 zijn de omliggende bedrijven geïnformeerd over de ontwikkeling aan Europark 4-8. Hier zijn vragen over gesteld, maar dit waren geen bezwaren. Begin 2024 zijn ook de omwonenden geïnformeerd over de voorgenomen ontwikkeling. Er hebben zich twee mensen gemeld, maar ook dit waren geen bezwaren.

Toelichting (vastgesteld)

35

bestemmingsplan Europark 4-8

6.4

Verslag zienswijzen

Het ontwerpbestemmingsplan heeft vanaf 22 december voor een termijn van zes weken voor een ieder ter inzage gelegen. Gedurende deze periode zijn geen zienswijzen binnengekomen.

36

Toelichting (vastgesteld)

bestemmingsplan Europark 4-8

Bijlagen bij toelichting

Bijlagen bij toelichting (vastgesteld)

37

bestemmingsplan Europark 4-8

Bijlage 1 Archeologisch onderzoek

38

Bijlagen bij toelichting (vastgesteld)

Laagland Archeologie Rapport 1217

Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase

Europapark 4-8, Winterswijk, gemeente Winterswijk (GD).

september 2023 Versie 1.1 (concept)

In opdracht van: BJZ.nu

7 Colofon Laagland Archeologie Rapport 1217

Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Europapark 4-8 te Winterswijk, gemeente Winterswijk (GD) Auteurs: Erwin Brouwer, Jeroen Wijnen

Met medewerking van: Ronny Kost

In opdracht van: BJZ.nu

Foto’s en tekeningen: Laagland Archeologie

Status rapport: concept

Controle: J. Wijnen Autorisatie: J. Wijnen

ISSN 2468-4759 Laagland Archeologie BV Virulyweg 21F-G 7602 RG Almelo

E-mail: info@laaglandarcheologie.nl KvK-Nummer: 75251876

©ets Laagland BV, Almelo, september 2023 Ni uit deze Archeologie uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt worden door middel van druk, fotokopie of op welke wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgevers. Laagland Archeologie BV aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade voortvloeiend uit de toepassing van de adviezen of het gebruik van de resultaten van dit onderzoek.

v3.2

Samenvatting Laagland Archeologie heeft in september 2023 een Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase uitgevoerd aan de Europapark 4-8 te Winterswijk. Het onderzoek vond plaats in verband met de ruimtelijke procedure rondom de nieuwbouw van bedrijfspanden. Het onderzoek is uitgevoerd conform de protocollen SIKB KNA 4002 en 4003. Het bureauonderzoek had tot doel een archeologisch verwachtingsmodel op te stellen. Centraal staat daarbij de vraag of en zo ja welke archeologische resten (complextype, datering, diepteligging en gaafheid) in het plangebied kunnen worden verwacht. Hiertoe zijn landschappelijke, archeologische en historische bronnen geraadpleegd. Op basis van het bureauonderzoek ligt het plangebied op een dekzandwelving. Het noordelijke deel lag oorspronkelijk waarschijnlijk wat lager. Dit was een relatief vochtig gebied dat pas laat (na 1832) is ontgonnen. Hier is een veldpodzolbodem te verwachten. Het zuidelijke deel lag wat hoger (voet/flank van een grotere opduiking ten zuiden van het plangebied. Dit gebied is vermoedelijk in de loop van de Nieuwe Tijd ontgonnen. Het plaggendek dateert daarmee waarschijnlijk eveneens in de Nieuwe Tijd. In ieder geval vanaf 1787 is hier een plaggendek te verwachten. Tijdens eerdere onderzoeken is hoofdzakelijk een tot in de C-horizont verstoord bodemprofiel aangetroffen.

In enkele boringen zijn resten van een plaggendek of bodemvorming gezien. In de omgeving van het plangebied zijn geen bekende archeologische resten geregistreerd. Op oude kaarten is het plangebied tot ver in de 20 ste eeuw onbebouwd gebleven. Langs het noordelijke plangebied loopt vanaf 1884 een spoorlijn. Op basis van de landschappelijke situatie wordt een middelhoge verwachting aangehouden voor resten uit de periode Neolithicum tot en met Nieuwe Tijd. Resten uit oudere perioden worden niet verwacht. Het zwaartepunt ligt daarbij op het zuidelijke plangebied en – voor dat deel – op de Nieuwe Tijd. Het uitgevoerde verkennende booronderzoek heeft tot doel het verwachtingsmodel te toetsen en zonodig aan te vullen. Hiertoe zijn verspreid over het toegankelijke deel van het plangebied verkennende boringen gezet. In dit stadium is verkennend booronderzoek de meest efficiënte onderzoekswijze om de archeologische potentie van het plangebied in kaart te brengen. Op basis van het uitgevoerde booronderzoek is de kans klein dat het plangebied archeologische sporen bevat. Het plangebied bestaat uit een late uitbreiding van de bouwlanden. Deze ontginning is gerealiseerd door het opbrengen van een dik humeus pakket. Voorheen bestond het bodemtype uit beekeerdgronden. Het archeologisch belang hiervan is laag.

Om deze reden adviseren we geen vervolgonderzoek uit te voeren en het plangebied vrij te geven. De implementatie van dit advies is in handen van de bevoegde overheid, de gemeente Winterswijk. De gemeente wordt hierin vertegenwoordigd door haar deskundige, de regio-archeologen van de Omgevingsdienst Achterhoek

Mochten tijdens de werkzaamheden onverhoopt toch archeologische resten worden aangetroffen, of resten waarvan redelijkerwijze kan worden vermoed dat het om archeologische resten gaat, dan geldt op grond van de Erfgoedwet (art. 5.10) een meldingsplicht. Dit kan bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE, www.cultureelerfgoed).

Samenvatting ___________________________________________________ 3 1 Inleiding ____________________________________________________ 6 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6

Aanleiding onderzoek______________________________________________ 6 Afbakening plan- en onderzoeksgebied ________________________________ 6 Administratieve gegevens __________________________________________ 7 Huidige situatie en toekomstig gebruik ________________________________ 9 Gemeentelijk beleid ______________________________________________ 10 Onderzoeksdoel _________________________________________________ 11

2 Inventarisatie ________________________________________________ 12 2.1 2.2 2.3

Inleiding_______________________________________________________ 12 Landschappelijke ontwikkeling _____________________________________ 12 Archeologie ____________________________________________________ 15

2.3.1 2.3.2 2.3.3 2.4

Bekende archeologische waarden _________________________________ 15 Gemeentelijke archeologische beleidskaart _________________________ 15 Eerder archeologisch onderzoek __________________________________ 15

Historie _______________________________________________________ 16

3 Conclusie en verwachtingsmodel _________________________________ 23 3.1 3.2 3.3

Conclusie ______________________________________________________ 23 Verwachtingsmodel ______________________________________________ 23 Advies ________________________________________________________ 24

4 Veldonderzoek _______________________________________________ 25 4.1 4.2 4.3

Beschrijving onderzoeksmethodiek __________________________________ 25 Resultaten: lithologie, lithogenese en bodemontwikkeling ________________ 26 Resultaten: archeologie ___________________________________________ 26

5 Conclusie en verwachting ______________________________________ 27 6 Selectieadvies _______________________________________________ 28 literatuur _____________________________________________________ 29 BIJLAGE 1 AMZ-cyclus __________________________________________ 31 BIJLAGE 2 Archeologische perioden________________________________ 32 BIJLAGE 3 Geomorfogenetische kaart ______________________________ 33 BIJLAGE 4 Actueel Hoogtebestand Nederland ________________________ 34 BIJLAGE 5 Gemeentelijke archeologische beleidskaart _________________ 35 BIJLAGE 6 Gedetailleerde bodemkaart _____________________________ 36 BIJLAGE 7 Waarnemingen, AMK-terreinen en onderzoeksmeldingen ______ 37 BIJLAGE 8 Boorpuntenkaart veldonderzoek _________________________ 38 BIJLAGE 9 Boorstaten veldonderzoek ______________________________ 39 BIJLAGE 10 Verklarende woordenlijst ______________________________ 42

HOOFDSTUK

Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Europapark 4-8 te Winterswijk, gemeente Winterswijk, Gelderland

1I

NLEIDING

1.1 AANLEIDING ONDERZOEK

De aanleiding voor het onderzoek vormt de geplande bouw van nieuwe bedrijfspanden aan de Europapark 4-8 te Winterswijk, gemeente Winterswijk (GD). Hiertoe is een bestemmingsplanwijziging vereist. De gemeente Winterswijk heeft een eigen archeologiebeleid. Op basis van het bestemmingsplan dient archeologisch onderzoek uitgevoerd te worden om aan te tonen dat eventueel aanwezige archeologische waarden niet onevenredig worden of kunnen worden geschaad door de geplande bouwactiviteiten. De opdrachtgever beoogt met het onderzoek de gemeentelijke paraaf te krijgen voor het onderdeel archeologie. Aanvullende wensen zijn niet kenbaar gemaakt.

1.2 AFBAKENING PLAN- EN ONDERZOEKSGEBIED

Het plangebied betreft een terrein gelegen aan het Europapark 4-8 in Winterswijk, gemeente Winterswijk (GD), zie onderstaande afbeelding.

6

Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Europapark 4-8 te Winterswijk, gemeente Winterswijk, Gelderland

Afbeelding 1. Ligging van het plan- en onderzoeksgebied. Bron: pdok.nl Het plangebied heeft een omvang van circa 6640 m2. Voor een beter begrip van de bodemkundige omstandigheden en de archeologie van de planlocatie is een groter gebied bestudeerd. Een zone van 500 m rondom het plangebied wordt voldoende geacht om de archeologische potentie van het plangebied in kaart te brengen. Deze zone wordt aangeduid als ‘onderzoeksgebied’.

1.3 ADMINISTRATIEVE GEGEVENS ADMINISTRATIEVE GEGEVENS

1

Provincie

Gelderland

Gemeente

Winterswijk

Plaats

Winterswijk

Beheerder/eigenaar grond

-

Toponiem

Europapark 4-8

Kadastrale perceelnummer(s)1

WTW00-H12142, -11234, -9555

Laagland Archeologie projectnummer

WIEU231

kadastralekaart.com 7

Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Europapark 4-8 te Winterswijk, gemeente Winterswijk, Gelderland

Datum conceptrapportage

29-9-2023

Datum definitief rapport XY-coördinaten

245630/443615 245595/443570 245655/443520 245730/443540

Kaartblad2

41E

Oppervlakte/lengte Plangebied Datering

circa 6640 m2

Complextype

bewoning (inclusief verdediging)

Onderzoeksmeldingsnr

5465324100

AMK-terrein

n.v.t.

Vondstmeldingsnr.

n.v.t.

Type onderzoek Datum begin veldonderzoek

Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek verkennende fase 27-9-2023

Datum eind veldonderzoek

27-9-2023

Opdrachtgever

BJZ.nu

Goedkeuring bevoegde overheid Bevoegde overheid

nog niet beoordeeld

Adviseur namens bevoegde overheid Beheer documentatie

de regio-archeologen van de Omgevingsdienst Achterhoek

Uitvoerder

Projectleider/opsteller onderzoek

Neolithicum - Late Middeleeuwen

gemeente Winterswijk

Archeologisch Depot Gelderland E-depot voor de Nederlandse archeologie Archief Laagland archeologie BV Laagland Archeologie BV Virulyweg 21F-G 7602 RG Almelo 06 40 61 85 50 Jeroen Wijnen jeroen.wijnen@laaglandarcheologie.nl

Tabel 1. Objectgegevens.

2

www.imergis.nl/htm/opentopo800.htm 8

Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Europapark 4-8 te Winterswijk, gemeente Winterswijk, Gelderland

1.4 HUIDIGE SITUATIE EN TOEKOMSTIG GEBRUIK Het plangebied is momenteel in gebruik als sportterrein. Een deel was tot voor kort bebouwd. Het terrein bevat voor zover bekend geen kelders of andere ondergrondse kunstwerken en er zijn geen historisch waardevolle bouwwerken in het plangebied aanwezig.3 Er worden drie bedrijfspanden gebouwd binnen het plangebied. In dit stadium is de exacte invulling van de plannen nog niet bekend. De milieutechnische condities, huidige en eventuele nieuwe waterpeil en of en zo ja wie de toekomstige gebruiker(s) wordt/worden zijn in dit stadium evenmin bekend. Onderstaande afbeelding toont de huidige en de gewenste nieuwe situatie.

3

bron: gemeentelijke monumentenlijst 9

Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Europapark 4-8 te Winterswijk, gemeente Winterswijk, Gelderland

Afbeelding 2. Huidige situatie (boven) en nieuwe situatie (onder). Bron:pdok.nl

1.5 GEMEENTELIJK BELEID

In het bestemmingsplan Kom Winterswijk 2011 ligt het plangebied grotendeels in een zone met een dubbelbestemming Waarde – archeologische verwachting 3 (Waw3); het zuidoostelijke deel ligt in een zone Waarde –archeologische verwachting 2 (Waw2). Voor Waw2 en Waw3 gebieden geldt een onderzoeksplicht bij ingrepen groter dan 100 m2. De omvang van de geplande verstoringen overschrijdt de vrijstellingsgrenzen zoals die in het vigerende gemeentelijk archeologiebeleid zijn aangegeven. Het bestemmingsplan is gebaseerd op de (herziene) gemeentelijke archeologische beleidskaart. Hierop ligt het plangebied

10

Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Europapark 4-8 te Winterswijk, gemeente Winterswijk, Gelderland

geheel in een zone AWV5. In het archeologiebeleid van de gemeente4 is aangegeven dat archeologisch onderzoek verplicht is bij ingrepen groter dan 100 m2 die dieper reiken dan 30 cm -mv.

1.6 ONDERZOEKSDOEL Het uitgevoerde onderzoek behoort tot de eerste fasen in het huidige archeologische onderzoeksproces (zie bijlage 1). De initiatiefnemer beoogt met het hier uitgevoerde onderzoek te voldoen aan de gemeentelijke regelgeving omtrent archeologisch onderzoek. Het bureauonderzoek heeft tot doel een archeologisch verwachtingsmodel op te stellen aan de hand van bestaande bronnen, en te bepalen of en zo ja welke delen van het plangebied in aanmerking komen voor vervolgonderzoek. Het verwachtingsmodel wordt getoetst en zo nodig aangevuld door middel van een verkennend booronderzoek. Op grond van de resultaten van dit onderzoek kan worden beoordeeld of en zo ja, welke vorm van vervolgonderzoek nodig is om de archeologische waarde van het gebied te kunnen vaststellen.

4

Archeologische beleidsnota Winterswijk. 11

HOOFDSTUK

Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Europapark 4-8 te Winterswijk, gemeente Winterswijk, Gelderland

2I

NVENTARISATIE

2.1 INLEIDING In dit hoofdstuk worden de relevante landschappelijke ontwikkeling en huidige bodemkundige situatie beschreven. Tevens wordt ingegaan op de bekende archeologische waarden in de omgeving van het plangebied en de historische situatie. Voor wat betreft de in de tekst genoemde archeologische perioden wordt verwezen naar bijlage 2.

2.2 LANDSCHAPPELIJKE ONTWIKKELING Winterswijk kent een voor Nederlandse begrippen uitzonderlijk gecompliceerde geologische opbouw. In dit onderzoek wordt de diepere ondergrond niet beschreven; voor wat betreft archeologie zijn met name de bovenliggende afzettingen relevant. Tijdens de voorlaatste ijstijd (Saalien) lag Winterswijk onder een dikke, verschuivende ijskap. De onderliggende afzettingen werden hierdoor geërodeerd, samengeperst en afgevlakt. Onder het landijs werd op veel locaties grondmorene gevormd (een mengsel van hoofdzakelijk leem, grof zand, grind en keien). Onder het gletsjerijs verzamelde zich in het relatief warme seizoen veel smeltwater, dat zich concentreerde in subglaciale smeltwaterstromen. Hierdoor werd een diep ingesneden systeem van tunneldalen uitgesleten. Naast de grondmorenes werden tijdens het Saalien lokaal glaciofluviale sedimenten (hoofdzakelijk grindhoudende zanden) afgezet door smeltwater. Tijdens de laatste ijstijd (Weichselien) bereikte het landijs Nederland niet, maar wel was er sprake van een periglaciaal klimaat, waardoor Nederland onderdeel van een grote, grotendeels vegetatieloze poolwoestijn was. Tegen het einde van het Weichselien werd het aanzienlijk warmer. Door het wegsmelten van het bodemijs ontstonden ondiepe meertjes en natte plekken die geleidelijk begroeid raakten.

De rivieren en beekjes kregen een gelijkmatiger wateraanvoer en ontwikkelden zich van vlechtende tot meanderende systemen. Nog wat later in het Weichselien viel het Europese klimaat snel terug naar arctische omstandigheden (Late Dryas). De riviertjes veranderden opnieuw in vlechtende systemen en begonnen hun dalvlakten uit te ruimen en op te vullen met sedimenten. Vanuit droogliggende beddingen ontstond op grote schaal verstuiving. Met name in de beekdalen vormden zich daardoor grootschalige duincomplexen (dekzand) die de beekdalen goeddeels hebben opgevuld en die er zelfs toe hebben geleid dat het maaiveld van de opgevulde beekdalen hoger kwam te liggen dan de omgeving. Gedurende het Holoceen zette de klimaatverbetering zich door. Doordat de beekdalen grotendeels waren opgevuld kon het water niet goed wegstromen, mede ook door de zeer slecht waterdoorlatende ondiepe pleistocene en oudere afzettingen. Winterswijk kreeg te maken met een aldoor stijgende grondwaterspiegel en de plateaus werden steeds natter; op permanent natte plekken kwam zelfs veengroei voor. Bij overstromingen van de beekdalen werd klei afzet.

12

Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Europapark 4-8 te Winterswijk, gemeente Winterswijk, Gelderland

Op basis van een geologische boring op ongeveer 340 m ZW van het plangebied kan aangenomen worden dat in het plangebied sprake is van een zandpakket van ruwweg 1- 2,5 m dik (matig grof zand, Formatie van Boxtel). Daaronder ligt een dik kleipakket van de Rupel-Formatie. De gemeente beschikt over een eigen geomorfogenetische kaart.5 Het plangebied ligt hier op dekzandwelving. In het meest zuidelijk deel is een plaggendek aangegeven. Dekzandwelvingen kenmerken zich door een flauw profielverloop, waarin welvingen zich afwisselen met vlakten. Een plaggendek is vanaf de Late Middeleeuwen ontstaan door het periodiek opbrengen van met mest vermengde plaggen op de akker. Doel hiervan was de bodemvruchtbaarheid op peil te houden of te verbeteren. Plaggendekken zijn voor wat betreft archeologie om twee redenen relevant. De oudste zijn meestal ontstaan op locaties die ook vóór het in zwang komen van plaggenbemesting al als akker in gebruik waren. Dat waren meestal relatief hooggelegen, goed ontwaterde zandgronden die redelijk goed met de toenmalige landbouwtechnieken konden worden bewerkt. Door deze eigenschappen zijn deze gronden vaak al heel vroeg – soms al vanaf het Midden-Neolithicum – in gebruik genomen als landbouwgrond. Resten van bewoning uit deze perioden wordt daarom vaak onder een plaggendek aangetroffen.

Daarnaast fungeert het plaggendek in meer moderne tijden als een dikke beschermende laag, waardoor eventueel aanwezige resten niet of in mindere mate zijn aangetast door allerlei bodemingrepen. Op de standaard bodemkaart 1:50.000 en een beschikbare gedetailleerde bodemkaart (1:10.000) is het plangebied niet gekarteerd (bebouwde kom). Op de gedetailleerde bodemkaart zijn iets ten westen van het plangebied veldpodzolgronden aangegeven. Veldpodzolgronden zijn gevormd in relatief laaggelegen, tamelijk vochtige gronden, al is het bodemtype gedurende lange tijd voldoende ontwaterd geweest om bodemvorming mogelijk te maken. Het zijn ietwat zure gronden, die niet zeer geschikt waren voor vroege vormen van akkerbouwen. Vaak zijn veldpodzolgronden pas vrij laat (Late Middeleeuwen of Nieuwe Tijd) in ontginning genomen op een moment dat meer geschikte bodemtypen niet meer voorhanden waren. Een veldpodzolgrond behoort tot de hydro-zandgronden, waarbij de inspoeling beperkt is als gevolg van relatief hoge grondwaterstanden. De uit- en inspoelingslagen zijn bij deze gronden over het algemeen slecht ontwikkeld. Tussen circa 6000 – 3000 voor Chr. lag het plangebied op de overgang van arme nat-droge zandgronden naar een zone met zandruggen en beekdalflanken in het zuiden.6 Tussen circa 2800 – 800 voor Chr.

lag het plangebied grotendeels in een mozaïeklandschap van natte heide, schraalgrasland en eiken-berkenbos. Het zuidelijke plangebied lag in een bewoond mozaïeklandschap van half open eiken/lindenbos (zie onderstaande afbeelding). De veldpodzolgronden zijn te verwachten in de lagere, nattere gronden zoals die in het overgrote deel van het plangebied voorkomen. In het zuidelijke plangebied was sprake van wat hoger gelegen gronden: Relatief gezien zijn het echter lage en tamelijk natte gronden; op grond daarvan kan ook hier een veldpodzolgrond worden verwacht.

Deze biedt een gedetailleerder beeld dan de standaard geomorfologische kaart 1:50.000. Daarom wordt hier alleen de gemeentelijke geomorfogenetische kaart gebruikt. 5

6

Bron: Cultuurhistorische Atlas Winterswijk 13

Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Europapark 4-8 te Winterswijk, gemeente Winterswijk, Gelderland

Afbeelding 3. Reconstructie vegetatie en landschapsbeeld omstreeks 2800 – 800 voor Chr. (bron: Cultuurhistorische Atlas Winterswijk).

Op het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN4, zie Bijlage 4) ligt het plangebied op de lagere flank van een grote opduiking in zuidelijke richting. De huidige bebouwing en infrastructuur heeft de meeste details van de oorspronkelijke morfologie gemaskeerd. Aangezien de voormalige bebouwing in het plangebied sinds kort is gesloopt en het terrein braak ligt, is voor wat betreft het plangebied geen sprake van een actueel beeld. Om deze reden is ervoor gekozen geen detailopname van het AHN in dit rapport op te nemen.

14

Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Europapark 4-8 te Winterswijk, gemeente Winterswijk, Gelderland

2.3 ARCHEOLOGIE 2.3.1 BEKENDE ARCHEOLOGISCHE WAARDEN Bijlage 7 toont de locaties van de bekende archeologische waarden en de uitgevoerde archeologische onderzoeken in de omgeving van het plangebied. In het plan- en onderzoeksgebied zijn geen bekende waarden geregistreerd. Circa 70 m oostelijk van het onderzoeksgebied ligt AMK-terrein 13224 (van archeologische waarde). Dit betreft de oude stadskern van Winterswijk. De oudste vermelding dateert uit de vroege 11e eeuw (‘Winterswic”). Winterswijk is ontstaan bij een hof in bezit van de St. Mauritskapel in Münster.

2.3.2 GEMEENTELIJKE ARCHEOLOGISCHE BELEIDSKAART Op de gemeentelijke beleidskaart (bijlage 5) ligt het plangebied in een zone met een hoge verwachting (AWV5).

2.3.3 EERDER ARCHEOLOGISCH ONDERZOEK In de omgeving van het plangebied hebben eerder archeologische onderzoeken plaatsgevonden. De onderzochte locaties zijn afgebeeld in bijlage 7. Hieronder worden de resultaten van nabijgelegen relevante onderzoek beschreven. Zaakid. 2456717100 (circa 220 m Z) betreft een archeologisch bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek karterende fase.7 Op basis van het bureauonderzoek wordt dit plangebied kansarm geacht voor resten uit de periode Prehistorie tot en met Middeleeuwen en kansrijks voor de Late Middeleeuwen tot de Nieuwe Tijd. Gezien (sub)recente ingrepen wordt een verstoord bodemprofiel verwacht. Tijdens het booronderzoek is onder een recente puinlaag van circa 80 cm dik een restant van een oud plaggendek op dekzand aangetroffen. In één boring is een intacte podzolbodem gezien. De betreffende boorkern is op indicatoren gezeefd. Die zijn niet aangetroffen. Nader onderzoek wordt daarom niet aanbevolen. Dit advies is overgenomen door de gemeente. Zaakid.’s, 2418274100, 2418282100 (circa 105 m N) betreffen respectievelijk een bureauonderzoek, verkennend booronderzoek en – in het westelijke deel – een karterend booronderzoek.8 Op basis van het bureauonderzoek worden hier resten uit de periode Laat-Paleolithicum – Middeleeuwen (middelhoge verwachting) en Nieuwe Tijd (lage verwachting) verwacht.

Uit het verkennend booronderzoek blijkt sprake van fluvioperiglaciale afzettingen met beekeerdgronden. Alleen in het noordwestelijk deel is dekzand met een podzolprofiel aangetroffen. Hier zijn karterende boringen gezet (zaakid. 2427702100).9 Uit die boringen blijkt in dit deel sprake van matig fijn – matig grof, matig siltig dekzand. Dit zand is matig gesorteerd en betreft dekzand. Op het dekzand ligt een dun eerddek, vermoedelijk ontstaan door plaggenbemesting.

7

Van der Kuijl, 2014

8

Spanjaard, 2013

9

Spanjaard, 2014 15

Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Europapark 4-8 te Winterswijk, gemeente Winterswijk, Gelderland

Er is (sub)recente materiaal aangetroffen, maar geen indicatoren die wijzen op een relevante archeologische vindplaats. Nader onderzoek wordt daarom niet aanbevolen. Dit advies is overgenomen door de gemeente. Zaakid. 2176327100 (285 m O) betreft een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek – karterende fase.10 Op basis van het bureauonderzoek geldt een middelhoge verwachting voor resten uit de periode Paleolithicum tot en met Nieuwe Tijd. Bij het booronderzoek is een verstoord plaggendek gezien. Direct daaronder ligt een C-horizont van zwak siltig, matig fijn en soms wat roesthoudend (dek)zand. In één boring is een restant van een B-horizont gezien. Er zijn geen archeologische indicatoren aangetroffen. De onderzoeker adviseert geen vervolgonderzoek. Zaakid. 2042799100 (165 m NO) betreft een Aanvullende archeologische inventarisatie.11 Tijdens het booronderzoek is een bouwvoor aangetroffen met daaronder lichtbruin zand. Dit profiel rust op een moedermateriaal van grijs, matig fijn zand. Het betreffende terrein wordt gezien als terrein met lage archeologische waarde. Nader onderzoek wordt niet aanbevolen.

2.4 HISTORIE Op de Hottingerkaart (circa 1787, zie onder) ligt het plangebied op de overgang van bouwlanden naar onontgonnen grond (heide).

10

Kremer, 2007.

11

Bergman e.a., 2003. 16

Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Europapark 4-8 te Winterswijk, gemeente Winterswijk, Gelderland

Afbeelding 4. Uitsnede Hottingerkaart (circa 1787). De locatie van het plangebied (bij benadering) is blauw omlijnd. De eerste kadastrale kaart (circa 1832, zie onder) biedt meer detail. Het zuidelijke deel van het plangebied ligt hier in een zone met bouwlanden. Op basis daarvan kan worden aangenomen dat in het zuidelijke plangebied een plaggendek voorkomt. De noordelijke helft ligt in een heidegebied.

17

Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Europapark 4-8 te Winterswijk, gemeente Winterswijk, Gelderland

Afbeelding 5 minuutplan, circa 1832. Beige: bouwland, lichtgroen: weideland, donkergroen: bos/opgaand hout, paars: heide, lichtpaars: tuin, rood met grijs: bebouwing met erf. Bron: hisgis.nl.

18

Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Europapark 4-8 te Winterswijk, gemeente Winterswijk, Gelderland

Afbeelding 6. Kaart indicatie landschapsveranderingen tussen 700 en 1250 na Chr. Bron: Cultuurhistorische atlas Winterswijk. Op de Cultuurhistorische kaart van Gelderland (kaart historische geografie, niet afgebeeld) ligt het plangebied in de bebouwde kom. Extrapolerend van de omliggende, gekarteerde gronden kan worden aangenomen dat het plangebied in een zone met jonge landbouwontginningen in het nat-droge gebied ligt.12 Op bovenstaande kaart is te zien dat het in het noordelijke plangebied rond 700 onderdeel uitmaakte van een gebied met berken, wilgen en elzenbroekbossen. Dit zijn (pioniers)bomen die gedijen in natte gronden. Gedurende de Middeleeuwen waren deze gronden in gebruik als graslanden. In de loop van de Late Middeleeuwen zijn ze ontgonnen. Het zuidelijke plangebied lag in een zone met berken, eiken en essenbossen, plaatselijk met veen. Eiken en berken gedijen op de hogere droge zandgronden. De hogere gronden in deze zone zijn in de loop van de Late Middeleeuwen kleinschalig ontgonnen. Gezien de relatief lage ligging is het plangebied waarschijnlijk later ontgonnen. Op de topografische kaart van 1900 (zie Afbeelding 7) is het plangebied onbebouwd. Langs de noordzijde loopt een spoorlijn en ook wat verder zuidelijk loopt een parallel lopende spoorlijn. Deze verbinding werd geopend in 1884.

Het plangebied is op oude kaarten tot 1994 onbebouwd gebleven (Afbeelding 8 tot Afbeelding 11).

Bron: provincie Gelderland (geoportaal.gelderland.nl, historische geografie eenheden Histland50). 12

19

Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Europapark 4-8 te Winterswijk, gemeente Winterswijk, Gelderland

Afbeelding 7. Uitsnede uit de topografische kaart van 1900. Bron: Topotijdreis.nl

Afbeelding 8. Uitsnede uit de topografische kaart van 1929. Bron: Topotijdreis.nl

20

Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Europapark 4-8 te Winterswijk, gemeente Winterswijk, Gelderland

Afbeelding 9. Uitsnede uit de topografische kaart van 1955. Bron: Topotijdreis.nl

Afbeelding 10. Uitsnede uit de topografische kaart van 1988. Bron: Topotijdreis.nl

21

Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Europapark 4-8 te Winterswijk, gemeente Winterswijk, Gelderland

Afbeelding 11. Uitsnede uit de topografische kaart van 1994. Bron: Topotijdreis.nl

22

HOOFDSTUK

Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Europapark 4-8 te Winterswijk, gemeente Winterswijk, Gelderland

3C

ONCLUSIE EN

VERWACHTINGSMODEL 3.1 CONCLUSIE

Het onderzoek is uitgevoerd conform protocol SIKB KNA 4002. Het plangebied ligt op een dekzandwelving. Het noordelijke deel lag oorspronkelijk waarschijnlijk wat lager. Dit was een relatief vochtig gebied dat pas laat (na 1832) is ontgonnen. Hier is een veldpodzolbodem te verwachten. Het zuidelijke deel lag wat hoger (voet/flank van een grotere opduiking ten zuiden van het plangebied. Dit gebied is vermoedelijk in de loop van de Nieuwe Tijd ontgonnen. Het plaggendek dateert daarmee waarschijnlijk eveneens in de Nieuwe Tijd. In ieder geval vanaf 1787 is hier een plaggendek te verwachten. Tijdens eerdere onderzoeken is hoofdzakelijk een tot in de C-horizont verstoord bodemprofiel aangetroffen. In enkele boringen zijn resten van een plaggendek of bodemvorming gezien. In de omgeving van het plangebied zijn geen bekende archeologische resten geregistreerd. Op oude kaarten is het plangebied tot ver in de 20ste eeuw onbebouwd gebleven. Langs het noordelijke plangebied loopt vanaf 1884 een spoorlijn.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Winterswijk&id=2c2cd105-049a-4ebb-99c9-887d6147f915