CConstaterende datWinterswijk
Koppel je AI →
Document · PDF

Begroting 2023 definitief na vaststelling

Raadsvergadering 1 november 2022, gemeente WinterswijkBij agendapunt: Eerste termijn Begroting 2023-202632.939 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Programmabegroting 2023

2

Inhoudsopgave Inhoudsopgave .............................................................................................................3 Voorwoord ....................................................................................................................4 Leeswijzer ....................................................................................................................5 De financiële positie van de gemeente Winterswijk in meerjarenperspectief ..............6 Programma 1 Sociaal krachtig Winterswijk ................................................................12 1.1 Volksgezondheid...............................................................................................12 1.2 Maatschappelijke ondersteuning ......................................................................14 1.3 Jeugd ................................................................................................................18 Financiële onderbouwing programma 1..................................................................21 Programma 2 Meedoen in Winterswijk ......................................................................24 2.1 Cultuur ..............................................................................................................25 2.2 Sport

.................................................................................................................28 2.3 Inkomen en participatie .....................................................................................31 2.4 Educatie ............................................................................................................35 Financiële onderbouwing programma 2..................................................................37 Programma 3 Wonen en werken in Winterswijk ........................................................41 3.1 Openbare ruimte ...............................................................................................41 3.2 Klimaat, water en milieu ....................................................................................49 3.3 Duurzaamheid en milieu ...................................................................................54 3.4 Gebiedsontwikkeling en wonen ........................................................................54 3.5 Economie en Lobby ..........................................................................................68 Financiële onderbouwing programma 3..................................................................79 Programma 4 Bestuurlijk Winterswijk .........................................................................85 4.1 Bestuur, organisatie en dienstverlening

............................................................85 4.2 Openbare orde en veiligheid .............................................................................88 Financiële onderbouwing programma 4..................................................................95 Programma 5 Inkomsten van Winterswijk ..................................................................98 5.1 Algemene middelen ..........................................................................................99 5.2 Lokale belastingen ..........................................................................................100 Financiële onderbouwing programma 5................................................................101 Opgave Drempelvrij Winterswijk ..............................................................................103 Opgave Winterswijk Armoedevrij .............................................................................105 Opgave Centrum ......................................................................................................108 Opgave Duurzaamheid ............................................................................................109 Paragrafen ...............................................................................................................113 Paragraaf A Lokale Heffingen

...............................................................................113 3

Paragraaf B Weerstandsvermogen en risicobeheersing ......................................120 Paragraaf C Onderhoud kapitaalgoederen ...........................................................128 Paragraaf D Financiering ......................................................................................133 Paragraaf E Bedrijfsvoering ..................................................................................137 Paragraaf F Verbonden partijen............................................................................143 Paragraaf G Grondbeleid ......................................................................................159 Bijlagen.....................................................................................................................166 Bijlage 1 Financiële tabellen .................................................................................166 Bijlage 2 Reserves en voorzieningen....................................................................170 Bijlage 3 Beleidsindicatoren ..................................................................................173 Bijlage 4 Investeringen..........................................................................................175 Bijlage 5 Uitgangspunten begroting 2023 - 2026 ..................................................176 Bijlage 6 Meerjaren Investeringsplanning Ruimtelijke Projecten

..........................179

Voorwoord Voorwoord Geachte leden van de raad, beste lezer, ‘Samen aan de slag’, zo luidt de titel van ons coalitieakkoord. Met dat motto voor ogen hebben we alle raadsfracties om input gevraagd voor onze eerste begroting. Zoiets was in onze gemeente nog niet eerder gedaan. De fracties hebben op ons verzoek positief gereageerd. Dat leverde goede gesprekken en waardevolle ideeën op. Dank daarvoor. Een aantal van uw ideeën hebben we verwerkt in deze begroting voor 2023. Daarvoor hebben we zowel de financiële gevolgen als de benodigde en beschikbare ambtelijke capaciteit meegewogen. Ook onze organisatie merkt helaas dat er krapte is op de arbeidsmarkt. De gemeente Winterswijk is financieel gezond, mede dankzij het beleid van het vorige bestuur. De vooruitzichten voor de komende jaren zijn goed. Deze gezonde financiële positie geeft ons de kans verder te investeren in onze gemeente. Dat is dan ook precies wat we gaan doen. Tegelijk zijn we enigszins terughoudend geweest bij het opstellen van de meerjarenbegroting. De opgaven waarmee we te maken hebben en de context waarin we verkeren maken onze toekomst namelijk deels ook onzeker. Uw afwegingenkader is ons behulpzaam geweest bij het opstellen van de begroting. Natuurlijk bouwen we voort op wat al is gedaan en gaande is. Dat geldt voor belangrijke opgaven als woningbouw, klimaatadaptatie en openbare orde en veiligheid.

Ook de werkgelegenheid in onze gemeente, inclusief de keuze voor het bedrijventerrein, heeft de aandacht. Een ander speerpunt is het programma Vitaal Platteland. Daarin werken we aan een toekomstperspectief voor alle betrokkenen in ons buitengebied. Verder blijven we ons hard maken voor een duurzaam, armoedeen drempelvrij Winterswijk met een aantrekkelijk ‘hart van Wenters’. Onder andere de energiecrisis en inflatie hebben grote invloed op de betaalbaarheid van de vaste lasten. We verwachten dat het aantal huishoudens, organisaties en bedrijven met financiële problemen fors zal toenemen. Hun levensonderhoud en bestaanszekerheid komen onder druk te staan. Dat zien we helaas al gebeuren. De 4

komende tijd werken we hard aan een plan van aanpak om hen te ondersteunen. Daarover gaan we graag met u in gesprek. Tot slot steken we de hand in eigen boezem: onze dienstverlening kan nog beter, sneller, duidelijker en persoonlijker. Dat betekent dat we onze afspraken nakomen en een betrouwbare overheid zijn. Dat we leren van klachten en luisteren naar onze inwoners. Dat we werkelijk invulling geven aan participatie met inwoners, organisaties en bedrijven. Ook wat dat betreft is ons motto: samen aan de slag. Gezien alle opgaven en de benoemde onzekerheden voor de toekomst streven we naar de juiste balans. De balans tussen individuele en algemene belangen, tussen investeren en reserveren, tussen wat we willen en wat we kunnen. Alleen dan kunnen we de juiste keuzes maken. Dat is dan ook het motto voor deze begroting 2023: de juiste balans, de juiste keuzes. Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van de gemeente Winterswijk 27 september 2022

Leeswijzer Leeswijzer De programmabegroting bevat de volgende onderdelen: - Programma’s; - Opgaven; - Paragrafen; - Bijlagen. 1. Programma’s Onze begroting kent met ingang van 2023 vijf programma’s. Ieder programma is onderverdeeld in een aantal beleidsvelden. Per beleidsveld lichten we het volgende toe: - AMBITIE De stip op de horizon die we nastreven. - DOELSTELLINGEN De doelstellingen die we nastreven om de ambitie waar te maken. - ACTIVITEITEN 2023 De activiteiten die we aankomend jaar ondernemen of vervolgen om de strategische doelen te bereiken. - INDICATOREN Met indicatoren kunnen we meten of we de doelstelling bereiken. Het benoemen van de juiste indicatoren en ze vervolgens gebruiken is een traject dat we verder ontwikkelen. - RISICO'S Hier benoemen we de risico's die het bereiken van onze doelstellingen bedreigen. - FINANCIËLE ONDERBOUWING Elk programma sluit af met een financiële onderbouwing. De tabel toont per beleidsveld het meerjarig verloop van zowel de baten als de lasten. In de kolommen leest u het volgende: Rekening 2021: cijfers van de door de raad vastgestelde jaarrekening 2021 Begroting 2022: cijfers van de bijgestelde begroting, na vaststelling door de raad van de 1e prognose voor het jaar 2022 Begroting 2023 1e prognose: beginstand van de begroting 2023, volgens de door de raad vastgestelde 1e prognose van 2022 5

Aanpassing begroting 2023: aanpassingen in de voorliggende begroting ten opzichte van de beginstand Begroting 2023 : cijfers zoals nu via deze begroting worden voorgesteld om door de raad vast te stellen Begroting 2024-2026: de verwachte baten en lasten voor de komende jaren op basis van het huidige en met deze begroting vast te stellen beleid Inhoudelijke toelichting op de cijfers: Per beleidsveld geven we een inhoudelijke toelichting op de afwijkingen (boven € 50.000) op de kolom Aanpassing begroting 2023. De kolommen rekening 2021 en begroting 2022 zijn opgenomen om inzicht te bieden in het verloop van de tabellen. Verschillen in de begroting 2023 ten opzichte van die jaren lichten we hier in principe niet nader toe omdat deze onderdeel zijn van de jaarrekening 2021 en/of begroting 2022. Wanneer de jaren 2024 tot en met 2026 significante afwijkingen laten zien, lichten we die toe. 2. Opgaven In dit hoofdstuk schrijven we over de opgaven Drempelvrij Winterswijk, Winterswijk Armoedevrij, Centrum en Duurzaamheid. Dit doen we op dezelfde manier als bij de beleidsvelden. 3. Paragrafen In de paragrafen beschrijven we onderwerpen die op meerdere programma’s betrekking hebben. Het gaat dan vaak om meerjarig regulier werk. 4. Bijlagen Tot slot hebben we een aantal (verplichte) bijlagen toegevoegd. Deze bevatten verdere (financiële) detaillering en achtergrondinformatie.

In de begroting 2023 hebben we ook de Meerjaren Investesteringsplanning Ruimtelijke projecten (MIR) opgenomen.

De financiële positie van de gemeente Winterswijk in meerjarenperspectief Financieel meerjarenperspectief x € 1.000 Stand 1e prognose 2022

2023

2024

2025

2026

968

1.026

1.617

1.027

Autonome ontwikkelingen (prijsstijgingen etc)

2.940

5.254

6.913

1.637

Nieuwe ontwikkelingen (inclusief formatie)

-3.896

-4.141

-3.534

-3.284

13

2.138

4.997

-620

Begrotingssaldo 2023-2026 bestaand beleid Waarvan incidenteel

-211

-613

-164

-70

Waarvan structureel

224

2.751

5.161

-550

Structureel sluitende begroting Zoals uit de tabel valt af te leiden is sprake van een structureel sluitende begroting voor de jaren 2023-2025. In 2026 is nu nog sprake van een tekort. Omdat het structurele begrotingsresultaat 2023 van belang is voor het financiële toezicht zal de beoordeling door de Provincie leiden tot normaal (repressief) financieel toezicht. ‘Ravijnjaar 2026’ nader geduid In deze opzet is duidelijk het zogenaamde ‘Ravijnjaar 2026’ te zien. Dat wordt vooral veroorzaakt door de terugval in de algemene uitkering uit het Gemeentefonds. Gemeenten hebben behoefte aan duidelijkheid over dat jaar. Daarvoor hadden zij 6

hun hoop gevestigd op de zogenaamde ‘Contourennota’ van het kabinet. Deze Contourennota verscheen in juli, maar gaf niet de gewenste duidelijkheid. De minister en het kabinet erkennen wel dat die duidelijkheid over 2026 en de jaren erna nodig is. Toch bevat de Contourennota geen concrete toezeggingen over extra middelen. Ook bij de septembercirculaire valt dit niet te verwachten. Het kabinet houdt vast aan zijn eerdere standpunt dat er in de huidige kabinetsperiode (20222025) overeenstemming moet komen over een nieuwe financieringssystematiek tussen Rijk en gemeenten. Hierbij worden de volgende elementen genoemd:  goede balans tussen opgaven, taken en middelen (anders gezegd voldoende middelen voor taken die gemeenten in medebewind uitvoeren);  betere financieringsbalans tussen eigen inkomsten en inkomsten van het Rijk (ofwel een groter eigen belastinggebied voor gemeenten);  meerjarige stabiliteit (ofwel meer zekerheid over inkomsten en dus minder schommelingen in het gemeentefonds door huidige trap-op-trap-af methode). Kortweg moeten gemeenten de uitwerking van de nieuwe financieringssystematiek afwachten om echte duidelijkheid te krijgen over 2026 en daarna. In welke mate de uitbreiding van het eigen belastinggebied hierbij een rol speelt is volstrekt onduidelijk.

Dat geldt zowel voor de omvang (€) van die middelen als de manier waarop het eigen belastinggebied vorm krijgt. Gesproken wordt over het hanteren van de OZB hiervoor. Vragen als: 'Gaan gebruikers van woningen dan ook weer OZB betalen?’ of ‘Wordt (als compensatie voor inwoners) de inkomstenbelasting dan verlaagd?’ blijven vooralsnog onbeantwoord. De minister stelt voor om de overschotten tot en met 2025 te reserveren voor 2026 en daarna. Dit biedt echter geen structurele oplossing en past feitelijk ook niet in het financieel toetsingskader van de provincies. Mogelijke middelen voor 2026 en verder Onderstaande tabel geeft een indruk van de mogelijke middelen (via gemeentefonds al dan niet in combinatie met verruiming belastinggebied) voor 2026 en daarna: x € 1.000 2023 Aanvulling stelpost Jeugd (100% ipv 75%)

2024

2025

2026

600

600

425

425

1.100

1.100

Definitief vervallen opschalingskorting Ingroeipad herverdeling (voordeelgemeente (€100) 'Verlies van accres' subtotaal

0

600

600

2027

435

870

3.500

3.500

5.460

5.895

Extra lasten onderwijshuisvesting

-391

Toelichting tabel 'mogelijke middelen voor 2026 en verder' Feitelijk geeft deze tabel een beeld van de middelen die onderdeel van de algemene uitkering zouden zijn wanneer de afspraken voor de kabinetsperiode 2022-2025 ook zouden gelden voor de periode 2026 en verder. Stelpost Jeugd Het ophogen van de stelpost voor extra middelen Jeugd is niet in deze begroting verwerkt. Naar aanleiding van de Contourennota is door VNG, Rijk en Provincies een richtlijn opgesteld die het gemeenten toestaat om voor de jaren 2024-2026 rekening te houden met 100% van nog toe te kennen extra middelen voor Jeugd, voorheen was dit 75%. Deze maatregel is getroffen om de provincies meer armslag te

bieden voor de beoordeling van de begroting in het kader van het financieel toezicht. Veel gemeenten hebben namelijk te maken met een niet sluitende 7

begroting vanwege alle onzekerheden. Het is echter nog zeer onzeker op welke manier er ook daadwerkelijk compensatie wordt geboden. Bij het opstellen van de begroting was er echter geen aanleiding om de onzekere richtlijn over te nemen. Er is immers sprake van een structureel meerjarig sluitende begroting, uitgezonderd het ‘ravijnjaar’ 2026 op basis waarvan we in aanmerking komen voor repressief (goedkeuring) financieel toezicht door de provincie. Het toepassen van de richtlijn heeft daarbij ook geen effect op het beeld van het begrotingssaldo, 2026 is in dat geval nog steeds negatief. Opschalingskorting In 2015 is de zogenaamde opschalingskorting ingevoerd. Gemeenten zouden deze zelf kunnen terugverdienen door op te schalen naar 100.000+ gemeenten. Dat is echter nooit gebeurd maar voor Winterswijk is er wel sprake van een korting die oploopt tot € 1,1 miljoen structureel. Om gemeenten financieel tegemoet te komen is deze korting tot en met 2025 opgeschort. Vanaf 2026 is de korting wel weer van toepassing. Daarmee is in de begroting rekening gehouden. Wanneer de huidige afspraken tussen Rijk en gemeenten in stand blijven wordt de korting opnieuw opgeschort. Herverdeling gemeentefonds Winterswijk is zogenaamde voordeelgemeente door de herverdeling van het gemeentefonds Het gaat om een bedrag van € 100 per inwoner.

Vanwege de afspraken voor de huidige kabinetsperiode is dit voordeel nu beperkt tot een bedrag van € 37,50 vanaf 2025. Het is nog onduidelijk of er vanaf 2026 jaarlijks € 15,00 per inwoner per jaar bijkomt tot de uiteindelijk € 100 is bereikt. Dat wordt onderdeel van de nieuwe financieringssystematiek. Normaal gesproken zou dit vanaf 2026 leiden tot een oplopend voordeel van € 435.000 in 2026 tot uiteindelijk € 1,8 miljoen. Groei van het gemeentefonds Er is sprake van een verlaagde algemene uitkering in 2026. Deze komt grotendeels door het loslaten van de huidige trap-op-trap-af systematiek voor dat jaar. Gemeenten profiteren dus niet meer van de hogere rijksuitgaven. Er bestaat nog geen goed alternatief. Extra lasten onderwijshuisvesting Het betreft hier de kapitaallasten van investeringen in onderwijshuisvesting die gepland zijn voor 2026 (zie ook bijlage 4). Vergeleken met 2022 is het financiële meerjarig perspectief sterk verbeterd. Daarom hebben we in de begroting 2023 de lasten van investeringen voor het Integraal Huisvestingsprogramma Onderwijs verwerkt in het begrotingssaldo. Bij de begroting 2022 is besloten een bestemmingsreserve IHP te vormen en deze in te inzetten om de lasten in de eerste jaren gedeeltelijk op te vangen. Wij stellen u met deze begroting voor de bestemmingsreserve weer toe te voegen aan de algemene reserve.

Formeel gebeurt dit bij de jaarrekening 2022. In de overzichten over onze vermogenspositie hebben we dit verwerkt. Zo beschikken we over een vrije algemene reserve van ruim € 45 miljoen. Daarmee kunnen we eventuele tegenvallers of een nog bestaand begrotingstekort in 2026 opvangen. Dat geeft ons voldoende tijd om zorgvuldig en breed gedragen te komen tot ombuigingen mocht onze financiële positie daartoe in de komende jaren aanleiding geven. Vooralsnog zijn geen maatregelen nodig voor 2026 Naar verwachting leidt deze begroting tot normaal (repressief) financieel toezicht door de Provincie. We hebben eventuele inkomsten geschetst. Omdat nog te onduidelijk is hoe we over deze middelen kunnen beschikken, hebben we ervoor gekozen hierop in de begroting niet te anticiperen. De begroting is zoveel mogelijk 8

gebaseerd op werkelijke cijfers en toezeggingen vanuit het Rijk, behoudens de onzekerheden bij het opstellen van een meerjarenbegroting. Meerjarig financieel overzicht alle programma's In deze begroting ziet u een nieuw programma 5. Daarin zijn de algemene inkomsten van de gemeente opgenomen. Daarnaast zijn er enkele verschuivingen in beleidsvelden zodat deze beter aansluiten op het coalitieprogramma. x € 1.000

2023

2024

2025

2026

Baten

105.947

107.595

110.240

104.746

Lasten

107.774

105.472

105.258

105.367

Saldo baten en lasten

-1.827

2.123

4.982

-621

Onttrekkingen aan reserves

1.891

16

15

2

Toevoegingen aan reserves

50

0

0

0

Saldo reserves

1.841

16

15

2

Begrotingssaldo

14

2.139

4.997

-619

Autonome ontwikkelingen Autonome ontwikkelingen zijn ontwikkelingen waarop we feitelijk geen invloed hebben en die binnen bestaand beleid leiden tot budgetbijstellingen. Te denken valt aan aanpassingen in de algemene uitkering en loon- en prijsstijgingen voor onszelf. Deze loon- en prijsstijgingen kunnen we ook doorberekend krijgen vanuit gemeenschappelijke regelingen en door contractpartners. Ook kan er sprake zijn van een ontwikkeling in aantal cliënten. De belangrijkste bijstellingen van meer dan € 250.000 ziet u in onderstaande tabel. Een uitgebreider overzicht is onderdeel van de gehanteerde uitgangspunten van deze begroting (bijlage 5). x € 1.000

2023

2024

2025

2026

Baten Algemene uitkering gemeentefonds

6.987

8.878

10.662

5.881

Prijsindex OZB (3%)

254

254

254

254

Riool (klimaatmaatregelen onder nieuw)

32

390

402

389

Lasten Herberekening kapitaallasten

306

-56

-116

-714

Wegen en openbare verlichting

-345

-345

-345

-345

Openbaar groen

-305

-201

-201

-201

-1.246

-1.246

-1.246

-1.246

-629

-626

-636

-622

Jeugdhulp CAO-stijging personeel (3,5%)

Baten Bij de algemene uitkering spelen forse plussen ten opzichte van de vorige begroting. Tegelijk is de terugval in 2026 duidelijk. De OZB hebben we aangepast met het inflatiecijfer conform de bestaande uitgangspunten. Voor het rioolrecht stijgen de baten, omdat ons uitgangspunt is dat de baten de lasten volledig dekken. Vanwege stijgende kosten van (onderhoud van) de riolering verhogen we het rioolrecht met 3,7%. Daarin zijn klimaatregelingen verrekend. De hogere lasten presenteren we hierna als onderdeel van de tabel ‘Nieuwe beleidsontwikkelingen’. Lasten Door verschuivingen in de investeringsplanning verschuiven ook de kapitaallasten die hieruit voortvloeien. In het eerste jaar leidt dit tot een voordeel. Die lasten komen 9

uiteindelijk in latere jaren alsnog terug. Bij wegen en openbare verlichting hebben we te maken met sterke prijsstijgingen van energie- en onderhoudskosten en bij openbaar groen maken we forse extra kosten voor de bestrijding van de Japanse duizendknoop. Daarnaast belast uitvoerder ROVA hogere kosten aan ons door. De grootste bijstelling is zichtbaar op Jeugd. Bij de jaarrekening 2021 was de (structurele) kostenstijging al zichtbaar waarop het budget voor 2022 via de eerste prognose is bijgesteld. Met deze begroting wordt dat voor de overige jaren gedaan. Er is nog geen nieuwe CAO voor gemeentepersoneel afgesloten. Toch houden we voor volgend jaar al rekening met een loonstijging van 3,5%. Nieuwe beleidsontwikkelingen Onderstaande tabel bevat de financiële vertaling van de nieuwe beleidsvoornemens. Deze komen onder andere voort uit het coalitieakkoord. Het verschil met de autonome ontwikkelingen is dat voor deze onderwerpen andere keuzes gemaakt kunnen worden. Het gaat immers om nieuw beleid waarvoor nog geen verplichtingen zijn aangegaan. Het gaat om zowel ‘out-of-pocket'-kosten op diverse beleidsterreinen als kosten voor versterking van de ambtelijke organisatie. Met deze kosten geven we invulling aan het nieuwe beleid en onze ambities. De tweede kolom bevat een verwijzing naar het betreffende programma voor een inhoudelijke toelichting.

10

x € 1.000

progr

2023

2024

2025

2026

Stelpost Inflatie

5

-260

-300

-300

-300

Krimp Achterhoek (Leader)

4

-97

-97

-97

-97

Onderhoud wegen (zandwegen)

3

-80

-80

-80

-80

Beheer/ond openbaar groen (bermbeheer)

3

-130

-130

-130

-130

Klimaatagenda (water en riool)

3

-140

-410

-400

-350

Klimaatagenda (duurzame maatregelen)

3

-158

-110

-38

-32

Armoede: Winterswijkpas en meedoenregeling volwassenen

2

-150

-200

-200

-200

Versterken ambtelijke organisatie

*

-751

-555

-555

-555

OOV Samenwerking

4

-30

-30

-30

-30

Subsidie zwembad Jaspers (incl 80K)

2

-124

-124

-124

-124

Vervallen bijdrage sportverenigingen

2

-75

-75

-75

-75

Subsidie Oudheidkunde musea (visie)

2

-10

-10

-10

-10

Subsidie Oudheidkunde musea (incl 25K bez)

2

-26

-26

-26

-26

Uitvoering Erfgoednota

2

-10

Wmo groepsbeg naar arbeidsm dagbesteding

1

-250

-400

-300

-200

Invoering nieuw normenkader

1

-225

-210

-135

-135

Algemene taakstelling binnen Sociaal Domein

1

-150

-200

-200

-200

Besparing agv nieuwe wijze inkoop SD

1

-470

-470

-470

-470

Bezuiniging Algemene Bijstand

2

-100

-100

-100

-100

Bezuiniging Bijzondere Bijstand

2

-100

-100

-100

-100

Visie Winterswijk

4

-100

0

0

0

Vitaal Platteland

3

-50

-100

0

0

Gebiedsontwikkeling Steengroeve

2

-10

0

0

0

Economische ontwikkeling

3

-50

0

0

0

Wijkaanpak

3

-100

0

0

0

Pilot basisbanen

2

0

-70

-70

-70

Werkaanvaardingspremie

2

0

-94

-94

0

Meer ruimte voor evenementen

3

-50

-50

0

0

LED-verlichting buitensportaccommodaties

2

-150

-150

0

0

Rechtmatigheidsverantwoording

4

-50

-50

0

0

Ontwikkeling digitalisering 300K tlv reserve

4

BN

0

0

0

-3.896

-4.141

-3.534

-3.284

Structureel

Terugdraaien bezuinigingen

Incidenteel

Totaal * zie paragraaf Bedrijfsvoering

Vermogenspositie Voor een beoordeling van onze totale financiële positie zijn twee factoren van belang: enerzijds het financieel meerjarig perspectief met jaarlijks terugkerende baten en lasten; anderzijds de ontwikkeling van onze vermogenspositie . Wanneer we onze vermogenspositie willen inzetten voor bijvoorbeeld projecten of risico's is vooral de algemene reserve van belang. Een totaaloverzicht van alle reserves en voorzieningen vindt u in bijlage 2. De stand van de algemene reserve bedraagt per 1 januari 2023 zo'n € 45 miljoen. Deze dekt ons risicoprofiel van € 4,5 miljoen (zie paragraaf B). De rest van de algemene reserve kan in principe vrij worden ingezet. Ons financieel meerjarig perspectief voor 2023-2025 laat forse overschotten in 2024 en 2025 zien. Al met al kunnen we dus spreken van een zeer gezonde financiële positie. Het jaar 2026 laat vooralsnog een tekort zien van € 620.000, hiervoor hebben we aangegeven welke ontwikkelingen hierop nog een positieve invloed kunnen hebben.

11

Aandachtspunten Financieel meerjarig perspectief Bij de goede financiële uitgangssituatie zijn er ook aandachtspunten. We staan aan de vooravond van een aantal grote investeringen. Deze worden nu uitgewerkt, al dan niet met scenario's. Dan wordt duidelijk welk effect zij hebben op ons toekomstig financieel perspectief. Dit zijn ontwikkelingen waar we als gemeente zelf invloed op hebben. Ze hangen immers samen met onze ambities voor deze onderwerpen. Minder invloed hebben we op de eventuele financiële gevolgen van actuele grote landelijke dossiers. Voorbeelden hiervan zijn de woon-, asiel- en stikstofcrises en de huidige hoge inflatie binnen verschillende sectoren.

Programma 1 Sociaal krachtig Winterswijk Inleiding Volksgezondheid, maatschappelijke ondersteuning en jeugd In het programma Sociaal krachtig Winterswijk geven we een toelichting op de beleidsvelden volksgezondheid, maatschappelijke ondersteuning en jeugd. Iedereen doet mee! Deze ambitie vertalen we in dit programma naar het realiseren van vitaliteit en gezondheid. Door om te zien naar elkaar. We zorgen dat iedereen kan meedoen, uitdagingen worden samen opgepakt en sociale binding versterkt. We werken aan gelijke kansen voor ieder kind. Alle kinderen moeten veilig, gezond en kansrijk in Winterswijk kunnen opgroeien. Aan de ambitie van dit programma is de opgave “Iedereen doet mee” gekoppeld. Dit bestaat uit de opgave "Drempelvrij Winterswijk" in dit programma en de opgave "Winterswijk Armoedevrij in 2040" in programma 2. Deze opgaven lichten we in het hoofdstuk Opgaven verder toe. Zorg voor wie het nodig heeft We vinden het belangrijk dat onze inwoners gezond en energiek zijn en zelf regie kunnen nemen op gezondheid en geluk. Met preventie richten we ons op factoren die van invloed zijn op gezondheid en welzijn. Jongeren hebben de toekomst, voor ouderen zijn goede fysieke sociale structuren belangrijk. Beschikbare voorzieningen We beheersen de kwaliteit van zorg en de uitgaven voor jeugdzorg en WMO.

Samenwerking tussen betrokken partijen moet leiden tot een beter afgestemd aanbod. We zien het SKB als een onmisbare schakel in dit zorgaanbod voor de regio. Winterswijk blijft zijn verantwoordelijkheid nemen voor de opvang van vluchtelingen. Het asielzoekerscentrum is een voorbeeld voor de rest van Nederland.

1.1 Volksgezondheid Ambitie We vinden het belangrijk dat iedere inwoner volwaardig mee kan doen in onze samenleving. We willen dat zij gezond en energiek zijn en zelf de regie kunnen nemen op gezondheid en geluk. De regio is voorzien van een volwaardig aanbod, waaronder ook het ziekenhuis. Het zorgaanbod is op elkaar afgestemd. Relevante documenten:  Beleidsplan sociaal domein ‘Meedoen in Winterswijk’;  Regionaal preventieakkoord ‘Gezondheid en Geluk voorop in de Achterhoek’; 12

Regionale nota gezondheid ‘Samen langer gelukkig en gezond leven in de Achterhoek’. Doelstellingen Om gezondheid en geluk te bevorderen bieden we signalerende en preventieve activiteiten die van invloed zijn op gezondheid en welzijn. Het regionaal preventieakkoord is onze leidraad. Activiteiten Participatie regionaal preventieakkoord Wethouder: Wassink We gaan door met de uitvoering van het in juli 2020 ondertekende Regionaal preventieakkoord Achterhoek (2020-2030). Speerpunten zijn: bewegen, Achterhoek Rookvrij, minder overmatig alcoholgebruik, middelengebruik bespreekbaar maken, gezonde voedingskeuzes, ‘Iedereen doet mee’ en de basis op orde. Bij deze speerpunten horen activiteiten en campagnes die dit alles onder de aandacht brengen van onze inwoners. Kwaliteit (toelichting) Voor 2023 willen we de bestaande preventieactiviteiten verder vorm geven en uitbreiden en, voor zover mogelijk, de resultaten in beeld brengen. Preventie voor volwassenen, bijvoorbeeld beweegprogramma's, willen we meer groepsgewijs organiseren omdat uit onderzoek is gebleken dat dit, naast het voorkomen van eenzaamheid, de kans op langdurige positieve effecten op de leefstijl, vergroot. Daarnaast zetten we in op voorlichting op scholen over middelengebruik. Tijd (toelichting) Dit is een continue proces.

Geld (toelichting) Bij diverse begrotingsposten (bijvoorbeeld voor GGD, Yunio, jeugdwerk, mantelzorg) in de begroting 2023 zijn middelen voor preventie opgenomen. Doelstellingen We sturen op (keten) samenwerking en behoud van zorgaanbod en voorzieningen. Activiteiten Lobby voor behoud SKB Wethouder: Wassink Het SKB is onmisbaar in het zorgaanbod in Winterswijk en de regio. Daarom zetten we ons tot het uiterste in om een volwaardig ziekenhuis te behouden. Kwaliteit (toelichting) Wij zetten onze lobby en politieke lijnen richting Den Haag en betrokken partijen in. Wij willen actief de kwaliteit en regionale rol/functie van het SKB onder de aandacht brengen. Dit om de nabijheid en kwaliteit van zorg voor inwoners in de Oost Achterhoek in de toekomst te borgen. Tijd (toelichting) Dit is een continue proces. Geld (toelichting) 13

Hiervoor is geen bedrag opgenomen in de begroting. Indicatoren  Hoe ervaren inwoners hun gezondheid/kwaliteit van leven (bron: CBS);  Demping van de stijging aantal chronisch zieken (bron: CBS). Risico's  De invloed van de gemeente voor wat betreft het behoud van voorzieningen zoals het SKB, is veelal beperkt tot lobby.  Preventie: bij een nieuwe aanpak zijn de effecten vooraf niet altijd zeker.

1.2 Maatschappelijke ondersteuning Ambitie We zetten in op een goede fysieke en sociale infrastructuur zodat de zorg de mensen bereikt die dat nodig hebben. Daarnaast hebben we zorg ingekocht die kwalitatief goed en betaalbaar is en die stimuleert tot zorginnovatie en samenwerking. Relevante documenten:  Beleidsplan ‘Meedoen in Winterswijk’  Integrale Verordening sociaal domein  Samen aan het Stuur (integrale samenwerking sociaal domein)  Beoordelingskader Wonen met zorg 2020-2023  Agenda Sociaal domein Doelstellingen We zorgen voor een sterke sociale basis met laagdrempelige voorzieningen en streven naar het normaliseren van de hulp van onze inwoners. Activiteiten Arbeidsmatige dagbesteding als algemene voorziening doorontwikkelen Wethouder: Wassink Samen met Fijnder werken we toe naar een arbeidsmatige dagbesteding voor cliënten die niet meer leerplichtig zijn en de pensioengerechtigde leeftijd nog niet hebben bereikt.

Kwaliteit (toelichting) Inwoners die ondersteuning nodig hebben bij werk of een zinvolle daginvulling willen we samen met Fijnder passende ondersteuning bij werk bieden. We willen dat cliënten meer participeren en voorkomen dat zij gebruik moeten maken van duurdere vormen van ondersteuning. Dit wordt gerealiseerd door een wijziging van individuele trajecten naar een collectieve voorziening, die goedkoper is. Tijd (toelichting) Dit is een continue proces. Geld (toelichting) Realiseren van het geactualiseerde budget. Zie toelichting financiële analyse.

14

Inloopvoorzieningen als algemene voorziening doorontwikkelen Wethouder: Wassink Voor kwetsbare inwoners is een goede fysieke én sociale infrastructuur belangrijk om langer zelfstandig en gezond thuis te kunnen wonen. Goede inloopvoorzieningen leveren een belangrijke bijdrage aan ontmoeting en het voorkomen van eenzaamheid. Kwaliteit (toelichting) We zorgen als gemeente voor een sterke sociale basis voor iedereen, door onder andere laagdrempelige inloopvoorzieningen. Een inloopvoorziening is een plek waar inwoners zonder indicatie terecht kunnen voor activiteiten. Een inloopvoorziening draagt preventief bij aan het voorkomen van zorgkosten. Onze gemeente kent diverse inloopvoorzieningen. In 2023 onderzoeken we of er voldoende gevarieerd aanbod voor diverse doelgroepen is en wat de mogelijkheden zijn voor wat betreft voordeurdelen. We ondersteunen ouderen bij hun zoektocht naar een fysieke ruimte voor hun activiteiten. Tijd (toelichting) De planning is om dit bij het College aan te leveren in juni 2023. Geld (toelichting) Op basis van uitkomsten van het onderzoek komt er een voorstel voor financiering. Actualiseren visie op de Post Wethouder: Wassink De visie op De Post is inmiddels meer dan 10 jaar oud. Het is tijd om de visie te actualiseren, rekening houdend met recente ontwikkelingen in het sociaal domein. De visie wordt in samenwerking met onze ketenpartners opgesteld.

Kwaliteit (toelichting) Een actuele visie opstellen voor wat betreft de samenwerking in en met De Post voor de komende jaren. De samenwerking met de ketenpartners is versterkt. Tijd (toelichting) De visie wordt in de eerste helft van 2023 opgeleverd. De planning is om deze visie in het Politiek Forum van april te bespreken, in mei in het college en juni in de raad. Geld (toelichting) Er zijn geen kosten verbonden aan het opstellen van de visie. Realisatie overgang beschermd wonen Wethouder: Wassink Vanaf 2024 verschuiven de taken van centrumgemeente Doetinchem voor Opvang en Bescherming naar lokale gemeenten. In eerste instantie worden we verantwoordelijk voor de cliënten Beschermd Wonen. Hiermee wordt de beweging van Beschermd Wonen naar een Beschermd Thuis en dus een inclusieve samenleving, verder vorm gegeven. 15

Kwaliteit (toelichting) Gemeenten worden wettelijk verplicht om samen te werken. De Achterhoekse gemeenten maken daarover (ook nu al) samen afspraken. De centrumgemeente blijft vooralsnog verantwoordelijk voor bestaande cliënten. Nieuwe cliënten vallen vanaf 2024 onder de verantwoordelijkheid van lokale gemeenten. Tijd (toelichting) De voorbereiding betreft een continue proces tot daadwerkelijke invoering. Geld (toelichting) Hiervoor is geen geld opgenomen in de begroting. De overgang van de rijksbudgetten vindt vanaf 2024 geleidelijk plaats op basis van een objectief verdeelmodel. Doelstellingen Zorgkosten beheersbaar houden Activiteiten Monitoren resultaten nieuwe inkoop Wmo Wethouder: Wassink Vanaf 1 juli 2022 zijn de nieuwe contracten met zorgaanbieders jeugdhulp en Wmo ondersteuning/wonen ingegaan. Om de effecten van de nieuwe inkoop van Wmoen jeugdhulp te volgen, evalueren en eventueel bij te sturen, hebben we behoefte aan goede monitoring. Kwaliteit (toelichting) Regionaal worden afspraken gemaakt over contract- en leveranciersmanagement. Samen met aanbieders worden zogenaamde kwaliteit en prestatie indicatoren (KPI) opgesteld. Op die manier wordt gemonitord of de doelstellingen van de inkoop worden behaald.

De doelstellingen zijn:  De inzet van de ondersteuning en zorg is tijdig, gericht op een passend, duurzaam resultaat in een veilige en zoveel mogelijk vertrouwde omgeving;  De inzet van de ondersteuning en zorg is gericht op verbeteren van de beleving dat je leven zinvol is, geredeneerd vanuit positieve gezondheid;  De inwoner participeert maximaal naar vermogen in de samenleving;  De ondersteuning is flexibel, gericht op samenwerking en ambulantisering. Waar mogelijk schalen we (zo snel mogelijk) op of af; indien mogelijk naar het voorliggend veld;  Cliënten zijn tevreden over de ondersteuning die zij van de zorgaanbieder ontvangen;  Partners in de keten van zorg en ondersteuning zijn tevreden over elkaars bijdrage aan de transformatie. Een groot verschil met huidige monitoring is dat gemeenten over de 'wat' gaan en aanbieders over 'hoe' resultaten worden behaald. Daarom gaan we op een andere wijze monitoren. Niet meer in aantal uren/ dagdelen maar in tevredenheid en behaalde resultaten.

16

Tijd (toelichting) Dit is een continue proces. De ontwikkeling van het monitoringssysteem wordt in 2023 afgerond. Geld (toelichting) Aan de monitoring zijn geen kosten verbonden. Uitvoeren normenkader hulp bij huishouden Wethouder: Wassink Als gemeente willen we meer sturing op de uitgaven voor de Wet maatschappelijke ondersteuning (onder andere huishoudelijke hulp en zorg voor ouderen). Kwaliteit (toelichting) Het aantal cliënten en de kosten voor huishoudelijke hulp zijn de afgelopen jaren flink gestegen. Hiervoor zijn een drietal oorzaken te noemen:  De stijging van het aantal cliënten als gevolg van de invoering van het abonnementstarief;  De stijging van het aantal ouderen dat langer zelfstandig blijft wonen. Zij maken het meest gebruik van de huishoudelijke ondersteuning;  De stijging van uurtarieven voor aanbieders. Bovenstaande ontwikkelingen geven het belang aan voor het nemen van maatregelen. Dit is nodig om de grotere vraag op te kunnen vangen, maar ook om op lange termijn een betaalbaar systeem van huishoudelijke hulp in stand te kunnen houden. Met de invoering van het normenkader HHM is de verwachting dat er gemiddeld genomen minder uur hulp op jaarbasis ingezet hoeft te worden. Dit willen we monitoren met behulp van het monitoringssysteem.

Mochten de bezuinigingen niet gerealiseerd worden, wordt gekeken hoe het beleid binnen de wet en regelgeving verder aangepast kan worden. Tijd (toelichting) Dit is een continue proces. Geld (toelichting) Het totaal begrote bedrag voor 2023 bedraagt € 3.483.000. Dit is inclusief het gedeeltelijk terugdraaien van de ingeboekte bezuiniging en een CAO-verhoging (zie verder financiële onderbouwing). We zetten in op zorgvernieuwing en de toepassing van innovatieve concepten Wethouder: Wassink Samen met de partijen waar we onze zorg hebben ingekocht werken we aan transformatie van de zorg. Kwaliteit (toelichting) Transformatie van de zorg houdt onder meer in dat we in de inkoopsystematiek hebben opgenomen dat zorgaanbieders ruimte hebben om te innoveren en hiertoe gestimuleerd worden. Ook andere partijen stimuleren we om samen met ons te innoveren. Hierbij is ook aandacht voor onze eigen uitvoering van zorg. 17

Daarnaast is er het innovatiefonds om partijen te stimuleren met innovatieve projecten te starten. Wij bieden hiervoor 50% cofinanciering. Tijd (toelichting) Dit is een voortdurend proces. Geld (toelichting) Het budget voor het genoemde innovatiefonds bedraagt € 250.000. Indicatoren  Het aantal geïndiceerde uren Hulp bij huishouden daalt;  Stabilisatie en waar mogelijk daling van het aantal cliënten dat begeleiding ontvangt in het kader van de Wmo. Risico's We zijn mede afhankelijk van (keten)partners voor wat betreft zorgvernieuwing om in- en doorstroom te beïnvloeden.

1.3 Jeugd Ambitie Jongeren hebben de toekomst; alle Winterswijkse jongeren moeten dezelfde kansen voor ontwikkeling hebben. Preventie voorkomt inzet duurdere zorg. Relevante documenten:  Beleidsplan sociaal domein ‘Meedoen in Winterswijk’;  Integrale Verordening sociaal domein;  Samen aan het Stuur (integrale samenwerking sociaal domein);  Agenda sociaal domein. Doelstellingen Door de zorg zoveel als mogelijk te normaliseren, beperken we de instroom in geïndiceerde voorzieningen Activiteiten Instroom van jeugdige cliënten naar tweedelijns zorg beperken Wethouder: Schepers-Janssen Om de instroom naar jeugdhulp te beperken, richten we ons met name op samenwerking met verwijzers (zoals huisartsen en gecertificeerde instellingen). Zij bepalen een aanzienlijk deel van de instroom. We maken afspraken met hen over het verwijzen naar gecontracteerde aanbieders en stimuleren de inzet van een praktijkondersteuner bij de huisarts (POH) voor de jeugd. Kwaliteit (toelichting) Uit verschillende onderzoeken blijkt dat de inzet van een POH (praktijkondersteuner huisartsen) jeugd zorgt voor minder doorverwijzingen naar geïndiceerde zorg en, als er toch doorverwijzing nodig is, toeleiding naar beter passende zorg. Daarom hebben wij de Winterswijkse huisartsen aangeboden een POH jeugd te financieren. Drie huisartspraktijken maken daar inmiddels gebruik van.

De huisartsen van de overige drie praktijken hebben nog verschillende bezwaren (zoals ruimtegebrek en de hoge werkdruk binnen de huisartsenzorg). We proberen huisartsen te faciliteren om de POH mogelijk te maken. 18

Door periodiek het aanbod van de POH jeugd te doen, hopen we dat de POH zoveel mogelijk wordt ingezet. Tijd (toelichting) In 2023 bieden we de huisartsen opnieuw de mogelijkheid van financiering van de POH jeugd aan. Dit is een doorlopend proces. Geld (toelichting) Financiering is onderdeel van budget jeugdhulp. Realiseren opvangvoorziening voor kinderen met een zorgvraag Wethouder: Schepers-Janssen De opvang voor kinderen met een zorgvraag is gestart met het zoeken naar een oplossing voor de groep kinderen tussen 8-12 jaar met een zorgvraag. Hier is een pilot voor buitenschoolse opvang (BSO) voor alle kinderen met en zonder zorgvraag. Kwaliteit (toelichting) Vanaf 1 juli 2022 subsidiëren we een pilot van Stichting Welzijn Winterswijk (SWW) om alle kinderen, met en zonder zorgvraag, op te kunnen vangen in de BSO. Daarvoor zet SWW extra zorgmedewerkers van Zozijn in. Daarmee verwachten we een inclusievere opvang te kunnen bieden. Tijd (toelichting) De pilot loopt tot 1 juli 2023. In het voorjaar evalueren we de pilot. Als de pilot succesvol blijkt te zijn, willen we de pilot verlengen of structureel voortzetten. Geld (toelichting) Voor 2023 is er voor de pilot een bedrag van € 55.000 opgenomen in de begroting.

Doelstellingen Om zorgkosten te beheersen en het zorgaanbod beter af te stemmen, sturen we met de inkoop op zorgvernieuwing met behoud van kwaliteit en op partnerschap met onze zorgaanbieders. Activiteiten Monitoren resultaten nieuwe inkoop Jeugd Wethouder: Schepers-Janssen Vanaf 1 juli 2022 zijn de nieuwe contracten met zorgaanbieders jeugdhulp en Wmo ondersteuning/wonen ingegaan. Om de effecten van de nieuwe inkoop van Wmoen jeugdhulp te volgen, evalueren en eventueel bij te sturen, hebben we behoefte aan goede monitoring. Kwaliteit (toelichting) Regionaal worden afspraken gemaakt over contract en leveranciersmanagement. Samen met aanbieders worden zogenaamde kwaliteit en prestatie indicatoren (KPI) opgesteld. Op deze manier wordt gemonitord of de doelstellingen van de inkoop worden behaald. Dit zijn:  De inzet van de ondersteuning en zorg is tijdig, gericht op een passend, duurzaam resultaat in een veilige en zoveel mogelijk vertrouwde omgeving; 19

De inzet van de ondersteuning en zorg is gericht op verbeteren van de beleving dat je leven zinvol is, geredeneerd vanuit positieve gezondheid;  De inwoner participeert maximaal naar vermogen in de samenleving;  De ondersteuning is flexibel, gericht op samenwerking en ambulantisering. Waar mogelijk schalen we (zo snel mogelijk) op of af; indien mogelijk naar het voorliggend veld;  Cliënten zijn tevreden over de ondersteuning die zij van de zorgaanbieder ontvangen;  Partners in de keten van zorg en ondersteuning zijn tevreden over elkaars bijdrage aan de transformatie. Een groot verschil met huidige monitoring is dat gemeenten over de 'wat' gaan en aanbieders over 'hoe' resultaten worden behaald. Daarom gaan we op een andere wijze monitoren. Niet meer in aantal uren/dagdelen maar in tevredenheid en behaalde resultaten. Tijd (toelichting) Dit is een continue proces. De ontwikkeling van het monitoringssysteem wordt in 2023 afgerond. Geld (toelichting) Aan de monitoring zijn geen kosten verbonden. Samen met onze ketenpartners werken aan zorginnovatie Wethouder: Schepers en Wassink We werken samen met de zorgpartijen aan de transformatie en daarmee innovatie van zorg. Kwaliteit (toelichting) Samen met het ondersteuningsteam Oost-Achterhoek gaan we onderzoeken welke verbeteringen en innovaties mogelijk zijn.

Ook werken we samen aan de transformatie van zorg met partijen waar we zorg hebben ingekocht. Dit houdt onder meer in dat we in de inkoopsystematiek hebben opgenomen dat zorgaanbieders ruimte hebben om te innoveren en hiertoe gestimuleerd worden. Ook andere partijen vragen we om samen met ons te innoveren waarbij er tevens aandacht is voor de aanpak in onze eigen zorguitvoering. Tijd (toelichting) Dit is een continue proces. Geld (toelichting) Vanuit het innovatiefonds is € 250.000 beschikbaar. Doelstellingen Zorgen dat ouders goed voor hun kinderen kunnen zorgen Activiteiten Inzet Preventie Platform Jeugd Wethouder: Schepers-Janssen

20

Om ouders te ondersteunen, biedt het Preventie Platform Jeugd (PPJ) hulp op het gebied van (opvoedings)ondersteuning en preventie. Het PPJ ontwikkelt preventieprogramma's voor verschillende (opvoedings)thema's zoals Kind en Armoede, Kind en Scheiding, omgaan met alcohol en drugs, weerbaarheid en veerkracht. Kwaliteit (toelichting) Het Preventie Platform Jeugd (PPJ) streeft ernaar dat jongeren en jeugdigen gezond, veilig en stabiel opgroeien en dat ouders voldoende handvatten hebben om te kunnen opvoeden. Daarnaast beoogt het PPJ te voorkomen dat kleine vragen grote problemen worden waardoor uiteindelijk duurdere zorg nodig is. Tijd (toelichting) Dit is een continue proces. Geld (toelichting) In de begroting 2023 is € 30.000 voor het PPJ opgenomen. Indicatoren  Stabilisatie instroom in geïndiceerde zorg;  Gezondheid van jongeren (psychisch en fysiek) stijgt (GGD Jeugdmonitor). Risico's  We zijn mede afhankelijk van zorgorganisaties voor wat betreft kwaliteit, in-, door-, uitstroom en innovatie;  Beperkte invloed op doorverwijzing naar geïndiceerde zorg door externe doorverwijzers zoals huisartsen;  Preventie: bij een nieuwe aanpak zijn de effecten vooraf niet altijd zeker.

Financiële onderbouwing programma 1 Baten en Lasten Bedragen x €1.000

21

Exploitatie

Rekening 2021

Begroting 2022

Begroting 2023 1e prognose

Aanpassing begroting 2023

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Baten 1.1 Volksgezondheid

151

22

2

0

2

2

2

2

1.2 Maatschappelijke ondersteuning

10.170

10.783

11.045

1.122

12.167

13.146

14.274

14.277

1.3 Jeugd

40

0

0

0

0

0

0

0

10.361

10.805

11.047

1.122

12.169

13.149

14.276

14.279

1.0 Doorbelaste bedrijfsvoering en kapitaallasten

3.225

3.014

0

0

0

0

0

0

1.1 Volksgezondheid

634

914

1.213

110

1.323

1.313

1.309

1.299

1.2 Maatschappelijke ondersteuning

17.955

19.886

22.220

2.729

24.949

25.603

26.294

26.194

Totaal Baten Lasten

1.3 Jeugd

8.615

8.137

6.509

1.691

8.200

8.166

8.166

8.166

Totaal Lasten

30.429

31.950

29.942

4.530

34.472

35.082

35.769

35.659

13

0

0

0

0

0

0

0

-20.056

-21.146

-18.895

-3.408

-22.303

-21.934

-21.493

-21.380

Onttrekkingen 1.2 Maatschappelijke ondersteuning Gerealiseerd resultaat

Algemene toelichting financiële tabel Met ingang van deze begroting bieden we meer inzicht in het financieel verloop van de beleidsvelden en hebben we een aantal financieel-technische wijzigingen doorgevoerd voor wat betreft de presentatie van de cijfers. Dat vraagt ook om een algemene toelichting op deze tabel, in de kolommen leest u het volgende: Rekening 2021: gerealiseerde cijfers van de door de raad vastgestelde jaarrekening 2021; Begroting 2022: cijfers van de bijgestelde begroting 2022, na vaststelling door de raad van de 1e prognose voor het jaar 2022; Begroting 2023 1e prognose: beginstand van de begroting 2023, volgens de door de raad vastgestelde 1e prognose van 2022; Aanpassing begroting 2023: aanpassingen in de voorliggende begroting ten opzichte van de beginstand; Begroting 2023 : cijfers zoals nu via deze begroting worden voorgesteld om door de raad vast te stellen; Begroting 2024-2026: cijfers voor de komende jaren op basis van het huidige en met deze begroting vast te stellen beleid. In principe wordt alleen de kolom 'Aanpassing begroting 2023' toegelicht voor afwijkingen boven de € 50.000 en voor de jaren 2024-2026 wanneer het om significante afwijkingen gaat. Verschillen tussen 2022 en de begroting 2023 (beginstand) worden echter niet nader toegelicht, deze zijn immers al bij de 1e prognose 2022 toegelicht.

Doorbelaste bedrijfsvoering en kapitaallasten Tot en met 2022 werden bedrijfsvoerings- en kapitaallasten doorbelast vanuit programma 4 naar de overige programma's. Wij moeten echter inzicht geven in álle lasten die tot het beleidsveld horen, dus ook de salarislasten van medewerkers die eraan werken en de kapitaallasten van investeringen die betrekking op het beleidsveld hebben. Daarom ziet u dat er geen cijfers meer staan voor 2023 en 22

verder bij de doorbelaste lasten. Deze ziet u nu terug in een toename van de lasten bij de beleidsvelden waarbij er overigens ook sprake is van een verschuiving tussen beleidsvelden en/of programma's. Het gaat hierbij dus om een financieel-technische wijziging. Op het geheel van de begroting is er daarom geen sprake van een toename, het betreft een andere verdeling van die lasten. Om die reden is het kopje 'overige ontwikkelingen' opgenomen bij de financiële toelichting hieronder, daar maken deze mutaties in verschuivingen onderdeel vanuit. Daarnaast is ook onderdeel van het kopje overige ontwikkeling de CAO-stijging voor het personeel van € 650.000 en de herberekening van kapitaallasten oplopend van een voordeel in 2023 van € 300.000 naar € 700.000 in 2026. Die kostenstijgingen zijn verdeeld over alle beleidsproducten en worden om die reden niet telkens afzonderlijk toegelicht. Daar waar sprake is van extra investeringen in formatie wordt dit wel bij het betreffende beleidsveld benoemd. Volksgezondheid Het verschil van € 110.000 aan de lastenkant is als volgt te verklaren: - verhoging bijdrage GGD € 67.000 N - verhoging subsidie Yunio € 27.000 N - overige ontwikkelingen € 16.000 N De inwonerbijdrage aan de GGD wordt jaarlijks geïndexeerd. Daarnaast is ingestemd met het investeren in een robuustere GGD. Voor 2023 betekent dit een verhoging van € 67.000.

De subsidie voor de uitvoering van de jeugdgezondsheidzorg door Yunio is verhoogd. Overige ontwikkelingen Dit betreft met name de doorbelaste bedrijfsvoerings- en kapitaallasten. Zie ook de algemene toelichting op de financiële tabel. Maatschappelijke ondersteuning Het voordeel van € 1.122.000 bij de baten wordt als volgt verklaard: - Rijksbudget inburgeringsvoorziening € 177.000 V - Hogere inkomsten ZOOV € 945.000 V Het Rijk heeft op grond van de nieuwe wet gelden beschikbaar gesteld voor de inburgering van nieuwkomers. De bijbehorende uitgaven worden in programma 2 bij het onderdeel "Inkomen en Participatie" verantwoord. De inkomsten van ZOOV zullen in 2023 stijgen als gevolg van prijsontwikkelingen. Aangezien de inkomsten van ZOOV gelijk zijn aan de uitgaven stijgen de uitgaven met hetzelfde bedrag. Het nadeel van € 2.729.000 bij de lasten wordt grotendeels als volgt verklaard: - verhoging uitgaven ZOOV € 945.000 N - verhoging uitgaven Integrale ondersteuning € 425.000 N - verhoging uitgaven Hulp bij Huishouden € 425.000 N - verhoging subsidie Vrijwilligers € 27.000 N - 'stelpost sociaal domein' € 100.000 N - overige ontwikkelingen € 800.000 N (zie hiervoor de toelichting bij beleidsveld 5.1 van programma 5) Zoals bij de baten al aangegeven zijn de uitgaven ZOOV met hetzelfde bedrag verhoogd.

De ingeboekte bezuiniging bij de omzetting van arbeidsmatige dagbesteding naar een algemene voorziening wordt niet gerealiseerd. Daarnaast wordt de eerder verwachte bezuiniging als gevolg van de nieuwe inkoop ook niet gerealiseerd. Als gevolg van deze ontwikkelingen is het budget met € 425.000 verhoogd. 23

Als gevolg van de nieuwe CAO bij Hulp bij Huishouden en het niet volledig realiseren van de ingeboekte bezuiniging is het budget voor Hulp bij Huishouden met € 425.000 verhoogd. De subsidies voor de vrijwilligers is naast de indexering ook verhoogd met een bedrag van € 24.766,40 voor subsidie aan de WUH. Tot slot hebben we voor 2023 incidenteel een stelpost van € 100.000 opgenomen om te investeren in personeel in het sociaal domein. We constateren hier een behoefte om meer te doen op het vlak van participatie, veiligheid en sociaal werk. Gedurende 2023 moet ook duidelijk worden of we dit binnen de bestaande organisatie kunnen opvangen of dat hiervoor een structurele investering nodig is. Overige ontwikkelingen: kleinere mutaties en verschuiving tussen beleidsvelden, zie ook algemene toelichting financiële tabel. Toelichting meerjarenbegroting 2024 tot en met 2026: ZOOV verwacht ook voor de jaren na 2023 een stijging van de inkomsten en daarmee dus ook een stijging van de uitgaven. De stijging bij de baten is hoger dan bij de lasten omdat zich bij de ingeboekte bezuinigingen Begeleiding en Hulp bij Huishouden een stijgende ontwikkeling voordoet.

Jeugd Door de toegenomen vraag naar Jeugdzorg, die al zichtbaar was bij de jaarrekening 2021 en het niet realiseren van de ingeboekte bezuinigingen die wij verwachtten bij de nieuwe wijze van inkoop, zijn de budgetten Jeugdzorg met € 1.691.000 verhoogd. Tot nu toe zijn de budgetten incidenteel verhoogd en nu met de begroting 2023 is deze verhoging structureel doorgevoerd. Kredieten Binnen dit programma zijn geen kredieten. Onttrekkingen en toevoegingen reserves Voor dit programma zijn op begrotingsbasis geen mutaties in reserves voorzien.

Programma 2 Meedoen in Winterswijk Inleiding Dit programma is uitgewerkt in vier onderdelen: meedoen in sport, cultuur, onderwijs en werk. Programma 2 sluit daarmee aan op programma 1, waarin het vooral gaat om meedoen op het gebied van welzijn en gezondheid. De kracht van sport, cultuur en verenigingen Cultuur verrijkt, brengt mensen samen en verbindt: een belangrijke factor voor welzijn. We zetten in op de verbinding tussen kunst, cultuur, onderwijs en het sociaal domein. Sport zorgt voor preventie, ontspanning en een gezond leven. Samen met cultuur dragen zij bij aan persoonlijke ontwikkelingen. Wij waarderen dat en dragen hieraan bij. Bestaanszekerheid Het hebben van werk en daarmee het meedoen in de samenleving draagt in hoge mate bij aan het welzijn en het voorkomen van armoede van mensen. We ondersteunen de weg naar een reguliere baan rekening houdend met de kwetsbaarheid en ontwikkelkansen.

24

Onderwijs voor iedereen Gelijke kansen betekent soms ongelijk investeren; passend en bereikbaar onderwijs is essentieel. Voor gelijke kansen werken we samen met onderwijs en verenigingen.

2.1 Cultuur Ambitie Cultuur verrijkt, brengt mensen samen en verbindt. Cultuur is een belangrijke factor voor het welzijn en de persoonlijke ontwikkeling van onze inwoners. Cultuur draagt ook bij aan een aantrekkelijke fysieke omgeving. Het is daarmee ook een belangrijke drager van onze toeristische en ook de economische sector. We willen cultuur behouden en waar mogelijk versterken. Relevante documenten:  Cultuurnota;  Museumvisie;  Erfgoednota ‘Wi-j doet ’t samen’;  Beleidsnota ‘Archeologische monumentenzorg in de gemeente Winterswijk’;  Beleidsnota ‘Aardkundige waarden in Winterswijk’;  Kerkenvisie Oost Achterhoek. Doelstellingen Combineren van voorzieningen waar mogelijk Activiteiten Bijdrage leveren aan ontwikkeling en vervolgkeuze WOOOW Wethouder: Metaal-ten Dolle De beoogde partners voor het cultuurgebouw WoooW (Bibliotheek, Boogie Woogie en de Winterswijkse Uitdaging) leveren een belangrijke bijdrage aan de ontwikkeling van WoooW. Kwaliteit (toelichting) De (cultuur)partners hebben veelvuldig overleg met elkaar en hebben elkaar steeds meer gevonden. Er is synergie en er zijn mogelijkheden om elkaar te versterken. Deze samenwerking stimuleren we en is, onder begeleiding van een extern adviseur en samen met gemeente, door de cultuurpartners uitgewerkt in een visie en programma van wensen voor WoooW.

Tijd (toelichting) Richting en ook na besluitvorming omtrent WoooW blijven we nauw samen met elkaar in gesprek over de toekomst. We streven naar besluitvorming in 2023. Geld (toelichting) Hierbij hanteren we het financiële kader van de begroting. We werken binnen de bestaande budgetten. Volgend op de besluitvorming WOOOW: Opleveren toekomstvisie voorzieningen Wethouder: Metaal-ten Dolle We willen onze voorzieningen op het gebied van kunst & cultuur behouden. De bibliotheek, de schouwburg, de musea, het instituut voor kunst & cultuur Boogie Woogie, het amateurverenigingsleven; ze vormen onze huidige lokale culturele infrastructuur en zijn van artistieke, maatschappelijke, sociale en economische waarde. 25

Kwaliteit (toelichting) We willen onze voorzieningen op het gebied van kunst & cultuur in stand houden zodat actieve en passieve cultuurparticipatie voor iedereen toegankelijk blijft en onze culturele infrastructuur bestendig is voor de toekomst. We sluiten hierbij aan bij de uitgangspunten van de algemene toekomst visie. Tijd (toelichting) Volgend op de besluitvorming over WoooW stellen we een toekomstvisie voor de instellingen op. We doen dit samen met onze culturele partners. Geld (toelichting) Dit doen we binnen het financiële kader van de begroting en het budget van de toekomstvisie. Doelstellingen Inzetten op behoud en ontwikkeling van (fysiek) erfgoed Activiteiten Implementeren uitvoeringsagenda van de erfgoednota ‘Wi-j doet ’t samen!’ Wethouder: Metaal We voeren samen met de gemeenten Aalten en Oost Gelre ons erfgoedbeleid uit. De komende periode richten we ons op:  Delen van nieuwe kennis over verduurzamen en interieurs van historische gebouwen;  Opstarten van een educatieproject om kinderen kennis te laten maken met de geschiedenis en identiteit van hun directe omgeving;  We werken volgens de Omgevingswet waarbij erfgoed integraal onderdeel is van gebiedsontwikkelingen. Kwaliteit (toelichting) We geven invulling aan de uitvoering van de Erfgoednota Oost Achterhoek 20212024. Tijd (toelichting) De looptijd van de beleidsnota is van 2021 tot en met 2024.

Geld (toelichting) Er is regulier budget beschikbaar voor de uitvoering. In 2023 is er incidenteel budget van € 10.000 opgenomen voor het opzetten van het educatieproject. Implementeren uitvoeringsagenda Aardkundige waarden Wethouder: Metaal Met de afgeronde beschrijvingen van aardkundig bijzondere terreinen is een basis gelegd voor publieksacties en een duurzame benutting. We creëren aanbod voor toerisme, onderwijs en erfgoedorganisaties. Eventueel stellen we het beschermingsregime bij. Bij het vertellen van het zichtbare verhaal van de ontstaansgeschiedenis van de Winterswijkse bodem, verbinden we aardkundige waarden met landschap en biodiversiteit. 26

Kwaliteit (toelichting) Op basis van de beschrijvingen van aardkundig bijzondere terreinen stellen we concrete vervolgstappen op. De publieksacties voor educatie en toerisme bevatten onder andere: informatiepanelen en een verhaallijn voor de app Winvred. Met duurzame benutting richten we ons op behoud en zichtbaarheid van de aardkundig bijzondere terreinen in Winterswijk. Tijd (toelichting) De nota voor het vaststellen van de aardkundig bijzondere terreinen, met eventueel een bijgesteld beschermingsregime en vervolgacties, wordt in juni bij de raadsvergadering ingebracht. Geld (toelichting) De activiteiten worden uitgevoerd binnen het reeds vastgestelde budget voor aardkundige waarden (€ 10.000). Implementeren uitvoeringsagenda Archeologische waarden Wethouder: Metaal Met de afgeronde beschrijvingen van archeologische bijzondere terreinen is een basis gelegd voor publieksacties en duurzame benutting. Eventueel stellen we het beschermingsregime voor archeologie bij. We creëren aanbod voor toerisme, onderwijs en erfgoedorganisaties. Een van de activiteiten in dit kader is een onderzoek en publicatie van de Winterswijkse textielgeschiedenis in de erfgoedreeks. De archeologische en historische kennis van het dorpscentrum zetten we in voor de opgave Centrum. Kwaliteit (toelichting) Archeologie vertelt een belangrijk deel van het Verhaal van Winterswijk.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Winterswijk&id=6d6a820a-ef5b-4418-a48e-7e488c268a46