CConstaterende datWinterswijk
Koppel je AI →
Document · PDF

B1-Bijlage Handreiking Adviseur Veilige Publieke Dienstverlening

Raadsvergadering 25 september 2025, gemeente WinterswijkBij agendapunt: Afhandeling ingekomen stukken5.563 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

ch

Rijksoverheid

Handreiking

Adviseur Veilige Publieke Dienstverlening Waarom deze handreiking?

ingewikkeld onderdeel van hun werk. Ook het voeren van een herstelgesprek met een agressor vraagt specifieke kennis, vaardigheden, competenties en ervaring.

Voor wie is deze handreiking geschreven? Deze handreiking is primair geschreven voor decentrale overheden.

Het doel is decentrale overheden te inspireren om een interne

adviseur Veilig Publieke Dienstverlening' (hierna; adviseur VPD) aan te stellen en hen een idee te geven welke taken en verantwoordelijkheden kunnen worden ondergebracht in een

dergelijke functie. Deze handreiking is geen blauwdruk voor de vraag waar de functie van een adviseur VPD aan moet voldoen.

De afweging of en hoe een dergelijke functie wordt ingesteld, is aan de decentrale overheden om zelf te bepalen.

Politieke ambtsdragers hebben. anders dan ambtenaren, geen

formele werknemersrelatie met de decentrale overheidsorganisatie die zij (mede) besturen. Er geldt andere wet- en regelgeving voor

deze groep en er zijn verschillen in aanpak bij incidenten. Ook zijn er

bijzondere maatregelen van toepassing voor bestuurders, zoals de ministeriele regeling Beveiligingsmaatregelen decentrale

bestuurders waar decentrale overheden (gemeenten, provincies en

waterschappen) een financiele bijdrage krijgen voor de beveiliging van de woningen van de bestuurders. Dat neemt niet weg dat kan

worden overwogen om ook de ondersteuning van politieke ambtsdragers mee te nemen in het veiligheidsbeleid. Immers

Meer incidenten, maar hoe ga je er mee om?

dragen ook zij bij aan het decentrale bestuursorgaan en ontstaat er

De afgelopen jaren neemt het aantal incidenten tegen personen met

zo een uniforme (en dus overzichtelijke) werkwijze voor burgers,

een publieke taak, zogenaamd Veilige Publieke Taak (VPT) of Veilige

politie en OM, Dat betekent verder dat er in een of meerdere

Publieke Dienstverlening (VPD)^ (bijvoorbeeld burgemeesters,

agressieprotocollen aandacht wordt besteed aan de verschillende

wethouders, raadsleden en ambtenaren) toe. Het is wenselijk om

grondslagen van waaruit gehandeld wordt. Ook kan het zo zijn dat

daar gepast op te reageren. Het kan al beginnen bij het nemen van

de adviseur VPD machtigingen nodig heeft van zowel het hoofd van

preventieve maatregelen. Werken die niet, dan kan in sommige

de ambtelijke organisatie als van het hoofd van het dagelijks bestuur

gevallen een zogeheten herstelgesprek worden gevoerd. In andere

of de griffier om te kunnen handelen.

gevallen wil je iemand de toegang tot het pand ontzeggen. En soms

is de situatie dusdanig ernstig dat degene die verantwoordelijk is

Het is belangrijk om agressie en geweld tegen medewerkers niet te

voor het incident strafrechtelijk vervolgd wordt. Ook het nemen van

benaderen als een project, maar als een permanente activiteit. Het is

civielrechtelijke stappen, zoals het opleggen van een dwangsom,

een zaak van lange adem. Het grootste obstakel om agressie en

zijn mogelijk. Daarnaast bestaat ook nog de mogelijkheid van het

geweld aan te pakken, is vaak tijdgebrek. Dat betekent dat er

vorderen van een civiele schadevergoeding, zowel door het

iemand in de organisatie moet zijn die voldoende tijd krijgt om

slachtoffer als door de werkgever (bijvoorbeeld omdat er sprake is

ervoor te zorgen dat er continu een wisselwerking is tussen de

van inhuur vanwege uitval van het slachtoffer). Zet je de juiste

beleidsvormende en de meer uitvoerende organisatieonderdelen.

stappen en bij wie kun je terecht?

Adviseur VPD Werkgeversverantwoordelijkheid

Bij de rondetafelgesprekken in de Tweede Kamer van november

Zowel vanuit het oogpunt van goed werkgeverschap als vanuit

2023 over agressie en geweld tegen mensen met een publieke taak

de Arbo-wetgeving dient een organisatie de sociale en fysieke

is meerdere keren verwezen naar de werkwijze die onder andere de

veiligheid van de medewerkers te waarborgen. In de meeste

gemeente Tilburg hanteert. Aangezien een goed voorbeeld goed

organisaties is de verantwoordelijkheid voor de afhandeling van

doet volgen, is het opportuun om een dergelijke werkwijze

incidenten neergelegd bij de directe leidinggevende van de

inzichtelijk te krijgen. Daarnaast vullen andere decentrale overheden

betrokken medewerker. Sommige leidinggevenden vinden dit een

in de praktijk de functie anders in dan Tilburg. Ook die werkwijze

1

In sommige gemeenten heet het een VPT-coordinator. In dit stuk word! gekozen voor de term adviseur VPD.

2

Zowel de termen VPT als VPD worden in de praktijk gebruikt. Politie en DM zijn alleen bekend met de term "VPT".

maakt dit document inzichtelijk. Zo kunnen andere decentrale overheden leren hoe zij een dergelijke functie kunnen invullen.

De toegevoegde waarde van het inrichten van een functie van adviseur VPD is afhankelijk van de rol waar de organisatie voor kiest. In de verschillende fases van weerbaarheid kan een dergelijk functionaris een rol worden gegeven. In de preventieve fase kan hij/zij helpen om medewerkers en politieke ambtsdragers bewust te maken van het effect en de risico’s van hun handelen en hoe deze risico’s kunnen worden beperkt. Ook kan worden bijgedragen aan preventie door het verbeteren van interne dienstverleningsprocessen. of het aanbieden van trainingen. In de reactiefase kan de adviseur een betere afhandeling van incidenten mogelijk maken, bijvoorbeeld door handelingsprocessen aan te scherpen of een schakel te vormen richting politie/OM. Ook kan er voor gekozen worden om de functionaris een (adviserende) rol in de nazorg te geven.

Overheidsorganisaties krijgen daarnaast steeds meer te maken met bedreiging en agressie vanuit het criminele circuit. Er is dus ook een rol weggelegd voor de adviseur VPD om aandacht te hebben voor de veiligheidsrisico’s bij de aanpak van ondermijning. De huidige ontwikkelingen rechtvaardigen een structurele oplossing voor deze vraagstukken. Met de adviseur VPD wordt vanuit een plek kennis en kunde verzameld en gecombineerd, ook daar waar het de weerbaarheid van de organisatie als geheel betreft of daar waar het gaatom de bewustwordingvan mogelijke ondermijnende invioeden. Het aanstellen van een toegewijde interne adviseur VPD die voiledig vrij is gemaakt om de veiligheid te bevorderen en/of te ondersteunen na incidenten, zorgt dat deze persoon meer kennis heeft over het onderwerp en effectiever kan werken.

Aan die keuzes wordt in deze handreiking geen waardeoordeel gegeven. Dan kunnen de decentrale overheidsorganisaties zelf bepalen hoe zij een dergelijke functie willen invullen. Uiteraard is de keuze bepalend voor het competentieprofiel dat past bij de beoogde functie.

Mogelijke taken van de adviseur VPD De adviseur VPD kan, afhankelijk van de decentrale keuze, de volgende taken hebben: • Zorgt dat het beleid up-to-date is. • Zorgt dat dit beleid bekend is op de werkvloer. • Zet zich in om de meldingsbereidheid van medewerkers en politieke ambtsdragers te vergroten. • Zorgt voor een juiste registratie van incidenten. • Bewaakt de ‘grens’ van overschrijdend gedrag en voorkomt een glijdende schaal. • Reageert op elk ernstig incident op de werkvloer, zowel om de medewerker te ondersteunen bij bijvoorbeeld aangifte, schadeverhaal en het vinden van nazorg alsook om van te leren. • Gaat indien nodig mee naar de politie om aangifte te doen (tot het moment dat de organisatie dit digitaal kan doen). • Onderhoudt contact met politie en OM (ook op regionaal niveau). • Zorgt dat geleerde lessen tot nieuwe afspraken leiden en nieuw beleid. • Informeert het management over de voortgang van de aanpak door rapportages. • Houdt de wet- en regelgeving en maatschappelijke ontwik­ kelingen bij en begeleidt bezoeken van de Inspectie SZW. • Verzorgt opleiding en training voor medewerkers en leidinggevenden. • Genereert managementinformatie over incidenten voor de werkgever. • Ondersteunt bij civiele rechterlijke procedures. • Verzorgt voorlichting aan nieuwe medewerkers.

Beleid Lange termijn Afspraken Papier

Van praktijk naar papier Leren van ervaringen Nieuwe afspraken vastleggen

Adviseur

Werkvloer Kortetermijn Incidenten Praktijk

2

Van papier naar praktijk Dehnitie agressie bewaken Afspraken bekend maken

Alternatieve inregeling

Brede toegang tot registraties en informatie

Bij het opstellen van deze handreiking is bekend dat het organiseren

Aangezien het zo kan zijn dat meerdere afdelingen te maken krijgen

van een aparte nieuwe functie voor grotere gemeenten beterte

met dezelfde burger die zich misdraagt, is het van belang dat alle

realiseren is dan voor kleinere gemeenten. Indien de kosten van een

informatie over incidenten intern geregistreerd wordt. Daarvoor

aparte adviseur VPD voor de omvang van de organisatie te hoog

kunnen bijvoorbeeld gemeenten, provincies en waterschappen

zijn, is het mogelijk om de werkzaamheden op een andere manier te

gebruik maken van hetGemeentelijk Incidenten Registratiesysteem

organiseren. Zo valt de functie te combineren met die van een

(GIR). Indien het een ernstig incident betreft, moet de adviseur VPD

arbo-coordinator of integriteitscodrdinator. Voorts kan worden

hier meteen van op de hoogte worden gesteld. We willen voorkomen

overwogen om een samenwerking tussen een aantal organisaties

dat medewerkers die uit hoofde van hun functie in contact komen

aan te gaan. Dan kunnen de organisaties gezamenlijk een dergelijke

met een agressor niet op de hoogte zijn van het veiligheidsrisico dat

adviseur aanstellen en de kosten delen.

van die persoon uitgaat. Denk aan mensen die een huisbezoek

Intern kennishouder

baliemedewerkster bedreigde.

moeten brengen aan iemand die een dag eerder nog een

Intern zal de adviseur VPD degene zijn met de meeste kennis op het

gebied van de veilige invulling van de taak/dienst. De collega's van

verschillende afdelingen zullen bij deze functionaris terecht komen met vragen over een veilige taakuitoefening of met vragen over de afwikkeling van een incident.

In agressieprotocollen wordt beschreven hoe melding en registratie

van incidenten plaatsvindt, welke termijnen hierbij gelden en hoe uitwisseling van informatie plaats kan vinden. Het is aan de adviseur VPD, in samenwerking met directie en leidinggevenden om te zorgen

dat medewerkers goed op te hoogte zijn van de wijze en tijdigheid van het melden van incidenten en dat het melden van incidenten

Extern aanspreekpunt

laagdrempelig gedaan kan worden.

Ook externe partijen zullen contact kunnen onderhouden met de

adviseur VPD. Zo kan de adviseur VPD goed contact onderhouden met de VPT-contactpersonen bij de politie en het OM.’ Indien de

adviseur VPD kennis heeft van het doen van aangifte en het strafrecht, kan de adviseur VPD aangifte doen of daarbij

ondersteunen. Ook kan de adviseur, indien deze beschikt over kennis van het strafrecht, uitleggen waarom bepaalde incidenten niet strafbaar zijn volgens de letter van de wet. Daarnaast kan een

adviseur VPD contact onderhouden met organisaties die kunnen

helpen bij de nazorg na een incident.

Preventie Steeds vaker moeten decentrale overheden netwerken, verbinden, beTnvIoeden, argumenteren, regisseren en processen begeleiden

en aansluiten bij de situatie en omgeving. Daarmee komen de bestuurders en medewerkers in contact met de buitenwereld.

Een goede werkgever zorgt ook in die situates voor een veilige

werkomgeving en het welzijn van zijn medewerkers. De mensen die

werken voor een organisatie zijn het belangrijkste ‘kapitaal’ van die organisatie. Hun kennis, ervaring, inzet en toewijding zijn het meest waardevolle ‘bezit’ van een organisatie. Een goed beleid kan helpen

Positie

voorkomen dat dit verloren gaat door ziekteverzuim. Vandaar dat

Veilig Publieke Taak hoort niet alleen thuis bij de afdeling die ziet

het raadzaam is om een preventief beleid te voeren. Hierbij kan

op de veiligheid of bij de HR- of P&O-afdeling. Het is een

geinvesteerd worden op waarden, houding en gedrag, de meet

verantwoordelijkheid van de gehele organisatie. Daarom is het van

‘zachte’ kanten van het systeem. Doelen van een preventief

belang dat de adviseur VPD korte lijnen heeft met het hoofd van de

beleid kunnen zijn:

ambtelijke organisatie, zoals de gemeentesecretaris, en/of het hoofd

• de kans op (non)verbaal, fysiek en digitaal normoverschrijdend

van het dagelijks bestuur van de overheidsorganisatie, zoals een burgemeester. Dat kan door de rol van adviseur VPD er direct onder

gedrag door mensen van buiten de eigen organisatie tegen de

medewerkers en politieke ambtsdragers te verkleinen;

te plaatsen of door de korte lijnen naar de betreffende persoon te

• de medewerkers en politieke ambtsdragers weerbaar(der) te maken

garanderen. Dat helpt de adviseur VPD om toegang te hebben tot

voor het geval zij geconfronteerd worden met deze vormen van

alle organisatieonderdelen. Zo kan de adviseur zorgen voor

normoverschrijdend gedrag door mensen van buiten de eigen

bewustwording binnen de organisatie en aan alle afdelingen

organisatie en handelingsperspectief te bieden;

diensten verlenen en kunnen alle mensen die diensten verrichten voor de organisatie, dus alle politieke ambtsdragers en ambtenaren,

• voorkomen dat de medewerkers en politieke ambtsdragers die geconfronteerd werden met normoverschrijdend gedrag door

gebruik maken van de adviseur VPD. Ook kan het de informatie-

mensen van buiten de eigen organisatie hun werk voor de

positie van de adviseur VPD versterken.

organisatie niet meet willen of kunnen uitvoeren vanwege de

gevolgen van deze confrontatie.

3 Ook de politie en het OM hebben VPT-co6rdinatoren die bekend zijn met de ELA-afspraken en de VPT-procedure. Indien er iets mis gaat bij een dergelijke procedure

kunnen zij ingrijpen en dit recht trekken. 3

De adviseur VPD kan adviseren over het opstellen van een

De interactie tussen de burger en de overheid kan bij een preventief beleid een belangrijke rol hebben. Interactie is per definitie

handelingskader waarin vormen van gedrag worden gekoppeld aan

tweerichtingsverkeer en houdt ook in dat er altijd twee partijen zijn die

wat de organisatie accepteert, hoe de organisatie handelt tijdens dit

de interactie kunnen beinvloeden en daar gezamenlijk

gedrag en erna. Daarbij kan de adviseur VPD ook adviseren hoe

verantwoordelijkheid voor dragen. Bij het vormgeven van de

dergelijk gedrag voorkomen kan worden, bijvoorbeeld door een

communicatie vanuit het decentrale bestuursorgaan, kunnen de

klantvriendelijke ontvangst en bejegening of door in gesprek te gaan

onderstaande uitgangspunten helpen;

met een burger om te achterhalen waar diens onvrede vandaan komt.

• Burgers en medewerkers zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor de

interactie en kunnen daar beide op worden aangesproken.

Naast het opstellen van een norm, kan de adviseur VPD helpen in te

• Zorg dragen voorgoede dienstverlening kan helpen bij het

schatten waar risico’s zich voordoen. Helpen om mensen voor te bereiden op het moment dat het mis gaat. Een ander voorbeeld van

voorkomen van normoverschrijdend gedrag. • Taken en verantwoordelijkheden zijn beschreven en belegd.

een rol die een adviseur VPD kan pakken is bezien of het gebouw

• Het hanteren van een organisatienorm betekent dat er eenduidig

voldoende veilig is ingericht en te bezien of de veiligheidsorganisatie

wordt gehandeld ten aanzien van degene die de norm overschrijdt.

(beveiligers) op orde is. Ook zijn er adviseurs VPD die bezien of het

• Normoverschrijdend gedrag is nooit toelaatbaar, ongeacht oorzaken

GIR goed wordt gebruikt en bijgewerkt.

ofverwijtbaarheid. • Burger en overheid zijn afhankelijk van elkaar; het uitgangspunt is dat

Een adviseur VPD kan verder de rol krijgen om te bezien of er (acute)

de dienstverleningsrelatie altijd (soms onder bepaalde condities en/of

veiligheidsmaatregelen nodig zijn. Verder kan er voor gekozen

na bepaalde tijd) weer hersteld moet kunnen worden.

worden dat de adviseur VPD adviseert over de manier hoe deze

• Op normoverschrijdend gedrag voIgt altijd een reactie. Daarin staan

bewerkstelligd kunnen worden.

hoor en wederhoor centraal en staan eventuele maatregelen in

verhouding tot het incident.

Kwetsbare processen

■ De aanpak van normoverschrijdend gedrag is een lerende aanpak.

Overschrijdingen en incidenten worden gebruikt om als individu, als team en als organisatie te leren en verder te professionaliseren.

werkzaam zijn binnen deze processen kunnen door kwaadwillenden

onder druk worden gezet om bepaalde besluiten te nemen.

wordt gezorgd voor een open en eerlijke cultuur waarin

Kwetsbaarheden kunnen zich zowel intern, extern als prive

medewerkers en politieke ambtsdragers:

voordoen. Denk aan een corrupte college, een inspecteur die ter

• de (bijna) fouten die ze hebben gemaakt durven te melden;

plekke of via sociale media wordt geintimideerd of een ambtenaar

• elkaar aanspreken om risico's te minimaliseren en dus om

die bij de voetbalwedstrijd van zijn zoontje wordt benaderd.

elkaarte helpen; • gestimuleerd worden om incidenten te melden en te leren

Een rol van de adviseur VPD kan (eventueel in samenwerking

van (bijna) fouten.

met de integriteitscoordinator) zijn dat deze actief zoekt naar kwetsbaarheden binnen overheidsorganisaties en bij het personeel

Een belangrijke stap bij het opzetten van preventie, is het ontwikkelen

en/of adviseert hoe deze kwetsbaarheden weg kunnen worden

van een norm wat wel en wat niet wordt geaccepteerd. Het ministerie

genomen. Zo zou er gekozen kunnen worden voor een vierogen-

van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft de norm “Stop agressie samen”" gelanceerd, de provincies ontwikkelen ook provinciale

normen en individuele gemeentes ontwikkelen een beleid op Veilige

principe bij bepaalde processen, bestaan er mogelijkheden om minder

goed vindbaar te zijn op internet en manieren om werk en prive

makkelijker gescheiden te houden. Op deze wijze grijpt de adviseur

Publieke Dienstverlening. In deze normen staat wat wel en wat niet

VPD niet reactief in, maar wordt er een preventieve rol gepakt.

wordt geaccepteerd.

Bewustwording

Hieronder een voorbeeld van een breed gebruikte norm:

2. Wij tolereren geen normoverschrijdend gedrag -in welke vorm

Bijvoorbeeld hetverlenen van vergunningenof de uitgifte van

reisdocumenten. Ambtenaren en politieke ambtsdragers die

Het helpt a Is aan de kant van de decentrale overheidsorganisatie

1. Wij hebben tot op zekere hoogte begrip voor emotie.

Overheidsprocessen kunnen kwetsbaar zijn voor oneigenlijke druk.

'I

Het is van belang dat politieke ambtsdragers, raadsleden en

ambtenaren weten waar de grens ligt en welk gedrag problematisch is. De adviseur VPD kan binnen de organisatie werken als een

dan ook- naar onze medewerkers, medewerkers die wij

katalysator om deze bewustwording vorm te geven. De ervaring

inhuren, politieke ambtsdragers en hun directe omgeving

leert namelijk dat doorgaans veel medewerkers wel te maken

(waaronder gezin, familie, vrienden, huisdieren en

hebben gehad met incidenten, maar zich hier niet bewust van zijn.

eigendommen).

Ook is de adviseur VPD degene die binnen de organisatie kan

3. Niet tolereren betekent dat wij maatregelen nemen tegen

uitdragen waar de grens ligt.

degenen die zulk gedrag vertonen.

Het neerzetten van een gezamenlijke norm is een belangrijke eerste

stap om een veilige werkomgeving te definieren. Het gaat dus per definitie om normstelling vanuit de organisatie. Dat de ene

4 4

PDF Stop Agressie Samen | Publicatie | Veiligepubliekedienstverlening.nl

medewerker beter tegen agressie en geweld kan dan de andere,

Dit brengt ook veiligheidsrisico’s met zich mee. Denk aan het doen

is hierbij niet relevant. Agressie en geweld is een probleem van de

van Bibob-onderzoek, sluiten van panden en het houden van

organisatie, niet van de individuele medewerker. De organisatie stelt

integrale controles. De interne adviseur VPD kan bewustwording van

de grens. Het is dus van belang dat iedereen zich hiervan bewust is,

de risico’s hiervan vergroten en ervoor zorgen dat hier preventieve

en zich aan dezelfde norm houdt. Zo wordt duidelijkheid voor

maatregelen op worden genomen. Denk aan brieven over sluitingen

medewerkers en voor burgers geschapen, kunnen ambtenaren de

zonder persoonsgegevens van individuele medewerkers van de

regie houden in het dienstverleningsproces en kunnen de juiste

gemeente, een algemene mailbox voor gevoelige mails en niet met

acties ondernomen worden wanneer de grens wordt overschreden.

je prive auto naar een (integrale) controle gaan.

De norm ‘Stop Agressie Samen', die door het openbaar bestuur is opgesteld, helpt om duidelijke en gelijke grenzen te stellen bij

agressie en geweld.

Bestuurlijke maatregelen De overheidsorganisatie zelf heeft mogelijkheden om op te treden

Bewustwording hiervan kan bijvoorbeeld gedaan worden door het een

vast onderdeel te maken in de onboarding van nieuwe medewerkers (e-learning, sessies waarin de grens en aanpak wordt toegelicht) maar

ook voorlichtingssessies op de werkvioer, bij het management,

bij leidinggevenden, teamgesprekken n.a.v. casuTstiek etc.

Ook het gemakkelijk kunnen melden van incidenten draagt bij aan

deze bewustwording en vergroot de meldingsbereidheid. De adviseur VPD zet zich actief in om de meldingsbereidheid onder

medewerkers te vergroten. Extra aandacht kan hierbij gegeven worden aan de aanpak van

ondermijnende criminaliteit. Er wordt een steeds grotere rol gepakt

door decentrale overheden in de aanpak van ondermijning.

tegen agressie en geweld. Gekozen kan worden om de adviseur VPD

hier verantwoordelijk voor te maken. Een voorbeeld van een maatregel is een herstelgesprek tussen een vertegenwoordiger van

de organisatie, bijvoorbeeld de direct leidinggevende en/of de

adviseur VPD, en de veroorzaker van het incident. In ditgesprek wordt de burger gevraagd naar de oorzaak van dit gedrag en kan

worden aangegeven dat hij moet stoppen met het overschrijden van

de grenzen van de gewenste omgangsvormen. Het doel van deze gesprekken is het stoppen van het gedrag, maar ook het herstellen

van het contact. In onderstaand schema geven we een aantal voorbeelden van

agressie-incidenten, de sanctie die hierop voIgt en degene die

verantwoordelijk is voor deze sanctie (de beslisser).’

Voorbeelden van agressie-incidenten

Veroorzaken van overlast door gebruik van drank, drugs, etc.

Pandverbod** 1 maand

Locatie / Dienst

Degene die op dat moment verantwoordelijk is voor de dienstverlening beslist

Verbale agressie

Schriftelijke waarschuwing/ ordegesprek. Bij herhaling van het gedrag, uitnodigingvoor ordegesprek respectievelijk pandverbod van 1 maand

Locatie / Dienst

Verantwoordelijk leidinggevende

telefonische agressie / stalking

Schriftelijke waarschuwing/ ordegesprek. Bij herhaling: geen gesprek meer per telefoon gedurende 1 maand

Locatie / Dienst

Verantwoordelijk leidinggevende

Bedreigingen gericht op organisatie of derden

Pandverbod*** 1 maand

Locatie/Dienst

Verantwoordelijk leidinggevende

ledreiging van werknemers

Pandverbod 3 maanden. Er wordt altijd aangifte gedaan

Dienst, eventueel gehele organisatie

Verantwoordelijk leidinggevende managementteam

Pandverbod 12 maanden. Er wordt altijd aangifte gedaan

De gehele organisatie

Verantwoordelijk leidinggevende/ managementteam

Pandverbod. Er wordt altijd aangifte gedaan

Locatie/Dienst

P)ersonen

Verantwoordelijk leidinggevende overlegt met managementteam ove<; de duur van het verbod

Fysieke agressie tegen klanten / personen

Pandverbod. Er wordt altijd aangifte gedaan

Locatie/Dienst

Verantwoordelijk leidinggevende overlegt met managementteam over de duur van het verbod

Eigendommen van de instelling beschadigen

Pandverbod 6 tot 12 maanden. Schade wordt verhaald

Locatie

Verantwoordelijk leidinggevende leidinggevende

Fysiek geweld tegen werknemers / vrijwiHigers ^edreigen van andere klanten /

* Bij strafbare feiten wordt altijd aangifte gedaan bij de politie

** Voor het opleggen van een pandverbod is het verstandig contact op te

nemen met de politie zodot dit verbod ook gehandhaaft ban worden

4

S

*** Bij herhaling van het gedrag wordt de sanctie zwaarder

(een waarschuwing wordt omgezet in een pandverbod of de duur van het pandverbod verlengd)

5 Uit Arbo-catalogus Waterschappen, Publieksagressie en Arbo-catalogus gemeenten 5

Sanctie*

Sanctie bij recidive

(Non-)verbale agressie

Schriftelijke waarschuwing

Pandverbod 1 maand en melding bij de politie

Persoonlijke bedreiging

Pandverbod 3 maandwi

Pandverbod 6 tot 12 maanden

Fysiek geweld zaakgericht

Pandverbod 6 tot 12 maanden

Pandverbod 12 tot 18 maanden

Fysiek geweld mensgericht

Pandverbod 12 maanden

Pandverbod 24 maanden

Combinatie van agressievorm

Toepassing van de hoogste sanctie

Verdubbeling van de sanctie

Soort agressie (face-to-face, of schriftelijk of via social media)

* Bij strafbare feiten wordt altijd aangifte gedaan bij de politie

In het strafrecht is het vertrekpunt, ook bij VPT-zaken, dat het

Indien een incident niet in aanmerking komt voor een strafrechtelijk

vertellen wat hem/haar is overkomen en dat is voor het bewijs van

vervolg, is van belang dat er binnen 48 uur een reactie aan de

de zaak belangrijk. Omdat het Openbaar Ministerie in de

veroorzaker wordt gegeven (lik op stuk aanpak). Hierbij is van

tenlastelegging aan de verdachte (waarin staat wat hem/haar

slachtoffer zelf aangifte doet. Het slachtoffer kan immers het beste

belang dat ook de veroorzaker wordt gevraagd naar zijn visie. Mede

verweten wordt) ook moet opnemen wie het slachtoffer is. is het

afhankelijk van de uitkomst van dit contactmoment kan bepaald

uitgangspunt dat in de aangifte dus ook de naam van het slachtoffer

worden welke reactie er zal komen. De adviseur VPD kan dit proces

moet worden vermeld. Soms kan, bij wijze van uitzondering, alleen

op zich nemen of hierbinnen adviseren.

met de voornaam of het personeelsnummer worden volstaan.

Strafrechtelijk traject Binnen het strafrecht kan een adviseur VPD verschillende taken vervullen. Dit verschilt van aangifte doen namens de organisatie of

met het slachtoffer® tot het uitleggen van de regels van het strafrecht aan het slachtoffer, bijvoorbeeld of een incident strafbaar is, tot het

onderhouden van contact met de VPT-co6rdinatoren van de politie en het OM over het al dan niet doen van aangifte en de opvolging indien er aangifte gedaan is. Ten slotte is het mogelijk om het

slachtoffer te begeleiden bij het indienen van een schadeclaim en het verzoeken om een schadevergoedingsmaatregel. Door deze taken op

te pakken verloopt het proces bij de politie en het OM vlotter. Eenduidige londeli/ke afspraken

In de eenduidige landelijke afspraken (ELA) hebben politie en openbaar ministerie onder meer afgesproken hoge prioriteit aan de

opsporing te geven, aandacht te hebben voor de kwaliteit van onderzoeken en processen-verbaal en slachtoffers en werkgevers

optimaal te informeren over hun positie en (on)mogelijkheden in

het strafproces. Het uitgangspunt is dat de strafeis in zaken waarbij de VPT-code van toepassing is met 200% wordt verhoogd. Het bepalen van de strafeis is maatwerk en het openbaar ministerie houdt bij het

bepalen daarvan- naast bovengenoemd uitgangspunt - ook rekening met andere factoren zoals de omstandigheden waaronder

het feit is gepleegd en de persoon van de verdachte.

Melding en aangifte bij de polltie

Voor het openen van een opsporingsonderzoek is het belangrijk dat aangifte wordt gedaan. Het slachtoffer kan zelf schriftelijk of

In plaats van het slachtoffer kan ook de werkgever namens de werknemer aangifte doen en zeker bij zwaardere delicten kun je je

afvragen of het niet juist op de weg van de werkgever ligt om dit te doen.^ De werknemer kan dan vermeld worden onder personeelsnummer. In een dergelijk geval kan de verklaring van het

slachtoffer bijgevoegd worden of kan hij/zij door de politie als

getuige worden gehoord. De werknemer en de werkgever kunnen ervoor kiezen om een ander

adres dan het woonadres van het slachtoffer, een zogenoemd

domicilieadres, in de aangifte te laten opnemen. Daar heeft het slachtoffer recht op. Dit is bij voorkeur het adres van de werkgever. Indien geen domicilie kan worden gekozen bij de organisatie/

instell ing waar betrokken werkt dan kan dit adres ook een overheidsdomicilie adres zijn, te weten: het regionale Slachtofferloket Politie. De buitenwereld, waaronder de verdachte,

weet in beide gevallen dan dus niet waar het slachtoffer woont.

In sommige gevallen kan het doen van aangifte onder nummer een optie zijn. Dat kan het geval zijn als een slachtoffer een gegrond

vermoeden heeft dat een aangifte of verhoor kan leiden tot overlast,

zoals gevaar voor de persoonlijke veiligheid of veiligheid van anderen of tot belemmering in de uitoefening van beroep. Bij

aangifte of verhoor onder nummer wordt de identiteit van het

slachtoffer niet prijsgegeven: naam, geboortedatum en adresgegevens worden niet in de aangifte of het proces-verbaal van

verhoor opgenomen en het slachtoffer wordt met een specifieke code aangeduid. Deze gegevens zijn wel bekend bij de opsporingsinstanties en het openbaar ministerie, maar worden

afzonderlijk geregistreerd en niet gevoegd bij de processtukken.

mondeling aangifte doen (waarbij een leidinggevende of adviseur

VPD mee kan gaan), maar dat hoeft niet.

6

Het slachtoffer hoeft niet zelf aangifte te doen. Dit kan ook gedaan worden door een leidinggevende, adviseur VPD of het hoofd van de ambtelijke organisatie.

7

Doe aangifte bij de politie | Handelen bij een incident | Veiligepubliekedienstverlening.nl

6

Dit is echter geen standaardprocedure. Aangifte onder nummer zal

Strafrechtelijke kennis

in overleg met de politie plaatsvinden en hetOM beslist hier

Als de adviseur VPD werkzaamheden rondom het strafrecht oppakt,

uiteindelijk over.®

is het (ook voor politie en OM) van belang dat de adviseur VPD goed bekend is met het strafrecht, de werkwijze binnen het strafrecht en

Voor de aangifte is het verder van belang dat goed wordt vastgelegd

met de mogelijkheden die er binnen het strafrecht zijn om

wat er is gebeurd en hoe, waar en wanneer het incident plaatsvond,

bijvoorbeeld informatie over het slachtoffer af te schermen.

wie erbij betrokken waren en wat de gevolgen en impact voor het

Daarnaast dient de adviseur VPD te beseffen wanneer de politie

slachtoffer en de organisatie zijn. Ook is het belangrijk dat aan de

en/of het OM primair aan zet zijn en wanneer hijzelf aan zet kan zijn.

politiemedewerker die de aangifte opneemt, wordt gevraagd om de VPT-code aan de aangifte toe te kennen. Daarmee komt het dossier

onder het regime van de ELA. Mocht het zo zijn dat het incident niet aangiftewaardig is, dan kan

het toch goed zijn om hiervan wel melding te doen bij de politie. Uiteindelijk kunnen die meldingen meewegen bij het bepalen van

een eventuele straf bij een ander feit. Tevens kan hierdoor bij de

politie ook zicht op mogelijke probleemlocaties ontstaan. Het spreekt vanzelf dat het bewijsmateriaal om tot een succesvolle vervolging te komen voldoende moet zijn. De adviseur VPD kan (mits

hij over voldoende kennis beschikt) helpen om dit bewijs te krijgen. Zonder voldoende bewijs kan het strafrecht niet worden ingezet, ondanks dat de gewraakte gebeurtenis niet minder ernstig is.

Bij een keuze om niet-strafrechtelijk te vervolgen, is er natuurlijk behoefte aan een goede uitleg. Dit gebeurt soms via een sepotbrief. Hoewel het OM intern aandacht vraagt voor goede communicatie

over een niet geslaagde aangifte, kan het raadzaam zijn dat de adviseur VPD de strafrechtelijke keuze kan begrijpen en uitleggen.

Indien de uitleg niet afdoende is, zou de adviseur VPD ook navraag

kunnen doen bij zijn contactpersonen bij politie en/of OM. Schadevergoeding Binnen het strafrecht kan een vordering worden ingediend om

(een deel van) de schade van een benadeelde partij vergoed te krijgen. Het moet dan gaan om een eenvoudige vordering die verband houdt met het gepleegde misdrijf. Bij het indienen van een

dergelijke vordering is het raadzaam om deze te onderbouwen en voldoende bewijs in te dienen. Ten slotte kan gevraagd worden om een schadevergoedingsmaatregel. Indien die wordt toegekend.

incasseert het QIB de schade namens het slachtoffer.

Indien de vordering niet wordt toegekend door de strafrechter is van

belang dat deze niet-ontvankelijk wordt verklaard en niet wordt afgewezen. Ook een afwijzing werkt door in het civiele recht.

Mocht het strafbare feit een geweldmisdrijf betreffen, kan er contact worden opgenomen met het Schadefonds Geweldsmisdrijven. Zij

Civiel recht Schade van de medewerker

Ook is het mogelijk om (buiten het strafrecht om) de schade via de

civiele rechter vergoed te krijgen, bijvoorbeeld in die gevallen waarin

de beoordeling van de schade te complex is voor de strafrechter. In

dat geval moet er een aansprakelijkstelling aan de agressor worden verzonden. Daarbij moet bewezen worden dat de agressor

aansprakelijk is voor de schade’ en worden aangetoond hoe hoog de

schade is. Dit kan tot de grens van de kantonrechter gebeuren door een jurist.” Daarboven is een advocaat vereist. Via deze route zal het

slachtoffer of zijn gemachtigde via het inschakelen van een deurwaarder moeten zorgen dat het geldbedrag wordt geincasseerd.

Uiteraard is het ook mogelijk om beide routes te combineren. Een

schadevergoeding zal evenwel niet twee keer worden toegekend. Wei is het denkbaar dat de strafrechter een eerste vergoeding toekent en het complexere deel van de vordering via het civiele recht loopt. Er zijn voorbeelden waar de werkgever (al dan niet na een

strafrechtelijke veroordeling) de schade zelf aan de medewerker vergoedt en later zelf op de dader probeert te verhalen. Gekozen kan worden om de adviseur VPD hier een rol in te geven. Schade van de decentrale overheid

Ook de overheid kan als werkgever schade lijden. Zo kan er worden

gedacht aan de kosten die te maken hebben met de uitval van een

werknemer. Dwongsom

Ten slotte kan er via het civiele recht worden ingezet om ongewenst gedrag te stoppen met een last onder dwangsom. Terugkoppeling

Voor het slachtoffer is van belang dat hij een aanspreekpunt heeft

die hem van dejuiste informatie voorzieten ontzorgt. Dat betekent

dat de adviseur VPD de taak kan krijgen om het vervolg van de reactie goed te monitoren en terugkoppelen aan het slachtoffer."

kunnen de schadevergoeding dan eventueel (tot een bepaald bedrag) voorschieten.

Nazorg Een adviseur VPD met verstand van nazorg kan helpen hier beleid op te maken. Gedacht kan worden aan het binnen 24 uur verzorgen van

nazorg, zoeken van trainingen voor leidinggevenden of organiseren

8

In de praktijk blijkt een domicilieadres kiezen vaak voldoende.

9 Een strafrechtelijke veroordeling kan hiervoor voldoende zijn. 10 Kantonrechter | Rechtspraak

11 In de praktijk zijn er ook voorbeelden waar de direct leidinggevende dit doet. 7

van besprekingen met de bedrijfsarts. Tevens kan van het incident geleerd worden door te bezien wat er moet gebeuren om herhaling te voorkomen. Het doel is om de negatieve gevolgen van de confrontatie voor de medewerker te beperken.

Monitoren en leren De adviseur VPD heeft als taak incidenten te monitoren en hiervan te leren. Waar, wanneer en hoe gaat het mis zijn hierbij belangrijke vragen. Waar kunnen we na afloop spreken van een goede afloop en wanneer lukt het minder goed effectief te reageren? Door monitoring zijn we in staat onze aanpak bij agressie steeds te verbeteren. Brandstof genereren voor breder leren is de volgende fase in het werk van de adviseur VPD. Welke bronaanpak vanuit de organisatie is nodig om preventief te werken? De adviseur VPD geeft hierover gevraagd maar ook ongevraagd advies aan de top van de organisatie en de betreffende afdelingen. Opvolging van de adviezen van de adviseur VPD kunnen bijdragen aan een reductie van incidenten.

Sociale media Sociale media speelt een steeds grotere rol in de interactie tussen personen. Helaas biedt dit ook kwaadwillenden de mogelijkheid om op te ruien, te dreigen of lasterlijke uitingen te doen. Een adviseur VPD kan helpen bij het trainen van de medewerkers hoe om te gaan met sociale media en/of om te reageren op agressie. intimidatie en strafbare uitingen op sociale media.

Kenniskring Veilige Publieke Dienstverlening Steeds meergemeenten hebben een adviseur VPD. Daarbij bestaat de mogelijkheid om van elkaar te leren. De VNG heeft een kenniskring Veilig Publieke Dienstverlening waarbinnen verschillende Adviseuren-VPD hun ervaringen uitwisselen.

Netwerk\A/eerbaar Bestuur Het Network Weerbaar Bestuur spant zich gezamenlijk in voor een weerbaar bestuur waarin politieke ambtsdragers hun ambt veilig en zonder vormen van oneigenlijke druk uit kunnen oefenen. Bij incidenten kan er en beroep gedaan worden op het Ondersteuningsteam Weerbaar Bestuur dat bestaat uit ambtsgenoten die klaar staan voor decentrale politieke ambtsdragers die met een incident te maken hebben gehad.

Relevante informatie Nadere informatie over weerbaarheid van bestuur en een veilige ambtelijke organisatie kunt u vinden op: www.weerbaarbestuur.nl www.veiligepubliekedienstverlening.nl

8

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Winterswijk&id=9345b397-bbd1-4fdd-98be-78195d783cc6