verslag raadsvergadering 31 oktober en 7 november

18

voor mensen. Er vielen in de beschouwing van OpRecht! soms wat harde woorden, soms in relatie tot een motie, soms ook niet (tirannieke wijziging over de Provincie, dwang voor eigenaren van woningen, boeren worden getreiterd en het ging ook over statushouders). Zijn taal is soms wat anders dan die van OpRecht! maar hij neemt de boodschap wel ter harte en kan leven met de bedoeling van de motie. De motie over transparantie van bestuur vindt hij wat algemeen dus daar kan hij moeilijk tegen zijn. Hij heeft de motie gelezen als een oproep aan ons allen. Het doet hem goed dat de SP met een motie komt over het cultuurfonds en dat de wethouder aangeeft dat hij meer ziet in cultureel ondernemerschap. Dit is voor hem voldoende aanleiding tot een spannend gesprek. In motie M20230-026 wordt gevraagd om een onderzoek naar het armoede beleid zodat iedereen kan meedoen. De wethouder heeft terecht aangegeven dat er heel veel overeind gehouden wordt. Als deze motie wordt aangenomen is dat een nee tegen de begroting, want daar staat deze bezuiniging wel ingeboekt. De reactie van het college is duidelijk. Over de € 400.000 voor de landbouwweg zegt de wethouder daar kan te zijner tijd over gesproken worden en misschien zijn er ook nog andere zaken. Hij benadrukt dat er drastische bezuinigingen worden voorgesteld.

In het GVVP is destijds voor een landbouwweg gekozen die er niet is gekomen en daarvoor heeft de raad andere zaken zoals ernstige maatregelen voor fietsers een jaar vooruit geschoven. Hij heeft begrepen dat dit ook bij onder andere SamenWerkt, PCG en VVD vragen oproept en daarom zou hij daar komende week graag over spreken. De wethouder wijst op een behoorlijke structurele bezuiniging in 2026 en 2027 waar op gelet moet worden bij het inzetten van het positieve resultaat van de septembercirculaire. Het is goed dat de wethouder deze opmerking maakt, maar de Provincie heeft aangegeven dat in de meeste Utrechtse gemeenten de jaarschijven niet gevuld zijn. Het COELO geeft aan dat het grootste deel van de gemeenten met deze problematiek kampt. De oplossing zal uit Den Haag moeten komen. Hij zou iets soepeler willen omgaan met het eventueel beschikken over een deel van de septembercirculaire om te hard ingrijpen in de samenleving te voorkomen. Hij neemt wel de waarschuwing over preventief begrotingstoezicht door de Provincie ter harte. De heer Van der Velden Walda (VVD) merkt op dat in de algemene beschouwingen een aantal zaken is genoemd die voor D66 van belang zijn en vraagt of hij het goed begrepen heeft dat archeologie belangrijker wordt gevonden dan wonen. De heer Van Asperdt (D66) antwoordt dat het een opsomming in willekeurige volgorde was.

De voorzitter geeft het woord aan de fractie van het CDA voor de tweede termijn. De heer Migchels (CDA) zegt dat de wat voorligt ingrijpend is voor de samenleving, maar het kan niet anders. Zijn fractie wil de hondenbelasting afschaffen. Het college heeft daar niet op gereageerd. Hij is het eens met de VVD over het weerstandsvermogen, maar hondenbelasting kan alsnog ingevoerd worden. Het sociale argument weegt zwaarder voor zijn fractie. De heer Van der Velden Walda (VVD) verduidelijkt dat voor een hond gekozen wordt, voor een dak boven je hoofd kun je niet kiezen en daarom wil zijn fractie dit niet opnieuw invoeren.

Verslag raad 31 oktober 2023 en 7 november 2023

19

De heer Migchels (CDA) geeft aan dat het niet uitmaakt hoe het bedrag van € 120.000 wordt binnengehaald. Als de beschikbare capaciteit gebruikt wordt is het kiezen tussen de OZB (de sterkste schouders die de lasten dragen) of de hondenbezitter betaalt. Dat is een keuze, maar financieel gezien maakt het niet uit. Hij hoorde dat een hond vaak onderdeel is van een gezin. Een dier in huis geeft mensen die het financieel niet breed hebben rust en aandacht. Hij is gevoelig voor dit argument en daarom wordt voor de sociale kant gekozen. De heer Van der Velden Walda (VVD) merkt op dat de OZB niet alleen op de sterkste schouders terecht komt, ook de achterban van andere partijen moet dit straks gewoon betalen. De heer Migchels (CDA) vervolgt dat het ondanks de differentiatie niet altijd opgaat dat de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen. Het college heeft voorgesteld om twee amendementen samen te voegen; hoeveel uren gaan de wethouders werken en voor welk salaris. Het ging om 3,6fte en een bepaalde hoeveelheid werk. Er is een wethouder weggestuurd. Hij vraagt hoe het kan dat er ineens 1fte aan werk verdampt. De heer Van der Velden Walda (VVD) reageert dat wie het Wijks Nieuws gelezen heeft weet dat het college heeft aangegeven dat het met 2,6fte kan.

De voorzitter merkt bij interruptie op dat afgesproken is dat zij namens het college zou reageren in het geval er behoefte is aan een reactie op deze twee amendementen. De heer Van der Velden Walda (VVD) vervolgt dat de heer Migchels daar om vraagt. De voorzitter meldt als voorzitter van het college dat in de dagelijkse praktijk blijkt dat alle drie de wethouders meer dan fulltime aan de slag zijn. De beslissing is aan de raad. De heer Migchels (CDA) vervolgt dat dit de essentie is waarom hij zich hierover druk gemaakt heeft in de voorbespreking. Hij begrijpt dat de gemeente op haar centen moet letten, maar zij moet ook een goede werkgever zijn voor haar ambtenaren en bestuurders. De heer Van der Velden Walda (VVD) wil na de vergadering nog wel twee argumenten noemen. Hij doet dit niet in het openbaar omdat het over personen gaat. De heer Migchels (CDA) is van mening dat het om het principe loon naar werken gaat. Als er een volledige fte wordt gewerkt, moet daarvoor ook volledig betaald worden. In de richting van mevrouw Place merkt hij op dat op drie van de zes punten in de algemene beschouwingen stevige bewoordingen werden gebruikt. Dit ging over migranten, statushouders, de tirannieke Provincie, energie, stikstofbeleid. De raad kan over deze zaken mooie opvattingen hebben, maar gaat er niet over.

Het is dan juist fijn om als lokaal gewortelde partij invloed te hebben op zaken waar de raad wel over gaat. De kern van zijn betoog was dat de gemeente een uitvoeringsorganisatie van het Rijk is geworden. Omdat te willen beïnvloeden kunnen stoere woorden gebruikt worden, maar de raad gaat er niet over. Zijn partij is van beneden naar boven ingericht. Hij weet dat er een tijd was dat men dat een beetje vergeten was in Den Haag. Met de huidige partijleider wordt teruggegaan naar de basis, de pyramide begint bij de gemeente. Om invloed op te hebben op migranten, Verslag raad 31 oktober 2023 en 7 november 2023

20

energiebeleid, stikstofbeleid dan is vertegenwoordiging van jouw partij in de Provincie, bij het Rijk en bij de EU nodig. Hij is benieuwd hoe mevrouw Place hier tegenaan kijkt. Mevrouw Place (OpRecht!) denkt dat het bijna onmogelijk is als je lid bent van een landelijke partij om die machtspyramide om te draaien. Het hebben van een zuiver lokale partij maakt het mogelijk om te zeggen hier ligt de dynamiek, dit is waar het moet gebeuren, van hieruit komen de initiatieven. Dat is misschien een beetje het opgeven van een strijd die blijkbaar niet te winnen is als je op landelijk niveau strijdt. Je trekt je dan misschien terug en probeert alle energie en aandacht te vestigen op het versterken van de lokale gemeenschap. Het laten en zien en organiseren van mensen op lokaal niveau, daar de kracht te hebben en ervoor te zorgen dat er lokaal invloed wordt uitgeoefend. Als je dat op al die verschillende niveaus probeert te doen, is dat een verloren strijd. Het beste wat je kunt doen is laten zien wat de kracht van lokaal is en eisen van de bovenliggende lagen dat zij zich dienstbaar opstellen ten opzichte van wat r op lokaal niveau gebeurt. De heer Migchels (CDA) is het op zich eens dat er beter geluisterd zou moeten worden naar lokaal. Hij kan dat eisen, maar als er geen vertegenwoordigers namens zijn partij in de Provincie zijn kan die eis terzijde geschoven worden.

Dit geldt ook voor Den Haag en voor de EU. Hij vraagt hoe mevrouw Place de eisen wil omzetten in daadwerkelijk anders politiek handelen bij Provincie, Rijk en EU. Mevrouw Place (OpRecht!) herhaalt dat het gaat om de kracht van lokaal, de gemeenschap lokaal organiseren en ervoor zorgen dat de nadruk daar ligt. De bovenliggende laag elke keer wijzen op de verantwoordelijkheid en aangeven dat men dienstbaar moet zijn aan het lokale niveau. Het is een onbegonnen strijd. De echte wereld stellen tegenover de systeemwereld. Het heeft heel veel te maken met de landelijke en Europese ambtenarij. Zij gelooft niet in strijd leveren op dat niveau. Het beste is om lokaal het voorbeeld te geven. De heer Migchels (CDA) heeft begrepen dat er gesprekken zullen volgen om gezamenlijk tot een amendement te komen. Voordat zij fractie daarmee kan instemmen, zal het bedrag dat uit de reserves gehaald wordt naar beneden moeten. De wethouder gaf aan dat het vorige jaar financieel gezien niet al te best was, dit jaar lijkt ook niet best te worden. Zijn fractie wil een beweging maken, maar dan moeten de bedragen wel naar beneden bijgesteld worden. Zijn fractie wacht het technisch advies van het college af en beraadt zich over haar standpunten. Hij is blij met de sfeer waarin allerlei moties en amendementen gezamenlijk opgesteld zijn.

Dat zou hij willen belonen door mee te doen, maar de rentmeester in hem belet dat. De heer Van Asperdt (D66) respecteert het standpunt van het CDA met betrekking tot de septembercirculaire en vraagt hoe dan wel. De heer Migchels (CDA) wijst op de bedragen bij punt 1 van het amendement die optellen naar € 50.000 tot € 70.000 per jaar. Die hobbel kan zijn fractie nog nemen, maar een volgende hobbel met groenbeheer en allerlei andere zaken niet.

Verslag raad 31 oktober 2023 en 7 november 2023

21

De heer De Bruijn (PCG) heeft begrepen dat de heer Migchels aangeeft dat de wethouders Brouwer en Kuiper zich binnenkort voor 100% gaan inzetten en daarom kan zijn fractie meegaan met het amendement voor 1fte. De voorzitter merkt op dat dit een opmerking is die gepast is. Zij heeft zojuist aangegeven dat de wethouders zich al voor meer dan 100% inzetten. Zij geeft het woord aan de fractie van SamenWerkt voor de tweede termijn. De heer Gnodde (SamenWerkt) is blij dat het presidium besloten heeft tot themabijeenkomst om met het college te sparren over de voorliggende bezuinigingen waarin de ideeën van de amendementen ook besproken zijn. Hieruit kwam naar voren dat het amendement van SP en SamenWerkt geen meerderheid zou krijgen en daarom moest samenwerking met andere partijen gezocht worden. Hij biedt de fractie van de SP zijn excuses aan vervolgens dat afgelopen vrijdag met vier partijen in afwezigheid van de SP een amendement is opgesteld. Het amendement van de SP lijkt afgezien van een paar elementen op het amendement en daarom wordt de suggestie om te kijken of er tot één amendement gekomen kan worden opgevolgd. De eerste geluiden zijn dat de Najaarsnota nog negatiever uitvalt dan al wordt verwacht waardoor spreken over bezuinigingen vaker aan de orde zal komen. Wat is slim en wijs om door te voeren en wat moet er in de reserves blijven.

Zijn fractie neemt de adviezen van het college over het inzetten van de septembercirculaire ter harte. Zijn fractie is nieuwsgierig naar het technisch advies dat vrijdag volgt en zal daarna tot dinsdag intensief overleg voeren met partijen om te kijken hoe meerderheden gevormd kunnen worden. Hij is blij met de woorden van wethouder Kuiper over het agenderen van een themabijeenkomst over leerlingvervoer. De heer Van der Velden Walda (VVD) merkt op dat twee amendementen vragen om de bezuinigingen op sommige punten terug te draaien. Zijn fractie vindt het lastig dat in één amendement verschillende dingen zijn opgenomen. Het kan zijn dat zijn fractie met één van de punten kan instemmen, maar met de andere punten niet. Hij informeert of er bereidheid is om voor sommige onderdelen een apart amendement te maken. De heer Gnodde (SamenWerkt) is nieuwsgierig naar met welke zaken de VVD wel kan meegaan. Op het cultuurfonds wordt nog niet bezuinigd in 2024. In de komende periode wordt gesproken over cultureel ondernemerschap. Zijn fractie is voorstander van het in stand houden van een cultuurfonds, maar niet ten koste van alles. Als er goede alternatieven tegenover staan, is dit zeker interessant. Zijn fractie gaat met de SP in gesprek over de motie. Bij Wmo en Jeugdzorg zijn nu al overschrijdingen waar de gemeente niets aan kan doen.

Veel zaken in de begroting komen voort uit wettelijke verplichtingen, de gemeente kan misschien maar over 15% zelf keuzes maken. Als dit percentage overschreden wordt, is het de vraag hoe er toch tot een sluitende begroting gekomen kan worden. Zijn fractie vindt het dapper dat het college € 700.000 aan bezuinigingen voorstelt en is benieuwd of dit vastgehouden kan worden. Naar aanleiding van de opmerking over commerciële evenementen wordt de motie nog nader getoetst. De heer Van Asperdt (D66) is het eens met de conclusie dat een groot deel van de organisatie vastligt in wet- en regelgeving, maar toch zijn er gemeenten die onder druk van Verslag raad 31 oktober 2023 en 7 november 2023

22

bezuinigingen en een sociaal gezicht toch anders kiezen. De gemeente Utrecht past de Kostendelerswet niet toe. Hij informeert of onder het mom van de wet altijd keihard bezuinigd moet worden of dat er ook een moment komt om de wet even te laten gaan. De heer Gnodde (SamenWerkt) reageert dat de wet keihard is, maar heeft een memo van VNG gelezen waarin wordt opgeroepen nog even te wachten met gemeentelijke ongehoorzaamheid door voor 2024 en 2025 nog een sluitende begroting in te leveren. Binnen VNG zijn geluiden dat het niet langer zo kan, misschien moet er een gezamenlijk protest volgen. Zijn fractie zou daar haar steun wel aan willen geven. Aangaande de toeristenbelasting moet het voor zijn fractie duidelijk zijn hoe de rekensom uitvalt als campings lager en hotels hoger belast worden om qua lump sum op hetzelfde bedrag uit te komen om te bepalen of dit gedaan kan worden zoals de buurgemeente dat doet. Afsluitend geeft hij aan dat zijn fractie zich actief gaat inzetten voor het samenvoegen van amendementen en bekijkt welke moties gesteund kunnen worden. De voorzitter constateert dat de fractie van de PCG geen gebruik maakt van de tweede termijn en geeft het woord aan de fractie van BurgerBelangen.

Mevrouw Plaatsman (BurgerBelangen) geeft aan dat ook haar fractie de amendementen gaat aanscherpen en open staat voor het samenvoegen van amendementen zodat er zo veel mogelijk draagvlak ontstaat. Ook haar fractie is blij dat er gesproken gaat worden over het leerlingvervoer. Haar fractie wil graag met de andere partijen overleggen over alcohol- en drugspreventie omdat dit een groot en groeiend probleem is in Wijk bij Duurstede. De voorzitter geeft het woord aan de fractie van de VVD voor de tweede termijn. De heer Van der Velden Walda (VVD) merkt op dat in motie M2023-025 (cultuurfonds) wordt gerefereerd aan een onderzoek en vraagt welk onderzoek hiermee bedoeld wordt. De heer Van der Tol (SP) antwoordt dat de wethouder heeft aangegeven dat gekeken wordt of hier gezamenlijk met het bedrijfsleven iets aan gedaan kan worden. De motie wordt nog wat beter verwoord. Ambtenaren voeren al gesprekken met ondernemers en cultuurclubs. De heer Van der Velden Walda (VVD) vervolgt dat in motie M2023-026 ook wordt gerefereerd aan een onderzoek en informeert hoe de SP dit onderzoek voor zich ziet. De heer Van der Tol (SP) verduidelijkt dat wordt gedoeld op de ervaringen die komend jaar opgedaan worden om vervolgens bekijken of het mogelijk is om de bezuiniging niet door te voeren.

De heer Van der Velden Walda (VVD) gaat er vanuit dat wanneer het college komt met een dergelijke bezuiniging deze wordt voorgesteld op basis van de ervaringen die zijn opgedaan. Hij ziet de meerwaarde niet om hier nog een jaar mee te wachten. De heer Van der Tol (SP) vervolgt dat wanneer nu wordt besloten over deze bezuiniging deze vastligt voor 2025.

Verslag raad 31 oktober 2023 en 7 november 2023

23

De heer Van der Velden Walda (VVD) benadrukt dat dit voor elke bezuiniging geldt die nu wordt voorgesteld. Zijn fractie voelt er niet voor om het nog een jaartje aan te kijken. De heer Van der Tol (SP) vindt het onderwerp belangrijk genoeg om hier extra aandacht aan te besteden. De heer Van Asperdt (D66) merkt op dat dit onduidelijkheid veroorzaakt. Hij vraagt wat de SP precies bedoelt en of hij ook een lijstje mag aanleveren van onderwerpen waarbij nog een onderzoekje moet volgen. De formateur gaf destijds aan dat niemand het alleenrecht op de waarheid heeft. Hij vraagt aan de heer Van der Velden of de formateur het destijds mis had. De VVD geeft in haar bijdrage aan bezuinigen ten koste van alles anders komt de gemeente onder curatele. Hij wil zich niet bang laten maken en informeert hij hoever de VVD daarin wil gaan. Nu gaat er bijvoorbeeld veel geld extra naar de VRU. Hij vraagt of er ook bezuinigd mag worden op blauw, rood en wit. De heer Van der Tol (SP) vindt de opmerking over het lijstje een beetje flauw. De heer Van der Velden Walda (VVD) reageert dat de absolute waarheid is dat de gemeente € 2,4 mln. tekort komt. Bezuinigen op blauw, rood en wit kan altijd, maar daar is het college niet mee gekomen dus dat is kennelijk niet belangrijk genoeg.

De heer Van Asperdt (D66) vervolgt dat het college ook zegt dat er vanwege de ravijnjaren nog harder gesneden zal moeten worden. Hij heeft daarom de conclusie getrokken dat de VVD hard gaat ingrijpen op bijvoorbeeld de brandweer (het duikteam Wijk bij Duurstede weg of zoiets) en vraagt of hij dat wellicht verkeerd begrepen heeft. De heer Van der Velden Walda (VVD) antwoordt dat de heer Van Asperdt dit inderdaad verkeerd begrepen heeft. Bij een hele hoop kosten zoals blauw en wit (de brandweer is zo’n beetje het enige waar de gemeente nog invloed op heeft) kan wel gezegd worden wij willen minder politie, maar dat gaat niet gebeuren. Als er nog meer bezuinigingen worden voorgesteld, bekijkt zijn fractie die op dat moment. De heer Van Asperdt (D66) merkt op dat dit minder stellig is dan in eerste termijn en zo kent hij de VVD beter. De voorzitter geeft het woord aan de fractie van OpRecht! in tweede termijn. Mevrouw Place (OpRecht!) reageert op de opmerking van de heer Van Asperdt over het woord treiteren. Zij stelt hem voor eens aan boer te vragen wat deze in de laatste 15 jaar heeft meegemaakt en hoe hij en collega-boeren zich in vele bochten hebben moeten wringen en door allerlei hoepels hebben moeten springen om een boterham te kunnen verdienen en tegelijkertijd te kunnen voldoen aan de steeds veranderende eisen die de overheid stelt.

Zij denkt dat de heer Van Asperdt dan begrijpt dat het woord treiteren wordt gebruikt. Een jaar geleden is in Langbroek met lokale pasmelders gesproken; het probleem is nog steeds niet opgelost. Boeren worden gedwongen om steeds meer land te kopen omdat zij anders niet voldoende koeien kunnen houden omdat er een bepaalde relatie moet zijn tussen de hoeveelheid land en het aantal koeien. Verslag raad 31 oktober 2023 en 7 november 2023

24

De heer Van Asperdt (D66) verduidelijkt dat woorden ertoe doen. Hij erkent de problematiek van de boeren en heeft compassie voor mensen in de knel. Als het woord treiteren wordt gebruikt gaat daar een bepaalde boosheid en opzet vanuit om iemand te hinderen of klein te maken en dat gaat hem een stap te ver. Mevrouw Place (OpRecht!) kan niet kijken in het hoofd van ambtenaren die het stikstofbeleid hebben ontwikkeld, een standaard die op heel Nederland wordt toegepast. Treiteren heeft ook heel veel te maken met de belevingswereld van de mensen waar zij voor opkomt. Zij denkt niet dat zij iemand in de zaal met disrespect heeft benaderd door dit woord te gebruiken, maar het onderstreept wel de manier waarop het door deze mensen wordt ervaren. De heer Van Asperdt noemde asielzoekers, zij heeft het over migranten gehad. Dit zijn geen harde woorden over de mensen zelf, in heel veel gevallen zijn deze mensen slachtoffer van vul maar in. De harde woorden zijn voor degenen die verantwoordelijk zijn voor het beleid en dit afwentelen op de gemeenten. Waarom zou zij het op een vriendelijke manier zeggen als het zo ernstig is? Zij heeft toen zij als stewardess werkzaam was geleerd dat je eerst je zuurstofmasker moet opzetten omdat je dan pas je kind kunt helpen. Als je dood bent door gebrek aan zuurstof kun je helemaal niets meer.

Hetzelfde geldt voor hoe je moet kijken naar lokale gemeenschappen als zij geconfronteerd worden met een heleboel mensen die om hulp vragen. Eerst moet ervoor gezorgd worden dat die gemeenschappen sterk genoeg zijn (voldoende zuurstof hebben) om die hulp te kunnen bieden want anders gaat iedereen eraan kapot. De heer Van Asperdt (D66) wijst op de grote personeelstekorten op alle niveaus en alle plekken en vraagt hoe dit opgelost moet worden. Hij vraagt of eerst het zuurstofmasker voor heel Nederland opgelost moet worden om daarna verder te kijken aangezien Nederland een internationaal georiënteerd land is. Mevrouw Place (OpRecht!) weet uit eigen ervaring in het begeleiden van statushouders dat het ondanks inspanningen niet lukt om sommige mensen aan het werk te krijgen. Het argument gaat niet helemaal op, want dan moet je selectief te werk gaan om te weten wie er binnenkomen. Zij heeft willen benadrukken dat een kleine gemeenschap als Wijk bij Duurstede een bepaalde opnamecapaciteit heeft en dat verwacht mag worden van een rijksoverheid dat er per gemeente wordt gekeken naar de opnamecapaciteit. De heer Van Asperdt (D66) refereert aan een prachtig het voorbeeld waarbij de boeren een belangrijke rol speelden; arbeidsmigranten die helpen bij de pluk. De gemeente worstelde of zij dat grootschalig, kleinschalig of helemaal niet moest toestaan.

Uiteindelijk is een middenweg gevonden. Laten wij de boeren in de kou staan met een nulbeleid of laten wij migranten toe om te helpen bij de pluk? De houding van OpRecht! ten opzichte van migratie is in zijn optiek een beetje dubbel. Mevrouw Place (OpRecht!) zegt dat het niet gaat om mensen die uit Polen, Hongarije en Roemenië komen om hier te werken, maar mensen die op een andere manier binnenkomen. Het lijkt haar vanzelfsprekend dat wordt gezorgd voor huisvesting op een fatsoenlijke manier en het niet uitbuiten van mensen uit Oost-Europa die komen werken. Verslag raad 31 oktober 2023 en 7 november 2023

25

Aangaande het omdraaien van de machtspyramide vraagt zij of de heer Migchels onlangs nog heeft gekeken naar debatten in de Tweede Kamer. Zij wordt daar niet vrolijk van en is blij dat zij mag functioneren in de raad van Wijk bij Duurstede met een raadsakkoord. Samenwerken heeft zij het laatste jaar in Den Haag absoluut niet gezien. Er wordt niet naar elkaars argumenten geluisterd, dat doet de raad tenminste nog wel. (De heer Verhaar komt ter vergadering). De heer Migchels (CDA) antwoordt dat hij af en toe naar de debatten kijkt. Het ergste moment is wat hem betreft wanneer moties worden behandeld met een onvoorstelbare snelheid, maar hij weet dat er achter de schermen wel samengewerkt wordt en ziet meerderheden ontstaan met het oog op de aanstaande verkiezingen. Hij noemt Derk Boswijk als voorbeeld van een Kamerlid dat wijze besluiten wil nemen op basis van de inhoud. Hij is minder cynisch. Mevrouw Place (OpRecht!) beaamt dat zij daar inderdaad cynischer over denkt, maar ziet dat niet als diskwalificatie. Mevrouw Plaatsman (BurgerBelangen) vraagt zich af of de raad zo cynisch over de Tweede Kamer mag zijn als het gaat om samenwerking met andere partijen. Zij vraagt of mevrouw Place denkt dat het CDA niet zou willen samenwerken en stelt haar voor om dat toch eens te proberen. De heer Migchels (CDA) beschouwt deze opmerking als een compliment.

Mevrouw Place (OpRecht!) reageert dat het niet zo is dat er landelijk geen partijen zijn die voor jou de belangen van het lokale niveau kunnen vertegenwoordigen. In het verleden heeft zij dat met DvD wel gedaan, niet helemaal tot haar bevrediging, maar dat wil niet zeggen dat er geen andere partijen zijn die zij zou willen ondersteunen omdat zij de lokale belangen op een goede manier vertegenwoordigen op landelijk niveau. Zij wil daar geen onderdeel van zijn in de zin van dat de directieven van landelijk overgenomen moeten worden. Met betrekking tot de begroting geeft zij nog aan dat haar fractie over het algemeen redelijk tevreden is over de manier waarop het college het bedrag van € 2,4 mln. in bezuinigingen omzet. Haar fractie kan zich vinden in het amendement om de bezuiniging op het leerlingvervoer te verzachten, maar dit is onderdeel van een amendement waarin een OZB verhoging van 6% wordt voorgesteld. Dat is onbespreekbaar voor haar fractie. Eigenhuisbezitters mogen niet extra belast worden. Veel mensen verdienen met twee salarissen vaak maar net genoeg voor een hypotheek. Haar fractie gaat wel mee met het indexeren van de OZB verhoging. De heer Gnodde (SamenWerkt) verduidelijkt dat het leerlingvervoer buiten het amendement van de OZB verhoging staat. Voorgesteld werd om dit deels uit de septembercirculaire te dekken.

Mevrouw Place (OpRecht!) vervolgt dat haar fractie desondanks niet akkoord kan gaan met een OZB verhoging, maar gaat het amendement opnieuw bekijken. Verslag raad 31 oktober 2023 en 7 november 2023

26

De voorzitter geeft het woord aan de fractie van de SP in tweede termijn. De heer Van der Tol (SP) aanvaardt de excuses van SamenWerkt en gaat praten over het amendement. In de richting van de heer Migchels geeft hij aan dat hij heeft gezegd dat een huisdier als lid van het gezin wordt gezien. Deze aanvulling kwam van zijn vrouw, als dat geen burgerparticipatie is! De moties over het cultuurfonds en participatie worden aangepast. De VVD maakte een opmerking over het terugdraaien van bezuinigingen. De bezuiniging op cultuur, monumentenonderhoud, sportclubs en andere organisatie raakt juist dingen die Wijk bij Duurstede leefbaar houden. Blijvend bezuinigen op dit soort dingen is niet verstandig. De heer Van der Velden Walda (VVD) acht het ook niet verstandig om geld uit te geven dat de gemeente nu al niet heeft en in de toekomst wordt het nog minder. De heer Van der Tol (SP) is het eens dat er zuinig met geld omgegaan moet worden, maar er moet ook goed gekeken worden naar waar wel en geen geld aan besteed wordt. De heer Van der Velden Walda (VVD) benadrukt dat je alleen kunt besteden als je het geld ook hebt. De gemeente heeft het geld niet en dat is de reden waarom zijn fractie het college volgt in het doorvoeren van deze bezuinigingen. De heer Van der Tol (SP) denkt dat de VVD en zijn fractie redelijk goed verwoord hebben in de amendementen waar het geld vandaan komt.

Als de OZB verhoging wordt doorgevoerd heeft de gemeente het geld niet, maar krijgt zij dat nog. De heer Van der Velden Walda (VVD) vervolgt dat het weerstandsvermogen dan minder wordt. De heer Van der Tol (SP) is van mening dat wanneer heel Wijk bij Duurstede wordt afgeroomd de gemeente niet goed bezig is. De voorzitter constateert dat de SP en de VVD het vanavond niet eens worden. De heer Van der Tol (SP) geeft nog aan met betrekking tot de wethouders dat iemand die vijf dagen werkt ook voor vijf dagen betaald moet worden. De heer Van der Velden Walda (VVD) neemt aan dat in de beantwoording van vrijdag aangegeven wordt of het wel of niet nodig is om de capaciteit voor de wethouders te verhogen. De heer Van der Tol (SP) denkt dat hij weet waar de heer Van der Velden Walda op doelt. Wat de wethouders met het geld doen, doet er niet toe. Zij werken vijf dagen en moeten voor vrij dagen betaald te worden. Alle drie de wethouders hebben recht op 1fte. Voor hem hoeft deze discussie niet gevoerd te worden.

Verslag raad 31 oktober 2023 en 7 november 2023

27

De heer Van Asperdt (D66) merkt op dat de raad het budgetrecht heeft en dat is de insteek bij de amendementen. In artikel 36, lid 4 Gemeentewet staat dat de raad ook de formatie vaststelt. Hij stelt voor om het daar in de discussie bij te laten. De heer Van der Velden Walda (VVD) verduidelijkt dat zijn fractie wil kijken naar wat er nodig is om het werk van het college te doen, hoeveel fte daarvoor nodig is. De heer Van der Tol (SP) ziet wethouders die voor vijf dagen betaald worden, maar meer werken. De voorzitter herhaalt dat de raad het preadvies a.s. vrijdag om 12.00 tegemoet kan zien, ook het antwoord op de vraag over 0,8fte dan wel 1fte voor de wethouders. Zij stelt voor de komende week te gebruiken om amendementen samen te voegen, aan te scherpen, dan wel nog duidelijker te maken en te kijken waar meerderheden gevonden kunnen worden. Als dat niet lukt, kunnen teksten ook geknipt en geplakt worden met daarbij het dringende verzoek mede namens de griffie om uiterlijk maandag de al dan niet aangescherpte moties en amendementen in te dienen. Schorsing De voorzitter vraagt voordat zij tot schorsing overgaat aandacht voor Ulrike Lechte die vanavond voor de laatste keer bode van dienst is tijdens de raadsvergadering.

Zij bedankt haar namens de raad voor haar inzet om alles rondom de vergaderingen uitstekend te regelen en wenst haar succes in haar nieuwe rol bij het klantcontact centrum. Zij schorst vervolgens de vergadering tot dinsdag 7 november 19.30 uur. De voorzitter heropent de vergadering en feliciteert de heer Smit met zijn verjaardag. Zo dadelijk wordt begonnen met de derde termijn. Alle fracties krijgen zoals het lot dat heeft bepaald gelegenheid om in vijf minuten aan te geven welke nieuwe moties en/of amendementen worden ingediend en welke moties en amendementen gewijzigd zijn, ingetrokken worden of ongewijzigd blijven. Er vindt geen debat meer plaats, maar over de nieuwe en gewijzigde moties en amendementen kan van gedachten gewisseld worden en ook het college krijgt de gelegenheid om te reageren. Bespreekstukken 8. Raadsvoorstel en -besluit Ontwerpbegroting 2024 De voorzitter geeft het woord aan de fractie van D66. De heer Van Asperdt (D66) bedankt de fractie van BurgerBelangen voor het aangepaste amendement toeristenbelasting (A2023-021). Dit sluit aan op werkwijze in andere gemeenten, zijn fractie is mede-indiener. Het amendement (A2023-022) over het verzachten van de bezuinigingen is aangepast. De betreffende partijen zullen dit zelf duiden (dekking voor een klein deel ten laste van de septembercirculaire).

Bij het amendement over het terugbrengen van wethouderformatie kiest zijn fractie voor 0,6fte. De fractie van de PCG is mede-indiener. Zijn fractie is blij met motie M2023-023 re-integratiegelden, zijn fractie is Verslag raad 31 oktober 2023 en 7 november 2023

28

mede-indiener. Een eerdere motie met een gelijke strekking van de SP is destijds door zijn fractie gesteund. Re-integratie is zeker bij moeilijke doelgroepen heel erg belangrijk. Dit geldt ook voor de motie over in zijn woorden publieke verantwoording (M2023-024 transparantie van bestuur). Het actief openbaar maken van informatie is iets waarbij de overheid nog een stap kan zetten en ook de gemeente Wijk bij Duurstede. Zijn fractie steunt de motie. De gedachte van de motie over het cultuurfonds merkt hij als interessant aan om cultuur algemeen toegankelijk te maken. De heer Van der Tol (SP) merkt bij interruptie op dat deze motie is ingetrokken. De heer Van Asperdt (D66) wacht de reactie van het college af over de motie aangaande participatie. BurgerBelangen stelt voor om de inhuur in de organisatie terug te brengen tot het landelijk gemiddelde. Zijn fractie is mede-indiener vanwege het aanhouden van een goede verhouding en in het belang van het versterken van de eigen organisatie. Afsluitend geeft hij aan dat het hem is opgevallen dat door alle partijen is samengewerkt en daar bedankt hij zijn collega’s hartelijk voor. De voorzitter geeft het woord aan de fractie van het CDA. De heer Migchels (CDA) meldt dat zijn fractie een handtekening heeft gezet onder amendement A2023-022 (alternatief voorstel bezuinigingen).

Het amendement gaat verder dan zijn fractie eigenlijk zou willen, maar politiek is ook geven en nemen. In de vorige vergadering had het amendement al een meerderheid, maar op zijn verzoek is het bedrag toch naar beneden bijgesteld. Dit is voldoende reden om mede-indiener te zijn. Motie 2023-027 (inhuur derden) klinkt sympathiek, maar vergelijken met het landelijk gemiddelde is niet verstandig. Dit moet zijn met vergelijkbare gemeenten. Als het dictum aangepast wordt, kan zijn fractie de motie steunen. De voorzitter geeft het woord aan de fractie van SamenWerkt. De heer Gnodde (SamenWerkt) vindt het bijzonder dat amendement A2023-022 (alternatief voorstel bezuinigingen) door zes partijen wordt ondertekend (BurgerBelangen, CDA, D66, PCG, SP en SamenWerkt). Het is eigenlijk een samenvoeging van drie amendementen vanuit de gedachte van de raadsagenda om kritisch naar de voorliggende begroting te kijken. Een bedrag van € 2,4 bezuinigen in 2024 is veel, het is het college gelukt om dit in de begroting te verwerken, echter de dienstverlening aan de burgers (muziek, cultuur, sportverenigingen, leerlingvervoer, beeldkwaliteit van het bosplantsoen) zal hierdoor op vele fronten achteruitgaan. Bovendien moet de hondenbelasting die een paar jaar geleden werd afgeschaft weer ingevoerd worden.

Met het amendement willen de fracties het leed voor de achteruitgang in de dienstverlening en het onderhoud van bosplantsoenen iets verzachten door voor een meer sociale belasting dan de hondenbelasting te kiezen. De OZB wordt verhoogd met 6,2% in plaats van 3,5% zoals het college voorstelt. Daarnaast zal ruim € 75.000 uit de € 400.000 van de septembercirculaire ingezet worden. Beseft wordt dat deze verhoging wellicht flink overkomt, maar dit valt relatief mee. Op een woning met een WOZwaarde van € 300.000 is het huidige eigenaarsgedeelte van de woning 0,001076% wat uitkomt op € 322,80 per jaar in plaats van € 334,20 per jaar.

Verslag raad 31 oktober 2023 en 7 november 2023

29

De heer Van der Velden Walda (VVD) merkt bij interruptie op dat er in Wijk bij Duurstede nog maar enkele huizen zijn met een WOZ-waarde van € 300.000. De heer Gnodde (SamenWerkt) vervolgt dat een verhoging van 3,5% inhoudt € 11,40 op jaarbasis ten opzichte van het huidige jaar. De voorgestelde verhoging van 6,2% levert een OZB op van 0,1143% maal € 300.000 en dat is € 342,90 een verhoging van ongeveer € 20 op jaarbasis. Voor een woning van € 600.000 is dat € 40 op jaarbasis, voor een woning van € 900.000 komt het uit op € 60 op jaarbasis. Mensen met een grote woning en een hogere WOZ-waarde hebben vaak de bredere schouders om dit te dragen. De indieners gaan voor een socialer, groener en cultureler Wijk bij Duurstede. De voorzitter geeft het woord aan de fractie van de PCG. De heer Petri (PCG) geeft aan dat zijn fractie trots is op het amendement dat gezamenlijk wordt ingediend. Zijn fractie heeft nog wel een klein pijnpunt. Voordat burgemeester Meerts aantrad was mevrouw Albertine van Vliet tijdelijk als burgemeester aangesteld. Zij en de raden waren het destijds unaniem eens over het aanlichten van de grote kerk. Door allerlei omstandigheden is dat er nog steeds niet van gekomen. Dit voornemen stond in de begroting, maar is vanwege de bezuinigingen gesneuveld.

Zijn fractie vindt het onderwerp niet belangrijk genoeg om daar een amendement voor in te dienen gezien de huidige bezuinigingen, maar roept wel op om dit voornemen niet te vergeten, wellicht kan dit op een later moment alsnog geregeld worden. Aangaande de motie over externe inhuur (M2023-027) merkt hij op dat het college wanneer de raad met voorstellen komt waarvoor externe inhuur nodig is de raad daar attent op moet maken zodat de raad kan aangeven of dit doorgezet dient te worden. De heer Van der Velden Walda (VVD) merkt op bij interruptie dat alles aan de raad voorgelegd kan worden, maar eerder is al eens gezegd heeft de raad vertrouwen in het college. In de afgelopen weken is gesproken over de kwetsbare ambtelijke organisatie. Het college bepaalt of inhuur wel of niet nodig is. Als de raad elke keer als er inhuur moet plaatsvinden moet beslissen of dat gewenst is, wordt de gemeente onbestuurbaar. De heer Petri (PCG) verduidelijkt dat het niet de bedoeling is dat alles waarbij inhuur nodig is langs de raad moet, alleen wanneer de raad met een voorstel komt. Bij data gestuurd werken en de Omgevingswet is het logisch dat er wordt ingehuurd. Onlangs toen het ging over risicomanagement werd daarvoor een gast uitgenodigd. De vraag is of de raad dit wil. Als het college twijfelt moet dit even voorgelegd worden in bijvoorbeeld het fractievoorzittersoverleg.

De heer Van der Velden Walda (VVD) denkt dat het college niet twijfelt aan de noodzaak als zij gaat inhuren. Hij kan zich geen onderwerp herinneren waarbij iemand is ingehuurd terwijl dit niet nodig was. Aangezien Wijk bij Duurstede als kleine gemeente moeite heeft om mensen binnen te halen en expertise te houden vertrouwt zijn fractie volledig op het college als het gaat om inhuur. Zijn fractie roept op de raad hier niet bij te betrekken, de avonden zijn al druk genoeg.

Verslag raad 31 oktober 2023 en 7 november 2023

30

De heer Petri (PCG) vervolgt dat zijn fractie het eens is met BurgerBelangen dat het niet in balans is ondanks de moeilijke arbeidssituatie. De heer Van der Velden Walda (VVD) stelt voor om de reactie van het college af te wachten voordat er uitspraken worden gedaan. De voorzitter geeft het woord aan de fractie van BurgerBelangen. De heer Scherpenzeel (BurgerBelangen) geeft aan dat zijn fractie het amendement over het heffen van evenementenleges heeft ingetrokken. Bij de behandeling van de legesverordening wordt dit amendement opnieuw ingediend. Zijn fractie wil ook naar maatregelen kijken die op termijn geld kunnen opleveren. Dit jaar is voor externe inhuur en bijzondere expertise tot en met oktober ruim € 700.000 uitgegeven en voor formatieruimte en ziekteverzuim is voor ruim € 2,7 mln. ingehuurd. In totaal bijna € 3,5 mln. terwijl de maanden november en december nog resteren. Zijn prognose voor 2023 komt hiermee uit op € 4.069.200. Zijn fractie verwacht dat de totale som voor inhuur te verklaren is (ziekteverzuim, missen van een bepaalde expertise, het niet kunnen vervullen van vacatures) echter in absolute zin is dit een hoge post. De totale personeelskosten voor 2023 zijn begroot op € 12.752.000 waardoor het percentage inhuur uitkomt op 32%. Het landelijk gemiddelde lag in 2022 op 17%. Zijn fractie roept het college op een plan te maken.

De heer Verhaar (VVD) merkt bij interruptie op dat zijn fractie begrijpt waar de motie vandaan komt en wijst op scheefgroei (een derde). Als dit percentage wordt bezien op het totaal van de begroting volgt daar ook weer een percentage uit. Zijn fractie mist de precisie; wat waren de kosten geweest als de gemeente deze mensen wel had gehad en wat was er gebeurd als deze mensen niet ingehuurd waren? De gemeente moest gewoon aan de slag met de Omgevingsvisie. Hij verzoekt om nadere duiding. De heer Scherpenzeel (BurgerBelangen) vervolgt dat veel gemeenten een percentage nemen van de totale loonsom ten opzichte van de totale som van inhuur. De heer Verhaar (VVD) is van mening dat wanneer inhuur wordt losgelaten op een relatief kleine loonsom daar een heel andere percentage uit volgt komt dan in een enorme stad met een waanzinnige loonsom en wellicht meer expertise in huis waardoor er minder mensen ingehuurd hoeven te worden. Hij vindt de uitleg onvoldoende. De heer Scherpenzeel (BurgerBelangen) merkt op dat het percentage inhuur in een vergelijkbare gemeente als Bunnik 6% is. Zijn fractie wil beter inzicht krijgen in de totale inhuurkosten. Dit is nu ondergebracht in de budgetten van thema’s. De heer Verhaar (VVD) is het eens dat het goed is om te kijken waar kosten vandaan komen en hoe deze toegerekend worden.

Wethouders kunnen zaken soms pas later afwerken omdat er geen ambtelijke capaciteit is. Als de motie wordt gepreciseerd met de opmerking dat het college op de centen moet passen in de komende jaren zou zijn fractie ermee kunnen leven.

Verslag raad 31 oktober 2023 en 7 november 2023

31

De heer Scherpenzeel (BurgerBelangen) stelt voor om in de schorsing te bekijken of en hoe dit aangepast kan worden. Hij vervolgt zijn betoog dat het plan in verband met de kaderstellende rol van de raad aan het college gelaten wordt, maar het zou de volgende thema’s kunnen omvatten: onderzoek naar reden inhuur, ziekteverzuim, expertise, vacatures, strategische personeelsplanning, het prioriteren van projecten en werkzaamheden aan need to have (wettelijke verplichtingen) en nice to have (niet verplicht, maar wel volgens raadsakkoord of besluit raad). De nice to have projecten kunnen in overleg met de raad wat verder in de tijd gezet worden zodat er wat lucht komt in het ambtelijk apparaat. Zijn fractie heeft amendement A2023-021 ingediend over de toeristenbelasting en steunt amendement A2023-024 (0,8fte) van de VVD. De overige moties en amendementen worden niet gesteund. De heer Verhaar (VVD) informeert hoe de herverdeling van de toeristenbelasting wordt gezien en waarom de indieners vinden dat hotelgasten veel meer moeten betalen. De heer Scherpenzeel (BurgerBelangen) wijst op het inspraakbetoog van een campinghouder over de verhouding van de toeristenbelasting bij een hotelovernachting en een overnachting op een camping. De heer Verhaar (VVD) beaamt dat dit een goed betoog was, maar de te ondernemen actie wordt gebaseerd op één betoog.

Voor campinggasten gaat het om een daling van slechts € 0,36, hotelgasten betalen € 1,20 meer. Hij wijst in dit kader op het verschil tussen een 5sterrenhotel en een B&B en een camping en een haven. Het is niet handig om dit te doen, hoezeer hij het de campinghouders zou gunnen. De heer Scherpenzeel (BurgerBelangen) verduidelijkt dat naar aanleiding van het inspraakbetoog onderzoek is verricht waarbij naar vergelijkbare plaatsen is gekeken. Het is goed om dit te doen voor de concurrentiepositie van Wijk bij Duurstede. De heer Verhaar (VVD) begrijpt hieruit dat hard gemaakt kan worden dat er door € 0,36 minder toeristenbelasting te heffen aanzienlijk meer toeristen naar Wijk bij Duurstede zullen komen en de campings hier in ieder geval niet onder gaan lijden. De heer Scherpenzeel (BurgerBelangen) kan dit niet hard maken. De heer Verhaar (VVD) benadrukt dat BurgerBelangen samen met andere partijen een systeem introduceert dat over slechts een paar euro gaat waar de ambtenarij iets mee moet. De heer Scherpenzeel (BurgerBelangen) corrigeert dat het om de legesverordening gaat die jaarlijks aangepast wordt. Als het in Wijk bij Duurstede een aantal centen duurder is, gaan mensen naar een andere camping.

De heer Verhaar (VVD) is van mening dat hetzelfde opgaat voor hotels, als de belasting op een overnachting ineens van € 1,86 naar € 3,00 gaat, zullen mensen wellicht naar een hotel in een andere stad gaan. Hij vraagt voorts of nagedacht is over de investeringen die sommige hoteleigenaren hebben gedaan. Verslag raad 31 oktober 2023 en 7 november 2023

32

De heer Scherpenzeel (BurgerBelangen) reageert dat het tarief conform is aan het tarief in de rest van de regio. De heer Verhaar (VVD) kan weinig met deze opmerking. De heer Gnodde (SamenWerkt) begrijpt dat het om een budgetneutrale operatie gaat en informeert of dit inderdaad zo doorwerkt in de begroting. De heer Scherpenzeel (BurgerBelangen) antwoordt dat dit is doorgerekend. De heer Gnodde (SamenWerkt) wacht het antwoord van de wethouder af. De voorzitter geeft het woord aan de fractie van de VVD. De heer Van der Velden Walda (VVD) geeft aan dat zijn fractie met betrekking tot amendement A2023-022 eerder al heeft gewezen op de ravijnjaren en de argumenten die zijn gegeven om ervoor te zorgen dat de begroting op orde is, maar de fractie wil vooral ook naar de toekomst kijken. Naar aanleiding van gesprekken die hij persoonlijk met wethouders heeft gevoerd over de fte’s van het college kan het gebeuren dat wanneer de inhuur naar beneden wordt gebracht er wellicht meer werk bij het college komt. De heer Scherpenzeel (BurgerBelangen) merkt bij interruptie op dat hij heeft gevraagd om een plan om de inhuurkosten naar beneden te krijgen, alle beetjes helpen. Het is goed om de inhuur duidelijk te hebben zodat de raad kan kijken naar de prioritering. De heer Van der Velden Walda (VVD) wijst op het risico dat er met minder inhuur wellicht nog meer werk komt voor het college.

Het is een kip-ei verhaal. De heer Migchels (CDA) informeert of de VVD met een nieuw amendement komt om de wethouders voor 0,2fte aan te stellen. De heer Van der Velden Walda (VVD) is van mening dat wanneer de kosten voor inhuur niet naar beneden gebracht hoeven te worden de zaken gedaan kunnen worden zoals zij nu gedaan worden. De heer Migchels (CDA) vraagt of wordt bedoeld 0,8fte betalen voor 1fte werk. De heer Van der Velden Walda (VVD) verduidelijkt dat gekeken wordt naar het week dat er is en of iets bij het college thuishoort. Zijn fractie houdt dit amendement overeind vanwege gesprekken die hij met de wethouders heeft gevoerd in de overtuiging dat het met de huidige 2,6fte zou moeten kunnen. De heer Scherpenzeel (BurgerBelangen) wijst op het niet kunnen borgen van kennis en kunde en als er wordt ingehuurd en de continuïteit binnen de organisatie.

Verslag raad 31 oktober 2023 en 7 november 2023

33

De heer Van der Velden Walda (VVD) benadrukt dat het heel moeilijk is om mensen en expertise binnen te halen en te houden. Wijk bij Duurstede is een kleine gemeente. Ambtenaren stromen snel door. Dit onderwerp is aan de orde geweest in voorbesprekingen. Dit is de reden dat er zo veel inhuur is. Hij is benieuwd naar wat het college hierover gaat zeggen. In deze overspannen arbeidsmarkt is inhuur blijkbaar nodig. De heer De Bruijn (PCG) vraagt of het fair is om mensen 40 uur te laten werken en maar 30 uur te betalen. De wethouders kunnen het werk aan maar maken wel meer uren en dan is het fair om daar ook voor te betalen en de expertise wordt behouden. De heer Van der Velden Walda (VVD) herhaalt dat hij gesprekken heeft gevoerd met de wethouders en andere signalen gehoord. Waar bezuinigd moet worden, moet dat misschien ook op de capaciteit van het college gedaan worden. De wethouder van de VVD geeft aan dat het soms nodig is om een bijdrage te leveren aan stukken die geschreven moeten worden. Dit kan via inhuur geregeld worden. De heer Gnodde (SamenWerkt) benadrukt dat er wethouder vertrokken is die meer dan 40 uur per week werkte. Het zou hem verbazen als de drie wethouders die overblijven het met een kleinere formatie zouden kunnen. Mocht er geld overblijven, dan zal zijn fractie voorstellen om dit te besteden aan een groener, socialer en cultureler Wijk.

De heer Van der Velden Walda (VVD) kan de laatste opmerking niet plaatsen, maar bedankt voor de inbreng. De heer Van Asperdt (D66) merkt op dat de heer Verhaar zojuist een mening had toen het ging over de differentiatie van de toeristenbelasting, maar tegelijkertijd is de VVD principieel over een OZB verhoging van € 20, € 40 en € 60 waaruit een dubbele houding blijkt. De heer Van der Velden Walda (VVD) geeft een voorbeeld van iemand die met al zijn spaargeld een huis heeft gekocht (de energieprijzen stijgen, de prijzen in de supermarkt stijgen) die wordt geconfronteerd met € 30 per maand extra voor een woning van € 300.000. De heer Van Asperdt (D66) stelt daar tegenover iemand die opnieuw hondenbelasting moet gaan betalen, iemand die zijn subsidie kwijtraakt, iemand die achteruitgang constateert in het groen. Naast economische afwegingen worden ook maatschappelijke afwegingen gemaakt. De heer Van der Velden Walda (VVD) is van mening dat subsidies voor instanties zijn. In de begroting wordt niet gekort op subsidies van (sport)verenigingen, maar het gaat om geld dat de burgers minder te besteden hebben. Dat is slecht voor de economie. In de raad wordt vaak over armoedebestrijding gesproken. Er zijn ook mensen die net hun eigen woning kunnen betalen die met elke verhoging geraakt worden. Een hond is een keuze, een dak boven je hoofd niet.

De heer Gnodde (SamenWerkt) nuanceert dat het niet om maandbedragen maar jaarbedragen gaat. Bij een woning met een waarde van € 300.000 gaat iemand € 20 per jaar

Verslag raad 31 oktober 2023 en 7 november 2023

34

meer betalen als het amendement aangenomen wordt. Bij een woning van € 600.000 is dat € 40, bij een woning van 900.000 is het € 60. De heer Van der Velden Walda (VVD) vervolgt dat dit bovenop alle andere extra kosten komt (inflatie). De heer Gnodde (SamenWerkt) zegt dat hierdoor de hondenbelasting niet ingevoerd hoeft te worden en een stukje dienstverlening aan de burgers kan op peil gehouden worden. De heer Van der Velden Walda (VVD) geeft aan dat motie M2023-024 meer aandacht voor verantwoordelijkheid nemen en afleggen bij het lokale bestuur wordt gesteund. De bezuiniging op het participatiefonds (motie M2023-026) wordt niet gesteund. De voorzitter geeft het woord aan de fractie van Oprecht! Mevrouw Place (OpRecht!) heeft geen inhoudelijke wijzigingen aangebracht op de ingediende moties. Het commentaar op andere zaken is verwerking in stemverklaringen. De voorzitter geeft het woord aan de fractie van de SP. De heer Van der Tol (SP) merkt de toelichting bij amendement A2023-021 (toeristenbelasting) als niet helemaal duidelijk aan. De hotels waarbij zijn fractie heeft geïnformeerd hebben geen bezwaar. Zijn fractie stemt voor de motie. De heer Verhaar (VVD) veronderstelt dat er bij de twee hotels is geïnformeerd en vraagt of ook aan alle bed & breakfasts is gevraagd of zij bezwaren hebben. De heer Van der Tol (SP) antwoordt dat hij dat niet heeft gedaan.

Zijn fractie is medeindiener van amendement A2023-022, de heer Gnodde heeft dit amendement inmiddels voldoende toegelicht. Als de wethouders vijf dagen werken, moeten zij vijf dagen betaald worden, amendement A2023-023 wordt gesteund. Amendement A2023-024 (0,8fte) wordt afgewezen. Zijn fractie heeft moeite met motie M2023-023 re-integratiegelden. De gemeente is verplichtingen aangegaan met RDWI. Zijn fractie laat het standpunt afhangen van de reactie van het college. De heer Van Asperdt (D66) merkt bij interruptie op dat de SP bekend staat om het geven van een plek aan groepen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt en daarom roept hij op om positief naar de motie te kijken. Divosa en VNG dringen aan op zo lokaal mogelijk re-integreren. Een motie van de SP van enkele jaren geleden had ongeveer dezelfde inhoud. De heer Van der Tol (SP) stelt voor om toch even de reactie van het college af te wachten. Voor motie M2023-024 (transparantie van bestuur) wacht zijn fractie het preadvies af, maar neigt naar voor stemmen. Motie M2023-026 gaat over de participatiegelden voor 2025. De gemeente zet verschillende fondsen in. De voorgestelde bezuiniging voor 2025 wordt nog niet overzien. Als uit het lopende onderzoek blijkt dat deze bezuiniging niet tot problemen leidt kan zijn fractie daarin meegaan, maar dan moet er wel zekerheid zijn.

Verslag raad 31 oktober 2023 en 7 november 2023

35

De heer Van der Velden Walda (VVD) geeft bij interruptie aan dat in het preadvies van het college staat dat deze motie is achterhaald door de tijd. Als dat het geval is, is intrekken de enige optie. De heer Van der Tol (SP) wacht de reactie van het college af. Motie M2023-027 (inhuur derden) wordt afgewezen, de VVD heeft hier al voldoende over gezegd. De voorzitter biedt het college gelegenheid om te reageren op de nieuwe en gewijzigde amendementen en moties. Wethouder Buijtelaar is bij dat de derde versie van amendement A2023-021 over de toeristenbelasting precies is gemaakt. De heer Smit (BurgerBelangen) geeft bij interruptie aan dat wanneer het bestuur met adviezen komt en daaraan wordt tegemoetgekomen het vreemd is dat de wethouder zich daar zo laatdunkend over uitlaat. Wethouder Buijtelaar vervolgt dat hij bezig was met een compliment; het is fijn dat het amendement op dit moment zo concreet is. De afdeling financiën heeft het amendement doorgerekend, het is financieel neutraal. Hij merkt nog wel op dat dit zonder ibob-model wordt doorgevoerd. Hij is blij dat de amendementen van SamenWerkt en SP in elkaar zijn geschoven (A2023-022), maar het college blijft hier niet blij mee vanwege een groot aantal risico’s. Hij merkt dat de raad moeite heeft om in de bezuinigingsmodes te komen en toch nog net wat extra wil.

Het college heeft aangegeven dat er nogal wat onheil op de gemeente afkomt, de raad heeft het budgetrecht, maar hij maant toch tot voorzichtigheid. De heer Migchels (CDA) merkt bij interruptie op dat het nog steeds om een bezuiniging van € 2,4 mln. gaat met een beetje eraf. De raad snapt dat dit impact op de bevolking heeft. Het is gerommel in de marge en dan laat hij zich niet vertellen dat de raad niet in de bezuinigingsmodus staat. Wethouder Buijtelaar noemt dit omdat er nog meer aankomt; voor 2026 ruim € 3 mln. en voor 2027 ruim € 4 mln. Over anderhalf jaar wordt gesproken over de Kadernota 2026. Voor zaken die nu wordt bijgeplust is de kans groot dat deze over anderhalf jaar weer op de lijst staan. De heer Van der Velden Walda (VVD) wijst op ‘rommelen in de marge’ waarbij bedragen van € 2.000 en € 7.000 worden genoemd. Hij vindt het bewonderenswaardig dat het college de stofkam door alle budgetten gehaald heeft om de bezuinigingen te verdelen in plaats van het voor elkaar maken met een OZB-verhoging. Wethouder Buijtelaar vervolgt met de wijze waarop het amendement is opgesteld. De indieners preciezer moeten zijn in wat zij bedoelen. Er staat dat voor 2024 dekking moet worden gezocht in het surplus van de septembercirculaire voor het jaarvak 2024 en 2025. Geld dat pas in 2025 wordt ontvangen kan niet voor een dekking in 2024 gebruikt worden.

Voorts moet hij raden welk deel van 2024 gebruikt moet worden voor de dekking van € 75.000 en welk gedeelte voor de jaarschijf van 2025. Verslag raad 31 oktober 2023 en 7 november 2023

36

De heer Migchels (CDA) acht het verstandig om straks even te schorsen zodat het boekhoudkundig in orde gemaakt kan worden. Hij is het eens dat er een amendement ingediend moet worden dat klopt. In de algemene beschouwingen van bijna alle fracties heeft het college complimenten gekregen voor het feit dat een forse bezuiniging op een evenredige manier wordt doorgevoerd. Het college en de ambtenaren hebben goed werk geleverd. De heer Van der Tol (SP) sluit zich aan dit compliment. Hij heeft in zijn betoog gewezen op de oorzaak waardoor er nu op een vreselijke manier gesneden moete worden in de begroting. Dit ligt voor 100% aan Den Haag. Als de gemeente geen knaken voor taken krijgt, wordt er tekort gekomen in 2025 en 2026. Zelfs VNG zegt dien maar een begroting in met een tekort. Hij hoopt dat er na de verkiezingen een wat socialere regering komt die wel naar de gemeente kijkt en niet met de rug naar de maatschappij blijft staan. Wethouder Buijtelaar heeft niet het idee dat hij in de Tweede Kamer is en daarom stelt hij voor dit betoog daar te houden. Voor hem is het een gegeven. Hij ziet waarvoor hij aan de lat staat. Hij snapt de partijpolitieke opvattingen, maar hij kan er in dit verband niet veel mee.

De heer Van der Tol (SP) vindt het niet terecht dat er nu al wordt gedreigd met enorme tekorten voor 2026 als het gaat over de begroting van 2024 waar een heel klein beetje van afgeknabbeld wordt om het een tikje socialer te houden. Wethouder Buijtelaar benadrukt dat hij niet dreigt, de tekorten zijn er nu al. Er volgen nog zes circulaires, maar hij ziet de afwachtende houding in Den Haag die straks wederom ingenomen zal worden rondom de formatie, het gaat allemaal in de vertraging waardoor er niet snel duidelijkheid zal komen. Het dilemma is wanneer moet ingezet worden op het doorvoeren van bezuinigingen. Moet er zo lang gewacht worden dat de kans groot is dat er te lang is gewacht waardoor er geen manoeuvreerruimte meer is om wijzigingen door te voeren? Hij denkt dat het niet verstandig is om tegenover elkaar te staan omdat geen gemak vanuit Den Haag is op dit moment. Voorts denkt hij dat het niet uitmaakt wie er in Den Haag zit. Hij heeft ook bij andere samenstellingen in debatten het woord gemeente niet meer dan twee keer gehoord. Dit is frustrerend want de gemeente is de eerste overheid waar mensen klagen als het niet goed gaat. Hij roept op elkaar beet te houden in de lastig opgaven. Het staat de raad vrij om hier en daar andere keuzes te maken, maar het moet wel met elkaar opgelost worden als gezamenlijk bestuur van de gemeente ten dienste van inwoners en ondernemers.

De heer Van der Tol (SP) is het bijna met de wethouder eens. De heer Van der Velden Walda (VVD) vindt het prachtige partijretoriek vanuit de SP, maar zoals de wethouder al aangaf, het overkomt de gemeente en er moet mee gedeald worden. De verkiezingen zijn op 22 november. De begroting gaat over 2024 tot en met 2027, regeren is vooruitzien en daarom moet ook naar 2025, 2026 en 2027 gekeken worden.

Verslag raad 31 oktober 2023 en 7 november 2023

37

Wethouder Buijtelaar vervolgt dat in de toelichting van het amendement de hartenkreet staat dat er een bedrag van € 100.000 voor leerlingvervoer genoteerd moet worden en dat dit besproken moet worden in een nog te plannen themabijeenkomst. Dit hoort niet in een amendement. Daarnaast moet € 100.000 per jaar ingepland worden voor de jaren 2025, 2026 en 2027 waarbij geen dekking wordt aangegeven. Voor het komende jaar moet het financieel in orde gemaakt worden omdat dit een harde eis van de Provincie is, maar ook hier wordt een wissel getrokken op de toekomst. Wethouder Kuiper reageert op motie M2023-027 (inhuur derden). In het preadvies is al aangegeven dat deze motie het college niet onbekommerd laat. Als in een motie cijfers worden genoemd, mag verwacht worden dat er over de cijfers spraak en wederspraak plaatsvindt. In de personeelsmonitor zijn de cijfers voor Wijk bij Duurstede voor 2022 niet te vinden omdat de berekeningen toen op andere definities gebaseerd waren. Wat hem betreft kan het niet waar zijn dat hij bij een dergelijke motie in de verdediging moet gaan. Hij moet over iets heen stappen om hier op een aangename manier mee om te kunnen gaan. De motie vraagt om een plan. Sinds zijn aantreden in juni 2022 doet hij P&O met de ervaring die hij heeft vanuit zijn vorige gemeente. Op een aantal vlakken is hij direct met suggesties en verbeteringen gekomen.

Bijvoorbeeld door bij het inhuren van kenniswerkers in de opdracht mee te geven dat deze kennis overgedragen moet worden aan de medewerkers in vaste dienst. In het realiseren van vernieuwingen in de wettelijke taken heeft de gemeente gekozen om geen voorloper maar volger te zijn. Het voordeel hiervan is dat er inhuur gepleegd kan worden met mensen vanuit een voorlopergemeente. De prijskwaliteitverhouding wordt hierdoor een stuk gunstiger en het is een slimme strategie om te besparen op externe inhuur. De strategische personeelsplanning is inmiddels een feit. Uitstroom van personeel waarop de gemeente voorzienbaar actief moet worden in de personeelsplanning, maar ook het houden, boeien en binden van mensen. Sommige raadsleden weten hoe het is om bij een kleine gemeente te werken, mensen menen soms een overstap te moeten maken naar een grotere gemeente. De gemeente heeft een laag ziekteverzuim waardoor er minder vervanging nodig is dan in een gemeente als Utrecht of Rotterdam. In de afgelopen periode is de recruitmentfunctie versterkt. Dit geeft nieuwe mogelijkheden om te communiceren op de arbeidsmarkt en daar een andere intensiteit in te leggen. Het is gezien dat er tekort wordt gekomen op arbeidsmarktcommunicatie, hier zijn veel ontwikkelingen. Veel gemeenten huren de recruitmentfuncties in.

Er is al vaker gesproken over de doorontwikkeling van projectmatig en programmagestuurd werken en het verbeteren van het zaaksysteem. Dit helpt medewerkers om in een technisch beter gefaciliteerde omgeving hun werk te doen. Ook met flexibel werken is een efficiencyslag bereikt. Teams zijn op een logischere manier samengevoegd waardoor de contacten en uitwisseling onderling vanzelfsprekend en beter gaat. Meer integraliteit op participatie en Wmo en de jeugdwet. En er wordt scherper geprioriteerd. Hij kan geen nice to have projecten noemen die apolitiek zijn. Als deze er al zijn is dat omdat de raad daar opdracht toe heeft gegeven. Hij zit niet op een plan te wachten, laat staan op een inhuurkracht die dit plan moet gaan schrijven. Zijn werk bestaat uit het voortdurend doen wat er gedaan moet worden in dit dossier. Hij vindt het moeilijk te behappen dat daar een plan aan gehecht zou moeten worden. De heer Scherpenzeel (BurgerBelangen) zag in het preadvies dat het college aanneemt dat inhuur helemaal geschrapt zou moeten worden, maar dat is niet de bedoeling. Hij doelde op Verslag raad 31 oktober 2023 en 7 november 2023