Vastgesteld verslag raadsvergadering 31 oktober en 7 november 2023

)

VERSLAG RAADSVERGADERING 31 oktober 2023 en 7 november 2023

errrii

wij

ij Duurstede

Samenvattend verslag van de openbare vergadering van de gemeenteraad van de gemeente Wijk bij Duurstede Voorzitter Griffier Leden SamenWerkt

mevrouw I.P. Meerts de heer J.P. de Groot

de heer W. Brock mevrouw N. Dijkstra de heer M.W.J. Gnodde mevrouw D. Scholt-Hylkema de heer R. Willems

VVD

de heer W. Slijper de heer S. Verhaar (schuif later aan) de heer S. van der Velden Walda

BurgerBelangen

mevrouw N. Plaatsman-Visser de heer F. Scherpenzeel de heer W.G. Smit

CDA

de heer G. Migchels mevrouw A.J.G. Vernooij

SP

de heer R. Meinema de heer F.A.M. van der Tol

PCG

de heer J. de Bruijn de heer M. Petri

D66

de heer B.M.A. van Asperdt

OpRecht

mevrouw F.D. Place

Wethouders

de heer J.C. Buijtelaar de heer J. Brouwer de heer J. Kuiper

Gemeentesecretaris

mevrouw J. de Jonge

Notulist

mevrouw J.M. Kiep-de Jongh notulistenbureau Leeuwenburgh Vendrig

Verslag raad 31 oktober 2023 en 7 november 2023

1

AGENDA 1. 2. 3.

Opening Vaststelling van de agenda Spreekrecht

Podium 4. Rechten van raadsleden (vragen, moties en dergelijke) 5. informatie van de portefeuillehouder 6. lnformatie raadsrapporteurs Hamerstukken 7. Vaststellen besluitenlijst raadsvergadering 24 oktober 2023 Bespreekstukken Raadsvoorstel en -besluit Ontwerpbegroting 202 8. 9.

Sluiting

1.

Opening

De voorzitter opent de vergadering met de woorden: "Allen die in de gemeente Wijk bij Duurstede wonen en werken, voor hen zijn wij vandaag bijeen. Wij vertegenwoordigen zo onze inwoners, wij nemen besluiten in alle zorgvuldigheid en na afweging van ieders belang. Dat vraagt wijsheid en soms ook moed. We maken waar wat we besloten hebben voor allen die hier wonen en werken. Laten we hierbij stilstaan." Zij meldt dat de heer Verhaar later komt en feliciteert mevrouw Scholt-Hylkema met haar verjaardag. 2.

Vaststelling van de agenda

De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld. 3.

Spreekrecht

Hiervan wordt geen gebruik gemaakt. Podium 4.

Rechten van raadsleden (vragen, moties en dergelijke)

Tijdens de raadsvergadering van 24 oktober 2023 staakte de stemmen bij de motie vreemd aan de orde van de ad Participatieproces Windmolens Provincie Utrecht van BurgerBelangen, VVD en OpRecht! Als de stemmen zaken wordt het voorstel in de eerstvolgende vergadering in stemming gebracht conform artikel 32, lid 4 Gemeentewet. De heer Van der Velden Walda (VVD) geeft als stemverklaring dat het ongelooflijk is dat de gemeente wordt overruled door de Provincie en nog ongelooflijker dat een deel van de raad daar niet eens een signaal over wil afgeven richting de Provincie. Verslag raad 31 oktober 2023 en 7 november 2023

2

Mevrouw Plaatsman (BurgerBelangen) sluit zich aan bij deze stemverklaring, de gemeente wordt niet alleen overruled, de Provincie overruled ook de concept-wetgeving van de overheid. De voorzitter brengt motie M2023-022 opnieuw in stemming. Voor stemmen de fracties van: VVD, BurgerBelangen, PCG en OpRecht! Tegen stemmen de fracties van: SamenWerkt, CDA, SP en D66. Dit houdt in dat motie M2023-022 is verworpen met 8 stemmen voor en 10 stemmen tegen. 5. Informatie van de portefeuillehouder Hiervan wordt geen gebruik gemaakt. 6. lnformatie raadsrapporteurs Hiervan wordt geen gebruik gemaakt. Hamerstukken 7. Vaststellen besluitenlijst raadsvergadering 24 oktober 2023 De besluitenlijst zonder wijzigingen goedgekeurd en vastgesteld. Bespreekstukken Raadsvoorstel en -besluit Ontwerpbegroting 202 8. De voorzitter geeft aan dat in de eerste termijn alle fractievoorzitters het woord krijgen om de algemene beschouwingen uit te spreken (5 minuten). De volgorde van sprekers wordt bepaald door loting; de griffier trekt uit 8 genummerde balletjes het geluksgetal van de eerstvolgende spreker. Zij verzoekt de raadsleden om gebruik te maken van het spreekgestoelte. De eerste termijn is bedoeld het standpunt van de fractie te verwoorden, hoe de fractie aankijkt tegen de staat van de gemeente en wat de partij wil inbrengen.

Daarnaast kunnen partijen in deze termijn hun moties en amendementen indienen. Na de eerste termijn volgt een half uur schorsing zodat raad en college de tijd hebben om de ingediende moties en amendementen te bestuderen en vragen of standpunten te formuleren. Na de schorsing krijgt het college de gelegenheid om kort te reflecteren op wat naar voren is gebracht in de eerste termijn. lndien gewenst kan hierna een tweede schorsing plaatsvinden om de reactie van het college in fractieverband te bespreken. In de tweede termijn gaan partijen met elkaar in debat over wat in de eerste termijn is ingebracht en kan gereageerd worden op de inbreng van het college. Wanneer de standpunten voldoende zijn uitgewisseld wordt de vergadering geschorst tot dinsdag 7 november 19.30 uur. Inde derde termijn die dan plaatsvindt is geen sprake meer van debat. Het is wel mogelijk om gewijzigde moties en amendementen toe te lichten. De heer Van Asperdt (D66) spreekt zijn algemene beschouwingen uit als volgt: D66 bedrijft vanuit een sociaalliberale visie politiek. Bovendien is onze houding vanuit de raadsagenda open en geïnteresseerd. Uiteraard hebben wij voor komend jaar ook speerpunten:

Verslag raad 31 oktober 2023 en 7 november 2023

3

-

Versterken onderwijs, onder andere door het bouwen van nieuwe scholen Versterken culturele en archeologische waarden in onze gemeente Realiseren gevarieerde en betaalbare woningbouw Versterken positie Wijk bij Duurstede door Gemeenschappelijke Regelingen en gemeentelijke organisatie Versterken positie fietsers, met name fietsveiligheid

Visie D66 op gemeenschappelijke regelingen en op de gemeentelijke organisatie D66 is blij met de kritische houding van ons college tegenover gemeenschappelijke regelingen: 9,6% erbij (ca. 6 ton). Tegelijk wil D66 in deze tijden van arbeidsmarktkrapte niet bezuinigen op de gemeentelijke organisatie. Samen met VVD en CDA dienen wij hiervoor een amendement in. Visie D66 wonen D66 is blij met de woningbouwplannen, zoals in De Heul. De fractie heeft onlangs bij de provincie gelobbyd voor meer woningen en steunt het college dan ook in de pogingen om extra woningen te realiseren. Ga zo door, college! Als er vaart komt in meer en betaalbaarder bouwen - flex of permanente woningen - dan treft u D66 aan uw zijde. Visie D66 versterken onderwijs D66 moedigt het college en wethouder Kuiper aan om het Scholenplant Wijk bij Duurstede te realiseren. Samen met PCG en SP heeft D66 geijverd voor de start en versnelling van nieuwbouw van scholen, en nu schrijven B&W dat de start van de bouw gepland staat in 2025 en dat het gebouw naar verwachting wordt opgeleverd in de zomer van 2026. Ga zo door college! Verder wil D66 samen met BB, SamenWerkt, PCG en SW de geplande bezuinigingen op leerlingenvervoer verzachten. Visie D66 versterken positie hetsers Volgens B&W is de koppelkans landbouwroute niet meer haalbaar en valt daarmee dus €400.000 vrij.

Het college wil de raad in 2024 een apart voorstel aanbieden. D66 heeft hierover een idee en legt dit vandaag alvast voor in de vorm van de vraag: voelt het college van B&W ervoor om die vrijgevallen €400.000 te gebruiken om de fietsveiligheid te vergroten? Bijvoorbeeld door gescheiden fietsroutes? D66 maakt zich grote zorgen over de confrontatie van snelverkeer en landbouwverkeer met fietsers in het buitengebied, met name de schoolroutes en niet te vergeten de Singel in Wijk bij Duurstede. Hoe lang gaat dat nog goed? Visie D66 versterken positie gemeenteraad ledereen kent het rijtje: de raad stelt plannen en verordeningen vast, en heeft het budgetrecht. D66 zag afgelopen anderhalf jaar het raadswerk fors toenemen en steeds meer 'uitvoerend' worden: werkgroepjes, extra avonden, bijpraat-avonden en - als we niet uitkijken - serieus gaming. De tijdbelasting wordt te hoog en het doet D66 verdriet dat raadsleden hun zetel opgeven omdat het raadswerk niet meer te doen is, D66 zal hiervoor aandacht blijven vragen. De raad is een kaderstellend bestuursorgaan, geen uitvoerend bestuur! Zuinig op cultuur, monumenten en archeologische waarden Last but not least, voorzitter: ons cultureel erfgoed, kunst en monumentale waarde. Bezuinigingsmaatregelen op dat gebied doen ons pijn. Samen met PCG, BB en SW heeft D66 een amendement klaarliggen dat kunst, cultuur en archeologie ontziet.

Pak bijvoorbeeld de subsidie Wijks Atelier, het ene jaar opplussen, het andere jaar wegstrepen. Het Verslag raad 31 oktober 2023 en 7 november 2023

4

collegevoorstel om € 7.000 subsidie te schrappen, heeft in onze ogen iets onrechtvaardigs. Daar kiezen we niet voor: het Wijks atelier is ons te lief. Tot slot, mevrouw de voorzitter: een museum en de VVV in het oude stadhuis moeten terugkomen. Onze stadsbestuurders in 1892 wisten het al, aldus de wandelgids uit 1882 van J. Craandijk: "Aanbeveling verdient het echter, den weg naar Wijk bij Duurstede in te slaan. Op zichzelf is de landstreek niet bijzonder belangrijk, maar niet ver van de stad vindt men in den bodem fragmenten van gebakken aardenwerk, getuigen van den tijd, toen in deze velden een deel van de vermaarde koopstad Dorestad bloeide (...) 't Museum op 't stadhuis is belangrijk om oudheden in den omtrek opgedolven en hier bewaard te bezichtigen." (p. 266). Voor de fans, het is een hele oude traditie, die in ieder geval terug te voeren is op 1882, dat stadsbestuurders hier trots de geschiedenis van Dorestad lieten zien in het oude stadhuis. Houd die traditie in ere! Wij hebben die oude gids op de kop getikt en willen die eigenlijk aanbieden aan de gemeente. lk hoop dat onze burgemeester hem in ontvangt wil nemen. De voorzitter bedankt de heer Van Asperdt voor de gids. De heer Van Asperdt (D66) dient amendement A2023-023 in, verzachten bezuiniging op de ambtelijke organisatie van 0,6fte.

Daarnaast wordt amendement A2023-022 ingediend samen met SamenWerkt, BurgerBelangen en PCG dat gaat over een aantal bezuinigingen die de indieners liever niet willen doorvoeren. De heer Migchels (CDA) spreekt zijn algemene beschouwingen uit als volgt: Uitgeknepen uitvoeringsorganisatie van het Rijk Waarom zitten gemeenten nu al jaren financieel in het nauw? Waarom lukt het maar niet om kosten en uitgaven op een stabiele manier meerjaarlijks op orde te houden? Eenvoudigweg omdat het stelsel waarmee gemeenten worden gefinancierd niet meer past bij de grote hoeveelheid uitvoeringstaken die het Rijk naar gemeenten heeft geschoven. De kerngedachte klopt dat de gemeente het dichtst staat bij haar burgers, en daarom het beste weet wat zij aan zorg en welzijn nodig hebben. Maar daarna komen er gedetailleerde regelingen die het schier onmogelijk maken om daadwerkelijk te doen wat goed is voor onze burgers. Uiteindelijk leidt het tot open einderegelingen waarbij de gemeente moet betalen maar niet aan het stuur mag zitten om de kosten te beteugelen. Dat is een onacceptabel constructie. Wie betaalt moet ook kunnen bepalen. Algemeen oordeel over de begroting Het CDA is erg tevreden met de begroting die voorligt. We zijn het niet eens met de wijze waarop het Rijk met gemeenten omgaat, maar we hebben ons er maar in te voegen.

En wat nu voorligt, is een degelijk stuk werk met zeker consequenties voor onze samenleving. Maar gezien de omstandigheden zullen we die consequenties moeten nemen. Anders komen we onder toezicht van de Provincie. Er zitten voor het CDA drie lastige punten in de begroting. lk zal ze puntsgewijs doornemen. Forse bezuinigen op de jeugdzorg. Het college boekt tot 800.000 euro aan bezuinigingen in voor de jeugdzorg. Dat is heel fors. Tegelijk beseft het CDA dat de blijvend oplopende uitgaven om een antwoord vragen. Ook al is dat met een open eind regeling als de jeugdwet veelgevraagd: wij verwachten actief meedenken in dit vraagstuk van onderwijsgevenden, hulpverleners en ouders. Eigenlijk Verslag raad 31 oktober 2023 en 7 november 2023

5

staan we als samenleving bij jongeren in de schuld als zo velen van hen een beroep op professionele zorg moet doen. Ook daar vragen wij beweging en aanzetten daarvoor vanuit het bestuur. Het CDA stemt in met de bezuinigingen maar wil intensief betrokken worden bij de voortgang van de bezuinigingen en de consequenties voor de kwaliteit van de jeugdzorg. Herintroductie van de hondenbelasting Vorig jaar is de hondenbelasting afgeschaft. We snappen dat in tijden van geldgebrek het college alle vormen van belasting wil benutten om de financiële gaten te dichten. Het CDA houdt de herinvoering van de hondenbelasting nog graag achter de hand als noodmaatregel voor de toekomst. En kiest ervoor om het financiële gat dat dan ontstaat te dichten met een lichte OZB verhoging. Als het gaat om bestaanszekerheid zijn er veel Wijkse inwoners met een laag inkomen met honden, zij hebben het nu al financieel zwaar. Laten we hun ontzien. 82.000 euro korten op bedrijfsvoering personeel De belangrijkste productiefactor voor de gemeente is haar personeel. Het CDA vindt het erg onverstandig om te korten op opleiding, attenties bij jubilea/verjaardagen en werving en selectie. Ons personeel verdient de waardering die nodig is. Het CDA wil deze bezuiniging terugdraaien. Het financiële gat dichten we via 3 fte aan wethouders en iets OZB verhoging.

Behoedzaam begroten Gelukkig was er via de septembercirculaire een financiële meevaller van enkele tonnen per jaar. Het CDA wil deze meevaller nu eigenlijk niet in gaan zetten om de bezuinigingen af te vlakken. Eenvoudigweg omdat er nog een heel groot financieel gat in 2026 en 2027 gedicht moet worden. En omdat het niet vanzelfsprekend is dat de nu ingeboekte bezuinigingen ook daadwerkelijk gehaald worden. Het CDA gaat voor behoedzaam begroten. Er liggen meerdere amendementen voor die leiden tot een verdere verhoging van de OZB of die gedekt gaan worden uit de financiële meevaller. Het CDA beraad zich nog of en in welke mate ze bereid is mee te gaan in deze amendementen. Enerzijds wil het CDA graag met een zo breed mogelijk gedragen begroting komen en hierbij samen optrekken met andere fracties. Anderzijds gaat het CDA wel voor behoedzaam begroten. De reactie van het college op de amendementen weegt zwaar bij de uiteindelijke afweging door het CDA. En nu sluit ik af. Het zijn lastige tijden. Het CDA wenst daarom het college veel wijsheid en Gods zegen toe. De heer Gnodde (SamenWerkt) spreekt zijn algemene beschouwingen uit als volgt: Voorzitter, collega raadsleden, college en toehoorders, We gaan het in deze algemene beschouwingen niet meer hebben over afgelopen weken en maanden.

Vanuit de gedachte van de raadsagenda willen we samenwerken met het college aan een haalbare en sluitende begroting. Dat is niet makkelijk, wel nodig. Het college verdient dan ook onze waardering omdat ze hiertoe een goede voorzet doet. De gemeente Wijk bij Duurstede wordt plotseling geconfronteerd met noodzakelijke en niet kinderachtige bezuinigingen. Ergens lijkt dit totaal onverwacht. Maar in zekere zin hebben we dit van mijlenver kunnen zien aankomen. Het is namelijk niet alleen ons probleem. Er is wereldwijd meer aan de hand. De bezuinigingen zijn nodig omdat er veel belangrijke taken op het bordje van de gemeente liggen. En de inkomsten van het rijk en de lokale belastingen volgend jaar onvoldoende dekkend zijn om deze taken uit te voeren. Een sluitende begroting is een must voor alle gemeenten. Dus goed om daaraan te werken.

Verslag raad 31 oktober 2023 en 7 november 2023

6

De bijdrage die we krijgen van het Rijk niet meer in de pas met de uitgaven waar wij als gemeente voor staan. Oorzaak hiervan: De miljarden uitgaven die het Rijk de afgelopen jaren heeft gedaan aan andere zaken dan het gemeentefonds, en de extra taken die de gemeente er bij heeft gekregen. De neoliberale tunnelvisie van de nu demissionaire regering maakt dat economische groei zo ongeveer heilig is verklaard. Maatschappelijke samenhang, burgerschap, leefbaarheid en inkomensongelijkheid voor nu en de volgende generaties lijken geen prioriteit te hebben. Onze visie op de maatschappij en de leefomgeving is een fundamenteel andere. Wellicht is het tijd om na te denken over de grenzen aan de groei, en goed na te denken over het fundament van onze democratie. En is het de hoogste tijd voor meer aandacht richting de verwoestende uitwerking die wij als mensheid op onze planeet hebben. Ook de rol van de burgers mag anders. De VNG schrijft op haar website: "2040: hoe ziet dan de relatie tussen de overheid en inwoners eruit? Het is een van de vragen waarover de Denktank Nederland 2040 van de VNG en De Argumentenfabriek zich buigt. Eén voorspelling lijkt veilig: de burgerparticipatie zal de komende jaren nog belangrijker worden dan ze nu al is." Einde citaat. Dus: maak de burger mondiger en verstevig de lokale democratie en omarm lokale initiatieven. Dat leidt mede tot welvaart.

Een fonds zoals o.a. het cultuurfonds draagt daar aan bij. Het CBS kent de term brede welvaart, de kwaliteit van leven in het hier en nu en voor toekomstige generaties. Op haar website staat: "Brede welvaart wordt jaarlijks gemonitord op verschillende niveaus (landelijk, provinciaal, en gemeentelijk) en voor de verschillende gebiedsdelen van het Koninkrijk. De Sustainable Development Goals dienen daarbij als richtlijn maar waar mogelijk zijn ook extra indicatoren ontwikkeld om op een hoger detailniveau te kunnen rapporteren." De Sustainable Development Goals (SDG's) zijn echter beperkt want gebaseerd op een topdown filosofie, zoals agenda 2030 en oud kapitalistisch economisch denken. Wij zien ze graag aangevuld met lokaal georiënteerde doelen zoals bijvoorbeeld in agenda 2029 geformuleerde Realise Potential Goals (RPG's). Het potentieel is er al, elkaar helpen om het potentieel tot ontwikkeling te brengen kunnen we al. We mogen het alleen meer gaan doen. Te beginnen met volgend jaar.

En hoe brengt Samenwerkt deze mooie woorden komend jaar in de praktijk, in ons eigen Wijk bij Duurstede? In 2024 willen we: - Het Wijkse culturele erfgoed beter borgen - Lokale initiatieven op het gebied van cultuur, natuur en recreatie omarmen - De sociale cohesie in de Wijkse samenleving versterken - lasten beter verdelen, brede schouders meer laten dragen - de jeugd en ouderen perspectief bieden wat wonen en leefomgeving betreft - natuurherstel en de biodiversiteit versterken - Minder afhankelijk worden van fossiele brandstoffen en multinationals - Energie besparen - Onze burgers meer mee laten denken - Beter samenwerken in de raad, op basis van wederzijds respect. Een stevige OZB verhoging is voor ons bespreekbaar evenals gebruik maken van de reserve vanuit de septembercirculaire. Het bovengenoemde is terug te vinden in de moties en amendementen die we zullen inbrengen en steunen ter aanvulling van de goede begroting

Verslag raad 31 oktober 2023 en 7 november 2023

7

die er al in concept ligt. Tot slot: laat vooral uw progressieve stem horen bij de komende verkiezingen. Desgevraagd geeft hij aan dat de heer Van Asperdt amendement A2023-023 al heeft toegelicht. Zijn fractie vindt het belangrijk dat een aantal punten uit de begroting verzacht worden en dat een aantal bezuinigingen geheel of gedeeltelijk teruggedraaid worden. Voorgesteld wordt om hiervoor de OZB te verhogen omdat dit één van de belangrijkste inkomstenbronnen is. De heer Migchels gaf al aan dat dit socialer is dan de hondenbelasting opnieuw invoeren. De OZB is gekoppeld aan de WOZ-waarde, gemiddeld gesproken hebben mensen met een lager inkomen een huis met een lagere WOZ-waarde dan mensen met een hoger inkomen en daarom wordt dit als terecht aangemerkt. Daarnaast wordt er nog een aantal andere punten in het amendement genoemd. Zijn fractie heeft nog een wensenlijstje, de groenvoorziening en het onderhoud van de bosplantsoenen niet helemaal op nul zetten en één of twee jaar overslaan, maar de bezuiniging van € 200.000 die nu in de begroting staat halveren tot bijvoorbeeld € 100.000 om continuïteit te bieden om goed en biodivers beheer te kunnen uitvoeren. Hetzelfde geldt voor leerlingvervoer, maar dat zal de fractie van BurgerBelangen toelichten. Ook daar wordt iets toegevoegd om tegemoet te komen.

Die bedragen worden gehaald uit het mooie bedrag dat wordt ontvangen van het Rijk met de septembercirculaire. De heer De Bruijn (PCG) spreekt zijn algemene beschouwingen uit als volgt: Wij hebben als titel gekozen Zware storm op komst. Na sturen in de storm gingen we roeien met de riemen die je hebt en voeren we ineens op koers. Maar de politieke wereld is altijd in beweging en zien we in eens een zware storm op ons af komen. Afgelopen periode is een roerige periode geweest waarbij een collegelid haar ontslag heeft aangeboden. Tijdens een duiding hebben we als PCG onze politieke motivatie aangegeven maar tegelijkertijd ook benoemd dat we een fantastische vrouw met mooie competenties hierin hebben verloren. Dat afgelopen week de mededeling door SamenWerkt werd gedaan, dat zij een eventuele wethouders kandidaat terugtrekken omdat zij zich overvallen voelen doordat een meerderheid dit niet zouden steunen leggen wij ver naast ons neer. In een eerder stadium is dit ook al eens besproken en met duidelijke argumenten aangegeven, dat dit geen wenselijke keuze zou zijn. Dus van een verrassing kan dus niet gesproken worden. De PCG blijft zich nog steeds zorgen maken over de vele wisselingen in het ambtelijke apparaat. Tijdens de voorbespreking van deze begroting kregen we een verloopcijfer te horen van 20%.

Dit is in een kleine organisatie als Wijk bij Duurstede met veel éénpitters onacceptabel hoog! Minder specialisme en meer generalisten zijn blijkbaar noodzakelijk! Mogelijk kan hierin het opleidingsbudget enige ruimte in bieden. De voorgestelde begroting geeft bezuinigingsmaatregelen. Dit doet pijn bij iedereen! Met de voorgestelde amendementen proberen we enigszins bij te sturen! Jammer dat, een lang gekoesterde wens van de PCG, het aanlichten van de Grote kerk hierin gesneuveld is. Echter met een beetje creativiteit en gebruik maken van diverse fondsen die bereidwillig zijn moet het volgens de PCG toch nog eens gerealiseerd kunnen worden. Het Jogg, een goed plan om de jeugdgezondheidszorg is van groot belang. Preventie alcoholen drugsbeleid zou wat de PCG betreft best een tandje meer mogen. Als het budget erg beperkt is moet je creativiteit inzetten. Zowel het CDA alsook de PCG kennen stichting Voorkom. Deze organisatie draait op giften en zet ex-drugs/alcohol verslaafden in op scholen e.d. om de risico's en gevolgen confronterend op het netvlies te krijgen. Maak daar gebruik Verslag raad 31 oktober 2023 en 7 november 2023

8

van. Helaas zijn we als gemeente genoodzaakt de OZB met meer dan de inflatiecorrectie te verhogen. Daarmee zijn we er nog niet. Als de landelijke overheid financieel niet bijspringt zullen er in de toekomst nog meer verhogingen volgen. Keuzes die de gemeenteraad besluit heeft financiële gevolgen. We zijn benieuwd naar de invulling van het Oude Stadhuis (Markt 24). Bouwen, bouwen en bouwen willen we graag. Door allerlei omstandigheden verloopt dat erg moeizaam. De flexwoningen komen nu maar helaas ander plannen zijn voortijdig gestruikeld. Denk hierbij aan het postkantoor, 't Wijkhuis, enz. Ook het scholenbouw is een traject van lange adem...! Het had wat ons betreft eerder gemogen. Het is en blijft moeilijk laveren zonder budget. Toch wenst de PCG het college een behouden vaart! En dat kan volgens de PCG niet zonder wijsheid en Gods onmisbare zegen en dat wensen wij het college toe bij het uitvoeren van haar plannen. Mevrouw Plaatsman (BurgerBelangen) spreekt haar algemene beschouwingen uit als volgt: Onlangs bracht BurgerBelangen door Wijk bij Duurstede brieven rond. Het aantal brievenbussen dat vol zat met enveloppen die een mens liever niet krijgt gaf ons buikpijn. In gesprek met inwoners horen wij dat zij zich soms tot wanhoop gedreven voelen omdat zij de eindjes niet meer aan elkaar geknoopt krijgen.

En ook uit landelijke cijfers blijft dat een steeds groter deel van Nederland in armoede leeft. Dat baart ons zorgen. Wij zijn daarbij een gemeente die volgens www.waarstaatiegemeente.nl hogere heft tegen lager faciliteiten. Wij vragen onze inwoners veel en wij leveren wat minder. Zelfs met dat gegeven staan wij vandaag voor de uitdaging € 2,4 mln. te bezuinigen. Dit terwijl de algemene reserve nog weinig vet op de botten heeft en in de komende terugloopt tot zelfs onder een miljoen als alle kwartjes de goede kant op vallen. Maar dan moet ook echt alles goed gaan. En dan komen de ravijnjaren daarna, die zware storm. Waarom staan wij hier? Terwijl wij vorig jaar nog een positief resultaat hadden en er volgens het college nog tijd was om te investeren. Hoe kan dat? Van welke beleidskeuzes uit het verleden is dit het gevolg? Of krijgen wij een werkelijk beeld te zien? Een wijs man zei mij ooit dat je pas naar de toekomst kan kijken als je durft te leren van het verleden. BurgerBelangen was het die twee jaar geleden toen de voorzieningen in het Sociaal Domein kaal geslagen werden door de megafraude in gezinshuis Cothen aandrong op een debat waardoor wij anders konden gaan kijken naar het Sociaal Domein. Het bleef wel stil in de raadzaal, maar een blik die nu door een nieuw college wel wordt opgepakt maar met 10-0 achterstand bevochten moet worden omdat het vet van de botten is.

Je zult er maar aan staan. Wij durven als gemeente nog niet altijd goed achterom te kijken en wij geven het nog niet altijd toe als er zaken misgaan. Denk aan CityTech, de gemeenschappelijke verduurzamingsregeling, Vitens, Markt 24. Het kost ons kapitalen en wij ontnemen onszelf daarbij de kans om te leren en een lange termijn visie te ontwikkelen. Voor ons ligt de begroting. Wij zien het harde werk dat daarin is gaan zitten door het college en de ambtenaren. Ontzettend veel dank daarvoor. Wij zien het inzicht dat verkregen is en ervaren dat als een waanzinnig goede stap voorwaarts. Toch zien wij ook dat er ook de kaasschaaf is gehanteerd en dat baart ons zorgen. Een blokje kaas raakt helaas ook een keer op. Wij zien dat de tijd van nice tot have achter ons ligt en ook maken wij ons zorgen of sommige bezuinigingen uiteindelijk niet in de papieren zullen lopen. Is snijden in openeindregelingen soms wel een besparing? Deze begroting gaat in de portemonnee van inwoners zitten. Die portemonnee dat is de portemonnee waar wij ons zorgen over maken. Hoewel BurgerBelangen geen voorstander is van het verhogen van de OZB belasting staan wij voor een voldongen feit en zien wij ons geen keuze. Want hoewel wij de portemonnee Verslag raad 31 oktober 2023 en 7 november 2023

9

van onze inwoners willen ontzien, wil BurgerBelangen vooral een partij zijn die zijn armen slaat om de hele samenleving. Samen dragen wij diegenen die het niet redden, die voor grote uitdagingen in het leven staan, ziek zijn of om welke reden dan ook de kans niet hebben hun hoofd boven water te houden. Wij staan deze begroting dan ook voor het behouden van aangepast leerlingvervoer en willen inzetten op alcohol en drugspreventie omdat wij onze jeugd een toekomst gunnen en het alcohol en drugsprobleem in onze gemeente zien toenemen. Maar wij staan ook voor efficiënt besturen. Blijven kijken naar het beperken van externe inhuur en waarborg kennis door een stevig ambtenarenapparaat. Wij kunnen ons op dit moment geen prestigieuze projecten meer veroorloven. Wij moeten de tering naar de nering zetten, enkel doen wat nodig is en misschien wel wat vaker nee verkopen naar de Provincie of zelfs naar de Nederlandse overheid. Wij moeten ook onze vrijwilligers blijven koesteren. Zij maken Wijk bij Duurstede dat unieke plekje aan het eind van de Provincie, of wat ons betreft aan het begin. lnvesteren in vrijwilligers is de beste besparing die je als gemeente kan doen. Wij moeten daarbij ook kritisch blijven kijken naar de staat van onze gemeentelijke panden waarin zij zich huisvesten om een herhaling van zetten en torenhoge kosten in de toekomst te voorkomen.

En dan kijken wij ook naar de raad. Wij kunnen het ons niet langer veroorloven om op de persoon te blijven spelen. Wij kunnen niet blijven kissebissen en onze partijbelangen boven inwoners stellen. Er huist in deze raad, een daar geloven wij in, een krachtige kennisbron, maar ook de uitdaging om elkaar te vinden en de diversiteit binnen de raad te blijven waarborgen. Wij hebben het nu nodig om te kijken naar de overeenkomsten en de verschillen van elkaar waar meer te accepteren. Het is nodig om de basis voor onze inwoners op orde te krijgen. BurgerBelangen staat er voor, kritisch, rechtvaardig, maar met het hart voor ons lokaal belang. En met dat hart dienen wij de volgend moties en amendementen in. Het amendement betreffende evenementenleges, wij geloven dat vrijwilligers en kleinschalige maatschappelijke evenementen onze gemeente schwung geven. Dit amendement vraagt om maatschappelijke evenementen uit te zonderen van evenementenleges, ook om de lokale middenstand, die vaak sponsor zijn van deze evenementen te ontzien. Wij dienen ook het amendement in voor de toeristenbelasting. Vorig jaar toonden wij ons ambitieus door de toeristenbelasting te verhogen. Dit haalde een meerderheid. Dit jaar hebben wij in gesprek met lokale bedrijven geleerd dat een staffel voor toeristenbelasting waarin hotels anders belast worden dan campings een realistischere oplossing is.

Dit jaar vullen wij ons optimisme van vorig jaar aan met een realistisch amendement dat daarin voorziet. Ook dienen wij samen met D66, SamenWerkt en PCG het amendement in dat al besproken is. Voor ons is het belangrijkste punt het blijven aanbieden van aangepast leerlingenvervoer. Het financieren van leerlingvervoer is een wettelijke taak. Het niet meer aanbieden van aangepast vervoer is niet alleen een aderlating voor ouders die het al zwaar hebben, maar ook een risico op hogere kosten. Wij zullen tevens een agenderingsverzoek doen om over het onderwerp leerlingvervoer verder in gesprek te gaan met de raad, instanties, betrokken ouders en uiteraard het college. De heer Van der Velden Walda (VVD) spreekt zijn algemene beschouwingen uit als volgt: AUW! Dat staat in het kader van deze algemene beschouwingen van de VVD voor de Absolute Ultieme Waarheid! Het zijn turbulente tijden. Wat de WD fractie betreft zijn ingrijpende maatregelen voor een financieel gezonde toekomst nu niet te vermijden. Bij de eerste besprekingen over de meerjarenbegroting 2024-2027 heeft het college de raad al geconfronteerd met een tekort Verslag raad 31 oktober 2023 en 7 november 2023

10

van € 2,4 miljoen. Alles moet in het werk worden gesteld om als gemeente niet onder curatele van de Provincie te komen staan. Zoals het college het ook aangeeft: het doet overal pijn. De fractie van de WD beseft ook dat dit op veel plaatsen onze samenleving raakt. Echter met de verder toenemende tekorten in 2026 en 2027 in het verschiet door bezuinigingen vanuit de Rijksoverheid (nu al de ravijnjaren genoemd), kunnen we het ons niet veroorloven geen ingrijpende maatregelen te treffen. Ook meevallers, zoals die uit de septembercirculaire willen wij als reserve gebruiken voor de tijd die komen gaat en niet direct uitgeven om maatregelen te verzachten. De WD is, u kent ons, ook tegen de verhoging van de OZB, anders dan de gebruikelijke inflatiecorrectie. Het tast de koopkracht aan, ook van mensen die het nu al moeilijk hebben. Bij tekorten kijk je eerst naar uitgaven, zoals je dat thuis ook doet met je eigen huishoudboekje. Met een verhoging van de OZB verklein je de OZB ruimte en daarmee de weerstandcapaciteit (voor de luisteraar: dat is het de mogelijkheid om tegenvallers op te vangen) van onze gemeente. Een weerstand die we de komende jaren nog veel meer nodig zullen hebben gezien de ravijnjaren 2026 en 2027. De WD fractie zal dan ook komende jaren, zoals u ons kent, kritisch blijven letten op de kosten en uitgaven.

Zo zullen wij goed kijken naar de kosten van nieuw te bouwen scholen en op duurzaamheid kosten besparen waar dat kan. Daarnaast heeft de WD inmiddels duidelijk gemaakt, dat we ook geen voorstander zijn van verdere eigen exploitatie van het oude stadhuis. Hoe mooi en waardevol alle plannen en ideeën ook lijken. Na oplevering zijn wij voor verkoop met een aantal randvoorwaarden. Denk aan de trouwzaal, het carillon, en aan de uiteindelijke commerciële bestemming. Zo voorkomen wij vervelende financiële verrassingen die gaan ontstaan als wij Markt 24 zelf gaan exploiteren. Door verkoop maken we in één keer de balans op en sluiten wij een financiële strop uit. We kunnen ons echt geen toekomstige grote risico's veroorloven. Dit alles gezegd hebbende, één maatregel die wij willen: In deze moeilijke tijden zijn onze ambtenaren meer dan ooit onze steun en toe verlaten. Daarom wil de WD slechts één bezuiniging ombuigen en dat is de € 82.000 op de bedrijfsvoering personeel middels het door de WD fractie ingediende amendement. Het is van groot belang dat we in roerige tijden kunnen vertrouwen op een ambtelijke organisatie die op sterkte is en bezet is met voldoende professionaliteit om ons als bestuur optimaal te ondersteunen. In een tijd van de huidige gespannen arbeidsmarkt is het lastig om goede expertise binnen te halen en die vervolgens te behouden.

Het is daarom essentieel onze gemeente en daarmee onze hele samenleving, dat er voldoende geld beschikbaar blijft voor werving, opleidingen en belonen voor hard werken. Binnen halen en houden! De WD vindt de financiën hiervoor in het niet aanstellen van de vierde wethouder, waarvan de kosten wel in de begroting zijn opgenomen. Het kost dus niets extra: ambtelijk geld voor ambtelijke kracht! En dan was ik vorig jaar gestopt met mijn jaarlijkse quotes tijdens de algemene beschouwingen. Het bleek dat menigeen daar toch op had zitten wachten en dat vond ik natuurlijk heel bewonderenswaardig. Quotes van belangrijke personen die hebben bijgedragen aan het terugwinnen van onze vrijheid tijdens de Tweede Wereldoorlog. Vrijheid die nu als nooit tevoren op diverse plaatsen in onze wereld wordt bevochten en belangrijk onderdeel is van de visie van de WD. Het zit daarom in onze naam. Dus, dit keer de Britse Premier Churchill in de directe nadagen van de Tweede Wereldoorlog en over de oprichting van de Verenigde Naties: Never let a good crisis go to waste!

Verslag raad 31 oktober 2023 en 7 november 2023

11

Voor de VVD: Do not Iet this AUW! go to waste! Crises zijn vaak aanzet tot veranderingen in korte tijd. Het noopt tot vernieuwend denken en durven doorpakken. Wat de VVD betreft DOEN en DOOR! Mevrouw Place (OpRecht!) spreekt haar algemene beschouwingen uit als volgt: Voorzitter, de fractie van OpRecht! wil graag vertellen hoe wij naar de lokale politiek kijken zodat u weet waarop wij ons stemgedrag baseren. Zes punten. 1. Ons Wijk staat boven landelijk en Europa: de machtspiramide moet omgedraaid! Wij zijn een lokale partij en staan los van de landelijke politiek. Waarom is dat zo belangrijk om te benadrukken? Omdat het leven zich lokaal afspeelt, omdat mensen lokaal verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen leven, lokaal zorgen voor hun familie en buurt. Echte, oprechte democratie heeft een directe relatie met wat er lokaal gebeurt en wat er lokaal nodig is. Volgens OpRecht! staat de gemeente bovenaan de machtspiramide. Niet onderaan! OpRecht! kijkt naar de provincie en de landelijke overheid als bestuurslagen die dienstbaar moeten zijn aan het lokale niveau. De modellen die ambtenaren in Brussel en Den Haag maken lijken nauwelijks op onze dagelijkse werkelijkheid en het beleid dat ze daarop baseren gaat vaak direct tegen ons belang in. Het lijkt wel alsof Brussel en Den Haag een gemeentebestuur slechts zien als een gehoorzame uitvoerder.

Maar wij burgers bestaan niet ter meerdere glorie van de landelijke of Europese overheid. De machtspiramide moet nu echt een keer omgedraaid worden. Ons Wijk, Cothen en Langbroek staan bovenaan! Grenzeloze migratie ondermijnt onze gemeenschap 2. OpRecht! zal zich verzetten tegen landelijk beleid dat ons van bovenaf dwingt om het door Brussel en Den Haag gecreëerde probleem met migranten op te lossen in aantallen die wij als gemeente niet aankunnen. Dat heeft lange termijneffecten die schadelijk zijn voor Wijkenaren maar ook voor de buitenlanders die wij in het verleden hebben opgenomen en die nu goed geïntegreerd zijn. Ook hun positie komt in gevaar. In Wijk wonen jonge mensen bij hun ouders in zoals dat kort na de 2e WO gebeurde. Ze hebben geen enkel uitzicht op een eigen woning. En dan verwacht u dat inwoners kunnen begrijpen dat mensen die uit eigen verantwoordelijkheid hierheen trekken voorrang krijgen op een huis al is het maar een flexwoning? En waarom moeten wij trekken en sjorren aan mensen als zij niet tot het accepteren van een baan te bewegen zijn terwijl ook het uit de uitkering geraken een eigen verantwoordelijkheid is? Pas als je laat zien dat je het uiterste wilt doen om een bijdrage te leveren aan onze maatschappij, dan is re-integratie steun gerechtvaardigd. Windturbines zijn niet groen en zeker niet gratis! lnyesteer in kernenergie 3.

OpRecht! verzet zich tegen een provincie die ons op tirannieke wijze windturbines wil opleggen. Zie de motie van afgelopen dinsdag. OpRecht! wil geen zogenaamd groene energie die vogels en insecten verhakselt, mensen slapeloze nachten bezorgt door de lage bromtoon, fijne ijzer- en kunststofdeeltjes over landbouwgrond uitstrooit, grote vervuiling veroorzaakt in grondstofleverancier China, geen stabiele energie aan het net levert, geen oplossing heeft voor het recycleprobleem en door de enorme subsidies in de vorm van energieopslag onze burgers armer maakt. Hoe groen is dat? Ondertussen weigert de provincie serieus te kijken naar kernenergie. Verder betekent de dwang om kostbare aanpassingen te doen om het eigen huis te verduurzamen een aanslag op het privé eigendom en dat is een directe en onacceptabele aanval op onze middenklasse en op onze ondernemers die voor onze werkgelegenheid zorgen. 4. Stop de onteigening. Meer ruimte voor boeren in ons buitengebied! Verslag raad 31 oktober 2023 en 7 november 2023

12

De grootste aanslag op het privé-eigendom gebeurt nu op onze boeren. Uitgevoerd door een provincie die verwacht dat wij meewerken aan hun stikstofbeleid. OpRecht! wil méér ruimte voor boeren in ons buitengebied. Ja, u hoort het goed, méér voedsel produceren en niet minder. Wij willen onze boeren meenemen in een geleidelijke transitie naar het boeren binnen gezonde grenzen, kleinere bedrijven en gebaseerd op een gezonde bodem. Dan zijn natuur en boerenbedrijf weer één zoals dat al eeuwen in Nederland het geval was. Dan behouden wij ons landschap en onze boerendorpscultuur. Verwacht OpRecht! die verandering bij de boeren? Nee natuurlijk niet, die zijn zo lang getreiterd door de landelijke overheid die hebben het vertrouwen verloren. Alleen wij de politiek kunnen dat vertrouwen weer teruggeven. Maar eerst moet de onteigening van landbouwgrond stoppen! 5. Alleen subsidies met breed draagvlak bevolking Subsidies zijn geen gratis geld. Het is geld dat door hardwerkende burgers moet worden opgebracht via de landelijke of gemeentelijke belastingen. OpRecht! verzet zich tegen iedere subsidie waarvoor in de Wijkse gemeenschap geen breed draagvlak is. Dus als het museum de komende jaren subsidie ontvangt dan is dat omdat het museum door een groot deel van de Wijkse inwoners wordt gesteund, anders niet. 6. Koester het raadsakkoord Vijandsbeelden.

Het is een menselijk verschijnsel waar we allemaal in mindere of meerdere mate last van hebben. Een vijandsbeeld dat je op een ander plakt zorgt ervoor dat je de moeite niet meer neemt om nog naar de argumenten van de ander te luisteren. Maar juist daar waar de meningen botsen, wordt de waarheid geboren, is een Hollands gezegde. Om een goed oordeel te vormen en tot afgewogen beslissingen te komen hebben we de afwijkende mening van de ander juist hard nodig. Alleen via de dynamiek van tegenspraak kunnen we als 1organisme, als 1raad functioneren. Voor dat hogere doel hebben we met elkaar in 2022 een raadsakkoord gesloten, het is tot stand gekomen niet in de laatste plaats door de inzet van de wethouder van SamenWerkt. Laten we het koesteren. Laten we ook op de momenten dat het lastig wordt, altijd proberen de ander te vinden. Dan doen we oprecht recht aan de stem van het volk. Afsluitend dient leest zij de tekst van motie M2023-023 Terugbrengen re-integratiegelden en motie M2023-024 transparantie van bestuur voor. Zij licht bij motie M2023-023 toe dat mensen liever op de fiets naar hun stageplek gaan dan dat zij een uur lang met anderen opgepropt in een bestelbusje zitten. Dit gebeurt als je via regionale trajecten gere-integreerd wordt. De heer Van der ToI (SP) spreekt zijn algemene beschouwingen uit als volgt: Het is donker buiten.

De blaadjes vallen, we zien meer regen dan zonneschijn. Dat buiten lijkt op het weer hier binnen. Op vele terreinen leven we in donkere tijden, met meer regen dan... Vandaag hebben we het over de begroting. Geen regenbui, maar een zware donkere wolk, die ons al jaren bedreigt. Wolken die door de weergoden uit Den haag op ons afgestuurd worden. Met dit verhaal ga ik in op drie zaken; het regeringsbeleid, de lokale invulling en ons alternatief. We komen 2,4 miljoen euro te kort in 2024. En dus moet het mes er in. Maar voorzitter, collega raadsleden en toehoorders, zoom eens mee in, waar komt dat gat vandaan? Meer dan 80% van onze taken is het uitvoeren van landelijke regels en zaken. Als onze ambtenaren die dit belangrijke werk vaak met veel overgave doen dan een loonsverhoging krijgen, wordt hiervan 1,2 miljoen euro niet door het rijk vergoed. Een gemeente moet zelf opdraaien voor deze kosten. Verslag raad 31 oktober 2023 en 7 november 2023

13

We zien ook de forse kostenstijgingen bij de gemeenschappelijke regelingen. Goed dat dit college hier tegen blijft ageren. Dat zien we natuurlijk graag. Maar laten we eerlijk zijn; ook zij voeren vaak wettelijke taken uit. Bij de veiligheidsregio, bij de milieudienst, bij de sociale dienst. Allemaal organisaties die deels taken uitvoeren van het rijk. We krijgen er echter 6 ton te weinig budget voor terug. En dan de verdere stijging van het Wmo tarief. Door regelgeving, bedacht door het vorige kabinet Rutte, kost dat de gemeente in 2024, 550 duizend euro extra. Daar komen dan de bezuinigingen in de jeugdzorg en de armoedebestrijding nog bij, terwiji onderzoeken aantonen dat hier juist meer geld voor nodig is om deze zaken als gemeente goed en fatsoenlijk te kunnen uitvoeren. Voorzitter als we dit optellen dan komen we al aan een bedrag van 1.350.000 euro. We zien dat dit college er lokaal, ondanks alle problemen wat van heeft proberen te maken. Wij danken hen en de ambtenaren voor hun inzet. We zien bezuinigingen die breed ingezet zijn en dat past bij ons raadsakkoord. Respect voor die poging. We zijn echter niet helemaal tevreden. Wij willen Wijk bij Duurstede vitaal houden. Ook maakt de SP zich zorgen over de jeugdzorg en de WMO. We horen graag het standpunt en de plannen van de wethouder hier over. Neem ons eens mee in uw ongetwijfeld goede ideeën en omdenken in dit kader.

Als SP gebruiken we graag een groot deel van de extra budgetten uit de septembercirculaire als reserve voor het sociale domein. Wij willen niet bezuinigen op naschoolse opvang en peuterspeelzaalwerk: mensen met een laag inkomen zijn hiervan de dupe. Bv. alleenstaande ouders krijgen dan weer meer moeilijkheden om verder vooruit te komen. De SP staat voor sport en cultuur. Sportclubs en cultuurorganisaties zijn hard nodig. Zij spelen een belangrijke rol in bv. de preventie voor jeugdzorg, gezondheid van ouderen, voorkomen van eenzaamheid enzovoorts. Deze organisaties zijn belangrijke schakels voor de lokale cohesie. Vandaar dat wij een amendement hebben opgesteld waarin wij zowel de sport als cultuur te ontzien. Kijk bij cultuur ook naar de vitale stad. Onze stad heeft een rijke historie dat moeten we echt veel meer op de kaart te zetten. We dienen hierover een motie in die voor zich spreekt. Geen hondenbelasting invoeren, liever OZB met 2% verhogen dan dragen de sterkste schouders de zwaarste lasten, honden verzorgen is al duur. Voor veel mensen is een huisdier belangrijk, hij is onderdeel van een gezin, denk daarbij aan ouderen en zwakkeren in de samenleving. Ook voor het onderhoud van bosplantsoen willen we het budget deels terugzien. Dat is goed voor de veiligheid en biodiversiteit.

Nog een oproep van de SP: trek de woningbouw eindelijk eens vlot; Wijkhuis, Postkantoor en Gemeentewerf; laat het zo snel mogelijk van de grond komen. Buiten het feit dat het veel mensen woonruimte zal geven, levert dit leges op en OZB. Ook geeft het een Impuls aan het Wijkse midden en klein bedrijf. We hadden met SamenWerkt een concept amendement opgesteld, maar helaas hebben zij er voor gekozen om met D66 en BurgerBelangen het amendement om te bouwen, door omstandigheden zonder onze inbreng. Heel erg jammer, wij betreuren dit net zoals zij dit betreuren. Wij dienen moties en een amendement in. Dit amendement behelst minder OZB verhoging en meer inzet op brede maatschappelijke ontwikkelingen op het gebied van sport, cultuur, en een vitale economie en met een grote pot die eventueel nodig is voor al de sociale zaken waar we in de toekomst tegenaan lopen. Voorstellen om de Cothense, Langbroekse en Wijkse maatschappij zo veel mogelijk levend te houden. Met ruimte om de samenwerking op te zoeken samen met collega raadsleden als dat kan, maar ook met de betrokken inwoners buiten deze zaal. De SP zal daar altijd voor gaan, weer of geen weer!

Verslag raad 31 oktober 2023 en 7 november 2023

14

Afsluitend geeft hij aan dat met betrekking tot amendement A2023-025 de reactie van het college wordt afgewacht. Als er fracties zijn die met de SP willen praten over dit amendement dan is men daartoe bereid. Motie 2023-026 aangaande participatie; de werkloosheid daalt, de armoede neemt toe en toch wordt er in 2025 op verschillende fondsen binnen participatie bezuinigd. Zijn fractie verzoekt om dit uit de begroting te halen omdat er nog geen duidelijkheid is en de fractie twijfelt of bezuinigen daadwerkelijk nodig is. Motie M2023-024 kost ook geen geld, maar is een oproep aan het college. Voorgesteld wordt om met partijen te onderzoeken of de bezuinigingen op het cultuurfonds anders opgezet kunnen worden. Met geld vanuit de gemeente, maar ook vanuit de gemeenschap en het bedrijfsleven en de resultaten terug te koppelen bij de Kadernota. (De voorzitter schorst de vergadering om 20.30 uur). (De voorzitter heropent de vergadering om 21.00 uur). Wethouder Buijtelaar roept het moment van een jaar geleden in herinnering waarop de raad besloot tot een raadsagenda met als subtitel "Waar verbinden begint en beginnen verbindt". Dat dit niet vanzelf gaat en dat hier permanent aan gewerkt moet worden behoeft geen nadere toelichting. Soms is verband nodig voor het helen van het verbond dat verbindt.

Uiteindelijk hebben raad en college elkaar nodig om de gemeente, ieder in de eigen rol, op een goede en verantwoorde wijze te kunnen besturen. Hij bedankt voor de complimenten die zijn geuit in de richting van het college en de ambtenaren. Hij wijst op de ravijnjaren 2026 en 2027 en geeft aan dat de septembercirculaire geen soelaas biedt. Kabinet en Kamer hebben vanwege de aanstaande verkiezingen en coalitieonderhandelingen de focus niet op de gemeentelijke situatie. Het controversieel verklaren van bijna alles wat met de gemeentelijke financiën van doen heeft, helpt niet voor de budgettaire onzekerheid in de 342 gemeenten. Naast de ravijnjaren (de helft van de meerjarenbegroting) is sinds het voorjaar al duidelijk dat de ook jaarschijven 2024 en 2025 spannend worden. Het college heeft aangegeven kritisch te zijn op de uitgaven, is terughoudend in het aangaan van nieuwe verplichtingen en maakt pas op de plaats bij nieuw beleid. Bezuinigings- en opbrengstsopties zijn in beeld gebracht. De Voorjaarsnota liet een negatief beeld van € 2,1 mln. zien als gevolg van hogere kosten bij Jeugdzorg en Wmo, inflatie en het effect van de cao voor gemeenten. Dit legt een grote druk op de meerjarenbegroting. Voorgesteld werd om slechts een deel van de budgetten van de Voorjaarsnota vrij te geven. Desondanks resteerde een negatief resultaat van bijna € 1mln.

intern zijn de contouren van de naderende Najaarsnota al zichtbaar. De verwachte zorgkosten laten een onafwendbare stevige stijging zien. Bij de Kadernota werd duidelijk dat het vorig jaar gepresenteerde begrotingssaldo over 2024 van € 774.000 positief is verdampt als gevolg van de stijgende kosten voor Jeugdzorg, Wmo en de cao-effecten. De bezuinigingsopgave bedroeg toen € 2,3 mln. en deze is inmiddels bijgesteld naar € 2,4 mln. Er werd afgesproken om in gesprek te gaan om te komen tot een financieel gezonde gemeente in een tweetal themasessies. De ontwerpbegroting is in oktober gepresenteerd met een sluitende begroting voor 2024 en 2025, hiervoor moet een aantal nare keuzes gemaakt worden. Voor de jaren 2026 en 2027 blijven de tekorten. De fracties hebben zojuist hun visie gegeven op de Wijkse samenleving, soms ook Den Haag en Europa, en in welke mate de ontwerpbegroting daaraan voldoet. Er zijn moties en amendementen aangekondigd Verslag raad 31 oktober 2023 en 7 november 2023

15

en welllicht volgen er nog een aantal. Bij de nu bekende amendementen kijken fracties anders aan tegen de door het college gemaakte bezuinigingskeuzes. Het college voorziet de moties en amendementen van een technisch preadvies zodat de raad weet of er juridisch/financiële haken en ogen zijn, of een amendement eenduidig geïnterpreteerd kan worden en of voorgestelde besluiten uitvoerbaar zijn. Sommige amendementen zijn nu niet precies genoeg in de omschrijving. Als er staat aanpassen bezuiniging is het van belang of het een aanpassing met of aanpassing naar dat bedrag is. Hij verzoekt de raad daarom preciezer te zijn in de omschrijving. Als er wordt gevraagd om een differentiatie toe te passen naar een belastingsvorm of op leges zonder dat precies wordt omschreven hoe dit wordt gewenst, moet het college interpreteren wat er wordt bedoeld. In twee gevallen lijken twee amendementen redelijkerwijs op elkaar (inzet van het voltijd percentage van de wethouders en terugdraaien van enkele bezuinigingen). Hij verzoekt te bekijken of deze amendementen in elkaar geschoven vanwege de weging op verstrekkendheid. Als beide amendementen worden aangenomen is de interpretatie aan het college. Het technisch advies komt a.s. vrijdag omstreeks 12.00 uur richting de raad.

Hij gaat nu niet nader in op de amendementen en moties op dit moment, maar als de raad behoefte heeft om hierover te sparren kan dat altijd. Bij het technisch advies wordt ook uitdrukkelijk gekeken naar de financiële situatie van het lopende boekjaar en de jaren 2026 en 2027. Hij herhaalt dat het resultaat bij de Voorjaarsnota 2023 daalde naar € 2,1 mln. negatief, het beeld voor de Najaarsnota lijkt zo mogelijk nog slechter uit te pakken. Uiteindelijk moet dit worden opgelost. Een restrictief uitgavenbeleid past hierbij, op te grote voet leven wat minder. In de richting van de heer Van Asperdt merkt hij op aangaande het bedrag van € 400.000 uit het uitvoeringsprogramma GWP dat dit niet in een amendement of in de begroting is opgenomen. Hij acht het goed om eendachtig de wensen te kijken wat hierin mogelijk is. Er volgt nog een voorstel, wellicht dat er ook nog andere zaken zijn die een hulpbehoevend fonds kunnen gebruiken. In de jaren 2026 en 2027 is te zien dat er ondanks de nu doorgevoerde bezuinigingsoperatie nog steeds een gat is van respectievelijk € 3,4 en € 4,1 mln. Het helpt niet om allerhande bezuinigingen terug te draaien als deze vervolgens over anderhalf jaar bij de Kadernota voor 2026 weer opgenomen moeten worden. Dit sluit ook niet aan bij de oproep vanuit de raad om meer vet op de botten te kweken.

De huidige voorgestelde bezuinigingen zijn nog maar een beginnetje. In de gemeente, bij de verbonden partijen, in dit huis, zullen in de komende periode nog scherpere keuzes gemaakt moeten worden en er moet kritisch naar de uitgaven gekeken worden. Nee het kan niet, is ook een antwoord. Het is niet te verwachten dat het Rijk de gemeente in de grote opgaven volledig zal bijstaan. Als het Rijk dit niet doet en de gemeente treft geen maatregelen zal de Provincie ingrijpen. Dit besef wil hij nadrukkelijk meegeven en op deze basis zullen de voorstellen van een technisch preadvies voorzien worden. Hij benadrukt dat het advies blijft, het politieke oordeel en de besluitvorming zijn uiteraard aan de raad. Als wethouder financiën mag hij de raad namens het college toespreken in de wetenschap dat achter de schermen veel mensen hebben gewerkt aan de ontwerpbegroting. Hij bedankt hen hartelijk voor hun inzet en richt een speciaal woord van dank aan de mensen van het Team Financiën die zeer hard aan de ontwerpbegroting hebben gewerkt en daarbij altijd klaarstonden met hun hulp en inzet voor het college en de raad. De voorzitter biedt de wethouders gelegenheid om in te gaan op vragen, moties en amendementen die betrekking hebben op hun portefeuilles. Verslag raad 31 oktober 2023 en 7 november 2023

16

Wethouder Kuiper moet bekennen dat hij de wethouder is van de portefeuilles met de grote overschrijdingen (jeugd, Wmo en de cao-verhoging). Zijn bijdrage zou hij de titel "Scheepje onder Jezus hoede" willen geven vanwege de huidige situatie waarbij het de vraag is hoe lang de gemeente allen die in nood zijn kan opnemen. Hij gaat vervolgens inhoudelijk in op de moties en amendementen. Op bedrijfsvoering en personeel wordt 15% bezuinigd op een budget van € 567.792 en dit gaat over (zoals de heer Van Asperdt het noemde) de krenten in de pap, de leuke dingen die je graag zou willen delen met elkaar ter bevordering van de samenhang en collegialiteit. Daarnaast wordt een verlaging op het opleidingsbudget voorgesteld naar € 150.000. Er waren ook jaren waarin het opleidingsbudget niet is uitgenut en dat is ongewenst. Het personele verloop bedroeg ongeveer 15%, minder dramatisch dan werd gesuggereerd. Het college wil graag diepgaander van gedachten wisselen met de raad over het leerlingvervoer en is daarom blij met de oproep van mevrouw Plaatsman-Visser. Een deel van de leerlingen in het leerlingvervoer redt het zelf met openbaar vervoer en begeleiding of een fietsvergoeding. Als er aangepast vervoer geregeld moet worden, komt dat gemiddeld uit op € 5.500 per leerling. Een vervoersvoorziening komt gemiddeld op € 1.500 uit.

De problematiek moet niet groter worden voor gezinnen, maar er moet wel nagedacht worden over doorbraakachtige ideeën om het voor deze gezinnen prettiger te maken. Met een busje vervoerd worden is vaak ook belastend qua reisduur en drukte. Sinds juni wordt er met Binding over de bestuurlijke opdracht gesproken. De gemeente is inmiddels redelijk tot in details op de hoogte van het gebruik van de Jeugdzorg en het is bekend waar wel en geen invloed op uitgeoefend kan worden. De heer Migchels gaf aan dat de gemeente in het krijt staat bij de jeugd als er zo veel formele jeugdzorg nodig is. Er was nog nooit zo veel formele jeugdzorg nodig als in 2023 en de voorspellingen voor 2024 liegen er niet om. De maatschappij staat in het krijt bij de jeugd; waar zijn de ouders, docenten, hulpverleners, buren, sportcoaches, vrienden en vriendinnen? Hoe kan de omliggende wereld van jongeren ondersteund worden om jongeren beter op de wereld te krijgen? Havisten gaven als reactie op de bezuinigingen op Jeugdzorg aan dat zij niet het probleem zijn, de wereld waarin zij leven is een probleem (social media is een stressfactor en verslavend). Aangaande alcohol en drugspreventie geeft hij aan dat de gemeente nog steeds in staat om hiervoor geld vrij te maken. Hij is blij met de suggestie om dit met Voorkom! te doen en gaat bekijken hoe dit kan met het beperktere budget.

Via SPUK kan wellicht met middelen geschoven worden. Wethouder Brouwer heeft meerdere fracties gehoord over de bezuinigingen op cultuur, archeologie en monumenten. Deze bezuiniging voelt wellicht als onrechtvaardig, maar dat geldt welllicht ook voor andere bezuinigingen. Er moesten scherpe keuzes gemaakt worden. De SP dient een motie in over de bezuiniging op het cultuurfonds. Tijdens de bespreking over het oude stadhuis werd cultureel ondernemen genoemd. Hij denkt dat cultuur een stevigere plek krijgt in de gemeente samen met het ondernemersfonds, OKW en LOK (voorheen Hart van Wijk). De gesprekken zijn zodanig dat vanaf 2025 gekeken kan worden hoe dit op een andere manier gefinancierd kan worden. Cultuur is van de gemeenschap. Hij is cultuur minnend genoeg om te begrijpen dat gevraagd wordt om de fondsen te behouden, maar denkt dat hier wel wat uit gaat komen.

Verslag raad 31 oktober 2023 en 7 november 2023

17

Het amendement over de evenementenleges moet wat specifieker opgesteld worden; is het vanwege de oproep een amendement of een motie? Hij merkt voorts op dat er weinig commerciële evenementen in de gemeente zijn. Dit wordt nog nader uitgezocht. Met betrekking tot de motie over de bezuiniging op het participatiefonds geeft hij aan dat hij blij is dat het armoedebeleid overeind gehouden kan worden. Diverse partijen geven aan dat dit belangrijk is, zeker in een tijd waarin het niet altijd even gemakkelijk gaat. Het participatiefonds wordt herijkt in 2024. De motie over de re-integratiegelden herkent hij, dit werd enkele jaren voorgesteld door een andere partij, maar meldt daarbij niet wie dit toen ingevoerd heeft. In het preadvies wordt nader op deze motie ingegaan, maar hij geeft alvast mee om te denken aan de discussies rondom de strategische kaders waar dit misschien terecht moet komen. Wethouder Buijtelaar verzoekt om in het amendement aangaande de toeristenbelasting duidelijker te formuleren welke differentiatie er gevraagd wordt. Hij heeft begrepen dat het leeuwendeel van de toeristenbelasting van campings komt, dus als het tarief gedifferentieerd wordt komen de lasten bij hotels terecht als budgetneutraal aangehouden wordt. Hij ziet het verband met de externe adviseurs niet en verzoekt om nadere duiding.

Ook voor amendement A2023-022 verzoekt hij om wat preciezer naar de teksten te kijken en voorts te bekijken of dit amendement op onderdelen samengevoegd kan worden met het amendement van de SP. Hij heeft al aangegeven hoe het college aankijkt tegen het benutten van de Septembercirculaire dus dit zal in het technisch preadvies geen verrassing zijn. In amendement A2023-023 van de SP wordt aangegeven dat de bezuinigingen aangepast moeten worden en vervolgens worden er bedragen genoemd. Hij informeert of de bezuinigingen met dit bedrag moet worden aangepast of dat één en ander naar dit bedrag teruggebracht moet worden. Afsluitend geeft hij aan dat voor de jaren 2026 en 2027 het Bosplantsoen niet opgenomen wordt. De voorzitter biedt gelegenheid om het woord te voeren in tweede termijn. De heer Van Asperdt (D66) heeft dezelfde vraag over het amendement met betrekking tot de evenementenleges als het college. Als de indiener het amendement voorafgaand aan het preadvies zou kunnen preciseren staat zijn fractie daar sympathiek tegenover. Zijn fractie kijkt wat anders aan tegen de differentiatie van de toeristenbelasting dan het college. Als aanvullend, overtuigend argument is het belangrijk dat de gemeente Utrechtse Heuvelrug een zelfde systeem hanteert. Het amendement valt goed bij zijn fractie.

Hij bedankt het college voor de wijze woorden en steun en/of kritiek op het amendement aangaande alternatief bezuinigen. Hij hoort straks wel van zijn collega's welke accenten gelegd worden. Zijn fractie is op voorhand wel te porren voor een gezamenlijk amendement. Bij het argument van het college over het verzachten van de bezuiniging op de organisatie, het terugbrengen van de wethoudersformatie, wordt het duidelijk voor hem dat misschien niet alles hoeft want het budget ging in het verleden niet altijd op. Hij hoort graag van de SP of het mogelijk is om een combinatie te maken met het amendement of samen te werken. Ook hoort hij graag hoe de andere indieners daar over denken. De wethouder gaf aan dat de motie over het terugbrengen van de re-integratiegelden hem bekend voor komt. Hij herinnert zich dat hij een dergelijke motie heeft ingediend bij het vaststellen van de toenmalige kaders in de vorige bestuursperiode. De naam van de andere indiener houdt hij geheim. Vanuit de praktijk onderschrijft hij dat lokaal integreren beter is Verslag raad 31 oktober 2023 en 7 november 2023