Raadsvoorstel en -besluit Kaderbrief GGD regio Utrecht 2025

Raadsvergadering, 19 maart 2024

Voorstel aan de Raad

behandeld door: Mascha Heemskerk toestelnummer: 06-28493326 zaaknummer : 687539 e-mailadres : M.Heemskerk@wijkbijduurstede.nl

Onderwerp: Kaderbrief 2025 GGD regio Utrecht Onderdeel programmabegroting Zorg en Welzijn Portefeuillehouder: Jan Kuiper, wethouder Concept beslispunten 1. De voorgestelde zienswijze op de Kaderbrief 2025 van de GGD regio Utrecht kenbaar te maken aan het Algemeen Bestuur van de GGD regio Utrecht

Samenvatting De Gemeentelijke Gezondheidsdienst regio Utrecht (GGDrU) voert de Wet Publieke Gezondheid (WPG) uit voor inwoners van de 26 Utrechtse gemeenten. Taken hierbinnen zijn onder andere infectieziektebestrijding (corona), gezondheidsbevordering, jeugdgezondheidszorg (JGZ), het rijksvaccinatieprogramma en toezicht op o.a. kinderdagverblijven. Op 13 december jl. heeft de GGDrU de Kaderbrief 2025 voor zienswijze naar de deelnemende gemeenten gestuurd. In de Kaderbrief 2025 worden door de GGDrU de inhoudelijke en financiële kaders voor de ontwerpbegroting 2025 geformuleerd. Dit stelt de gemeente in de gelegenheid om een zienswijze kenbaar te maken, die kan worden meegenomen bij het opstellen van de ontwerpbegroting voor 2025. Voordat deze definitief wordt opgesteld, wordt deze eveneens voor zienswijze aan de gemeenten aangeboden. U kunt de ontwerpbegroting in april 2024 voor zienswijze tegemoet zien. De gemeenten hebben op deze manier twee gelegenheden om invloed uit de oefenen op de kaderstelling van de bestuurlijke keuzes voor de GGDrU. Opbouw Kaderbrief In de Kaderbrief worden specifiek de kaders vermeld, die als basis dienen voor het uitwerken van de begroting 2025. Daarnaast komt in hoofdstuk 3 een aantal ontwikkelingen aan bod, die van invloed zijn of kunnen zijn op de (ontwerp)begroting 2025.

De begroting van GGDrU is een meerjarenprogrammabegroting met één programma: 'Publieke Gezondheid'. In de begroting wordt het

programma Publieke Gezondheid, in aansluiting op de concept Bestuursagenda 2023-2027, verder uitgewerkt in ambities bij de volgende onderwerpen: -

Een gezonde en veilige leefomgeving

-

Kansrijk opgroeien

-

Langer en gezond zelfstandig

-

Een wendbare en vitale organisatie

In de Kaderbrief is een financiële doorkijk op basis van de tot nu toe bekende kengetallen opgenomen. De uiteindelijke cijfermatige effecten van kaderstelling, feitelijk de rekenexercitie waarmee onder meer de inwoner- en kindbijdrage wordt bepaald, volgt bij het maken van de (ontwerp)begroting 2025.

Beoogd effect/doel Het in staat stellen van de GGDrU om haar wettelijke taken op het gebied van de Wet publieke gezondheid op adequate wijze uit te voeren.

Voortraject en achtergronden De Kaderbrief vormt het startpunt van het proces van planning, begroting en verantwoording (P&C 2025). De Kaderbrief geeft een beeld van de te verwachten trends en ontwikkelingen, relevant voor de publieke gezondheid, voor het begrotingsjaar 2025. Enerzijds in de vorm van het technisch begrotingskader en anderzijds door het benoemen van ontwikkelingen, waarvan de inschatting is dat deze ook een vertaling nodig hebben in de begroting 2025, óf dat er gedurende 2024 nog een besluit moet worden genomen over hoe GGDrU in 2025 om zal gaan met deze trends en ontwikkelingen. Niet alleen financieel technisch (in de begroting), maar vooral over het uitvoeren van specifieke taken of aanpassen van werkwijzen ten behoeve van publieke gezondheid. De uiteindelijke cijfermatige effecten van kaderstelling, feitelijk de rekenexercitie waarmee onder meer de inwoner- en kindbijdrage wordt bepaald, volgt bij het maken van de begroting 2025. De Kaderbrief 2025 schetst een aantal inhoudelijke ontwikkelingen. De belangrijkste worden hierna benoemd. Algemeen De zorg in Nederland staat onder druk, doordat in alle zorgsectoren de vraag naar zorg harder stijgt dan het aanbod. We worden steeds ouder en het aandeel ouderen in onze samenleving neemt toe.

Om te bewerkstelligen dat alle Nederlanders die dit nodig hebben goede zorg kunnen blijven ontvangen, zijn in het Integraal Zorg Akkoord (IZA) afspraken gemaakt; onder andere over samenwerking, preventie en het versterken van de eerstelijnszorg. Meer inzetten op preventieve interventies die gezond leven stimuleren en bijdragen aan een gezonde en sociale samenleving is in dit akkoord een belangrijk speerpunt (‘de beweging naar de voorkant’). Pandemische paraatheid Voor de jaren 2023 en 2024 heeft het Rijk landelijk de zogenaamde VIP-gelden beschikbaar gesteld voor het versterken van de pandemische paraatheid van de 25 GGD-en in Nederland. Het doel is dat hiermee GGDen beter voorzien zijn van wat nodig is voor een goede infectieziektebestrijding (IZB), inclusief de voorbereiding van uitbraken met landelijke impact. De VIP-gelden waren aanvankelijk tijdelijk van aard (2 jaar). De landelijke voorjaarsnota voorziet echter in structurele financiering van het programma vanaf 2025, via een structurele SPUK-regeling die rechtstreeks aan de GGD’en beschikbaar wordt gesteld. Daarmee wordt de versterking van de uitvoering van deze basistaak van GGDrU duurzaam gedekt. Omgevingswet De Omgevingswet is 1 januari 2024 in werking getreden. Hierin is onder andere vastgelegd dat gezondheid één van aspecten is die moet worden meegewogen bij ruimtelijke ontwikkelingen.

Hoewel de nieuwe Omgevingswet GGD-en wettelijk steviger positioneert als partner in het fysieke domein, staat GGDrU

landelijk gezien nog onderaan in het percentage gemeenten waar GGDrU betrokken is bij omgevingsplannen. We verwachten dat de Omgevingswet gaat leiden tot extra vragen van gemeenten aan GGDrU, waarbij meer dan voorheen tegengestelde belangen een rol spelen. Rijksvaccinatieprogramma De vaccinatiegraad binnen het Rijksvaccinatieprogramma is het afgelopen jaar gedaald. Een hoge vaccinatiegraad is belangrijk ter bescherming van de volksgezondheid. Echter de gemiddelde vaccinatiegraad in regio Utrecht is lager geworden dan de ondergrens die wordt aangehouden voor het bereiken van groepsimmuniteit (95% voor BMR en 90% voor DKTP). Dit is vooral een risico voor jonge baby’s die nog niet gevaccineerd kunnen worden en voor inwoners die om medische redenen niet gevaccineerd mogen worden en/of onvoldoende weerstand kunnen opbouwen. Het vaccinatiepercentage verschilt per gemeente en per wijk. Gemeenten en GGDrU hebben gezamenlijk een rol in het keren van deze dalende trend. Dit vraagt een lange adem en vereende krachten van zowel gemeente, GGDrU als partners in het sociaal domein. Hierbij kunnen we leren van de aanpak die we tijdens de coronapandemie gezamenlijk hebben ingezet, waarbij vanuit Infectieziektebestrijding GGDrU gemeenten kan adviseren over het betrekken van moeilijk bereikbare doelgroepen.

GGDrU zal dit onderwerp in 2024 agenderen in het AB om op basis van nadere analyses te komen tot een gezamenlijke aanpak en eventuele financiële consequenties in kaart brengen. Het gaat hier om een gemeentelijk gefinancierde basistaak (vanuit gemeentefonds) van GGDrU. Het is mogelijk om in een gemeente via maatwerk afspraken te maken over extra inzet van een verpleegkundige of een arts. Mentale gezondheid, kansengelijkheid en collectieve preventie De mentale gezondheid van jongeren staat al lange tijd onder druk. Om deze negatieve trend te keren, is het noodzakelijk om te investeren in preventie. Dit vraagt inspanningen van GGDrU samen met gemeenten, scholen en andere partners om gezamenlijk de data te duiden en acties af te stemmen. Naast de individuele signalering en onderzoeken op groepsniveau, zijn acties nodig op het gebied van collectieve preventie en gezondheidsbevordering, die we samen met jongeren vormgeven. Gezonde school aanpak Het landelijk Programma Gezonde School, waarin alle subsidieregelingen van Gezonde School zijn opgenomen, inclusief de financiering van Gezonde School-ondersteuning door de GGD, loopt tot eind 2024.

Hoe het Programma er dan uit gaat zien, of we als GGDrU weer van dezelfde regelingen gebruik kunnen gaan maken (cq financiering hebben om scholen te ondersteunen bij schoolgezondheidsbeleid, collectief werken aan preventie aan brede thema’s op scholen) is nu nog niet bekend. GGDrU volgt de besluitvorming hierover en agendeert dit in 2024 in het AB, als er meer zicht is op het vervolg op deze regeling. Langer gezond zelfstandig Mensen blijven, veel meer dan vroeger, over het algemeen langer gezond, vitaal en actief, en ze willen nog van alles. Wanneer hun gezondheid afneemt, blijven ouderen onder andere door de Wet langdurige zorg (Wlz) en het verdwijnen van verzorgingstehuizen, steeds langer zelfstandig thuis wonen. Ook dan willen zij regie over hun eigen leven blijven houden. Tegelijkertijd worden zij door hun gevorderde leeftijd relatief meer geconfronteerd met ziektes, verlies, eenzaamheid en fysieke beperkingen. En zien we dat het aantal mantelzorgers juist afneemt. GGDrU adviseert over wat regionaal en lokaal gedaan kan worden om ouderen te ondersteunen, zodat zij langer gezond zelfstandig kunnen zijn. Preventieve ouderenzorg, gericht op gezonde leefstijl van alle inwoners in de regio en waar nodig het vergroten van veerkracht, helpt mensen zo gezond mogelijk oud te worden.

Een slim ingerichte omgeving, die bewegen stimuleert en waar ouderen veilig kunnen wonen met toegankelijke en passende voorzieningen draagt daar ook aan bij. GGDrU werkt hierin samen met gemeenten en partners in de gemeente, zoals welzijnsorganisaties, buurtsportcoaches en scholen. Voorgestelde zienswijze Met de in te dienen zienswijze wordt wederom aandacht gevraagd voor het beheersbaar houden van de uitgaven.

De voorgestelde zienswijze luidt: Gezien de grote opgave die gemeenten wacht in het Ravijnjaar 2026 willen wij dat alle gemeenschappelijke regelingen in een vroeg stadium, voorafgaand aan vaststelling van de Kaderbrief, besparingsmogelijkheden in kaart brengen. Wij zien graag dat een proces wordt ingericht, dat gericht is op het maken van realistische en duidelijke bestuurlijke keuzes en het in kaart brengen van specifieke taken die kunnen worden afgeschaald of beëindigd. Hierdoor hoeven generieke procentuele bezuinigingen niet ter tafel te komen en wordt voorkomen dat de druk op de organisatie toeneemt omdat onder beperkte capaciteit hetzelfde werk moet worden gedaan. Wij zien graag in het eerste half jaar van 2024 een procesontwerp hiervoor tegemoet. De financiële situatie van onze gemeente is zorgelijk en staat zwaar onder druk. In onze begroting hebben we ingrijpende bezuinigingen moeten doorvoeren voor de komende jaren. We zijn genoodzaakt om een zeer strikt financieel beleid te voeren, ook voor onze verbonden partijen. Wij kunnen de voorgestelde verhoging van de deelnemersbijdrage niet opvangen in onze begroting. Wij vragen u nogmaals om in de begroting 2025-2028 hiermee rekening te houden en geen verhoging van de deelnemersbijdrage voor 2025 door te voeren.

Vervolgprocedure De GGDrU wordt geïnformeerd over het genomen besluit. Het algemeen bestuur van de GGDrU stelt de Kaderbrief in zijn vergadering van 27 maart 2024 vast.

Communicatieparagraaf Niet van toepassing.

Financiën Conform de gestelde uitgangspunten in deze kaderbrief 2025 van de GGD, is voor de inschatting van de gemeentelijke bijdrage in 2025 als basis de op 5 juli 2023 vastgestelde begroting 2024-0 gebruikt. Vervolgens is een inschatting gemaakt van de verwachte indexatie in 2025. Tezamen leidt dit tot een gewogen gemiddelde verwachte indexatie in 2025 van 6,65%, wat neerkomt op bijna € 3.359.000 in de regio. Verder is een inschatting gemaakt van de verwachte volumemutatie in 2025. Daarvoor is berekend wat de impact is van de wijzigingen in inwoner- en kindaantallen tussen 1-1-22 en 1-1-23. Tot slot is de aanname gedaan dat er geen verandering plaatsvindt in de maatwerk-afname door gemeenten. De gemeentelijke bijdrage voor 2025 wordt geprognotiseerd op € 1.098.000. Voor 2024 is de gemeentelijke bijdrage € 1.026.000. De uiteindelijke cijfermatige effecten voor onze gemeente volgen bij het maken van de ontwerpbegroting van de GGDrU 2025. De financiële consequenties voor 2025 zullen betrokken worden bij de begroting 2025.

Bijlagen 1. Begeleidende brief aan raden 2. Kaderbrief 2025 GGDrU 3. Concept brief met zienswijze

Burgemeester en wethouders van Wijk bij Duurstede, Nico van den Bergh Gemeentesecretaris

Iris Meerts Burgemeester

Raadsbesluit

De raad van de gemeente Wijk bij Duurstede; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 30 januari 2024, nr. 687539

gelet op: Wet publieke gezondheid Wet gemeenschappelijke regelingen besluit: 1. De voorgestelde zienswijze op de Kaderbrief 2025 van de GGD regio Utrecht kenbaar te maken aan het Algemeen Bestuur van de GGD regio Utrecht

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 19 maart 2024

De raad voornoemd,

griffier, J.P. de Groot

voorzitter, I.P. Meerts