Raadsvoorstel en -besluit Kaderbrief 2024 GGD regio Utrecht

Raadsvergadering, 21 maart 2023

Voorstel aan de Raad

behandeld door: Mascha Heemskerk toestelnummer: 0343-595675 zaaknummer : 531734 e-mailadres : M.Heemskerk@wijkbijduurstede.nl

Onderwerp: Kaderbrief 2024 GGD regio Utrecht Onderdeel programmabegroting Sociaal domein Portefeuillehouder: Wil Kosterman, wethouder Concept beslispunten 1. De voorgestelde zienswijze op de Kaderbrief 2024 van de GGD regio Utrecht kenbaar te maken aan het Algemeen Bestuur van de GGD regio Utrecht Samenvatting De Gemeentelijke Gezondheidsdienst regio Utrecht (GGDrU) voert de Wet Publieke Gezondheid (WPG) uit voor inwoners van de 26 Utrechtse gemeenten. Taken hierbinnen zijn onder andere infectieziektebestrijding (corona), gezondheidsbevordering, jeugdgezondheidszorg (JGZ), rijksvaccinatieprogramma en toezicht op o.a. kinderdagverblijven. Op 14 december jl. heeft de GGDrU de Kaderbrief 2024 voor zienswijze naar de deelnemende gemeenten gestuurd. In de Kaderbrief 2024 worden door de GGDrU de inhoudelijke en financiële kaders voor de ontwerpbegroting 2024 geformuleerd. Dit stelt de gemeente in de gelegenheid om een zienswijze kenbaar te maken die kan worden meegenomen bij het opstellen van de ontwerpbegroting voor 2024. Voordat deze definitief wordt opgesteld, wordt deze eveneens voor zienswijze aan de gemeenten aangeboden. U kunt de ontwerpbegroting medio april 2023 voor zienswijze tegemoet zien. De gemeenten hebben op deze manier twee gelegenheden om invloed uit de oefenen op de kaderstelling van de bestuurlijke keuzes voor de GGDrU.

Opbouw kaderbrief In de kaderbrief worden specifiek de kaders vermeld die als basis dienen voor het uitwerken van de ontwerpbegroting 2024. Daarnaast komen in hoofdstuk 3 een aantal ontwikkelingen aan bod, die van invloed zijn of kunnen zijn op de ontwerpbegroting 2024. De begroting van GGDrU is een meerjarenprogrammabegroting met één programma: 'Publieke Gezondheid'. In de begroting wordt dit programma, in aansluiting op de concept Bestuursagenda 2023-2027, verder uitgewerkt in ambities op de volgende onderwerpen:

-

Een gezonde en veilige leefomgeving Kansrijk opgroeien Langer en gezond zelfstandig Een wendbare en vitale organisatie

In de Kaderbrief is een financiële doorkijk op basis van de tot nu toe bekende kengetallen opgenomen. De uiteindelijke cijfermatige effecten van kaderstelling, feitelijk de rekenexercitie waarmee onder meer de inwoner- en kindbijdrage wordt bepaald, volgen bij het maken van de ontwerpbegroting 2024. Ten tijde van het opstellen van de Kaderbrief 2024 is het proces met betrekking tot stoppen met het digitaal dossier jeugdgezondheidszorg GGiD in gang gezet. Over de effecten daarvan wordt in een separaat besluitvormingsproces in het AB GGDrU besloten. Voor zover noodzakelijk zal dit in de concept begroting 2024 worden meegenomen. Over het stoppen met het GGiD bent u al eerder geïnformeerd d.d. 20 december en 2 november 2022.

Beoogd effect/doel Het in staat stellen van de GGDrU om haar wettelijke taken op het gebied van de Wet publieke gezondheid op adequate wijze uit te voeren.

Voortraject en achtergronden De Kaderbrief vormt het startpunt van het proces van planning, begroting en verantwoording (P&C 2024). De Kaderbrief geeft een beeld van de te verwachten trends en ontwikkelingen die relevant zijn voor publieke gezondheid voor het begrotingsjaar 2024. Enerzijds in de vorm van het technisch begrotingskader en anderzijds door aandacht te geven aan ontwikkelingen waarvan de inschatting is dat deze ook een vertaling nodig hebben in de begroting 2024, óf dat er gedurende 2023 nog een besluit moet worden genomen over hoe GGDrU in 2024 om zal gaan met deze trends en ontwikkelingen. Niet alleen financieel technisch (in de begroting), maar vooral over het uitvoeren van specifieke taken of aanpassen van werkwijzen ten behoeve van publieke gezondheid. De uiteindelijke cijfermatige effecten van kaderstelling, feitelijk de rekenexercitie waarmee onder meer de inwoner- en kindbijdrage wordt bepaald, volgen bij het maken van de begroting 2024. De kaderbrief 2024 schetst een aantal inhoudelijke ontwikkelingen. De belangrijkste worden hierna benoemd. GGiD Ten tijde van het opstellen van de Kaderbrief 2024 is het proces met betrekking tot stoppen met het digitaal dossier jeugdgezondheidszorg GGiD in gang gezet.

Over de effecten daarvan wordt in een separaat besluitvormingsproces in het AB besloten: deze zijn deels al verwerkt in het jaar 2022 en zullen verder effect hebben op de begroting 2023. Voor zover noodzakelijk zal dit in de concept begroting 2024 worden meegenomen. Hoewel dit proces feitelijk los staat van de Kaderbrief 2024, heeft het wel impact op de bespreking van de Kaderbrief. Het stoppen met GGiD heeft immers een fors financieel gevolg voor zowel gemeenten als GGDrU. Dat neemt niet weg dat ook buiten GGiD trends en ontwikkelingen bestaan waar GGDrU zich op moet voorbereiden om in staat te zijn haar doelstellingen binnen de Publieke Gezondheidszorg duurzaam vorm te blijven geven. Gezonde leefomgeving De aandacht voor het thema gezonde leefomgeving is de afgelopen jaren enorm toegenomen. Onder de Wet Publieke Gezondheid is het meewegen van mogelijk gezondheidseffecten van beoogd beleid ook al verplicht, maar de op komst zijnde Omgevingswet werkt nu (ondanks het uitstel) als een vliegwiel. Dit bovenop de toegenomen publieke aandacht voor de inrichting van het fysieke domein: toenemende druk op een beperkte ruimte vergroot tegengestelde belangen. In de afgelopen jaren is landelijk de betrokkenheid van GGD-en steeds concreter geworden, naarmate de invoering van de Omgevingswet dichterbij komt.

Volgens een benchmark ligt het aantal medisch milieukundigen dat GGDrU inzet onder het landelijk gemiddelde. Dit vraagt een inhaalslag

In 2023 volgt een voorstel hiervoor. Forensische geneeskunde (FG) Forensische geneeskunde is gericht op het geven van een objectief medisch oordeel over feitelijke doodsoorzaken (lijkschouw), letsels van slachtoffers en de gezondheidstoestand van verdachten en daders. De forensische geneeskunde is een unieke medische discipline die ten dienste staat van gemeente, politie en justitie. Er is een aantal ontwikkelingen bij FG ten aanzien van: - Versteviging van de regionale samenwerking in Midden-Nederland. Dit ten behoeve van de continuïteit van dienstverlening. - Een verbreding van het takenpakket, door uitbreiding van de taken rond Forensisch Medisch Onderzoek en toevoeging van de Medische Arrestanten Zorg (MAZ). - Verhoging van de tariefstelling voor Forensische geneeskunde, bepaald op basis van het landelijk in 2021 vastgestelde kostprijsmodel. Dit kostprijsmodel is voortgekomen uit de noodzaak om de forensische geneeskunde ook in de toekomst te kunnen waarborgen, op basis van een kostendekkend tarief. GGDrU heeft voor 2023 haar tarieven verhoogd. Hiermee is het de verwachting om voor de huidige taken een dekkend tarief te hanteren. - Zorgdragen voor het opleiden en behouden van personeel. - Het uitgangspunt voor nu is dat extra taken in principe alleen worden uitgevoerd indien daar afdoende middelen tegenover staan.

Mentale gezondheid, kansengelijkheid en collectieve preventie De gezondheid van de Nederlandse jeugd staat al lange tijd onder druk. De groep jongeren waarover zorgen over hun mentale gezondheid zijn groeit. Zonder tijdige en passende hulp, lopen kwesties als angst en somberheid op tot problemen als verminderde motivatie voor onderwijs en suïcidale gedachten. Dat ziet GGDrU momenteel terug in de toename in ziekteverzuim in het onderwijs, en in de ernst van complexe en chronische problematiek bij jongeren. Het terugdringen van ziekteverzuim gaat volgens de evidence based ‘Interventie methodiek voor een integrale aanpak van ziekteverzuim (M@ZL)’. M@ZL is bij uitstek een preventieve interventie. Deze methode heeft een hoog rendement, aangezien het ook bijdraagt aan het voorkomen van schooluitval en de gevolgen daarvan op langere termijn (zoals verminderde arbeidsproductiviteit). M@ZL wordt door GGDrU ingezet op het voortgezet onderwijs en er is in toenemende mate behoefte aan op het basisonderwijs. Het adviseren van scholen bij ziekteverzuim valt inde basistaken van GGDrU. M@ZL vraagt echter een hogere inzet van jeugdartsen dan in de basistaken zit. M@ZL valt niet onder de Wet Publieke Gezondheid, dus de extra financiering is niet geregeld in het huidige stelsel. Tot nu toe heeft GGDrU de inzet van M@ZL bekostigd uit de beschikbare budgetten.

Met de toename van de vraag naar deze interventie in 2022 en de verwachting dat deze groei zich zal doorzetten naar 2024, is dit niet langer haalbaar. Daarom zullen we begin 2023 met een voorstel komen voor een andere manier van financieren van M@ZL. Scholen vormen een kansrijke omgeving om de leefstijl, het welbevinden en de (onderwijs)kansen voor alle jeugdigen op collectief niveau te optimaliseren. Juist in de wijken waar het gezondheidspotentieel hoog is, willen wij meer scholen ondersteunen. Daarom wordt de inzet van GGDrU op het basis- en voortgezet onderwijs doorontwikkeld, waarbij de focus ligt op tijdig signaleren, om te voorkomen dat lichte problemen verergeren en zwaardere hulp nodig is. In de eerste helft van 2023 wordt voorstel hiervoor in het bestuur geagendeerd. Breder basisaanbod voor een Kansrijke Start Preventie zo vroeg mogelijk in het leven en investeren in de eerste levensjaren loont. De eerste 1000 dagen van een kind zijn cruciaal voor een gezonde ontwikkeling en het al dan niet ontstaan van gezondheidsachterstanden. Naast het zorgen voor een gezondheidsfundament voor alle kinderen, willen we vooral effect bereiken in gezinnen waar het minder goed gaat. GGDrU vergroot de impact in deze levensfase, als het basispakket jeugdgezondheidszorg wordt verrijkt met preventieve, evidence en practice based interventies voor deze doelgroep.

Te beginnen bij het Huisbezoek bij Zwangerschap en Nu Niet Zwanger, en bijvoorbeeld ook Stevig Ouderschap.

Wet open overheid De Wet open overheid (Woo) regelt het recht op informatie over alles wat de overheid doet. Het is de opvolger van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob). De Woo is bedoeld om de overheid transparanter te maken. Sinds de invoering van de Woo in augustus 2022 ziet GGDrU een toename in verzoeken. Dit betreft momenteel vooral landelijke en omvangrijke verzoeken op verschillende terreinen. De GGD-en proberen gezamenlijk op te trekken om de kosten te beperken. De GGD-en hebben geen capaciteit hiervoor en de diverse inrichting van werkzaamheden maakt dat sommige GGD-en veel meer kosten moeten maken (niet kunnen leunen op gemeentelijke diensten) dan andere. Versterking en inzet is nodig vanuit juridische zaken, directiesecretariaat en communicatie om deze verzoeken aan te pakken. In de meicirculaire 2021 van het Gemeentefonds staat vermeld dat gemeenten extra geld krijgen toegekend ter compensatie van de meerkosten die zij moeten maken in verband met de uitvoering van de Wet open overheid (Woo). Deze financiële middelen bestaan uit zowel incidentele middelen (periode 20222026) en structurele middelen (vanaf 2022). De structurele kosten zullen meegenomen worden in de begroting van 2024 via de inwonerbijdrage.

Krappe arbeidsmarkt en energiekosten hebben effect op personeelsbeleid Vanwege de krapte op de huidige arbeidsmarkt, zeker voor zorgpersoneel, legt GGDrU de komende tijd de focus op aantrekkelijk belonen. Met aantrekkelijk belonen bedoelen we een flexibel en marktconform geheel van arbeidsvoorwaarden, dat past bij de ontwikkeling van de organisatie en ruimte biedt voor maatwerk. De verwachting is dat hiermee de looncomponent, de arbeidskosten, zullen stijgen. Voorgestelde zienswijze Met de in te dienen zienswijze wordt aandacht gevraagd voor het beheersbaar houden van de uitgaven. De voorgestelde zienswijze luidt: Allereerst spreken wij onze waardering uit voor uw niet aflatende inzet op het brede domein van de publieke gezondheid. De gemeente Wijk bij Duurstede gaat akkoord met de in de Kaderbrief 2024 gevraagde verhoging van de gemeentelijke bijdrage, aangezien deze met name veroorzaakt wordt door loon- en prijsindexaties. Wel willen wij onze kanttekeningen hierbij plaatsen. Wij zien al een paar jaar een (forse) stijging van de kosten. Voor de komende jaren wordt een verdere verhoging verwacht. Wij verwachten dat de GGDrU de toename van onvermijdelijke kosten zoveel mogelijk opvangt binnen de eigen begroting.

Tevens verzoeken wij de GGDrU om voorgenomen ontwikkelingen, en de eventuele financiële consequenties daarvan, in het Algemeen Bestuur te bespreken, voorafgaand aan het opstellen van de begroting 2024. Voor 2024 en 2025 is het huidige resultaat van de begroting nog afdoende om structureel positief te blijven. De kostenstijging moet bij de afwegingen voor de begroting 2024 en 2025 meegenomen worden. Voor 2026 ("Het Ravijnjaar”) zien we dat we met de huidige stand van het Gemeentefonds deze bijdrage niet kunnen dragen. De verhoging van de kosten die door de GGDrU wordt aangekondigd in deze Kaderbrief, betrekken wij in onze afwegingen om te komen tot de meerjarenbegroting 2024 e.v. van de gemeente Wijk bij Duurstede.

Vervolgprocedure Het algemeen bestuur van de GGDrU stelt de Kaderbrief in de vergadering van het algemeen bestuur van 29 maart 2023 vast. De GGDrU wordt geïnformeerd over het genomen besluit.

Communicatieparagraaf Niet van toepassing.

Financiën Conform de gestelde uitgangspunten in de Kaderbrief is voor de inschatting van de gemeentelijke bijdrage

in 2024 als basis de op 6 juli 2022 vastgestelde begroting 2023-0 gebruikt.

De deelnemersbijdrage 2024 van de GGDrU stijgt met € 30.000 ten opzichte van de begrote bijdrage 2023 (van € 883.000 naar € 913.000). De verhoging is het gevolg van loon- en prijsindexatie (conform de septembercirculaire 2022). De verhoging moet worden meegenomen in de begroting 2024-2027 van de gemeente Wijk bij Duurstede. De uiteindelijke cijfermatige effecten voor onze gemeente volgen bij het maken van de ontwerpbegroting van de GGDrU 2024.

Bijlagen - Bijlage 1 Begeleidende brief aan de Raden - Bijlage 2 Concept brief zienswijze kaderbrief 2024 GGDrU - Bijlage 3 Brief aan GGDrU

Burgemeester en wethouders van Wijk bij Duurstede,

Judith de Jonge Gemeentesecretaris

Iris Meerts Burgemeester

Raadsbesluit

De raad van de gemeente Wijk bij Duurstede; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 21 februari 2023, nr. 531734

gelet op: Wet Publieke Gezondheid Wet Gemeenschappelijke Regelingen besluit: 1. De voorgestelde zienswijze op de Kaderbrief 2024 van de GGD regio Utrecht kenbaar te maken aan het Algemeen Bestuur van de GGD regio Utrecht

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 21 maart 2023.

De raad voornoemd,

griffier, J.P. de Groot

voorzitter, I.P. Meerts