Raadsvoorstel- en besluit begroting 2024 GGD regio utrecht - getekend

Raadsvergadering, 6 juni 2023

\Vijlrtij Duurstede Voorstel aan de Raad

e

behandeld door: Mascha Heemskerk toestelnummer: 0343-595675 zaaknummer : 588494 e-mailadres : M.Heemskerk@wijkbijduurstede.nl

Onderwerp: Ontwerp begroting 2024 GGD regio Utrecht

Onderdeel programmabegroting Sociaal domein

Portefeuillehouder: Wil Kosterman, wethouder Concept beslispunten 1. De voorgestelde zienswijze op de ontwerp begroting 2024 van de GGD regio Utrecht

kenbaar te maken aan het Algemeen Bestuur van de GGD regio Utrecht

Samenvatting De Gemeentelijke Gezondheidsdienst regio Utrecht (GGDrU) voert de Wet Publieke Gezondheid (WPG) uit voor inwoners van de 26 Utrechtse gemeenten. Taken hierbinnen zijn onder andere infectieziektebestrijding, gezondheidsbevordering, jeugdgezondheidszorg (JGZ), rijksvaccinatieprogramma en toezicht op o.a. kinderdagverblijven. Op 14 april jl. heeft de GGDrU de ontwerp begroting 2024 voor zienswijze naar de deelnemende gemeenten gestuurd. De begroting van GGDrU is een meerjarenprogrammabegroting met één programma: 'Publieke Gezondheid'. In de begroting wordt het programma Publieke Gezondheid verder uitgewerkt in ambities bij de volgende onderwerpen: 1. Een gezonde en veilige leefomgeving 2. Kansrijk opgroeien 3. Langer gezond zelfstandig 4. Wendbare en vitale organisatie GGDrU voert de wettelijk verplichte taken uit namens alle gemeenten als collectief. Deze collectieve, wettelijke taakuitvoering wordt de basistaakuitvoering genoemd. Het daarbij horende pakket aan producten is het basispakket. Het gaat over het beschermen tegen gezondheidsrisico's zoals infectieziekten (bekend van corona, maar ook TBC en Mpox), milieuvervuiling, hittestress,

klimaatverandering en gevaarlijke stoffen. De afnemers zijn alle gemeenten die deelnemen aan de Gemeenschappelijke Regeling, dat wil zeggen: alle inwoners van deze gemeenten. De taken hiervoor worden landelijk uniform uitgevoerd. De ontwerp begroting 2024 is een lastige begroting, ook gelet op de stevige (financiële) uitdagingen voor onze gemeente. De urgenfie die nu bij de GGDrU wordt gevoeld, heeft er ook mee te maken dat in voorgaande jaren op verzoek van het algemeen bestuur er meermalen voor gekozen is de versterking van de basis van GGDrU op te lossen binnen de bestaande (financiële) kaders of met hooguit incidentele middelen. GGDrU heeft zich hier altijd voor ingezet. Ook desfijds is erkend dat GGDrU daarmee zeer scherp aan de wind moest varen en ook heeft gevaren. De (ontwerp)begroting 2024 gaat hier verder op in, maar de huidige stand is dat voor de GGDrU de grens van het uitstellen van een structurele versterking is bereikt.

Beoogd effect/doel Het in staat stellen van de GGDrU om zijn wettelijke taken op het gebied van de Wet publieke gezondheid op adequate wijze uit te voeren. Voortraject en achtergronden Hierna volgen de belangrijkste punten en contextuele achtergronden. Totstandkoming ontwerp begroting 2024

De (ontwerp)begroting 2024 is opgesteld op basis van de technische kaders van de kaderbrief 2024 en de bestuursagenda 2023-2027. In de kaderbrief 2024 is een aantal externe, inhoudelijke ontwikkelingen beschreven, alsmede de vooraankondiging gedaan van de noodzaak om voorstellen met financiële impact te gaan bespreken. Op 5 april heeft een extra bestuursconferentie plaatsgevonden naar aanleiding van de kaderbrief. Doel van deze bestuursconferenfie was om als leden van het algemeen bestuur in gesprek te gaan over wat nodig is om het werk van GGDrU uit te kunnen voeren. Dat dit nu zo nodig is, is deels gevolg van een inhaalslag na de coronajaren, waarin alle aandacht uitging naar Covid-19 en er geen ruimte was om hier aandacht voor te hebben. Dat kwam deels door de effecten van deze crisis op de publieke gezondheidszorg en de organisatie, en deels als gevolg van nieuwe regelgeving (onder meer een gevolg van het regeerakkoord) en strakkere normen op het gebied van informatietechnologie/informatievoorziening (IV/IT). Daar komt bij dat waar GGDrU er tot nu toe met veel creativiteit nog in slaagde om de meeste zaken die extra financiën vroegen op te vangen binnen het bestaande financiële kader, het dagelijks bestuur nu ziet dat hier geen mogelijkheden liggen zonder dat de wettelijk verplichte en bepaalde dienstverlening wordt aangetast.

De uitgangspunten in de kaderbrief 2024, de zienswijzen op de kaderbrief en de uitkomsten van de bestuursconferentie van 5 april 2023 zijn door het dagelijks bestuur verwerkt in de

voorliggende (ontwerp)begroting 2024. Aanleiding aanpassing begroting

GGDrU heeft in 2021 en 2022 majeure gebeurtenissen op zich af zien komen, met grote impact op het werk als organisafie voor de volksgezondheid in onze regio. We hebben te maken met toenemende complexiteit in de samenleving. Vraagstukken als toenemende kansenongelijkheid,

een dreigend zorginfarct, de gevolgen van grote ontwikkelingen in de wereld zoals de oorlog in Oekraïne en de klimaatontwikkeling en de toenemende kans op crises. Gevoegd bij de krapte op de arbeidsmarkt (en specifiek op de zorgarbeidsmarkt), complexere wet- en regelgeving en de invloed van technologische ontwikkelingen maakt dit de context waarin GGDrU het werk moet doen steeds ingewikkelder en veeleisender. Waarom nu?

Het algemeen bestuur heeft afgelopen jaren verzocht om financiële knelpunten en noodzakelijke investeringen binnen de eigen begroting op te vangen. Destijds is geconstateerd dat dit mogelijk was door middel van forse inspanningen (het Ombuigingenplan), maar dat dit wel zou betekenen dat GGDrU de volgende jaren zeer scherp aan de wind zou moeten varen. Het algemeen bestuur koos ervoor om toekomstige nieuwe ontwikkelingen van buitenaf telkens op het moment dat deze zich zouden aandienen te beoordelen. Om deze reden heeft GGDrU in de afgelopen periode bijvoorbeeld incidenteel extra geld gevraagd aan gemeenten ten behoeve van de Wet Open Overheid, de versterking van de privacy en informatiebeveiliging naar aanleiding van de AVG en ten behoeve van het stopzetten van de ontwikkeling van het GGiD. Ook nu, als gevolg van de omschreven ontwikkelingen, zijn de financiële middelen niet toereikend en is een extra investering nodig. Het dagelijks bestuur van GGDrU onderkent dat er geen mogelijkheden liggen binnen het bestaande financiële kader.

De urgentie is dermate hoog dat hier niet langer mee gewacht kan worden. Het eerder aan de orde stellen van deze noodzakelijke investeringen was wenselijk, maar niet haalbaar, aangezien het nieuwe bestuur van GGDrU pas eind zomer 2022 aantrad na afronding van collegevorming in alle gemeenten. Op welke drie onderdelen kan GGD niet aan de wettelijke taak voldoen ?

a.

Arbeidsvoorwaarden - GGDrU als werkgever met voldoende aantrekkingskracht

Met het oog op de krappe arbeidsmarkt, die in de zorg nog nijpender is, is aandacht nodig voor de arbeidsvoorwaarden, waardering en beloning. Afgelopen jaren is al veel geïnvesteerd in de waardering van de medewerkers. Aanpassing van de inschaling van functies, aanpassingen van de reiskostenvergoeding en uitbreiding van recruitment zijn nu noodzakelijk om weer aantrekkelijk te worden als werkgever en de bezetting op peil te houden, aldus GGDrU. Uit onderzoek blijkt echter dat vanaf een bepaald salarisniveau de hoogte nauwelijks nog uitmaakt om medewerkers te belonen. Veel belangrijker zijn goede secundaire voorwaarden, zelfstandig uit te voeren en zinvol werk en een goede werksfeer.

De bezetting binnen GGDrU is namelijk momenteel niet toereikend: er is een hoog verloop (toename van 52% in 2022 ten opzichte van 2019) en een hoog ziekteverzuim van 7,43% in 2022 (toename van 45% in 2022 ten opzichte van 2019).

Verder blijkt uit het vergelijkend onderzoek (o.a. de benchmark met andere GGD-en en zorgorganisaties) dat de inschaling van een belangrijk deel van de functies bij GGDrU nu niet marktconform is in vergelijking met andere GGD-en. Uit de analyse en de dagelijkse ervaring is helder dat de looncomponent, de arbeidskosten, zal moeten stijgen om weer aantrekkelijk te worden. Investeringen in de arbeidsvoorwaarden zijn noodzakelijk om de continuïteit en kwaliteit van dienstverlening te kunnen blijven waarborgen. Wanneer de basisbezetting van GGDrU niet op

orde is, kan niet meer worden voldaan aan de wettelijke taken en opdracht. Dit brengt grote risico's met zich mee. Denk aan het risico van een afname in de vaccinatiegraad, uitbraken van infectieziekten die niet bestreden kunnen worden en het missen van ontwikkelingsrisico's bij jeugd tussen 0 en 18 jaar. GGD-en en zo ook GGDrU is naast een ambtelijke organisatie ook een medische organisatie. De kwaliteit en continuïteit van de medische dienstverlening staat onder toezicht van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ). Het niet doen van investeringen in de arbeidsvoorwaarden heeft daarmee ook effect op de beoordeling van de IGJ.

b. Informatievoorziening/ informatietechnologie (IV/ICT) - conform wettelijke eisen en ontwikkelingen In algemene zin zien we dat alle organisaties moeten investeren in IV om bij te blijven bij de actuele ontwikkelingen en de informatievoorziening op orde te houden. Daarbij worden GGD'en geconfronteerd met ontwikkelingen die de informatievoorziening nog extra onder druk zetten. Allereerst is de huidige informatievoorziening, die ondersteunend is aan alle werkzaamheden van de GGD, onder hoge druk tijdens de corona-epidemie verder uitgebouwd,deels op basis van Coronageld. Deze informattevoorziening voldoet niet op alle fronten aan gestelde eisen. In het kader van pandemische paraatheid GGD'en is de Landelijke Functionaliteit Infectieziektebestrijding (LFI) ingesteld met als opdracht 'een sterk informatievoorzieningslandschap te creëren dat de infectieziektebestrijdingsketen in staat stelt tijdens een epidemie van een A-infectieziekte (met landelijke impact) alle digitale werkprocessen zeer snel op te schalen tot grote omvang.' Deze ontwikkeling stelt eisen aan de informatievoorziening van GGDrU.

Inzicht geven in de gezondheidssituatie (het regulier uitvoeren van de GGD-monitoren) van onze inwoners behoort tot een van de wettelijke taken van GGDrU. Om dit te kunnen doen duidt GGDrll informatie waarbij IV een steeds belangrijkere pijler is. Wanneer GGDrU niet voldoende meekomt in de investeringen die nodig zijn op dit gebied, worden risico's op het gebied van vertrouwelijkheid, datalekken, integriteit en beschikbaarheid van informatie groter. c.

Jeugdgezondheidszorg (JGZ) - borging wettelijke taak signalering en screening

In de maatschappij draait het veel om verwachtingen, prestaties en zelfredzaamheid. Uit de recente gezondheidsmonitors jeugd 12-18 jaar en jongvolwassenen (tot 23 jaar) blijkt dat dit zich bij jongeren kan vertalen in mentale problemen: verminderde motivatie voor onderwijs, angst, somberheid, eenzaamheid en ook suïcidale gedachten.

De groep jongeren over wie zorgen zijn met betrekking tot hun mentale gezondheid nam tijdens de coronaperiode toe. Gezondheidsonderzoek COVID 19 van het RIVM laat recent zien dat het herstel van de mentale gezondheid niet doorzet en het aandeel jongeren dat aangeeft mentale klachten te hebben onverminderd hoog blijft.

GGDrU heeft vanuit zijn wettelijke takenpakket een belangrijke rol om deze trend goed in beeld te houden en advies te geven over de mogelijkheden voor individuele en collectieve preventie. De gemeente heeft hierin ook een taak gezien haar verantwoordelijkheid voor de jeugdhulp. Verder is het aantal kinderen in de leeftijd van 0 tot 4 jaar naar verhouding groter geworden. Dit stelt GGDrU voor een financiële en capaciteitsuitdaging, omdat kinderen in deze leeftijdscategorie veel meer tijd vragen van de JGZ, dan op oudere leeftijd (4 -18 jaar).

GGDrll heeft ook een taak bij de ziekteverzuimbegeleiding van leerlingen in het voortgezet onderwijs. De jeugdartsen voeren dit uit. Al een aantal jaar overschrijdt het aantal aangevraagde trajecten vanuit de scholen in het werkgebied van GGDrU het budgettair beschikbare aantal trajecten. Daarnaast zien we ook dat de trajecten complexer zijn geworden, en meer tijd vragen van de jeugdarts. Ook in Wijk bij Duurstede is er behoefte aan uitbreiding van het aantal trajecten ziekteverzuimbegeleiding in het voortgezet onderwijs.

Welke andere financiële consequenties volgen uit de begroting van 2024? GGDrU is gebonden aan de CAO SGO (Samenwerkende Gemeentelijke Organisaties). Deze CAO is afgesloten door de Werkgeversvereniging Samenwerkende Gemeentelijke Organisaties (WSGO) en de vakbonden. De CAO SGO kent dezelfde arbeidsvoorwaarden als de CAO Gemeenten en het principeakkoord is op 5 april bekrachtigd. De gevolgen van deze loonindexering zijn in de begroting meegenomen. Dit geldt ook voor de prijsindexering. De CAO-ontwikkelingen staan los van de eerder beschreven maatregelen om de arbeidsvoorwaarden te verbeteren. Voorgestelde zienswijze

Met de in te dienen zienswijze wordt aangegeven dat de gemeente niet de financiële ruimte heeft voor een dergelijke forse verhoging van de inwonerbijdrage

De voorgestelde zienswijze luidt: In de zienswijze op de Kaderbrief 2024 heeft de gemeente Wijk bij Duurstede aangegeven akkoord te gaan met de daarin geprognotiseerde verhoging van de gemeentelijke bijdrage. In de Kaderbrief werd nog uitgegaan van een stijging van € 30.000 ten opzichte van de begrote bijdrage 2023 (van €883.000 naar € 913.000). In de ontwerp begroting die nu voorligt, is de gevraagde bijdrage voor 2024 echter vele malen hoger. De totale gevraagde bijdrage voor Wijk bij Duurstede in 2024 is nu € 1.048.945. Dit is een stijging van bijna 19% ten opzichte van 2023. In onze zienswijze op de Kaderbrief hebben wij ook aangegeven dat wij verwachten dat GGDrU de toename van onvermijdelijke kosten zoveel mogelijk zou opvangen binnen de eigen begroting en hebben wij verzocht om voorgenomen ontwikkelingen, en de eventuele financiële consequenties daarvan in het Algemeen Bestuur te bespreken, voorafgaand aan het opstellen van de begroting 2024. Daartoe is een bestuursconferentie georganiseerd op 5 april jl., toch voelen wij ons hierdoor erg overvallen. Een dergelijke stijging is echt te veel voor gemeenten om te kunnen dragen en kan in deze tijd ook niet worden gevraagd. Wij vinden het dan ook problematisch om hiermee in te stemmen en gaan graag opnieuw als Algemeen Bestuur in gesprek.

Wij willen de volgende aandachtspunten meegeven: Kostenstijgingen als gevolg van sec CAO en prijsontwikkelingen (hierbij niet meenemende de beschreven maatregelen om de arbeidsvoorwaarden te verbeteren) zijn te verklaren, al neemt GGDrU te makkelijk aan dat gemeenten door het Rijk volledig gecompenseerd worden. Dat zal uit de meicirculaire moeten blijken. De onderbouwing van de 4 miljoen ‘basis op orde’ is karig: nadere onderbouwing en eventuele keuzes/opties zijn gewenst. ICT: eveneens een karige onderbouwing, waarom is hier een miljoen voor nodig? Kan dit ook minder en of (deels) uitgesteld?

JGZ: monitoring en signalering; idem aan ICT: karige onderbouwing. Kan dit minder en of (deels) uitgesteld? JGZ: schoolverzuim; idem. Van 1% naar 3% is een verdrievoudiging. Onduidelijk of schooluitval structureel is of incidenteel nog de gevolgen van corona zijn? Onduidelijk waar dienstverlening minder kan. GGDrU zegt weliswaar dat dit niet kan, maar ombuigen op dienstverlening kan altijd. Breng de gevolgen in kaart, dan is duidelijk waar we ja of nee tegen zeggen. Resumerend: de begroting en onderbouwing worden gepresenteerd als voldongen feit. We krijgen niet het gevoel dat er door gemeenten nog iets te sturen c.q. bij te sturen is. We willen inzichtelijk hebben waar iets te kiezen is en wat de gevolgen van die keuzes zijn.

Ook constateren wij dat er in de jaarrekening 2022 van GGDrll sprake is van een overschot. Bij ons rijst dan de vraag of GGDrU in dat jaar dan ook wettelijke taken niet heeft uitgevoerd: dit omdat in deze begroting om extra geld wordt gevraagd om te kunnen voldoen aan de wettelijke taken en de basis op orde krijgen. Vervolgprocedure Het algemeen bestuur van de GGDrll stelt de begroting 2024 in de vergadering van 5 juli 2023 vast. De GGDrll wordt geïnformeerd over het genomen besluit. Communicatieparagraaf Niet van toepassing.

Financiën Bij de eerder genoemde thema's wordt om extra geld gevraagd om te kunnen voldoen aan de wettelijke taken en de basis op orde te krijgen. Het gaat in 2024 om een bedrag van in totaal €4.082.000.

Bij het thema arbeidsvoorwaarden specifiek is de aanpassing van de inschaling naar marktconform niveau (werkgeverschap) berekend op een stijging ca € 3 miljoen in de aankomende drie jaar. Er is eigenlijk € 4 miljoen extra nodig, doch kiest het dagelijks bestuur er voor dit te beperken tot vooralsnog € 3 miljoen. Hiervoor is een ingroeimodel (tot aan maximale trede) gehanteerd van ca € 1 miljoen stijging per jaar. De gevolgen van de loonindexering zijn € 3.490.806 in 2024. Daarnaast komt er € 784.942 bij voor de prijsindexering in 2024. Voor deze kosten worden gemeenten in principe gecompenseerd door het Rijk via het gemeentefonds. Met daarbij wijzigingen van volumeafspraken, denk hierbij aan toename van maatwerktaken, toezicht kinderopvang en de volwassenmonitor, komt de totale begrotingswijziging voor loonindexering, prijsindexering en toename volumeafspraken uit op €6.033.000 extra in 2024. De totale gevraagde bijdrage voor Wijk bij Duurstede in 2024 is € 1.048.945. Dit is een stijging van bijna 19% ten opzichte van 2023. De totale deelnemersbijdrage 2024 stijgt van € 44,004 mln (kadernota 2024) naar € 51,556 mln (begroting 2024), dus met € 7,552 mln. Voor de gemeente Wijk bij Duurstede geldt: Deelnemersbijdrage o.b.v. Kadernota 2024: € 913.000 Wijziging o.b.v. Begroting 2024-2027 € 135.945

Deelnemersbijdrage 2024

€ 1.048.945

Deelnemersbijdrage Gemeente Wijk bij Duurstede: Begroting GGDrU Begroot gemeente 2024 € 1.048.945 €865.875 €-183.070

Verschil

De financiële gevolgen zullen in de gemeentebegroting van 2024 worden meegenomen. De verwachting is wel dat we een deel van de maatwerktaken jeugdgezondheidszorg (i.c. programma’s Nu Niet Zwanger en Stevig Ouderschap) kunnen dekken uit de brede specifieke uitkering (SPUK) die we als gemeente krijgen voor o.a. het programma Kansrijke Start (gericht op eerste 1000 dagen in het leven van een kind). Het gaat hier om een bedrag van € 26.795.

Bijlagen Bijlage 1 Begeleidende brief aan raden Bijlage 2 Ontwerp begroting 2024 GGD regio Utrecht Bijlage 3 Concept brief zienswijze begroting 2024 GGD regio Utrecht

Burgemeester en wethouders van Wijk bij Duurstede,

Judith de Jonge Gemeentesecretaris

Iris Meerts Burgemeester

Raadsbesluit

De raad van de gemeente Wijk bij Duurstede;

gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 16 mei 2023, nr. 588494

gelet op: Wet Publieke Gezondheid Wet Gemeenschappelijke Regelingen

besluit: 1. De voorgestelde zienswijze op de ontwerp begroting 2024 van de GGD regio Utrecht kenbaar te maken aan het Algemeen Bestuur van de GGD regio Utrecht

Aldus vastgesteld in

De raad v<

openbare vergadering van 6 juni 2023.

noemd,

griffier.

iot

voorzitter, I.P. Meerts