Raadsvoorstel Aanpak luchtkwaliteit

Raadsvergadering, 19 september 2023

Voorstel aan de Raad

behandeld door: M. van den Broek / A. van Riet toestelnummer: zaaknummer: 630538 e-mailadres: a.vanriet@wijkbijduurstede.nl

Onderwerp: Aanpak luchtkwaliteit ‘De langste adem hebben (en houden)’

Onderdeel programmabegroting 7. Duurzaamheid

Portefeuillehouder: Hans Buijtelaar, wethouder

Concept beslispunten 1. De Aanpak luchtkwaliteit ‘De langste adem hebben (en houden)’ vast te stellen. 2. De ambities uit het Schone Lucht Akkoord (SLA) te onderschrijven en de gemeente Wijk bij Duurstede te laten aansluiten bij dit akkoord. 3. Het college de opdracht te geven om het in de aanpak beschreven pakket van maatregelen nader uit te werken: a. Hierbij in te zetten op een kostenefficiënte aanpak voor terugdringing van uitstoot van vervuilende stoffen waarbij de meest dominante bronnen en doelgroepen worden aangepakt; b. Zich bij voorrang te richten op bronnen die lokaal relevant en beïnvloedbaar zijn, waaronder mobiliteit, mobiele werktuigen, consumenten / houtstook, binnenvaart & havens; c. Dit pakket te prioriteren naar kostenefficiëntie (effect en benodigd budget) en ter bespreking voor te leggen aan de raad.

Aanleiding In het raadsakkoord ‘Samenwerking, Creativiteit, Verantwoordelijkheid’ die voor deze raadsperiode is opgesteld, is ruime aandacht voor duurzaamheid. Het programma duurzaamheid kent verschillende aandachtsgebieden: energietransitie (opwek), warmtetransitie, circulaire economie, klimaatadaptatie en duurzame mobiliteit & luchtkwaliteit. Op het gebied van (duurzame) mobiliteit wordt ingezet op de fiets en meer laadpalen. De aandachtspunten die binnen duurzaamheid zijn benoemd betreffen onder meer een schoon milieu, biodiversiteit en een mentaal en fysiek gezonde bevolking. Aangegeven wordt dat het gemeentelijk uitvoeringsbeleid in het teken staat van de (wettelijke) kaders en regelgeving ten aanzien van duurzaamheid, klimaatadaptiviteit en energiezuinigheid. De kwaliteit van de lucht wordt beïnvloed door ons gedrag: de wijze waarop voedsel en goederen geproduceerd worden, hoe we ons verwarmen, hoe we bouwen, ons verplaatsen, of we roken en hoe we ventileren. Het verbeteren van de luchtkwaliteit draagt bij 1

aan onze gezondheid. Vervuilde lucht kan leiden tot longziekten die de duur en kwaliteit van ons leven nadelig beïnvloeden. De uitstoot van broeikasgassen heeft effect in het vasthouden van zonnewarmte in de atmosfeer waardoor deze opwarmt met alle gevolgen van dien. Kijkend naar de gevolgen voor gezondheid en klimaat is het zinnig om maatregelen te nemen om de luchtkwaliteit te verbeteren.

Beoogd effect/doel Met het vaststellen van de Aanpak luchtkwaliteit ‘De langste adem hebben (en houden)’ en de hierin voorgestelde maatregelen, wordt een bijdrage geleverd aan de verbetering van de luchtkwaliteit in Wijk bij Duurstede waardoor winst voor gezondheid en klimaat geboekt kan worden.

Argumenten per beslispunt 1.1. Aansluiten bij wet- en regelgeving Het vaststellen van de aanpak biedt een kader voor de te nemen maatregelen waarmee wordt aangesloten op de landelijke wet- en regelgeving voor schone lucht voortvloeiend uit het Klimaatakkoord en de WHOrichtlijnen voor concentratie van vervuilende stoffen. 1.2. Gezondheidswinst Het – op basis van deze aanpak – terugbrengen van de concentratie vervuilende stoffen, zorgt voor een gezondheidswinst die aansluit bij de wens vanuit het raadsakkoord voor een mentaal en fysiek gezonde bevolking. 2.1. Toegang tot kennis en geld Met het onderschrijven en ondertekenen van het SLA wordt toegang verschaft tot een kennisnetwerk via deelname aan werkgroepen, formats en pilots met mogelijkheid tot cofinanciering voor de te nemen maatregelen. 3.1. Kostenefficiënt Vanuit de schaarste van beschikbare mensen en middelen wordt gekeken naar de te nemen maatregelen die binnen de beïnvloedingssfeer van de gemeente het meeste opleveren in gezondheidswinst. 3.2. Eerst draagvlak, dan keuze Het later voorleggen van het maatregelenpakket zoals beschreven in argument 3.1. geeft de gelegenheid om hier met raad en samenleving van gedachte over te wisselen voordat een definitieve keuze wordt gemaakt. Dit beoogt een meer gedragen set van maatregelen op te leveren.

Kanttekeningen per beslispunt 1.1. Het budget voor de te nemen maatregelen is klein. Het huidige budget voor luchtkwaliteit is beperkt. In de meerjarenbegroting 2023-2026 is gedurende drie jaren een bedrag van € 10.000,- per jaar opgenomen en een structureel bedrag van € 3.000,-. Dat is een beperkt budget voor de ambities die we nastreven met de voorgestelde maatregelen. Er is echter een groot aantal maatregelen die (mogelijkerwijs) financieel gedekt worden uit andere programmaonderdelen. Daarmee kunnen we 'werk met werk’ maken. Het geld voor luchtkwaliteit wordt grotendeels ingezet als vliegwiel om ontwikkelingen op gang te brengen en te faciliteren. Daarnaast blijven we zoeken naar externe middelen zoals subsidies. Aansluiting bij het SLA biedt de mogelijkheid voor cofinanciering. 1.2. De te realiseren winst op gezondheid en klimaatdoelen is beperkt. De reikwijdte van de voorgestelde maatregelen is naar verhouding klein, met name de klimaatdoelstelling zoals deze wereldwijd geldt vanuit de Parijse klimaatakkoorden. Toch is niets doen geen optie: als iedereen dit zou doen, komt er niets van de grond en iedere stap is er 1. Het is om deze reden dat er in het vervolg wel gekeken wordt naar de kostenefficiëntie van de uiteindelijk te nemen maatregelen. Vanuit de 2

gezondheidswinst dient vooral gekeken te worden naar de hoogbelaste locatie en hooggevoelige doelgroepen. In deze gevallen geldt dat er bij iedere maatregel sprake is van een toegevoegde waarde. 2.1. Aansluiten bij het SLA is niet vrijblijvend Het onderschrijven van het SLA betekent dat commitment wordt uitgesproken om te werken aan de doelen uit het SLA. Ondertekening van het SLA houdt in dat de gemeente verantwoordelijk is voor het leveren van een bijdrage aan de SLA-doelstellingen.

Kosten, baten, dekking Voor de Aanpak luchtkwaliteit ‘De langste adem hebben (en houden)’ zelf zijn geen financiële middelen nodig. Voor het verder uitwerken van het pakket van maatregelen is ambtelijke inzet nodig. In dit pakket zelf zal per maatregelen (indien mogelijk) een indicatie worden gegeven van planning, de benodigde capaciteit en budget. Het uitgewerkte maatregelenpakket wordt ter bespreking aan de raad voorgelegd gevolgd door een separaat voorstel ter besluitvorming.

Vervolgprocedure/communicatie Na vaststelling van het raadsvoorstel zal het college het pakket van maatregelen nader uitwerken. Hierna zal dit uitgewerkte pakket ter bespreking worden voorgelegd aan de raad.

Bijlagen 1. Aanpak luchtkwaliteit ‘De langste adem hebben (en houden)’

Burgemeester en wethouders van Wijk bij Duurstede,

Judith de Jonge Gemeentesecretaris

Iris Meerts Burgemeester

3

Raadsbesluit

De raad van de gemeente Wijk bij Duurstede; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 4 juli 2023, nr. 630538

besluit: 1. De Aanpak luchtkwaliteit ‘De langste adem hebben (en houden)’ vast te stellen. 2. De ambities uit het Schone Lucht Akkoord (SLA) te onderschrijven en de gemeente Wijk bij Duurstede te laten aansluiten bij dit akkoord. 3. Het college de opdracht te geven om het in de aanpak beschreven pakket van maatregelen nader uit te werken: a. Hierbij in te zetten op een kostenefficiënte aanpak voor terugdringing van uitstoot van vervuilende stoffen waarbij de meest dominante bronnen en doelgroepen worden aangepakt; b. Zich bij voorrang te richten op bronnen die lokaal relevant en beïnvloedbaar zijn, waaronder mobiliteit, mobiele werktuigen, consumenten / houtstook, binnenvaart & havens; c. Dit pakket te prioriteren naar kostenefficiëntie (effect en benodigd budget) en ter bespreking voor te leggen aan de raad.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van

De raad voornoemd,

griffier, J.P. de Groot

voorzitter, I.P. Meerts