Raadsbesluit vervolg participatietraject duurzame opwek - getekend

Raadsvergadering, 12 december 2023

)

Voorstel aan de Raad

i • Trrn ij ij Duurstede

e

behandeld door: Jose Duindam toestelnummer: zaaknummer : 532098 e-mailadres : j.duindam@wijkbijduurstedeml

Onderwerp: Vervolgtraject participatie duurzame opwek Onderdeel programmabegroting Duurzaamheid Portefeuillehouder: Hans Buijtelaar, wethouder Jan Kuiper, wethouder Concept beslispunten 1. De start van het participatietraject uit te stellen tot eerste kwartaal 2024 na de bekendmaking door de provincie van de lijst met kansrijke gebieden voor windmolens. 2. Het doel van de participatie en de participatievraag te verbreden indien Wijk bij Duurstede wordt aangewezen als kansrijke locatie.

Samenvatting Op 29 juni jl. heeft de raad unaniem ingestemd met het organiseren van een participatietraject voor Duurzame Opwek. Doel is om tot een inventarisatie te komen van hoe inwoners kijken naar diverse technieken om Wijk bij Duurstede energieneutraal1 te maken. In het plan van aanpak stond als mogelijk risico het samenvallen van de participatie van Wijk bij Duurstede, met de participatie van de provincie rondom de planMER voor nieuwe windlocaties. Met deze participatie wil de provincie onderzoeken welke waarden bewoners belangrijk vinden als het gaat om het realiseren van nieuwe locaties voor windenergie. In juni was er nog onduidelijkheid over aanpak en planning vanuit de provincie omdat de coalitieonderhandelingen nog liepen. Toen het coalitieakkoord er was is er vaart gemaakt met zowel de planMER als het bijbehorend participatieproces. In de praktijk betekent dit dat het proces van de provincie nu gelijk zou vallen met ons gemeentelijk proces. Hiermee ontstaat het risico dat inwoners het verschil tussen beide trajecten niet zien, of zich niet serieus genomen voelen als direct na onze uitvraag blijkt dat de provincie Wijk bij Duurstede aanwijst als kansrijk gebied voor windenergie.

Tegelijkertijd zal de provincie, als er in Wijk bij Duurstede een kansrijke locatie is, de gemeente i Energieneutraal gaat over het volledig in de eigen energiebehoefte kunnen voorzien met duurzame energie. Dit is iets anders dan klimaatneutraal (per saldo geen impact hebben op het klimaat) of COr neutraal (per saldo geen CO, uitstoten)

verzoeken om binnen een half jaar met een besluit te komen of zij zelf de rol van vergunningverlener op zich wil nemen (en daarmee het 'bevoegd gezag' wordt) of dat de provincie vergunningverlener blijft voor deze mogelijke locatie. Omdat niet uit te sluiten is dat de provincie in Wijk bij Duurstede een kansrijke locatie aanwijst, stellen wij voor om de planning en de insteek van de participatie aan te passen. Voorgesteld wordt om de start van de participatie plaats te laten vinden ná het besluit van de provincie over de kansrijke gebieden binnen de planMER. Dan kunnen we nog steeds de brede uitvraag doen naar energieneutraliteit. Als blijkt dat er in Wijk bij Duurstede ook een kansrijke locatie is voor wind, bevragen we inwoners tevens over hoe zij kijken naar de rol van de gemeente als het gaat om het realiseren van windenergie. In de bijlage vindt u een voorbeeld van vragen naar de rol van de gemeente. Beoogd effect/doel Een participatietraject dat rekening houdt met de uitkomsten van de plan-MER van de provincie Utrecht om bij inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties van de gemeente Wijk bij Duurstede op te halen welke (on)mogelijkheden en eventuele randvoorwaarden van duurzame opwek zij zien en hoe zij kijken naar de rol van de gemeente als het gaat om windenergie.

Voortraject en achtergronden ln oktober 2021 stelde uw raad de RES 1.0 vast van de RESU16 met daarin het regionale bod van 1,8 TWh aan opwek van elektriciteit per 2030. De Wijkse bijdrage aan dit bod bedraagt 60 ha zonnevelden en zoveel mogelijk zon op dak. In juli 2022 ontving gemeente Wijk bij Duurstede een brief van provincie Utrecht waarin is gesteld dat er aanvullende inspanningen nodig zijn om deze RES-doelen te halen. Provincie Utrecht roept gemeenten in de provincie op om meer windprojecten te realiseren vanwege planuitval en de grote disbalans tussen zon- en windprojecten. Provincie Utrecht geeft ook aan dat zij gebruik wil maken van ruimtelijke bevoegdheden, wanneer het gemeenten niet lukt om gezamenlijk tot voldoende locaties voor windprojecten te komen. Gemeente Wijk bij Duurstede heeft in haar reactie op deze brief aangegeven 'een participatietraject te starten als onderzoek naar de (on)mogelijkheden en eventuele randvoorwaarden van windturbines in de gemeente Wijk bij Duurstede'. Op 13 december 2022 heeft de raad bij rnotie het college verzocht om dit onderzoek te verruimen naar 'duurzame opwek'.

Eerder heeft uw raad twee moties aangenomen, in maart 2021 (Hnk) en in september 2021 (link) aangenomen waarin het college van b en w wordt opgeroepen om te komen tot een uitgewerkt participatievoorstel over de invulling van de ambitie van Wijk bij Duurstede om in 2030 energieneutraal en uiterlijk in 2050 klimaatneutraal te zijn. Het participatietraject waar uw raad op 29 juni mee heeft ingestemd, verenigt deze moties in één proces met als doel om tot een inventarisatie te komen van de verschillende kansen, mogelijkheden, overwegingen, waarden, belangen en bezwaren die inwoners zien bij de diverse technieken om Wijk bij Duurstede energieneutraal te maken. Volgens de planning van het raadsvoorstel van 29 juni wordt in september en oktober gewerkt aan het ontwerp van een online raadpleging als een PWE (Participatieve Waarde Evaluatie) om die in november onder inwoners uit te zetten. PIanMER proces en participatie provincie lnmiddels is de provincie gestart met de planMER om de milieueffecten van 99 mogelijke windlocaties verspreid over de provincie te onderzoeken. Twee van die locaties vallen op grondgebied van Wijk bij Duurstede: langs het Amsterdam-Rijnkanaal en bij Cothen. De Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) hiervoor is in september door het nieuwe college van GS vastgesteld en geeft de kaders voor het onderzoek zoals ecologie, geluid en gezondheid.

De uitkomst van de planMER is een technische beoordeling. Daarnaast vindt ook een beoordeling plaats op lokaal eigendom, eventuele voorkeur van 2

gemeenten, aansluitbaarheid op het net en het provinciaie beleid op het gebied van ruimtelijke ordening. Om te komen tot een selectie van de meest kansrijke gebieden, wil de provincie naast de technische beoordeling ook meewegen wat inwoners belangrijk vinden als het gaat om het realiseren van windmolens. Hiervoor organiseert de provincie in oktober en november een participatieproces. Door middel van een online raadpleging (ook een PWE) krijgen inwoners de mogelijkheid om mee te geven wat zij van belang vinden bij het kiezen van de meest kansrijke locaties. lnwoners uit de hele provincie Utrecht kunnen meedoen. lnwoners worden via advertenties uitgenodigd deel te nemen aan de PWE. Daarnaast ontvangen 30.000 willekeurige huishoudens een persoonlijke brief. Deelnemers aan de PWE wordt ook gevraagd of ze willen meedoen aan het burgerforum. Dit burgerforum bestaat uit 100 inwoners die via een gewogen loting mogen deelnemen aan het forum. Zij buigen zich over de uitkomsten van de PWE en stellen een advies op e dat zij op 25 november aan de provincie aanbieden. Dit advies wordt verwerkt in de uitkomsten van de planMER. Hier worden 20 tot 25 gebieden voor windenergie opgenomen die het meest kansrijk en geschikt zijn om voor 2030 gerealiseerd te worden. Deze worden rond het komend kerstreces openbaar gemaakt.

Gemeentelijk participatietraject Onze gemeentelijke PWE is in de ontwerpfase en zou volgens de oorspronkelijke planning begin november online gaan. Tijdens de bespreking met de klankbordgroep van de raad op 2 oktober jl. zijn de verschillende risico's van het samenvallen van beide processen besproken. Het tegelijkertijd uitvoeren van twee PWE's kan voor verwarring bij inwoners zorgen, hoe goed je het ook probeert uit te leggen. Tegelijkertijd verandert ook de context van onze participatievraag. Met onze gemeentelijke PWE wilden we een open uitvraag doen naar alle duurzame energiebronnen. Als rond de Kerst blijkt dat we over wind geen open vraag konden stellen omdat er al een locatie bedacht lijkt, kan dat het vertrouwen in de overheid schaden. Ook betekent dit dat als Wijk bij Duurstede een kansrijk gebied is, de gemeenteraad moet beslissen of zij het bevoegd gezag van de provincie wil overnemen. Weten hoe inwoners kijken naar welke rol de gemeente zou moeten pakken, kan helpen bij dit gesprek. Na afloop van de klankbordgroep hebben de fracties zich in een peiling uitgesproken over hoe zij kijken naar het vervolg van het participatietraject. De volgende scenario's voor het vervolg lagen voor: 1. We gaan door zoals gepland - start gemeentelijk PWE november/december. 2.

We stellen het participatietraject uit tot de kansrijke gebieden voor wind vanuit de provincie bekend zijn - start gemeentelijk PWE januari/februari: a) Als Wijk bij Duurstede een kansrijk gebied is, passen we de PWE aan en kunnen we naast de brede uitvraag specifieke vragen stellen over de rol van de gemeente t.o.v. wind b) Als Wijk bij Duurstede geen kansrijk gebied is, houden we de gemeentelijke PWE zoals het nu is ingestoken met de brede uitvraag 3. We gaan niet verder met het participatietraject duurzame opwek Scenario 2 De uitkomst van de peiling was niet eenduidig. Er is sowieso een meerderheid om door te gaan met het gemeentelijk PWE (scenario 1 en 2), de vraag is alleen wanneer (nu door of uitstel). Omdat er geen meerderheid was voor nu starten, en de klankbordgroep het gesprek over de insteek van de participatie raadsbreed wilde voeren, betekent dat automatisch dat nu starten niet haalbaar is en het uitstel van uitvoering wordt. Omdat we niet het participatietraject starten zoals gepland, kan het college het plan van aanpak zoals uw raad heeft vastgesteld op 29 juni niet naar de letter uitvoeren. Omdat het college nog steeds de toegevoegde waarde van een PWE ziet stellen wij aan uw raad voor scenario 2 verder uit te werken en de planning en insteek van het participatietraject aan te passen.

Argumenten en toelichting per beslispunt 1.1 Gesprekken met de samenleving over duurzame opwek helpen Wijk bij Duurstede bij het realiseren van de eigen duurzaamheidsdoelstelling(en) en geven inwoners informatie over de verschillende bronnen en de complexe opgave die de energietransitie is. 1.2 Twee participatietrajecten tegelijkertijd kan verwarring veroorzaken bij inwoners. Hoe goed je het ook probeert uit te leggen, niet iedereen snapt het verschil in scope en/of afzender. 1.3 Een brede uitvraag doen onder inwoners over de toekomst van duurzame energie, als er tegelijkertijd (wellicht) een kansrijk gebied voor windmolens wordt aangewezen, maakt dat inwoners het gevoel kan ontstaan dat de participatie voor de bhne is. Dit kan het vertrouwen in de overheid schaden. 1.4 De uitkomst van de planMER van de provincie verandert de context van- en is een vertrekpunt voor onze participatie. Duidelijkheid over of Wijk bij Duurstede wel of niet als kansrijk gebied voor wind wordt gezien is nodig om bewoners een geïnformeerde keuze te laten maken over hoe Wijk bij Duurstede naar een energieneutrale toekomst kan werken. 2,1 Als Wijk bij Duurstede een kansrijk gebied is, ligt er een vraag bij de gemeenteraad om voor juni 2024 een uitspraak te doen over het overnemen van het bevoegd gezag.

De PWE kan helpen bij het beantwoorden van die vraag door inwoners te vragen welke rol(len) zij zien voor de gemeente, en welke randvoorwaarden zij belangrijk vinden als het gaat om het realiseren van windmolens. Kanttekeningen per besiispunt 2.1 Het kan ook zo zijn dat Wijk bij Duurstede niet op de lijst met kansrijke gebieden staat. Dan hoeft de gemeente zich niet te verhouden tot de keuze om het bevoegd gezag over te nemen. Dan hoeft de rol van de gemeente ook niet meegenomen te worden in de gemeentelijke PWE. Vervolgprocedure In afwachting van het besluit is, omdat er een meerderheid voor doorgaan was en om geen vertraging op te lopen, samen met de aanbieder van de online raadpleging (Populytics) verder gewerkt aan een concept PWE en een ondersteunend procesontwerp om te komen tot een zo hoog mogelijke respons en representatie. • Na vaststelling van dit raadsvoorstel en na het besluit van de provincie over de planMER kan de laatste hand gelegd worden aan dit ontwerp. • Dit betekent dat zo'n 3 weken na het bekend worden van de lijst met kansrijke gebieden voor wind de gemeentelijke online raadpleging kan starten. Onze verwachting is dat dit, afhankelijk van de communicatie van de provincie, begin februari zal zijn. • Dit betekent dat eind maart de rapportage met de opbrengst van de participatie aan de raad gepresenteerd kan worden.

Communicatieparagraaf lnwoners die zich aangemeld hadden om op de hoogte gehouden te worden over dit project en ook enkele sleutelfiguren uit de Wijkse samenleving die ons geholpen hebben bij de stakeholdersanalyse, worden per email op de hoogte gebracht van de situatie. In de boodschap wordt aangegeven wanneer de raad erover spreekt en besluit. Dat geeft hen de mogelijkheid om de besprekingen in de raad rechtstreeks te volgen. Eerder is het participatietraject aangekondigd in onze nieuwsbrief `cluurzaamheid'. In diezelfde nieuwsbrief berichten wij over de nieuwe planning. De projectpagina duurzame opwek op onze website wordt aangevuld zodra het college het voorstel aan uw raad voor bespreking en besluitvorming aanbiedt. 4

Financiën In de participatieaanpak is een inschatting gemaakt van de benodigde tijd en kosten per fase. Populytics, de leverancier van de online raadpleging, heeft aangegeven dat uitstel geen meerkosten met zich meebrengt. De geraamde kosten zijn als volgt begroot en reeds uitgegeven per half december: Kosten Projectleider participatietraject: Middelen voor de participatieaanpak/ straatgesprekken/experts/communicatie Onderzoekskosten potentie duurzame opwek en warmtebronnen en factsheets Een online participatietool inclusief het proces voor de juiste vraagstelling Totaal

Begroot €70.000 €40.000

Reeds besteed €20.000 n.v.t.

€30.000

€25.000

€40.000

€20.000

€180.000

€65.000

Het grootste deel van de kosten is gedekt uit de begroting Duurzaamheid (€ 70.000) en de uitvoeringsmiddelen voor klimaat- en energiebeleid van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (€ 70.000). Besloten is een bedrag van € 40.000 te onttrekken aan de reserve Duurzaamheid. Voor 50% van de totaal gemaakte kosten is een subsidieaanvraag ingediend bij de provincie. Die is formeel nog niet toegekend maar die aanvraag is in overleg met de provincie opgesteld en voldoet aan de subsidie-eisen. Dit betekent dat als we de subsidie toegewezen krijgen en doorgaan met het participatietraject de te dekken kosten grofweg €90.000 zijn, en het bedrag dat aan de reserve onttrokken is weer terugvalt. Mocht er besloten worden te stoppen dan zijn de reeds gemaakte kosten ongeveer €65.000. lndien het traject stopt komen we niet meer in aanmerking voor subsidie.

Burgemeester en wethouders van Wijk bij Duurstede,

W.J de Jonge Gemeentesecretaris

I.P. Meerts Burgemeester

Bijlagen 1. Plan van aanpak participatie duurzame opwek 2. Concept vragen verbreding participatie

2 Tijdens de klankbordgroep van 2 oktober zijn ook reeds gemaakte kosten besproken. De € 5.000,- die toen genoemd is, betrof de tot dan toe gemaakte kosten van Populytics.

Raadsbesluit

De raad van de gemeente Wijk bij Duurstede; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 14 november 2023 nr.

gelet op: de verordening participatie en uitdaagrecht Wijk bij Duurstede 2022

besluit: 1. De start van het participatietraject uit te stellen tot eerste kwartaal 2024 na de bekendmaking door de provincie van de lijst met kansrijke gebieden voor windmolens. 2. Het doel van de participatie en de participatievraag te verbreden indien Wijk bij Duurstede wordt aangewezen als kansrijke locatie. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 12 december 2023.

De raad óornoemd,

/

/

voorzitter, I.P. Meerts

6