Herijking Economische Agenda - Visie, Ambitie en Focusdocument 2023 - 2026

Visie, Ambitie en Focusdocument

Herijking Economische Agenda 2023 – 2026 Wijk bij Duurstede

Datum: dinsdag 19 september 2023

1

Inhoud Samenvatting..........................................................................................................................................3 1. Inleiding..............................................................................................................................................4 1.1 Terugblik: De Economische Agenda tot nu toe.............................................................................4 1.2 Vooruitblik: De Economische Agenda vanaf nu............................................................................4 1.3 Totstandkoming............................................................................................................................5 1.4 Opbouw agenda en leeswijzer......................................................................................................5 2. Inzicht: Wat zijn de belangrijkste (nieuwe) constateringen over de Wijkse economie?.....................6 2.1 Analyse van onze economische structuur.....................................................................................6 2.2 De economische positionering van Wijk bij Duurstede................................................................7 3.

Visie, ambitie en focus - Welke economische ontwikkeling hebben wij voor ogen in periode 2023 2026?......................................................................................................................................................9 3.1 Ambitie.........................................................................................................................................9 3.2 Uitwerkingsrichting in zes speerpunten........................................................................................9 Speerpunt 1 Regionale samenwerking.........................................................................................10 Speerpunt 2: Vitale werklocaties, voldoende (bedrijfs)ruimte en basis op orde..........................11 Speerpunt 3: Vitale en aantrekkelijke binnenstad en (winkel)centra...........................................13 Speerpunt 4: Recreatie en Toerisme............................................................................................15 Speerpunt 5: Faciliteren van (duurzaam en startend) ondernemerschap....................................18 Speerpunt 6: Ondernemerscontact en - communicatie................................................................20 BIJLAGE 1: ECONOMIE WIJK BIJ DUURSTEDE....................................................................................21 SWOT

analyse...................................................................................................................................21 Wijk bij Duurstede in de regio..........................................................................................................22 De economische structuur van de gemeente Wijk bij Duurstede.....................................................22 Beroepsbevolking en arbeidsplaatsen..............................................................................................22

2

Samenvatting De voorgaande bestuursperiode hebben we gewerkt met de Economische Agenda en bijbehorende uitvoeringsagenda’s. Door de coronacrisis en de gevolgen hiervan is dat samenwerken niet altijd makkelijk geweest. Voor deze bestuursperiode (2023 – 2026) hebben ondernemers en gemeente een herijkte Economische Agenda opgesteld. Ambitie: Een robuuste lokale economie zien we als basis voor werkgelegenheid, leefbaarheid en vitaliteit. De ambitie van de vorige Economisch Agenda blijft onveranderd. Het gaat om het behouden en verder ontwikkelen van een sterke/vitale economie die zorgt voor welvaart en werkgelegenheid en daarmee leefbaarheid, levendigheid en vitaliteit. Dit keer leggen we extra nadruk op het verstevigen van de samenwerking en het behouden van de “korte lijntjes” tussen de gemeente en ondernemers. Deze ambitie is uitgewerkt in speerpunten die inspelen op de actuele behoeftes bij ondernemers en de doorontwikkeling die we voor ogen hebben. We zetten ons de komende jaren in op:  Speerpunt 1: Regionale samenwerking  Speerpunt 2: Vitale werklocaties en passende (bedrijfs)ruimte om te ondernemen  Speerpunt 3: Aantrekkelijke binnenstad en (winkel)centra  Speerpunt 4: Recreatie en Toerisme  Speerpunt 5: Faciliteren van (duurzaam en startend) ondernemerschap  Speerpunt 6: Ondernemerscontact en - communicatie

3

1. Inleiding 1.1 Terugblik: De Economische Agenda tot nu toe In de voorgaande Economische Agenda waren vijf focuspunten benoemd. Elk focuspunt was voorzien van acties. Via de gevoerde aanpak hebben we diverse resultaten behaald. Deze resultaten staan hieronder kort benoemd. 

  

 

De evaluatie van het Ondernemersfonds heeft plaatsgevonden en er heeft besluitvorming plaatsgevonden in de raad. Dit heeft ervoor gezorgd dat de komende jaren er financiering is voor ondernemersinitiatieven in Wijk bij Duurstede (periode 2022 – 2026); Er is een nieuwe marktverordening vastgesteld (2021); We hebben activiteiten uitgevoerd in het kader van de uitvoeringsagenda Stadspromotie, zoals de herinrichting van de Markt; Het project Keurmerk Veilig Ondernemen (KVO-B) op bedrijventerrein BroekwegLangshaven is opgestart samen met ondernemers, stichting parkbeheer (SPBW), handhaving, politie en brandweer; De dienstverlening aan ondernemers is verbeterd en gestroomlijnd; De gemeente heeft de inkoop van producten bij lokale ondernemers gestimuleerd.

De meeste acties die vooraf waren geformuleerd zijn uitgevoerd. Echter, er kwamen ook zaken (zowel positief als negatief) op ons pad, die we vooraf niet hadden voorzien. Denk daarbij aan;  



Coronacrisis: De coronacrisis heeft invloed gehad op de dienstverlenende (contact)beroepen en horecaondernemers in onze gemeente. Vitaliteit Binnenstad: Met een door de provincie Utrecht toegekende subsidie zijn we gestart met het project Vitaliteit Binnenstad Wijk bij Duurstede. De resultaten zijn inmiddels beschikbaar op de projectwebsite. De uitbreiding van het bedrijventerrein Broekweg-Langshaven is geborgd in onze Omgevingsvisie. De uitbreiding wordt vertraagd door het niet verkrijgen van de gewenste planologische goedkeuring bij de provincie. Inmiddels lijkt dat zich positiever te ontwikkelen. De verwachting is dat de uitbreiding wordt opgenomen in het Provinciaal Programma Wonen en Werken (PPWW) 2023.

1.2 Vooruitblik: De Economische Agenda vanaf nu In de Raadsagenda 2022-2026 heeft de gemeenteraad aandachtspunten benoemd die leidend zijn bij de uitvoering van ons economisch beleid. Aandachtspunten voor de nieuwe economische agenda zijn (in willekeurige volgorde): 

 

We stellen ons op als ‘partner’ van ondernemers en bedrijven en denken vanuit die rol mee en faciliteren waar mogelijk. Vanuit dat gedeelde perspectief verminderen we zoveel mogelijk de regeldruk voor ondernemers. Dat vraagt om gedeelde verantwoordelijkheid, van zowel gemeente als ondernemer; Als partner denken we in opties en kansen en het belang van de ondernemer en verhogen we zoveel mogelijk de aantrekkelijkheid van ons vestigingsklimaat; We positioneren ons als regiegemeente in beleid en uitvoering en vergroten zodoende het draagvlak voor participatie- en duurzaamheidsdoelstellingen bij bedrijven;

4



 

 

Verbinden is essentieel om partijen bij elkaar te brengen, bestaande en beginnende ondernemers kansen te bieden en creatief ondernemerschap te stimuleren. Het is de manier om de motor van onze economie aan te jagen; Bij de provincie blijven we lobbyen voor uitbreiding van bedrijventerrein(en); Onze roemruchte historie zetten we op alle mogelijke terreinen in (uitstraling historische binnenstad van de drie kernen) om het toerisme te versterken. Ook in het buitengebied (de kastelen in de Langbroekerwetering, het buitengebied Lekdijk-Kromme Rijn) liggen nog kansen (kleinschalige verblijfsrecreatie) om de toeristische aantrekkelijkheid te verhogen; We ondersteunen actief duurzame initiatieven van lokale ondernemers; We besteden waar mogelijk lokaal aan.

1.3 Totstandkoming Bij het opstellen van deze Economische Agenda hebben wij de vorige Economische Agenda (2019 2022) als basis genomen. Deze is aangescherpt met de economische actualiteit en de nieuwe ambities. Ook de signalen die wij van ondernemers hebben ontvangen hebben wij meegenomen. Denk daarbij aan:  Het “11 punten” plan, voortkomend uit ideeën van ondernemers uitgesproken tijdens het politiek Café georganiseerd door de OKW dat op 18 november 2022 aan gemeente is overhandigd (los bijgevoegd);  De uitkomsten van het Vitaliteit binnenstad Wijk bij Duurstede (beschikbaar op projectwebsite). Daarmee hebben we een flink deel van (de behoeften bij) ondernemers in beeld. We zijn ons bewust van enkele blinde vlekken die nog in onze aanpak kunnen zitten. Vooralsnog gaan we er vanuit dat door ons gevoerde “generieke” beleid er geen ondernemers zijn die “buiten boot vallen. Vooral onze kleinere ondernemers (ZZP-ers) en ondernemers in het buitengebied hebben we niet volledig in beeld. Het kan zijn dat daarop extra inzet nodig is. Via gesprekken willen we het netwerk uitbreiden. We bekijken of ondernemen in het buitengebied terug kan komen in het traject Omgevingsvisie.

1.4 Opbouw agenda en leeswijzer We staan in deze agenda eerst stil bij economische ontwikkelingen van Wijk bij Duurstede (hoofdstuk 2). Vervolgens zijn de belangrijkste opgaves uitgewerkt in speerpunten (hoofdstuk 3).

5

2. Inzicht: Wat zijn de belangrijkste (nieuwe) constateringen over de Wijkse economie? 2.1 Analyse van onze economische structuur We hebben een analyse gemaakt van onze economische structuur. Deze analyse is als bijlage 1 opgenomen. De sterke en zwakke punten van het ondernemersklimaat waren al in 2019 in kaart gebracht op basis van literatuuronderzoek en ervaringen van ondernemers. We hebben niet gekozen om de analyse van vier jaar geleden (helemaal) over te doen, omdat in de positie van Wijk bij Duurstede (onze geografische ligging en opbouw van MKB) geen (grote) verschuivingen zijn opgetreden. Wel hebben we de cijfers en de uitgangspunten van Wijk bij Duurstede in samenspraak met bedrijfsleven geactualiseerd. Hieronder staat waarmee ondernemers in Wijk bij Duurstede te maken hebben: Werkgelegenheid & beroepsbevolking  De beroepsbevolking van Wijk bij Duurstede is sterk gericht op de arbeidsmarkt van de regio Utrecht.  De uitgaande pendel van beroepsbevolking verschilt met het werkgelegenheidsaanbod in gemeente Wijk bij Duurstede.  Het werkloosheidspercentage ligt structureel onder het provinciaal en landelijk cijfer.  Bedrijven hebben in toenemende mate te maken met personeelskrapte en het vinden van passend personeel. Bedrijvigheid & bedrijfsleven  De in Wijk bij Duurstede gevestigde bedrijvigheid is divers van karakter.

We hebben een handvol grote MKB-bedrijven met meer dan 100 werknemers.  Een groot deel van de ondernemingen in Wijk bij Duurstede is van inwoners. Voor hen is dat een belangrijke vestigingsvoorwaarde.  De bedrijvigheid in Wijk bij Duurstede is (ook tijdens en na de coronacrisis) op peil gebleven. Detailhandel, horeca en vrijetijd  De resultaten van het Koopstromen Onderzoek 2021 laten zien dat ons centrum goed functioneert en de leegstand beperkt is. De recreatieve bestedingen in onze gemeente zijn beperkt en de winkelcentra zijn vooral van belang voor de eigen inwoners.  Met behulp van een provinciale subsidie is het traject Vitaliteit Binnenstad Wijk bij Duurstede gestart in 2022. Het doel daarvan is de samenwerking tussen ondernemers te versterken evenals de aantrekkelijkheid van de binnenstad en andere winkelgebieden.  De uitkomsten van het traject hebben inmiddels geleid tot de oprichting van een Stuurgroep Vitale Economie en de aanstelling van een Stadsregisseur. Werklocaties  De vraag bij het lokale bedrijfsleven naar ruimte om te ondernemen neemt toe. De vraag is afkomstig van lokale bedrijven met behoefte aan ruimte voor extra opslag, showrooms en productieruimtes.  De beperkte ruimte leidt bij diverse bedrijven tot urgente knelpunten om de productiecapaciteit te vergroten.  Het beschikbare aanbod van gemeentekavels is nog maar zeer beperkt.

De gemeente kan dus niet of nauwelijks faciliteren. De urgentie om tot de uitbreiding van het bedrijventerrein Broekweg-Langshaven te komen is alleen maar toegenomen. 6

Recreatie en Toerisme  De economische bijdrage van recreatie en toerisme in de vorm van directe werkgelegenheid is nog beperkt. Dit hangt deels samen met het seizoensgebonden karakter en bescheiden bestedingen van de belangrijkste bezoekersgroep van wandelaars en fietsers. Het is vooral de horeca die profiteert van toerisme en recreatie.  De gemeente merkt dat (na de corona) de initiatieven voor het toevoegen van verblijfsrecreatie (camping, B&B’s) toeneemt. Ook de bezetting bij de horeca neemt toe. Landbouw  De agrarische sector is relatief sterk aanwezig en draagt met haar fruitteelt en melkveehouderij bij aan de beleving van bezoekers en bewoners.  De agrarische sector heeft onlangs te maken gekregen met nieuwe ontwikkelingen in de stikstofaanpak. De precieze impact van de stikstofregels op onze gemeente is nog niet bekend, maar zal zeker van invloed zijn op de mogelijkheden om de huidige bedrijfsvoering voort te (kunnen) zetten.

2.2 De economische positionering van Wijk bij Duurstede In de regionale positionering van Wijk profileren wij ons als volgt : “Wijk bij Duurstede….. 

heeft ruimte en een gevarieerd aanbod aan werklocaties: Onze gemeente heeft ruimte! Ondernemers kunnen terecht in de binnenstad van Wijk bij Duurstede, op de bedrijventerreinen (ook aan het water), in de kernen Cothen en Langbroek en in het buitengebied. Vestiging van bedrijven in de zwaardere milieucategorieën (t/m 4) is mogelijk op ons bedrijventerrein Broekweg-Langshaven.



heeft een cultuurhistorische binnenstad, die bij uitstek de bruisende en vitale plek is voor winkels, horeca, evenementen, kleine kantoorgebruikers en ZZP’ers. Ons fraaie buitengebied biedt ontwikkelingsmogelijkheden voor agrarische bedrijvigheid (o.a. fruitteelt en melkveehouderij) en recreatief ondernemerschap. Kortom, de mogelijkheden zijn legio en voor elk wat wils.



heeft een sterk en maatschappelijk betrokken MKB: Wijk bij Duurstede heeft een sterk MKB met bedrijven in de maakindustrie, mid-tech-, agri-, food en creatieve industrie. Bedrijven kennen een stabiele productiviteit en weten het aantal arbeidsplaatsen op peil te houden. Bovendien zijn onze ondernemers goed georganiseerd in diverse ondernemersverenigingen. Onze ondernemers zijn sterk maatschappelijk betrokken, bijvoorbeeld als het gaat om de inzet van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.



ligt aan een knooppunt van vaarwegen: Wijk bij Duurstede heeft een optimale aansluiting op de vaarroutes tussen Rotterdam/Amsterdam en Duitsland/Noord-Frankrijk. Het bedrijventerrein Broekweg-Langshaven heeft een openbare kade aan het AmsterdamRijnkanaal bij het kruispunt met de Lek. Hierdoor hebben bedrijven allerlei kansen om (schoon en duurzaam) transport over het water te realiseren. Vervoer over water is “groen” (mits de gebruikte schepen voorzien zijn van moderne motoren) Het is het meest duurzaam, omdat er per ton vracht minder energie nodig is dan welke andere vorm van transport ook.

7



is bereikbaar voor auto, OV en (elektrische) fiets: Personeel is niet veel reistijd kwijt. Met de auto is onze gemeente in de ochtendspits filevrij bereikbaar en er zijn goede busverbindingen. Van en naar Utrecht-stad is er een snelle en hoogfrequente busverbinding (4x per uur). Ook met de fiets is Wijk bij Duurstede prima bereikbaar. De bereikbaarheid met de (elektrische) fiets gaan we nog verder vergroten door de verbetering en aanleg van (snelfiets)-paden naar de omliggende gemeenten.



wil duurzaam groeien in het heden met oog voor het verleden: De ontwikkeling van bedrijvigheid en een prettige leefomgeving gaan in Wijk al jaren hand in hand. Toerisme en industrie zitten elkaar niet in de weg, omdat de industriehaven en toeristenhavens gescheiden zijn. Wijk bij Duurstede blijft een aantrekkelijke middeleeuwse skyline aan het water houden.



heeft een representatieve historische binnenstad en aantrekkelijk landschap: Onze gemeente biedt een hoogwaardig woonklimaat voor personeel en hun gezinnen. Water, groen, cultuurhistorie en een rijk verenigingsleven zijn in onze gemeente voor iedereen binnen handbereik.

Kaart: Kwaliteiten van Wijk bij Duurstede

8

3. Visie, ambitie en focus - Welke economische ontwikkeling hebben wij voor ogen in periode 2023 2026? 3.1 Ambitie De ambitie blijft het behouden en verder ontwikkelen van een sterke economie die zorgt voor welvaart en werkgelegenheid en daarmee leefbaarheid, levendigheid en vitaliteit.

3.2 Uitwerkingsrichting in zes speerpunten In deze Economische Agenda hebben we 6 speerpunten opgenomen. De speerpunten zijn afgeleid van de focuspunten uit de Economische Agenda 2019 - 2022, maar qua benaming aangepast om aan te sluiten bij de actualiteit en nieuwe ambities. Op het onderdeel “recreatie en toerisme” is de Economische Agenda verbreed in 2 speerpunten (aantrekkelijke binnenstad en centra & recreatie en toerisme). In de onderstaande tabel staan de wijzigingen ter beeldvorming weergegeven. Tabel: de verschillen en overeenkomsten tussen Economische Agenda’s 2023 – 2026 (wordt speerpunt) 2019-2022 (was focuspunt) Speerpunt 1: Regionale samenwerking A. Positioneren van Wijk bij Duurstede Speerpunt 2: Vitale werklocaties en passende C. Werklocaties die passen binnen Wijk bij (bedrijfs)ruimte om te ondernemen Duurstede Speerpunt 3: Aantrekkelijke binnenstad en E. Recreatie en toerisme als verbindende factor (winkel)centra & Speerpunt 4: Recreatie en Toerisme Speerpunt 5: Faciliteren van (duurzaam en B. Condities creëren om ondernemen mogelijk te startend) ondernemerschap maken Speerpunt 6: Ondernemerscontact en D. De Wijkse economie als netwerk communicatie

9

Speerpunt 1 Regionale samenwerking Wijk bij Duurstede maakt deel uit van de Metropool Regio Utrecht. Binnen de U10 werken we gezamenlijk aan het Integraal Ruimtelijk Programma. De thema’s komen aan de verschillende bestuurstafels aan bod. De thema’s werklocaties (uitbreiding bedrijventerrein), mobiliteit (OV en ontsluiting via provinciale weg) en wonen zijn van groot belang voor de Wijkse economie. We merken dat onze gemeente en bedrijven wat los lijken te staan van de discussie ontwikkelingen die zich in het stedelijk gebied afspelen. In de regio willen we onze behoefte aan het behoud van “vitaliteit” daarom sterk naar voren brengen. Een bushalte in Wijk bij Duurstede is wat ons betreft even belangrijk als een tramverbinding in de grote stad. Onze vitaliteit willen we behouden door het creëren van extra ruimte voor bedrijven en het verbeteren van mobiliteit verbindingen (auto, vracht, OV en fiets). Onze ondernemers zijn (zover wij weten) maar beperkt actief in de netwerken van organisaties als de Economic Board Utrecht (EBU) en de ROM Utrecht. Toch zien wij de activiteiten die de EBU-ROM uitvoert als grote meerwaarde voor de regio als geheel. Deze bestuursperiode zetten we in op het vinden van aanhaking van ons bedrijfsleven op de dienstverlening van de EBU en ROM.

We willen dat Wijk bij Duurstede onderdeel is van het “innovatie-ecosysteem” in de Utrechtse Regio en er voldoende investerings- en doorgroeimogelijkheden zijn voor ondernemers. De uitwerkingsrichtingen die we oppakken staan samengevat in de onderstaande tabel weergegeven. Speerpunt 1: Regionale Samenwerking Doelen en uitwerkingsrichtingen 2023 - 2026  Deelname aan U10-Bestuurstafel Economische Positionering  Onze ambities die nodig zijn voor het versterken van ondernemerschap willen we borgen in de regionale ambities (uitbreiding van onze werklocaties en mobiliteit).  De diensten van EBU en ROM willen we onder de aandacht brengen bij de ondernemers in de gemeente Wijk bij Duurstede. We bezien of en onder welke voorwaarden (financiële) deelname aan EBU -ROM wenselijk is.  De uitbreiding van het bedrijventerrein Broekweg-Langshaven willen we planologisch borgen het Provinciaal Programma Wonen en Werken (PPWW) van de provincie Utrecht.

10

Speerpunt 2: Vitale werklocaties, voldoende (bedrijfs)ruimte en basis op orde Het doel is dat voor de verschillende ondernemers in onze gemeente – variërend van ZZP-ers tot grote MKB – passende (werk)locaties beschikbaar zijn. Voor ondernemers is het nodig dat ze ruimte hebben die aansluit op hun wensen qua bereikbaarheid en werkomgeving. Vanzelfsprekend dienen we ervoor te zorgen dat bedrijfsfuncties geen hinder en overlast veroorzaken naar omliggende bedrijven en omwonenden. Om ondernemerschap mogelijk te maken hebben we aandacht voor: 1. Bedrijventerrein Broekweg-Langshaven: Ons bedrijventerrein Broekweg-Langshaven willen we toekomstbestendig houden. Daarbij zetten we in op:  Voldoende ruimte en doorgroeiperspectief: Onze ondernemers vinden in Wijk bij Duurstede een goede voedingsbodem. We zien dat bedrijven die hier beginnen sterk verbonden zijn met de gemeente en haar inwoners. De succesvolle doorgroei van bedrijven heeft ook een keerzijde. Niet altijd zijn er mogelijkheden om te investeren in Wijk bij Duurstede.  Veilig Ondernemen in een prettige omgeving: Het bedrijventerrein Broekweg Langshaven wordt door ondernemers gewaardeerd als prettige en veilige plek om te ondernemen. Om dit in stand te houden zetten we het Keurmerk Veilig Ondernemen door. De Stichting Parkbeheer en het Ondernemersfonds investeren in camerabeveiliging.

 Toekomstbestendig ondernemen: Duurzaam (energiezuinig) en circulair ondernemen Vanuit het programma Duurzaamheid werken ondernemers en gemeente samen aan de energietransitie (verminderen van energiegebruik, duurzame opwek etc.) en circulair ondernemen (verminderen van gebruik grondstoffen en slimmer (her)gebruiken van grondstoffen.  Verbeteren van bereikbaarheid via weg: Voor bedrijven en personeel is het van belang dat het bedrijventerrein goed te bereiken is en blijft. Voor de bereikbaarheid over weg is Wijk bij Duurstede (volledig) afhankelijk van de ontsluiting via de provinciale weg. Het is dus ook van belang dat bij investeringen en veranderingen van de weg (bijvoorbeeld door provincie of bij de ontwikkeling van de Geer III) de ondernemersbelangen worden meegewogen.  Verbeteren van bereikbaarheid via OV: Veel van het personeel komt uit de directe omgeving en de fietsbereikbaarheid is goed. Het bedrijventerrein heeft echter geen OV-ontsluiting. Dat betekent dat het terrein voor personeel – denk ook aan stagiaires van (technische opleidingen elders), scholieren van buiten Wijk bij Duurstede - onaantrekkelijk is. Een verbetering van de “last mile” (vanaf bushalte de Horden) is nodig. 2.

Ruimte voor ondernemen geven we plek in de Omgevingsvisie: In het traject van de Omgevingsvisie Stedelijk Gebied hebben we de (ruimtelijk-economische) ontwikkelrichting voor de kernen Cothen, Langbroek en Wijk bij Duurstede opgenomen. In het nieuwe traject voor de Omgevingsvisie (waarbij ook het landelijk gebied aandacht heeft) worden ondernemers(belangen) betrokken. 3. Standplaatsenbeleid: Onder ruimte om te ondernemen hoort ook de actualisatie van het standplaatsenbeleid. Het huidige standplaatsenbeleid is de onderlegger voor het verstrekken van vergunningen aan ondernemers met mobiele verkoopkarren. Momenteel kunnen die gebruik maken van standplaatsen op verschillende plekken in onze gemeente (Het Dorpsplein in Cothen, Langbroek (Marijkelaan), De Heul en De Horden). Op die plekken kunnen verkopers hun producten aanbieden (van kip, kaas en zuivel, vis, AGF (aardappelen, groente en fruit), brood en banket en bloemen).

11

De uitwerkingsrichting die we gaan ondernemen om geschikte werklocaties en passende (bedrijfsruimte) te realiseren staan in de onderstaande tabel weergegeven. Speerpunt 2: Vitale werklocaties en passende (bedrijfs)ruimte om te ondernemen Doelen en uitwerkingsrichtingen 2023 – 2026  Uitbreiding van het bedrijventerrein Broekweg-Langshaven (onderzoek en opstellen voorontwerp bestemmingsplan). Inclusief noodzakelijke lobby in regio en provincie.  Een veilig Bedrijventerrein Keurmerk Veilig Ondernemen i.s.m. Stichting Parkbeheer.  Een duurzaam en energiezuinig bedrijventerrein (Energiezuinig en Circulair).  Zorgvuldige gronduitgifte (Conform Didam-arrest: transparant en openbaar)

Afbeelding: Veilig en Duurzaam bedrijventerrein (beveiliging en avondschouw)

12

Speerpunt 3: Vitale en aantrekkelijke binnenstad en (winkel)centra In de binnenstad komt een mix van functies en gebruikers samen en vereist een multidisciplinaire aanpak waarbij rekening wordt met de diverse belangen. Van zowel inwoners, ondernemers en onze toeristische bezoekers. In 2021 zijn we gestart met het project Vitaliteit Binnenstad met als doel de vitaliteit en de aantrekkingskracht van het centrum van Wijk bij Duurstede sterker maken. Het doel was om ervoor te zorgen, dat het centrum voor alle gebruikers maximaal aantrekkelijk is. Het project liep van maart tot december 2022 en zijn kansen in beeld gebracht om onze roemruchte historie in te zetten om het toerisme te versterken. Figuur: Samenvatting van het rapport Vitaliteit (Binnenstad) wijk bij Duurstede

Bron: Zie volledige rapport, uitkomsten themasessies op projectwebsite Vitaliteit Wijk bij Duurstede

13

In 2023 gaan we conform het eindadvies van het project Versterking Vitale (binnenstad) Wijk bij Duurstede (pagina 13) aan de slag met de samenwerking die langs schillen is georganiseerd. De kern is een stuurgroep die circa 6x per jaar bij elkaar komt. Daaromheen organiseren we passende overlegvormen. In het onderstaande model staat dat gevisualiseerd. Figuur: Visualisatie van samenwerking Vitale Economie

De uitwerkingsrichtingen die we oppakken staan samengevat in de onderstaande tabel weergegeven. Speerpunt 3: Vitale binnenstad en winkelcentra Doelen en uitwerkingsrichtingen 2023 – 2026  We geven vorm en inhoud aan de uitwerking van de ambities Vitaliteit Binnenstad  De binnenstad heeft een centrale plek in ons toeristisch aanbod (horeca, museum, winkels, VVV, theater etc.)  De vitaliteit in de overige centra (conform ambities Omgevingsvisie) behouden.  Uitvoering van project herontwikkeling Winkelcentrum De Heul

14

Speerpunt 4: Recreatie en Toerisme De gemeente Wijk bij Duurstede is een prettige plek om te bezoeken en te verblijven. Onze gemeente wordt gekenmerkt door drie karakteristieke kernen met een rijke geschiedenis in een agrarische omgeving. We liggen in de Kromme Rijn streek, ‘het buiten van Utrecht’. In de centra van de kernen komt de geschiedenis tot leven in de bebouwing. De uiterwaarden van de Lek, de historische kastelen en landgoederen, een buitengebied met boomgaarden en de Kromme Rijn maken het een aangenaam gebied om te bezoeken is via weg of water. Sinds 2021 liggen er officieel twee Unesco culturele wereld erfgoederen in de gemeente; de Nieuwe Hollandse Waterlinie en de Neder Germaanse Limes. Deze benoemingen geven nog meer glans aan de rijke geschiedenis en het verhaal van Wijk bij Duurstede. De rijke geschiedenis is iets waar we trots op zijn en is een verhaal dat we graag willen vertellen. Daarbij komt, met de benoeming van Unesco Wereld Erfgoed ook de verplichting om het uit te dragen. De slogan ‘Kleine stad, Grote geschiedenis’ is hierbij een belangrijk uitgangspunt. Steeds meer toeristen en andere bezoekers zullen naar Wijk bij Duurstede komen. Dit vraagt om een nog betere balans tussen gebruikers, voorzieningen en buitenruimte. Inzet op recreatie & toerisme is dan ook belangrijk voor onze inwoners, ondernemers en bezoekers.

Het draagt bij aan goede voorzieningen en een prettig verblijfs- en vestigingsklimaat. Steeds integraler en duurzamer toerisme beleid dat past bij de schaal en het karakter van onze gemeente nu en het komende decennium is hierbij wenselijk. Op deze manier maken we van onze gemeente een leefbare, geliefde en waardevolle bestemming voor iedereen die hier woont, werkt of op bezoek komt. Hierbij horen aansprekende en passende evenementen en faciliteiten. Daarnaast zullen ons cultureel en natuurlijk erfgoed omarmen, behouden, uitdragen en zo mogelijk openstellen. In het buitengebied liggen nog kansen voor kleinschalige verblijfsrecreatie. Door in te zetten op deze aspecten verhogen we de toeristische aantrekkelijkheid, en dragen we uit dat we een gemeente zijn waar het prettig verblijven is. Afbeelding: Kersenfestival Cothen & Activiteiten in Haven (Lekkodagen)

15

Doelen recreatie en toerisme Deze nieuwe bestuursperiode zetten we in op de sporen ‘Fysiek, Organisatie/Samenwerking en Promotie’. 





Fysiek; Gedurende het gehele jaar een goede infrastructuur, gastvrije voorzieningen en heldere informatievoorziening voor routes, bezienswaardigheden en verblijflocaties. Onze bezoekers waarderen het aanbod van onze vaar-, fiets- en wandelroutes. We willen een gastvrije gemeente zijn. Maar ook een goede balans tussen alle gebruikers van de buitenruimte. Organisatie/ Samenwerking; Ondernemers weten elkaar te vinden en maken verbindingen met elkaar waardoor ze elkaar, en ons voorzieningenniveau, versterken. Door het aanstellen van een Stadsregisseur, als voortvloeisel uit het project Vitale Binnenstad, faciliteren we de onderlinge cohesie sterker en proberen de economische potentie verder te verzilveren. Promotie; zorgen dat Wijk bij Duurstede aan kwalitatief goede en effectieve stadspromotie doet die de gewenste bezoekers (aantallen) naar de gemeente trekt met de rijke geschiedenis als USP.Uitdragen van de vijf verhalen van de Kromme Rijn streek en onze roemruchte geschiedenis en interessante heden onder de aandacht brengen bij onze inwoners en (potentiële) bezoekers

Gezamenlijke ambities en werkzaamheden Wijk bij Duurstede wordt door steeds meer toeristen en andere bezoekers gevonden. Naast onze inwoners en ondernemers maken daardoor ook steeds meer bezoekers gebruik van onze gemeente. Dit vraagt om een nog betere balans tussen gebruikers, voorzieningen en buitenruimte. Wijk bij Duurstede wordt gekenmerkt door kernen met een rijke geschiedenis in een agrarische omgeving. In de centra van de kernen komt de geschiedenis tot leven in de bebouwing. Daarnaast vertellen ook de landerijen, het parelsnoer van kastelen en de omgeving van de Lekdijk veel over de geschiedenis van onze gemeente. Het is van belang dat we erkennen dat we hiermee unieke kwaliteiten in handen hebben en deze op een wel gebalanceerde manier benutten.

16

De bestuursperiode staat op de agenda: • Samenwerking bij promotie: De goede samenwerking die we hiervoor hebben met de VVV wordt verder uitgebouwd. We zijn op dit moment, met de andere Kromme Rijn Streek gemeenten, aan het werk met een toekomstvisie voor de VVV. Daarnaast zijn we, binnen het project ‘sterke Lekdijk’ aan het kijken hoe we recreatie in de buitenruimte beter kunnen faciliteren en de geschiedenis, het verhaal, van de Lekdijk en de Kromme Rijn kunnen visualiseren. Dat we sinds de zomer van 2021 twee Unesco wereld erfgoederen in onze gemeente hebben draagt daar op zeer positieve manier aan bij. Recreëren in de buitenruimte doen we ook op de Gravenbol. We onderhouden een goed contact met de concessie houder, die er in ieder geval tot in 2026 zit, en werken samen aan een opwaardering van dit recreatieve natuurgebied. • Museum Dorestad: Een heropening van het nieuwe museum Dorestad zal een grote meerwaarde betekenen voor het totale toeristische aanbod in onze gemeente. Verder zou de verbouwing van het museum, in het centrum van de mooie historische kern, ons nog beter in staat stellen om ‘Het verhaal van Wijk bij Duurstede’ te vertellen aan onze inwoners en bezoekers van buitenaf. Het nieuwe museum geeft grote marketingwaarde. De periode rondom de opening zal dan ook gepaard gaan met veel promotie en communicatie.

De lokale economie mag een toename van het aantal toeristen verwachten en ondernemers zullen hiervan meeprofiteren. • Evenementenbeleid: Jaarlijks wordt, aan het eind van het jaar, de evenementenkalender door het college vastgesteld. Daarmee wordt het voornemen uitgesproken om de aangemelde evenementen voor het komende jaar te gaan vergunnen. Om een beeld te geven van het aantal evenementen; het zijn er voor 2022 bijna 100. Evenementen zijn nu extra belangrijk voor onze ondernemers die de inkomsten goed kunnen gebruiken na een moeilijke tijd. Horeca en winkeliers profiteren van extra aanloop van bezoekers. De insteek als gemeente is om zoveel mogelijk mee te denken met organisatoren en zoveel mogelijk mee te werken waar dat kan. Wijk bij Duurstede streeft naar evenementen die passen bij datgene wat we als gemeente uit willen dragen en de daarbij behorende soort bezoekers die we willen trekken. Daarnaast kiezen we bij voorkeur ook voor evenementen die voor onze inwoners van toegevoegde waarde zijn. De uitwerkingsrichtingen die we oppakken staan samengevat in de onderstaande tabel weergegeven.

Speerpunt 4: Recreatie en Toerisme Doelen en uitwerkingsrichtingen 2023 – 2026 (stimuleren van)  Bekendheid en Promotie Stimuleren (VVV, Routebureau Utrecht)  Mogelijkheden verblijfsrecreatie stimuleren (beleidsontwikkeling)  Bezoekerservaringen (VVV, Museum en Evenementen)  Toeristische en recreatieve infrastructuur (Routes en paden, Gravenbol, Haven etc.)  Evenementenbeleid

17

Speerpunt 5: Faciliteren van (duurzaam en startend) ondernemerschap De gemeente wijk bij Duurstede wil zich opstellen als ‘partner’ van ondernemers en bedrijven en denken vanuit die rol mee en faciliteren waar mogelijk. Vanuit dat gedeelde perspectief verminderen we zoveel mogelijk de regeldruk voor ondernemers. Dat vraagt om gedeelde verantwoordelijkheid, van zowel gemeente als ondernemer. De dienstverlening van de gemeente is dus dienend aan de ondernemen. We zitten niet op de stoel van de ondernemer, maar willen wel het ondernemerschap mogelijk maken. De gemeente kan (gezien haar rol) niet op alle punten ondernemers bijstaan in hun ondernemerschap. Zover wij weten levert dat geen problemen op en weten de ondernemers via andere loketten (bij KVK of de brancheorganisaties waar ze lid van zijn of inhuur van advies) de juiste informatie te vinden om (individuele) ondernemersvragen te beantwoorden. Afbeelding: Dag van de Ondernemer bij PPC (18 november 2022)

Bron: zie kort filmverslag van de Dag van de Ondernemer op youtube

18

Voor collectieve initiatieven kunnen zowel ondernemers als instellingen en agrariërs terecht bij het Ondernemersfonds. Zo kunnen zij ondernemers investeren in de gezamenlijk veiligheid en aantrekkelijkheid van hun hun omgeving. In komende vijf jaar (2022 – 2026) wordt het fonds gesubsidieerd door de gemeente. De inkomsten van het fonds zijn afkomstig uit een OZB-heffing bij eigenaren en gebruikers van niet-woningen. De jaarlijkse subsidie die het fonds daaruit ontvangt zijn circa 185.000 euro. Figuur: Informatie over Stichting Ondernemersfonds Wijk bij Duurstede

Bron: https://www.ondernemersfondswijkbijduurstede.nl/

De uitwerkingsrichtingen die we oppakken staan samengevat in de onderstaande tabel weergegeven. Speerpunt 5: Stimuleren en faciliteren van (duurzaam en startend) ondernemerschap Doelen en uitwerkingsrichtingen 2023 – 2026  Accountmanagement: Inventariseren van behoeften bij Ondernemers aan ondersteuning en dienstverlening (i.s.m. OKW); Wat gaat goed? Wat kan beter? Indien nodig dienstverlening informatievoorziening aanpassen en waar nodig actief of gericht ondernemers faciliteren bij ondernemerschap  Ondernemersbijeenkomsten (bijvoorbeeld tijdens dag van de ondernemer of met gerichte voorlichting).  Periodiek overleg met ondernemers en ondernemersvertegenwoordigers. Ondernemerschap agenderen in de overleggen met ondernemers (OKW en individueel), zodat de gemeente goed op de hoogte is van ondernemersvragen.  Ondernemersfonds Uitvoering van OZB-heffing door gemeente t.b.v. Stichting Ondernemersfonds Wijk bij Duurstede (periode 2022-2026).

19

Speerpunt 6: Ondernemerscontact en - communicatie Samenwerking met de partners (versterken van de onderlinge samenwerking) en samenhang tussen verschillende deelgebieden (binnenstad, kernen, industrieterreinen) is van essentieel belang. Om de samenwerking tussen bedrijfsleven, instellingen en de gemeente te stimuleren hebben wij regelmatig contact met ondernemers. Denk daarbij aan bedrijfsbezoeken en de deelname aan bijeenkomsten van de plaatselijke ondernemersvereniging OKW. Speerpunt 6: Ondernemerscontact en – communicatie Doelen en uitwerkingsrichtingen 2023 – 2026  Bedrijfsbezoeken door wethouder Economie en college van B&W  Communicatie & nieuwsbrieven  Monitor Economie (gemeente))

20

BIJLAGE 1: ECONOMIE WIJK BIJ DUURSTEDE In deze bijlage staat de Economische situatie van de gemeente Wijk bij Duurstede omschreven. Voor deze omschrijving vormde de analyse voor de Economische Agenda 2019 – 2022 de basis. Waar nodig en mogelijk is de omschrijving aangevuld of herschreven met recentere informatie. Het doel van deze bijlage is een beeld te geven van de bedrijfsactiviteiten en onze beroepsbevolking SWOT analyse Sterkte                  

Zwakte Diverse economie en bedrijvigheid Locatie voor bedrijven in categorie 1 tot en met 4 Hoge kwaliteit woonmilieu, ook voor gezinnen Aantrekkelijk historisch karakter binnenstad als representatief beeldmerk Aantrekkelijk en divers landschap Mogelijkheden voor recreatie. Hoge kwaliteit sport, vrije tijd, horeca, culinair Sterk MKB (maakindustrie, mid-tech, agri en, food, creatieve industrie) Lage werkloosheid Stabiele productiviteit en aantal banen Maatschappelijke betrokkenheid ondernemers Draagvlak bedrijfsleven voor inzet participatie Veiligheid op bedrijventerreinen/collectieve beveiliging Beschikbaarheid Industriehaven Snelle busverbindingen van en naar Utrecht Grondgebied ’s-ochtends filevrij bereikbaar Aanwezigheid ondernemersverenigingen/ organisatiegraad ‘Wijkse ondernemersmentaliteit’

Kans

         



Afstand tot de rijkswegen A12 Bereikbaarheid grondgebied in avondspits op provinciale weg Ontbreken spoorverbinding Omvang werkgelegenheid t.o.v. beroepsbevolking beperkt Sterk afhankelijk van regionale arbeidsmarkt Beperkte segmentering werklocaties Versnipperd parkmanagement werklocaties Verkeerscirculatie en parkeren binnenstad Ontsluiting bedrijventerrein BroekwegLangshaven Beperkt werkaanbod, met name voor jongeren Krapte locaties voor maatschappelijk vastgoed/diensten

Bedreiging             



Economisch zeer krachtige regio Utrecht Regionale samenwerking (Q4) Verbeteren lobby richting provincie Herontwikkeling incourant bedrijfsvastgoed Krapte bedrijfshuisvestingsmarkt in regio Gerichter ontwikkelen/segmenteren werklocaties Aanwezige recreantenpotentieel in directe omgeving Watergebonden recreatie / rivierfront Versterken integrale gemeentelijke dienstverlening/producten Versterken binding en professionaliseringsslag ondernemersverenigingen Cothen (ligging) Verbeteren economisch imago in regio Ligging aan AmsterdamRijn-kanaal - vervoer over water Ontsluiten bedrijventerrein bij realisatie De Geer III

       



Weinig uitbreidingsruimte voor werklocaties ‘Onbekend maakt onbemind’ bij regio en provincie’ Verder dichtslibben wegennet regio Utrecht Draagvlak detailhandel binnenstad en buurtwinkelcentra Vertrek hoger opgeleide jongeren Vergrijzing / risico krimp Toename mismatch arbeidsmarkt Vinden van goed personeel voor bedrijfsleven met name in technische hoek Beperkte bestedingen recreatief gebruik

Bron: Economische Agenda Wijk bij Duurstede 2019 – 2022 (met enkele aanpassingen 2023) 21

Wijk bij Duurstede in de regio Gemeente Wijk bij Duurstede ligt aan de rand van de metropoolregio Utrecht. Onze regio behoort al lange tijd tot de belangrijkste economische kerngebieden van Nederland. De afgelopen jaren zijn grote stappen gezet in de samenwerking om Utrecht beter op de kaart te zetten. De Economic Board Utrecht positioneert onze “economisch een van de meest competitieve regio’s in Europa met een sterke groei, veel aanwezige kennis en talent en een gunstige ligging.” Opvallend is de focus van de regio op de gezondheidssector. In totaal werkt bijna een vijfde van alle beschikbare arbeid in de regio in de gezondheidssector (EBU, 2022). Wijk bij Duurstede biedt met haar aantrekkelijke woonmilieu en mogelijkheden voor recreatie een waardevolle aanvulling op het economisch kerngebied van de regio Utrecht. De gemeente Wijk bij Duurstede is al enige jaren lid van het regionaal samenwerkingsverband U10. De U10 en EBU werken samen onder de naam Metropool Regio Utrecht (zie website MRU) aan de uitwerking van het Integraal Ruimtelijk Perspectief (zie website IRP) aan verschillende thema’s (Nabijheid en Bereikbaarheid, Wonen, Vitale Kernen en Werken). Het thema Werken wordt ingezet op een krachtige economie en de grootste uitdagingen: 1. voldoende werkgelegenheid voor iedereen (circa 80.000 nieuwe arbeidsplaatsen zijn nodig tot 2040); 2.

behoud en versterking van het economische regioprofiel; 3. transitie naar een circulaire economie; 4. behoud en toekomstbestendig maken van werklocaties 5. 60 hectare regionale bedrijventerreinen De economische structuur van de gemeente Wijk bij Duurstede De economie van Wijk bij Duurstede wordt voor een belangrijk deel beïnvloed door haar ligging. Zij maakt enerzijds onderdeel uit van de regio Utrecht, met een sterke economische dynamiek die veel kansen biedt. Anderzijds ligt Wijk bij Duurstede aan de rand van de regio op grotere afstand van de belangrijkste doorgaande verkeerswegen. De eerste oprit naar de snelweg ligt op circa 16 kilometer afstand. In Wijk bij Duurstede is ook geen treinverbinding naar Utrecht aanwezig. Het nabijgelegen Culemborg (met NS-station) is (alleen) bereikbaar per veer en er zijn geen directe fietsverbindingen over de Lek. Deze situering heeft consequenties voor bijvoorbeeld de arbeidsmarkt, de bedrijvenstructuur, de bedrijventerreinen, onze detailhandel en voorzieningen. Voor werken het volgen van hoger onderwijs zijn onze inwoners (ook) aangewezen op de voorzieningen buiten onze gemeente. Beroepsbevolking en arbeidsplaatsen. De beroepsbevolking van Wijk bij Duurstede is groter dan het aantal arbeidsplaatsen. Dat betekent dat het per definitie niet voor al onze inwoners mogelijk is om binnen de eigen gemeente te werken.

Uit het laatste beschikbare pendelonderzoek (CBS, 2016) valt af te leiden dat “aandeel woonplaats is werkplaats” iets meer dan 23% betrof. Ofwel: bijna 76% van onze werkzame beroepsbevolking werkt buiten de gemeente Wijk bij Duurstede. De gemiddelde woon-werkafstand bedroeg 22,8 kilometer (CBS, 2016). Daarbij past de opmerking dat dit mogelijk in steeds mindere mate tot dagelijkse verkeersbewegingen leidt, omdat steeds meer mensen thuiswerken. Als we de beschikbare cijfers bij elkaar zetten geeft dat het volgende beeld:  Inwoners Wijk bij Duurstede: 23.921 (CBS, per 1-1-2022)  Potentiële Beroepsbevolking: 13.000 (CBS, leeftijd 15 – 75 jaar per 1-1-2019)  Werkzame Beroepsbevolking: 9.204 (CBS, per 1-1-2019, % netto arbeidsparticipatie = 70,8)  Aantal arbeidsplaatsen gemeente Wijk bij Duurstede: 7.265 (PAR, per 1-4-2021).

22

Op basis van pendelonderzoek (van de provincie Utrecht uit 2015) kunnen we afleiden dat circa 70% van de arbeidsplaatsen door inwoners van Wijk wordt ingevuld. Het grootste aantal arbeidsplaatsen (bijna 25%) bevindt zich in de groot- en detailhandel, gevolgd door “Advisering, onderzoek, specialistische zakelijke dienstverlening” alwaar bijna 16% van de arbeidsplaatsen zich bevinden (zie onderstaande tabel). Tabel: Arbeidsplaatsen naar sectie 2012-2021 sectie

sbiomschrijving

2012

2021

G M

Groot- en detailhandel; reparatie van auto’s Advisering, onderzoek, special. zakelijke dienstverlening Gezondheids- en welzijnszorg Onderwijs Bouwnijverheid Landbouw, bosbouw en visserij Logies-, maaltijd- en drankverstrekking Verhuur van roerende goederen, overige zakel. dienstverl. Informatie en communicatie Openbaar bestuur, overheidsdiensten, sociale verzekeringen Industrie Overige dienstverlening Vervoer en opslag Cultuur, sport en recreatie Verhuur van en handel in onroerend goed Financiële instellingen Winning/distributie van water; afval(water)beheer,sanering Productie, distributie, handel in elektriciteit en aardgas

1.663 1.073

Q P F A I N J O C S H R L K E D Totaal

1.801 1.151

Verschil ‘12-‘21 8,3% 7,3%

Verdeling 2021 24,8% 15,8%

746 445 452 343 234 205

877 558 528 386 344 266

17,6% 25,4% 16,8% 12,5% 47,0% 29,8%

12,1% 7,7% 7,3% 5,3% 4,7% 3,7%

221 302

254 238

14,9% -21,2%

3,5% 3,3%

315 169 198 153 55 66 28

215 190 186 161 62 35 12

-31,7% 12,4% -6,1% 5,2% 12,7% -47,0% -57,1%

3,0% 2,6% 2,6% 2,2% 0,9% 0,5% 0,2%

4

1

-75,0%

0,0%

6.672

7.265

8,9%

100,0%

Bron: provinciaal arbeidsplaatsenregister(PAR), 2021 Het merendeel van het aantal bedrijfsvestigingen (71%) en werkzame personen (78%) bevindt zich in de kern Wijk bij Duurstede. Dit hangt vanzelfsprekend samen met de verschillende omvang van de kernen. Op het bedrijventerrein Broekweg-Langshaven is circa 20% van de werkgelegenheid te vinden. Op dat terrein bevinden zich ook enkele grotere werkgevers. Grotere commerciële werkgevers in onze gemeente zijn o.a. Caring Fieldmarketing, Plinten en Profielen Centrale en voedselproducent New Forrest. Daarnaast zijn er grotere werkgevers bij de overheid, onderwijs en zorg (lees: gemeente Wijk bij Duurstede, het Revius Lyceum Wijk en het E&E Gasthuis). Tabel: Werplekken naar kern (april, 2021) Bedrijfsvestigingen Cothen Langbroek Wijk bij Duurstede - waarvan op BroekwegLangshaven (circa) Totaal

Werkzame Personen

386 350

15% 13%

895 688

13% 10%

1.841 140

71% 5%

5.501 1.460

78% 20%

2.593

7.084

Bron: Provinciaal Arbeidsplaatsen Register (PAR), bewerking gemeente

23

Zelfstandigen zonder personeel (ZZP) Door ontbreken grotere werkgevers is het aantal ZZP-ers relatief hoog. In onze gemeente is 24,6% van het aantal banen een ZZP-er. In Nederland ligt dat percentage op 11,4% (CBS, 2020) Werkloosheid & opleidingsniveau van beroepsbevolking. Het werkloosheidspercentage bedraagt 2,9% en ligt lager dan het provinciale gemiddelde 3,4% (CBS, 2020). Het opleidingsniveau van de beroepsbevolking is gestegen. In 2016 lag het aandeel van de beroepsbevolking (per 1.000 inwoners 15-74 jaar) waarvan het hoogstbehaalde onderwijsniveau laag onderwijs betreft op 166 per 1000 (provinciale gemiddelde 139). Inmiddels is de beroepsbevolking met een laag onderwijsniveau (per 1.000) gedaald naar 109 en ligt het onder het provinciale gemiddelde (110). Winkelcentra en binnenstad In onze gemeente is 20.300 vierkante meter detailhandel aanwezig (KSO, 2021) waarvan om en nabij de helft (10.800 vierkante meter) in de binnenstad. De binnenstad is de plek waar de meeste recreatieve verkooppunten zijn (mode en luxe). Ook de meeste horeca (26 van de 36) bevindt zich in de binnenstad. De andere centra hebben vooral de functie voor de dagelijkse (doelgerichte) boodschappen. In de gemeente is nauwelijks tot geen sprake van leegstand of leegstandsproblematiek bij winkels.

Tabel: verkooppunten in gemeente totaal en binnenstad Verkooppunten (vkp) en Gemeente vierkante meters (m2) Dagelijks vkp 34 Dagelijks m2 7.800 Recreatief vkp 34 Recreatief ,m2 5.000 Doelgericht vkp 25 Doelgericht m2 6.800 Horeca vkp 36 Cultuur & ontspanning vkp 14 Diensten vkp 42 Overig vkp 21 Leegstand vkp 9 Leegstand m2 detailhandel 700 Totaal vkp 215 Totaal m2 detailhandel 20.300 Bron: Koopstromenonderzoek Randstad KSO 2021 (bewerking gemeente)

Binnenstad 15 3.500 33 4.900 11 1.900 26 7 27 1 7 500 127 10.800

24

Recreatie en toerisme De sector recreatie en toerisme (vrijetijdseconomie) zorgt in de gemeente Wijk bij Duurstede voor 420 banen bij 170 vestigingen (LISA, 2021). Dat is circa 6% van de totale werkgelegenheid. Recreatie en toerisme banen zitten vooral in de horeca, maar ook bij sportscholen en jachthavens. Het aantal banen in recreatie en toerisme is in Wijk bij Duurstede relatief laag i.v.m. omliggende gemeenten. Het aantal dagtochten specifiek naar Wijk bij Duurstede en de motieven daarvoor zijn niet bekend, maar voor de Kromme Rijnstreek is onderzocht dat wandelen en fietsen de populairste activiteiten zijn en dat de gemiddelde bezoeker hier twee á drie uur verblijft. Deze beperkte verblijfsduur in combinatie met de activiteiten wandelen en fietsen die op zichzelf weinig bestedingen genereren maken dat de inkomsten vanuit recreatie en toerisme momenteel beperkt zijn (bron: economische agenda 2019). Overnachtingen In Wijk bij Duurstede zijn circa 193 overnachtingsplekken. Uitgaande van een bezetting van 2,5 personen per plek is de schatting dat in het hoogseizoen (zomer) er maximaal 500 personen per nacht kunnen overnachten. Tabel: Overnachtingsmogelijkheden in Wijk bij Duurstede, 2022 B&B Camping Haven Hotel Recreatiepark Overig (biologische boer) Totaal

Aantal adressen 13 2 2 2 1 1

Aantal plekken 14 52 65 28 29 5*

21

193

Omschrijving Kamers bij B&B’s Campingplekken Overnachtingsplekken voor boot Hotelkamers Vakantiehuisjes Hutten, camperplaats, kampeerplek (*circa/ inschatting)

Bron: Gegevens van de toeristenbelasting (2021), bewerkt en aangevuld met informatie van openbare websites van aanbieders (juni 2022) Bedrijven in de land- en tuinbouw De landbouw is sterk verweven met het fraaie buitengebied en vormt daarvoor de belangrijkste economische drager. De landelijke trend van schaalvergroting, door afname van het aantal bedrijven in combinatie met een toename van de gemiddelde bedrijfsgrootte, is ook in Wijk bij Duurstede zichtbaar. De melkveehouderij en de fruitteelt vormen de belangrijkste bedrijfstypen. De werkgelegenheid in de landbouw is de afgelopen jaren redelijk stabiel kunnen blijven, zowel qua arbeidsjaareenheden als aandeel in de totale werkgelegenheid (bron: economische agenda 2019) Sinds kort weten we dat – mede gezien het stikstofbeleid – er nieuwe uitdagingen afkomen op de landbouwsector. Dit zal naar verwachting de mogelijkheden die landbouwbedrijven hebben sterk beïnvloeden, maar hoe dat verloopt is nog onzeker. In de onderstaande tabel staat het aantal agrarische bedrijven opgenomen.

25

Tabel 1: Totaaloverzicht van SBI- Landbouw, bosbouw en visserij in Wijk bij Duurstede, 2021 Landbouw, bosbouw en visserij Akker- en/of tuinbouw in combinatie met veehouderij Dienstverlening voor de akker- en/of tuinbouw Dienstverlening voor het fokken en houden van dieren Exploitatie van bossen Fokken en houden van geiten Fokken en houden van overige dieren (rest) Fokken en houden van schapen Houden van melkvee Opfokken en/of houden van leghennen Overige vleesveehouderij en zoogkoeienbedrijven Teelt van aardappels en overige wortel- en knolgewassen Teelt van appels en peren Teelt van granen, peulvruchten en oliehoudende zaden Teelt van groenten in de volle grond Teelt van houtig kleinfruit in de volle grond (incl. overige Teelt van overige meerjarige gewassen Teelt van snijbloemen en snijheesters onder glas Vleesvarkensbedrijven Eindtotaal

1 28 5 1 1 2 5 42 1 1 1 29 3 2 2 1 2 6 133

Bron: provinciaal arbeidsplaatsenregister(PAR), 2021

26