Getekend raadsbesluit Speelruimteplan Wijk bij Duurstede

Raadsvergadering, 23 april 2024

Voorstel aan de Raad

) i• wrirrEi ij ij Duurstede

behandeld door: Edwin van Dorp toestelnummer: 0343-595595 zaaknummer : 641328 e-mailadres : EvanDorp@wijkbijduurstede.nl

Onderwerp:

Speelruimteplan Wijk bij Duurstede 2023 Onderdeel programmabegroting

Beheer Openbare Ruimte en Nlilieu Portefeuillehouder:

Jeroen Brouwer wethouder Concept beslispunten

1. Het Speelruimteplan Wijk bij Duurstede 2023 vast te stellen 2. Het college opdracht te geven om in 2025 een uitvoeringsplan te maken met gefaseerde versterking van buurtspeelplekken en met gefaseerde omvorming van veel van de bestaande kleine speelplekken naar natuurlijker en extensiever ingerichte kleine speelplekken, passend binnen de beschikbare middelen en capaciteit. Samenvatting

De speelvoorzieningen in Wijk bij Duurstede zijn technisch redelijk tot goed op orde en kennen een goede spreiding binnen het grondgebied van de gemeente. Maar we hebben relatief veel en vaak formeel ingerichte speelplekken. Het beeld van de speelplekken is soms gedateerd, vaak erg functioneel (bijv schommelen of klauteren) en monodisciplinair (bijv spelen óf sporten óf groen). Daarom is de zoektocht gestart hoe het speelaanbod in onze gemeente functioneel integraler kan worden gemaakt. Hoe kan uitdagend spelen en natuurbeleving en lekker bewegen voor jong en oud naast en door elkaar plaatsvinden? En hoe wordt daarbij speelruimte nog meer iets van de buurt zelf? En vooral: kunnen we alles in stand houden binnen de beschikbare budgetten? Het onderzoek Bureau Speelplan heeft in opdracht van de gemeente Wijk bij Duurstede in het voorjaar van 2023 onderzoek gedaan naar de bespeelbaarheid en kwaliteit van de openbare speel- en sportplekken in de gemeente. Naast het geven van een kwaliteitsoordeel dient het onderzoek ook om de

speelruimte te kwantificeren: • Hoeveel speelplekken zijn er? • Hoe liggen ze verdeeld over de wijken en kernen? • Welke functies hebben de speelplekken en op welke doelgroep zijn ze gericht? De bevindingen van het onderzoek vormen de basis van het nieuwe Speelruimteplan Wijk bij Duurstede 2023 en geven inzicht in hoe speelruimte in de toekomst het beste vormgegeven kan worden in de gemeente. De visie in het kort De visie zoals opgenomen in het Speelruimteplan komt samen in 4 ambities: 1. Het speel- en sportaanbod is divers en uitdagend 2. De speelruimte is voor iedereen 3. Belangen en ambities van andere beleidsterreinen worden gekoppeld aan die van de speelruimte 4. De speelruimte maken we samen Met vervolgens voor iedere ambitie de nodige aanbevelingen en verbeterpunten. Het areaal In Wijk bij Duurstede liggen 94 openbare speel- en sportplekken met in totaal 422 diverse speelen sporttoestellen van glijbaan tot wip of complete voetbalkooi. Dit is naar verhouding een ruime hoeveelheid speelvoorzieningen. Uitgaande van een algemene norm van één speelplek per 100 kinderen, zou onze gemeente minimaal 40 speelplekken moeten hebben. De totale vervangingskosten (inclusief indexatie, valdempende ondergronden, ontruiming, levering en plaatsing) van het gehele huidige areaal worden geraamd op ongeveer €3.3 miljoen (prijspeil 2023). Dit komt neer op gemiddeld €35.000 per locatie.

Het tegenwoordige areaal met de huidige invulling ervan kan niet in stand gehouden worden met het huidige budget van € 70.000 per jaar. De inrichting en het beheer zal dus anders ingestoken moeten worden. Beoogd effect/doel Een up-to-date integraal speelruimteplan waarin de keuzes op het gebied van spelen, bewegen en ontmoeten voor jong en oud in de openbare ruimte van Wijk bij Duurstede voor de komende jaren zijn vastgelegd. Voortraject en achtergronden De gevolgde aanpak in het kort Bureau Speelruimte heeft in opdracht van de gemeente alle speelvoorzieningen beoordeeld op o.a. (veilige) ligging en kwaliteit. Daarnaast hebben zij wandelingen georganiseerd langs speelplekken met kinderen van zes basisscholen uit Langbroek, Cothen en Wijk. De kinderen is gevraagd naar hun ervaringen en eventuele wensen op het gebied van spelen. Met een groep jongeren is ook een overleg georganiseerd om achter hun ervaringen en wensen te komen rond sporten/bewegen/ontmoeten. Tenslotte is in de zomer van 2023 een enquête uitgevoerd die ingevuld is door 265 inwoners (kinderen en volwassenen) van onze drie kernen. Zij konden op een kaart hun ervaringen en aanbevelingen aangeven. Alle onderzoeksgegevens en bevindingen zijn verwerkt in het Speelruimteplan Wijk bij Duurstede 2023, en resulteerden in 4 ambities zoals hierboven zijn beschreven.

Keuzes in verband met de linanciën Bureau Speelruimte raamt voor een optimaal scenario de totale vervangingskosten van alle speelen sportelementen in onze gemeente (inclusief indexatie, valdempende ondergronden, ontruiming, levering en plaatsing) op € 2,27 miljoen (prijspeil 2023). Om dit in 20 jaar uit te voeren zal gemiddeld € 113.875 per jaar nodig zijn. Dat is ruim € 43.000 per jaar meer dan het huidige beschikbare vervangingsbudget van € 70.000. Bureau Speelruimte raamt € 74.000 voor het jaarlijks onderhoud van onze speelruimte binnen het optimaal scenario. Dit verschilt ca € 7.000 met ons jaarlijks onderhoudsbudget voor speelruimte van € 67.000. De financiële situatie van de gemeente Wijk bij Duurstede voor de komende jaren maakt uitbreiding van vervangingsbudget en -capaciteit nagenoeg onmogelijk. Het college stelt daarom voor om in ieder geval zogenaamde buurtspeelplekken functioneel te versterken en een groot deel van de zogenaamde kleine speelplekken om te gaan vormen naar extensiever ingerichte plekken. Die worden samen met de buurt vormgegeven, waarbij gebruik gemaakt wordt van natuurlijker spelaanleidingen in plaats van speeltoestellen. Zoals boomstammen, keien, greppels en dijkjes en speelbosjes. Het spelen kan daarmee ook uitdagender en natuurinclusiever worden en meer van de buurt. Maar het is ook goedkoper in de aanleg ervan.

Hiervoor zal in 2025 een uitvoeringsplan gemaakt moeten worden met fasering, waarbij zorgvuldig gekeken wordt naar de omvang en inrichting van alle openbare speel- en sportplekken. Met als richting het versterken van buurtspeelplekken en daarnaast gedeeltelijk omvormen naar extensiever ingerichte kleine speelplekken waar mogelijk, e.e.a. passend bij de huidige beschikbare middelen en capaciteit. Met na 4 jaar een evaluatie op basis waarvan nodig bijgestuurd kan worden.

Argumenten per beslispunt 1.1 Buitenspeelruimte is belangrijk voor opgroeiende kinderen Voor kinderen is een goede openbare speelruimte van belang voor hun motorische, zintuigelijke, sociale, creatieve en emotionele ontwikkeling. Kinderen die veel (zelfstandig) buitenspelen leren samen te spelen, uitdagingen aan te gaan, teleurstellingen te verwerken, maar ook grenzen te verleggen en hun fantasie vorm te geven. Ze moeten problemen oplossen, (motorisch én sociaal) en leren, door te ontdekken, hun eigen buurt goed kennen (vriendjes, geheime plekken, leuke bestemmingen en activiteiten). 1.2 Goed ingerichte en uitdagende speelplekken stimuleren kinderen en ook volwassenen om naar buiten te gaan en samen te komen Het huidige aanbod bestaat uit kleine en grotere speelplekken met formele speeltoestellen (zoals schommel, glijbaan, klimrek). In het nieuwe plan wordt ingezet op wat grotere centrale buurtspeelplekken met voldoende uitdagende speeltoestellen en kleinere natuurspeelplekken verspreid in de buurt. 1.3 Voldoende en aantrekkelijke speelruimte is tevens goed voor de positieve beleving en leefbaarheid van een wijk Voldoende en aantrekkelijke speelruimte draagt bij aan de positieve beleving en leefbaarheid van een wijk. Zeker als gekozen wordt voor de juiste inrichting kunnen speel- maar ook sportplekken een belangrijke ontmoetingsfunctie vervullen.

Voor (groot)ouders van jonge kinderen is het bijvoorbeeld fijn als er bankjes bij een speelplek staan. Oudere kinderen en volwassenen kunnen

goed ingerichte speel- of sportplekken gebruiken als ontmoetingsplek om na school af te spreken, samen te sporten en/of spelen of om op ontdekkingstocht te gaan. 1.4 Spelen en bewegen zijn van belang voor een gezoncle leefstiji Spelen gaat steeds vaker over beweging, gezondheid, toegankelijkheid, ontmoeting, leefbaarheid en klimaat. En daarmee over het beweeggedrag van alle inwoners ongeacht geslacht, afkomst of beperking. Kinderen, maar ook volwassenen die veel buiten zijn, bewegen meer wat bijdraagt aan een gezonde leefstijl. Door kinderen van jongs af aan te stimuleren dat voldoende beweging een vast onderdeel van de dag is, wordt het voor hen als volwassenen en ouderen ook vanzelfsprekender om op latere leeftijd voldoende te blijven bewegen. 1.5 lnclusieve samenspeelplekken zijn een belangrijk onderdeel van de openbare ruimte Nederland heeft in 2016 het VN verdrag Handicap geratificeerd. Met de ondertekening wordt de belofte gemaakt hindernissen voor deze groep weg te nemen en het mogelijk te maken dat zij gelijkwaardig deel kunnen nemen aan de samenleving. ledereen moet gebruik kunnen maken van de nodige speel- en sportplekken in de gemeente, ongeacht de beperkingen die inwoners ervaren (lichamelijk en/of verstandelijk). Als gemeente Wijk bij Duurstede willen we hiermee rekening houden bij de inrichting van de toekomstige speel-, sport- en beweegruimte.

Met name bij de grotere buurtspeelplekken moet meer worden ingezet op het maken van een samenspeelplek door extra aandacht te geven aan toegankelijkheid en bespeelbaarheid van deze locaties voor een zo breed mogelijke doelgroep. 1.6 De inrichting en ligging van speel- en beweegplekken kunnen bijdragen aan een klimaatbestendige openbare ruimte Naast voldoende uitdaging en voorzieningen van speelplekken is klimaatbestendigheid van deze plekken ook van belang. Zijn ze in staat om verkoeling en beschutting te bieden op hete dagen? Door speelplekken te vergroenen en natuurlijker en biodiverser in te richten wordt de klimaatbestendigheid van de openbare ruimte vergroot. Een groene en natuurlijke speelplek biedt andere speelmogelijkheden en speelinspiratie dan de meer traditionele speeltoestellen. (zoals verborgen hutten bouwen, verstoppen, natuurstruinen). 1.7 Bij de (her)inrichting van speelruimte is een integrale aanpak van belang Dit kan door nog beter aan te sluiten bij buurt- of straatrenovaties en herstructurering van groen. Bij grotere speel- en sportplekken of bijzondere projecten willen we meer samenwerken met partijen die een rol kunnen spelen in de uitvoering of na realisatie, zoals aanbieders van (sport)activiteiten, verenigingen (bijv. sport, scouting, ouderen), scholen (bij schoolpleinen), kinderdagverblijven en natuurlijk omwonenden.

Kinderen en ouders met een fysieke beperking kunnen een rol spelen in het ontwerp en de uitvoering van inclusieve speelplekken. 1.8 Het Speelruimteplan bevat een aantal belangrijke kaders voor de inrichting en situering van speelruimte Eén van die kaders is een onderscheid tussen buurtspeelplek (als belangrijke formele voorziening per buurt) en kleine speelplekken die informeler kunnen worden ingericht dan nu vaak het geval is (dus zonder of met minder speeltoestellen). Maar ook kaders voor participatie en het betrekken van belangstellenden en belanghebbenden. En ten slotte kaders voor de inrichting van speelruimte bij inbreidings- en uitbreidingsplannen binnen de gemeente. 2.1 Het huidige, beschikbare onderhoudsbudget en vervangingsbudget speelruimte is niet toereikend om het huidige areaal in de huidige vorm stand te houden

Tussen het huidige en benodigde onderhoudsbudget is nu al een tekort, wat door algemene stijging van uitvoeringskosten de komende jaren verder toe kan gaan nemen.

Dit betekent dat een uitvoeringsplan uitgewerkt moet worden dat op basis van de beschikbare budgetten aangeeft hoe speelruimte in de gemeente eruit kan gaan zien, gebaseerd op de kaders, ambities en voorgestelde werkwijze van het Speelruimteplan. Kanttekening Omdat er het nodige zal (moeten) gaan veranderen qua speelruimte vraagt dat begrip en medewerking van de buurt. Daar zal zorgvuldig op ingezet worden om het nodige draagvlak voor het nieuwe speelruimtebeleid te verkrijgen. Zonder draagvlak zal de realisatie een stuk lastiger zijn. Vervolgprocedure en communicatie Na vaststelling door de gemeenteraad wordt dit besluit via de gebruikelijke kanalen gepubliceerd. Op de website richten we bij 'De gemeente in ontwikkeling (projecten)' een pagina in voor het Speelruimteplan. Daarbij maken we alvast melding dat inwoners een rol kunnen spelen bij de uitvoering van het uitvoeringsplan (participatie). Financiën Aan dit besluit zijn geen kosten verbonden. De kosten voor het maken van het Speelruimteplan zijn vorig jaar gedekt vanuit het daartoe door de gemeenteraad beschikbaar gestelde krediet. Eventuele financiële wijzigingen die voortkomen uit het op te stellen uitvoeringsplan worden tijdig via de P&C-cyclus voorgelegd

Bijlagen 1.Speelruimteplan Wijk bij Duurstede 2023 definitief 2.Definitief Speelruimtekaart Wijk bij Duurstede 2023

Burgemeester en wethouders van Wijk bij Duurstede,

A.N. van den Bergh Gemeentesecretaris

I.P. Meerts Burgemeester

Raadsbesluit

De raad van de gemeente Wijk bij Duurstede: gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 26 maart 2024, nr. 641328

gelet op Gemeentewet artikel 7,

besluit: 1. Het Speelruimteplan Wijk bij Duurstede 2023 vast te stellen 2. Het college opdracht te geven om in 2025 een uitvoeringsplan te maken met gefaseerde versterking van buurtspeelplekken en met gefaseerde omvorming van veel van de bestaande kleine speelplekken naar natuurlijker en extensiever ingerichte kleine speelplekken, passend binnen de huidige beschikbare middelen en capaciteit.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 23 april 2024

De raad oornoemd,

/ g i er, 04))-.P de Groot

voorzinen I.P. Meerts