BioValue Brief aan gemeenteraad 20-02-2023

Aan:

Gemeenteraad en College Wijk bij Duurstede

Datum: Betre9:

20 februari 2023 Reac.e op mo.e M2023-005 inz. biovergis.ngsinstalla.e Cothen

BioValue BV Tsjûkemarwei 6 8521 NA Sint Nicolaasga +31 85 4012980 www.biovalue.nl info@biovalue.nl

Geachte Raadsleden, BioValue hee9 eind vorig jaar de bouw en exploitaCe van de biovergister op het bedrijventerrein aan de Graaf van Lynden van Sandenburgweg 8b overgenomen. Op deze locaCe ligt een onherroepelijke vergunning waarmee we in samenwerking met de oorspronkelijke iniCaCefnemers, jaarlijks 8 miljoen kuub groen gas kunnen produceren. Dit wordt ter plekke direct op het aardgasnet ingevoerd. Dit zal gebeuren onder de naam Groengas Cothen. Hiermee wordt voldoende groen gas geproduceerd om meer dan de hel9 van de woningen van Wijk bij Duurstede van gas te voorzien1 We hebben met grote ontsteltenis kennisgenomen van een moCe, ingediend door Burgerbelangen onder nummer M2023-005, waarin uw raad wordt gevraagd een verzoek aan de provincie te sturen om de vergunning in te trekken. Middels deze brief willen we u met klem vragen deze moCe te verwerpen. De moCe wordt door Burgerbelangen onderbouwd met valse insinuaCes en onwaarheden. De financiële gevolgen voor de moCe zijn voor ons bedrijf niet te overzien en het uitvoeren van de moCe druist volledig in tegen alle normen en waarden van een consistent bestuur. Daarnaast strookt uitvoering van de moCe geenszins met uw eigen beleid, waardoor uw raad bewust de gemeente over de rug van de belasCngbetaler aanzienlijke financiële risico’s laat lopen. In deze brief en in bijbehorende bijlagen zullen we e.e.a. nader onderbouwen.

Consistent beleid Uw raad hee9 het Beleidsplan Milieu en Duurzaamheid 2016-2020 vastgesteld, wat op dit moment nog steeds geldig is2. In dit beleidsplan hee9 uw raad zich als doel gesteld om groene energie geleverd door biovergisCng zoveel mogelijk te faciliteren bij planologische procedures en vergunningverlening (pagina 8). Ons iniCaCef staat ook met naam en toenaam genoemd als concrete acCe (pagina 17). Het vastgestelde beleidsplan betre9 versie 16, wat ons doet vermoeden dat dit beleidsplan zorgvuldig en weloverwogen is vastgesteld. Uw raad hee9 op 17 januari 2017 een verklaring van geen bedenkingen (VVGB) afgegeven voor ons project. Aan deze verklaring lag desCjds een groot aantal stukken ten grondslag, zoals onder andere een geuronderzoek, akoesCsch onderzoek, ruimtelijke onderbouwing, ruimtelijk inpassingsplan, procesbeschrijving, algemene beschrijving, tekeningen en meer. Uw raad hee9 met voldoende onderbouwing een weloverwogen besluit genomen.

1 Bijlage 1: folder ‘samen voor een groen en duurzaam Wijk bij Duurstede.pdf’ 2 h?ps://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR452807?&show-wN=true

Daarnaast hee9 uw raad aangegeven dat groen gas een belangrijk onderdeel is van de warmtevisie van de gemeente. Deze warmtevisie voor de gemeente Wijk bij Duurstede is een omvangrijk document dat dateert van Juli 2021, en gee9 op vele fronten het belang aan dat uw gemeente hecht aan groen gas. Zo wordt vermeld dat groen gas in combinaCe met hybride ketels een belangrijk fundament van de visie is. Het document laat zien dat de gemeente niet over één nacht ijs gegaan is. Drie keer hee9 uw raad zich weloverwogen uitgesproken vóór groen gas en/of vóór ons iniCaCef. Daarnaast verplicht ArCkel 4.84 van de Awb een bestuursorgaan overeenkomsCg de beleidsregels te handelen. U kunt als raad ook juridisch niet zomaar ongefundeerd afwijken van uw eigen beleid. Verwerpen landelijke doelstellingen We willen uw raad ook wijzen op een tweetal kamerbrieven die afgelopen jaar door Minister Jecen aan de kamer zijn gestuurd. Jecen benadrukt dat Groen gas een belangrijke bouwsteen is in een duurzaam en robuust energie- grondstoffen en landbouwsysteem. Daarnaast hee9 de overheid onlangs een bijmengverplichCng voor Groen gas aangekondigd. Onverteerbaar We vinden het dan ook onverteerbaar dat er überhaupt een moCe wordt ingediend die zowel tegen alle eerdere besluiten van uw gemeente als tegen het landelijk beleid indruist.

Daarnaast is het zorgelijk dat een moCe waaraan zoveel onwaarheden ten grondslag liggen überhaupt voor stemming in aanmerking komt, laat staan dat deze vooraf door andere parCjen wordt ondersteund. Daar komt bij, dat er nog nooit mét ons is gesproken. Per toeval zijn we twee werkdagen voorafgaand aan de raadsvergadering op de moCe gestuit. Wanneer dit niet was gebeurd, had iemand van de gemeenteraad ons dan laten weten dat de moCe voor zou liggen? Had iemand de moeite genomen om wederhoor te plegen, informaCe in te winnen of een gesprek aan te vragen? Wij merken dat u lange Cjd zeer negaCef eenzijdig bent voorgelicht over biovergisCng en hierdoor een feitelijk onjuist beeld hebt. Wij zijn ervan overtuigd dat wanneer u het gebalanceerde verhaal hoort, u biovergisCng juist zult zien als unieke kans voor uw gemeente. Verzoek We verzoeken u met klem kennis te nemen van de bijlagen van deze brief en de moCe op de aanstaande raadsvergadering te verwerpen. Afsluitend hopen we met u in gesprek te komen. We nodigen u graag uit voor een excursie naar één van onze installaCes en zijn ervan overtuigd dat uw gemeente dit project weer kan omarmen.

Hoogachtend, Ids Schaap BioValue BV Bijlagen Bijlage 1: Folder: Samen voor een groen en duurzaam Wijk bij Duurstede Bijlage 2: Onderbouwing onwaarheden die ten grondslag liggen aan de moCe Bijlage 3: Redenen om de moCe te verwerpen Bijlage 4: Uitleg over biovergisCng

Samen voor een groen & duurzaam Wijk bij Duurstede Hoe helpt groen gas mee aan de klimaatdoelstellingen van gemeente Wijk bij Duurstede?

Een duurzaam Wijk bij Duurstede met behulp van groen gas

De biogasinstallatie in Cothen produceert jaarlijks 8 miljoen kuub groen gas! Daarmee kun je

Wist je dat?

6800*

Klimaatdoelstellingen Nederland

woningen in gemeente Wijk bij Duurstede van duurzaam gas voorzien.

In 2030

49% reductie van de uitstoot van broeikasgassen

In 2050

90% reductie van de uitstoot van broeikasgassen

Dat is 65% van alle huizen!

Groen gas is ook dé duurzame oplossing voor woningen die moeilijk van het gas af kunnen.

Vergelijking van biogas, zonne-energie en windenergie Energieopbrengst per jaar vanuit verschillende duurzame bronnen. 1 biogasinstallatie in Cothen

70 hectare zonnepanelen

12 windmolens met een ashoogte van 100m

71 GWh**

70 GWh

72 GWh

Dat zijn 100 voetbalvelden. Vergelijkbaar met 6 keer zonnepark Cothen.

* Op basis van een gemiddeld gasverbruik per huishouden in 2022, volgens Planbureau voor de Leefomgeving, publicatienummer 4731. ** 8 miljoen kuub gas minus 8% eigen energieverbruik staat gelijk aan netto 71 GWh per jaar. (102,36 M3 aardgas = 1 MWh elektrisch.)

Dat is 10% meer dan de productie van windpark Goyerbrug. Daar zorgen 4 windmolens met een ashoogte van 166m voor 67 GWh.

De productie van groen gas Hoe werkt het proces? In de biogasinstallatie ontstaat biogas door de fermentatie van mest en organisch afval. Het biogas maken we schoon en brengen we op dezelfde kwaliteit als aardgas. Dan noemen we het officieel groen gas. Dit groene gas kan direct ingevoed worden op het lokale aardgasnetwerk.

Wat gaat er in een biogasinstallatie?

50-55% dierlijke mest

45-50% organische restproducten

Veehouders uit de omgeving leveren mest waarmee ze voldoen aan de wettelijke verplichting om mest te laten verwerken.

Bijvoorbeeld zetmeelresten of groente- en fruitresten die niet meer geschikt zijn voor consumptie of diervoeder. Alle stromen zijn gecertificeerd waarmee we borgen dat vergisting de beste toepassing is.

Verantwoorde groen gas productie Geur

Geurfilters Opslag- en verwerkingsruimte op onderdruk

De loodsen voor opslag en verwerking worden permanent op onderdruk gehouden. De lucht wordt actief door twee geurfilters geleid.

Omgeving Contact met de omgeving Opereren zonder overlast

Het is belangrijk om actief contact te hebben met de omgeving. Een transparante werkwijze is de basis voor vertrouwen. Het doel is om te opereren zonder overlast voor de omgeving.

Duurzaamheid 88% CO2 besparing* ten opzichte van fossiele energie

De door ons geproduceerde energie heeft een zeer lage CO2 uitstoot van gemiddeld 10 gram CO2 equivalent per megajoule. Hierin zijn alle emissiebronnen zoals eigen energieverbruik, methaanslip en het transport van mest en afval meegenomen.

*Berekeningen op basis van ‘productie van energie voor verwarming’ a 80 gCO2eq/MJ conform de fossil fuel comparator van de RED II’.

Vragen over deze folder? Mail naar info@biovalue.nl

Groengas Cothen BV | p/a Tsjûkemarwei 6, 8521 NA, Sint Nicolaasga | www.biovalue.nl/groengas-cothen | 085 401 29 80

Bijlage 1 Weerlegging onwaarheden die ten grondslag liggen aan de motie M2023-005 van Burgerbelangen. Introductie BurgerBelangen is van mening dat de gemeenteraad van Wijk bij Duurstede er goed aan zou doen om een verzoek in te dienen bij de Provincie, om de onherroepelijke vergunning voor de biogasinstallatie aan de Graaf van Lynden van Sandenburgweg te Cothen in te trekken. Zij hebben daarvoor al een motie ingediend. De motie staat helaas bol van valse insinuaties en onwaarheden, die we hieronder één voor één weerleggen. Valse insinuaties en onwaarheden uit de motie: 1. Er wordt gesteld dat de motie een vervolg op een gerechtelijke uitspraak is. 2. Er wordt geïnsinueerd dat biovergisting niet los te koppelen is van fraude. 3. Er wordt gesteld dat er geen sprake meer zal zijn van lokale mest en dat dit de verkeersbewegingen vergroot. 4. Er wordt ‘andere overlast’ ongespecificeerd en ongefundeerd genoemd. 5. Er wordt gesuggereerd dat groen gas niet duurzaam is en zelfs vervuilender is dan fossiel gas. Zoals in de motie aangegeven, volgt deze naar aanleiding van een juridische procedure van een groep bezwaarmakers die onlangs door de rechtbank grotendeels in het ongelijk werd gesteld. Het verzoek van bezwaarmakers om de provincie de onherroepelijke vergunning in te laten trekken is door de rechter afgewezen.

In deze procedure zijn een aantal overwegingen opgevoerd die we ook in de communicatie met de gemeenteraad terug zien komen. Omdat deze stellingen onjuist zijn en door de rechtbank zijn verworpen, zullen we deze hieronder ook weerleggen. Mede door de rechtbank onjuist geachte beweringen: 6. Verzoekers wilden met eigen rapport aantonen dat de geuremissie veel hoger zou zijn dan met de vergunningsaanvraag berekend. 7. Het rapport zou ook aangeven dat de ammoniakemissie veel te hoog zou zijn. 8. De vergunning zou te lang niet gebruikt zijn waardoor de Provincie moet intrekken. Daarnaast zien we nog een aantal zaken in de communicatie waar we graag een stukje achtergrondinformatie over willen verschaffen. Overige onjuistheden: 9. Er wordt gesuggereerd dat de co-vergister bij Cothen alleen draait om subsidie.

1. Er wordt gesteld dat de motie een vervolg op een recentelijke rechtszaak is Laten we duidelijk zijn: De rechtbank heeft in haar uitspraak gesteld dat de provincie het verzoek van bezwaarmakers om intrekking van de onherroepelijke vergunning, terecht heeft afgewezen.1 In de motie wordt gesteld dat de rechter heeft aangegeven dat het dictum van een eerder aangenomen motie niet duidelijk is. Dit is volstrekt onjuist. Hieronder het citaat van de rechter: “De gemeenteraad heeft een dergelijk verzoek echter niet gedaan: hij heeft enkel de in overweging 5 genoemde motie aangenomen. Die motie is in het licht van het voorgaande echter betekenisloos voor de besluitvorming van het college over het intrekkingsverzoek van verzoekers.” (randnummer 44). De motie waar het citaat van de rechter over gaat, is op 12 oktober 2021 door de gemeenteraad Wijk bij Duurstede aangenomen. In deze motie sprak de raad uit dat ‘nieuwe inzichten, onderzoek en beleid nopen tot een pas op de plaats voor zowel eventuele uitbreiding van de co-vergister in Cothen als realisatie van nieuwe co-vergisters’. In deze uitspraak lijkt ons geen woord Chinees te zitten. Het is overduidelijk dat deze motie zich niet richt op een verzoek aan de provincie om de onherroepelijke vergunning in te trekken. De rechter heeft met geen woord gesproken over een onduidelijk dictum.

We vinden het zeer bezwaarlijk dat een raadspartij een gerechtelijke uitspraak zodanig verdraait, laat staan dat daar andere partijen daarin meegaan.

2. Er wordt geïnsinueerd dat biovergisting niet los te koppelen is van fraude BurgerBelangen insinueert dat biovergisting niet los is te zien van fraude. Dit zonder cijfermatige onderbouwing, geheel feitenvrij. In feite dus gewoon stemmingmakerij. BurgerBelangen gebruikt hier een drogredenering die als volgt gaat: ‘in de co-vergister wordt mest verwerkt en er bestaan verhalen van mestfraude, daarom is co-vergisting waarschijnlijk frauduleus’2. Dat is er eentje in de categorie ‘een koe is zwart-wit, daarom is alles wat zwart-wit is een koe’. Daarbij komt nog dat in eerdere beraadslagingen werd verwezen naar een geval van een industriële biovergister waar onder andere visafval werd gebruikt. De biogasinstallatie in Cothen heeft naast mest een beperkt aantal (10) volledig onschuldige producten in de vergunning staan3. Er zal dus nooit sprake kunnen zijn van schadelijk of gevaarlijk afval. Daarbij is, zoals verplicht, een Bibob-toets gedaan naar de integriteit van het bedrijf, de eigenaren en zakenrelaties4. 1 https://jure.nl/ECLI:NL:RBMNE:2023:495 Let op: de uitspraak is juridisch zeer complex geschreven. Het feit dat de

rechtbank stelt dat de provincie het intrekkingsverzoek in alle redelijkheid heeft afgewezen staat onder punt 46 van de conclusies en onder het derde punt van de beslissing op het beroep: “…wijst het verzoek van verzoekers 3 en 4 om de omgevingsvergunning van 30 maart 2017 in te trekken af” 2 Tekst van de motie: “de huidige eigenaar van het initiatief die zich beweegt in een branche die de afgelopen jaren steeds meer in een dubieuze markt beweegt waar conflicten met de voedsel en waren autoriteit en het OM meer regel dan uitzondering is.” 3 Glycerine, Maïskolfmix, cacaodoppen, maïsscreenings, plantaardig huisdiervoer, graanresten, levensmiddelen waarvan de

houdbaarheid is verstreken, fruitmix, bietenmelasse, amandelvliezen en eventueel groen- en snoeiafval 4 https://ondernemersplein.kvk.nl/integriteitscreening-wet-bibob/

3. Er wordt gesteld dat er geen sprake meer zal zijn van lokale mest en dat dit de verkeersbewegingen vergroot De constructie is heel helder: De initiatiefnemers, 8 boeren uit de gemeente Wijk bij Duurstede, hebben ervoor gekozen de biogasinstallatie te laten bouwen en exploiteren door een professionele partij. Dit heeft niets te maken met wel of geen lokale mest in de installatie. Zonder enige twijfel, zal er nog altijd gebruik worden gemaakt van lokale mest. Dit is markt gedreven. Poorttarieven van vrijwel alle mest-ontvangende bedrijven liggen gelijk. Boeren in de regio Wijk bij Duurstede die hun mest moeten afzetten kunnen dit puur en alleen door de afstand goedkoper doen bij een installatie in Cothen, dan bijvoorbeeld bij een mestverwerker in het zuiden des lands, of een akkerbouwgebied zoals de Flevopolder. Daarnaast kunnen de veehouders ook duurzame kunstmestvervangers terugkrijgen, waardoor de circulaire landbouw in de gemeente een significante boost krijgt. Ook moet worden opgemerkt dat 20% van de methaanemissie van een melkveebedrijf uit de mestkelder komt. Door deze af te voeren naar een biogasinstallatie wordt de uitstoot voorkomen. Methaan is een stevig broeikasgas dat 30 tot 70 maal sterker is dan Co2.5 Daarnaast heeft wel of geen lokale mest helemaal geen invloed op het aantal transportbewegingen.

Deze worden uitsluitend bepaald door de jaarlijkse verwerkingscapaciteit. We hebben bizarre cijfers langs zien komen, namelijk dat het vrachtverkeer bij Cothen en Wijk bij Duurstede met 57% zou toenemen6. Om precies te zijn: de co-vergister heeft een vergunning voor maximaal 20 vrachtwagens per dag, waarbij het gemiddelde aantal op 10 vrachtwagens per werkdag uit zal komen. Dit terwijl de N229 op een dag meer dan 11.000 vervoersbewegingen verwerkt. Daarbij komt de helft van de vrachtwagens uit de richting van Utrecht en zullen deze in Cothen en Wijk bij Duurstede niet eens te zien zijn. We hebben vernomen dat de tegenstanders van de covergistingsinstallatie de installatie liever langs het Amsterdam-Rijnkanaal zien op het bedrijventerrein bij Wijk bij Duurstede. In dat geval zouden de vrachtwagens echter wél langs Cothen en Wijk bij Duurstede rijden. Ook om die reden is de huidige plaatsing zeer geschikt.

5 https://www.knmi.nl/over-het-knmi/nieuws/klimaateffecten-van-methaan 6 Rapport ‘De biovergister in Cothen’, werkgroep Groenberaad, Vereniging Natuur en Milieu, IVN afdeling Wijk bij

Duurstede

4. Er wordt ‘andere overlast’ ongespecificeerd en ongefundeerd genoemd In de motie van BurgerBelangen wordt ‘andere overlast’ genoemd. Het is moeilijk jezelf te verdedigen tegen zulke ongespecificeerde aantijgingen. Wanneer er ‘andere overlast’ wordt gesuggereerd, gaan we ervan uit dat dit potentiële geur- en geluidsoverlast betreft. Deze aspecten zijn echter door de Provincie gereguleerd in vergunningvoorschriften en daarop kan worden gehandhaafd. De rechter heeft op 9 februari jl. nog geconcludeerd dat deze voorschriften voldoende bescherming bieden aan de omgeving en geen aanleiding gaven om de vergunning in te trekken wegens onvolkomenheden7. Wanneer BurgerBelangen dus suggereert dat er ‘andere overlast’ zal zijn, gaat ze daarmee tegen de uitspraak van de bestuursrechter in. Niettemin, het is altijd ons doel niet van vergunningsvoorschriften uit te gaan, maar van daadwerkelijke impact. Wij verschuilen ons niet achter voorschriften en nemen onze verantwoordelijkheid. Daarom hebben wij er geen probleem mee uitgebreid met college, gemeenteraad en omwonenden in gesprek te gaan over waar de zorgen liggen en wat we daaraan kunnen doen. We hebben op andere plekken goede ervaringen met whatsappgroepen, pro-actieve informatievoorziening en volledige openheid van meetgegevens en productiegegevens. Daarbij: zowel geur als geluid zijn windgevoelig.

Mocht de installatie onverhoopt toch geur- of geluidshinder veroorzaken als gevolg van een storing of calamiteit, dan zal dit waarschijnlijk niet richting gevoelige objecten zoals woningen of woonkernen gaan, vanwege overheersende windrichtingen. Dit in tegenstelling tot een alternatieve locatie aan het Amsterdam-Rijnkanaal. Daar zouden de windrichtingen en de afstanden juist ongunstig zijn. De gemeenteraad heeft wel degelijk de juiste plek bestemd voor een biovergister.

7 Overweging rechtbank punt 29: “Partijen zijn het er weliswaar over eens dat destijds is uitgegaan van een onjuiste

geuruitstoot als gevolg van het rapport van OlfaSense, maar de omgevingsvergunning is niet juist daardoor verleend. De omgevingsvergunning had immers ondanks de hogere geuruitstoot verleend kunnen worden, omdat alsnog aan de geurnormen kan worden voldaan door een extra actief koolfilter te plaatsen.”

5. Groen gas zou niet duurzaam zijn BurgerBelangen stelt in de motie ‘Inmiddels is duidelijk dat het zogenaamde groene gas uit een mestvergister meer schadelijke uitstoot veroorzaakt dan aardgas en ook andere milieutechnische voordelen niet aanwezig zijn’. Dat is een heel stevige, totaal ongepaste onwaarheid. Uit geen enkel onderzoek blijkt dat groen gas meer schadelijke uitstoot veroorzaakt dan aardgas. Achtergrond: Op Europees niveau wordt groen gas (biomethane) gezien als belangrijke bron van hernieuwbare en duurzame energie. Dit is vastgelegd in de Renewable Energy Directive (RED II)8 waaruit een berekening voortkomt waarmee de co-vergisting zoals die in Cothen zal plaatsvinden 88% besparing van Co2 oplevert ten opzichte van fossiel aardgas. Groen gas is één van de toegestane alternatieven voor fossiele brandstoffen en komt tegemoet aan de internationale klimaatverdragen. Op Nationaal niveau is groen gas onderdeel van het Klimaatakkoord. In dit akkoord staat dat de groen gas productie in 2030 naar 2 miljard kuub groen gas moet worden verhoogd9 om aan het klimaatverdrag van Parijs te kunnen voldoen. Daarnaast heeft minister Rob Jetten op 1-7-2022 een kamerbrief10 verstuurd over de aankomende bijmengverplichting voor Groen Gas. Op 2 december 2022 is een kamerbrief11 verstuurd over het nut en de noodzaak van Groen gas.

Op Provinciaal niveau is door Royal HaskoningDHV in opdracht van de Provincie het rapport ‘Bioenergie in de provincie Utrecht’ opgesteld en daarin wordt onder andere geconcludeerd dat ‘de wenselijkheid van vergisten aanzienlijk is’ en dat vergisten volgens het rapport een hoog bio-energie potentieel heeft. Op Gemeentelijk niveau heeft de gemeente Wijk bij Duurstede de transitievisie warmte opgesteld in het kader van de Regionale Energie Strategie (RES). In de visie staat dat de gemeente inzet op onder andere hybride warmtepompen in combinatie met groen gas (blz. 2). De wijken Noorderwaard en een gedeelte van de Horden worden conform de Warmtevisie geheel afhankelijk van groen gas, eventueel in combinatie met hybride ketels (blz. 52). Daarbij geeft de gemeente aan dat hernieuwbaar gas de minst ingrijpende oplossing is (blz. 3). Daarnaast heeft de gemeente het ‘Beleidsplan Milieu en Duurzaamheid’ vastgesteld, waarin groene energie, geleverd door onder andere biovergisting door de gemeente ‘zoveel mogelijk gefaciliteerd moet worden bij planologische procedures en vergunningverlening’ (blz. 8). Dit bovenstaande op een rijtje zettend, hoe geloofwaardig is de stelling van BurgerBelangen dan, dat groen gas geen rol heeft in de duurzame energietransitie? Weet BurgerBelangen het beter dan Europa, Nederland, Provincie Utrecht en de gemeente Wijk bij Duurstede zelf?

8

https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/HTML/?uri=CELEX:32018L2001&from=EN#d1e1137-82-1 Klimaatakkoord oa blz 38. 10 https://open.overheid.nl/documenten/ronl-340ab97d9dc06e18736afa124aba68be873a60b1/pdf 11 https://open.overheid.nl/documenten/ronl-a3483f06e552473f0720362f242922eefa86ed67/pdf 9

6. Verzoekers wilden met eigen rapport aantonen dat de geuremissie veel hoger zou zijn dan met de vergunningsaanvraag berekend De belanghebbenden gaven aan dat een rapport van hun deskundige, de heer Mouwen, zou aantonen dat de geurproductie veel hoger zou zijn dan oorspronkelijk berekend. Daarbij werd gesteld dat dit dan ook de geuremissie vanuit de hal naar de omgeving aanzienlijk zou maken. Allereerst belangrijk om duidelijk te maken: De ‘deskundige’ Mouwen is geen onafhankelijke partij. Op meerdere plaatsen in Nederland strijdt hij tegen intensieve veehouderij, mestverwerking en mestvergisting. Daarmee is dit rapport per definitie al gekleurd. Het rapport van Mouwen gaat dan ook uit van een extreem worst-case scenario, waarbij hij concludeert dat de luchtwassers de geuremissie onvoldoende zouden kunnen verwerken. Wij volgen dit scenario ten dele. De oplossing hiervoor is een actief-koolfilter dat ook in de vergunning vermeld is. Dit filter kan de overgebleven geur neutraliseren. Met deze optie zou ook in een worst-case scenario de geur in de loods voldoende kunnen worden geneutraliseerd waardoor buiten de loods geen sprake zou zijn van overschrijding van enige normen. Deze stelling is door de rechter onderschreven.

De rechter concludeerde dat de bindende vergunningvoorschriften voor geuremissie in combinatie met de optie om extra koolfilters te plaatsen, de geuremissie voldoende wordt geborgd. Daarbij zou er in 2017 ook mét het rapport van de heer Mouwen een vergunning zijn verleend. Citaat uitspraak rechtbank: “Partijen zijn het er weliswaar over eens dat destijds is uitgegaan van een onjuiste geuruitstoot als gevolg van het rapport van OlfaSense, maar de omgevingsvergunning is niet juist daardoor verleend. De omgevingsvergunning had immers ondanks de hogere geuruitstoot verleend kunnen worden, omdat alsnog aan de geurnormen kan worden voldaan door een extra actief koolfilter te plaatsen.” (randnummer 29) Overigens zijn de technieken voor luchtwassers de afgelopen jaren met sprongen vooruitgegaan. Er zal een zeer moderne luchtwasser worden geïnstalleerd. Nu de rechter ook heeft aangegeven dat geurhinder middels de onherroepelijke vergunning voldoende is gewaarborgd, willen we voor eens en altijd afrekenen met dit punt.

7. Het rapport zou ook aangeven dat de ammoniakemissie veel te hoog zou zijn Het rapport van de heer Mouwen gaf ook aan dat de emissie van ammoniak te hoog zou zijn. Dit volgt echter dezelfde conclusie. De Provincie heeft duidelijke normen gesteld in de vergunning. Deze zijn handhaafbaar en geborgd. Mochten deze normen al overschreden worden dan heeft de Provincie voldoende handvatten om hierop te handhaven. Citaat uitspraak rechtbank: “Voor zover de uitstoot van ammoniak hoger is dan gedacht, is de omgevingsvergunning dus niet juist daardoor verleend. Ook dan had de omgevingsvergunning verleend kunnen worden, omdat vergunningvoorschrift 7.2.1 de hogere uitstoot van ammoniak ondervangt.” (randnummer 32)

8. De vergunning zou te lang niet gebruikt zijn waardoor de Provincie moet intrekken Het niet gebruik maken van een vergunning kán een reden zijn voor het bevoegd gezag om de vergunning in te trekken. Dit is echter geen verplichting en hierbij moest de Provincie alle belangen afwegen. Daarbij mocht de Provincie concluderen dat het financiële belang van Groengas Cothen te groot was om de vergunning in te trekken. Er waren immers al investeringen gedaan en overeenkomsten gesloten met de investeerder en andere partijen Citaat uitspraak rechtbank: (…) “Uit het bestreden besluit blijkt dat het college alle relevante belangen heeft meegewogen. Dat aan een aantal van die belangen minder gewicht is toegekend dan verzoekers hadden gewild, maakt de beslissing van het college nog niet onrechtmatig. Het college mocht de financiële belangen van Groengas bij zijn beoordeling betrekken. Voor zover verzoekers dit betwisten, hebben zij hun betoog niet concreet gemaakt en onderbouwd.” (randnummer 39).

9. Er wordt gesuggereerd dat de co-vergister bij Cothen alleen draait om subsidie Deze komt vaak voorbij. Hierbij zal gedoeld worden op de SDE-subsidie die het project heeft verkregen. Deze subsidie is een zogenaamde ‘onrendabele top’ subsidie, bedoeld om grote verliezen te voorkomen en een garantie te geven om duurzame projecten te kunnen financieren. Vrijwel iedere Europese lidstaat heeft soortgelijke subsidieprogramma’s om de energietransitie te versnellen. Dit komt onder andere voort uit de Europese en Nationale doelstellingen zoals ook onder punt 5 van dit document gespecificeerd. Mocht de gasprijs onder de kritieke kostprijs dalen, dan wordt dit opgevangen door de SDE-subsidie. De subsidie is dan ook geen vast gegeven, maar een flexibele subsidie die alleen ingezet wordt als dat nodig is. BioValue BV heeft de afgelopen twee jaar op geen van haar vijf draaiende installaties daadwerkelijk gebruik gemaakt van een exploitatiesubsidie. Daarbij is er op zichzelf niks mis met dit soort exploitatiesubsidies. Zijn er bij Burgerbelangen geen raadsleden die gebruik hebben gemaakt van subsidies voor isolatie van woningen, aanschaf warmtepomp, aanschaf zonnepanelen, of bijvoorbeeld een lager bijtellingstarief op een duurzame auto?

Bijlage 2 Redenen om de motie M2023-005 van Burgerbelangen te verwerpen. Introductie BurgerBelangen wil de gemeenteraad van Wijk bij Duurstede laten besluiten om een verzoek aan de Provincie te doen om een onherroepelijke vergunning voor de biogasinstallatie aan de Graaf van Lynden van Sandenburgweg te Cothen in te trekken en heeft daarvoor een motie ingediend. Het aannemen van deze motie druist volledig tegen het eigen beleid van de gemeente in en schaadt daarnaast ernstig de rechtszekerheid van burgers en ondernemers in de gemeente Wijk bij Duurstede. Daarnaast wordt de betrokken ondernemers onevenredig veel schade berokkend en zullen zij de schade op de gemeente via een civiele procedure verhalen. Hieronder gaan we in op een aantal gronden waarop de gemeenteraad niet anders zou kunnen besluiten dan de motie te verwerpen.

1. De motie is opgesteld op basis van volstrekt onjuiste informatie Dit onderwerp is in bijlage 1 al ruim voldoende aan bod gekomen. Let wel dat de gemeenteraad voldoende op de onjuistheden is gewezen en dat ook de (financiële) gevolgen ruim voldoende aan bod zijn gekomen. Dit kan in een latere civiele procedure tegen de gemeenteraad worden gebruikt.

2. Staand beleid gemeente Wijk bij Duurstede Zoals in de brief waar deze bijlage onderdeel van uitmaakt vermeld: Drie keer heeft de gemeenteraad zich weloverwogen uitgesproken vóór ons initiatief. Daarnaast verplicht Artikel 4.84 van de Awb een bestuursorgaan overeenkomstig de beleidsregels te handelen. De gemeenteraad kan niet zomaar ongefundeerd gaan afwijken van haar eigen beleid. Zowel in het beleidsplan Milieu en Duurzaamheid als in de warmtevisie heeft de gemeenteraad het belang van Groen gas onderstreept. Om het belang van groen gas in dit beleid nog maar eens te onderschrijven: Niet ieder huishouden kan zomaar overschakelen naar een gasloze woning. Een woning volledig van het gas halen kost gemiddeld 40.000 euro1. Er zijn 10.328 woningen in Wijk bij Duurstede2. Alle woningen van het gas halen zou dus meer dan 400 miljoen euro kosten. Onze biogasinstallatie produceert 8 miljoen kuub groen gas op jaarbasis. Daarmee kunnen we 6800 woningen in de gemeente van duurzaam gas voorzien.3 Dat is dus 65% van alle woningen in de gemeente Wijk bij Duurstede.

1 https://www.essent.nl/overessent/duurzaamheid-nieuws/index.html/woning-van-het-gas-halen-kost-gemiddeld-40000-euro/

2 https://allecijfers.nl/gemeente/wijk-bij-duurstede/ 3 O.b.v. gemiddeld gasverbruik per huishouden in 2022, volgens PBL, publicatienummer 4731.

Daarnaast heeft de gemeenteraad als ambitie uitgesproken vóór 2030 energieneutraal te willen zijn. Dat is een forse ambitie. De gemeente gebruikte in 2020 in totaal 1.127 Tj aan energie4. Groengas Cothen kan hiervan 280 TJ invullen, dat is 25%. De installatie is in 2024 operationeel. Wanneer de gemeenteraad een vergelijkbare hoeveelheid energie op een andere manier wil produceren zal er een 70 hectare aan duurzame landbouwgrond moeten worden voorzien van zonnepanelen of is er een extra windpark nodig wat 10% groter is dan Windpark Goyerbrug.

3. Betrouwbaarheid bestuur en precedentwerking De raadsagenda 2022-2026 staat er vol mee: -

Samenwerking, creativiteit en verantwoordelijkheid. De gemeente stelt zich op als partner van ondernemers en denkt vanuit die rol mee en faciliteert waar mogelijk. De gemeente wil in 2030 energieneutraal zijn. Regeren is vooruitzien. Wijk bij Duurstede is een gemeente die een verantwoord financieel beleid kent.

Niets van deze raadsagenda kunnen we vertalen naar een besluit om een cruciaal onderdeel in de energietransitie, na alle eerdere positieve besluiten, zomaar de nek om te draaien. Daarnaast mag zowel een burger als een onderneming vertrouwen op een betrouwbaar en consistent bestuur. Het intrekken van een eerder genomen besluit kan ook een precedent scheppen. Hoeveel verzoeken zullen er straks bij de gemeenteraad binnenkomen om een eerder besluit te herzien? Het herzien van een eerder afgegeven VVGB is een politieke bijzonderheid. Een uitgebreide zoektocht op internet en rondvraag bij advocatenkantoren die gespecialiseerd zijn in omgevingsrecht leverde niks op. Nergens kunnen we een vergelijkbaar besluit vinden. Waarom denkt de gemeenteraad van Wijk bij Duurstede dat een dergelijk besluit hier op z’n plaats zou moeten zijn?

4. De motie wil het oordeel van de rechter aanpassen De rechter heeft geconcludeerd dat de vergunningvoorschriften qua geur- en ammoniakemissie voldoende bescherming bieden voor de omgeving.5 Bezwaarmakers zijn het hier niet mee eens, en hebben burgerbelangen gevraagd om middels een motie in de gemeenteraad alsnog hun zin te krijgen. BurgerBelangen stelt dat er sprake zal zijn van overlast. Hiermee gaat BurgerBelangen tegen het oordeel van de rechter in die twee weken eerder in een uitspraak heeft bevestigd dat in de huidige vergunning eventuele overlast voldoende geborgd is. Een dergelijk verzoek aan de provincie zou alleen op ruimtelijke gronden kunnen gebeuren en er zijn geen ruimtelijke ontwikkelingen geweest die een geheel andere blik geven sinds de ‘verklaring van 4 https://klimaatmonitor.databank.nl/ 5 https://jure.nl/ECLI:NL:RBMNE:2023:495 Let op: de uitspraak is juridisch zeer complex geschreven. De stelling betreft

randnummers 29, 30 en 32.

geen bedenkingen’ is afgegeven. Het zou dus vreemd zijn om nu toch te stellen dat er geen sprake meer is van goede ruimtelijke ordening, zeker gezien het feit dat gemeentelijk beleid juist toegespitst is op groen gas als duurzame energiebron.

5. Er is geen enkele onderbouwing om van inzicht te veranderen Wanneer de provincie wordt gevraagd om de vergunning in te trekken op basis van onjuiste ruimtelijke ordening (wat de enige basis is waarop de gemeente bevoegd is om intrekking te verzoeken), dan kan bij voorbaat worden gesteld dat deze onderbouwing minimaal is. Welke ruimtelijke afwegingen zijn er gemaakt en hoe verhoudt dit zich tot de overwegingen die in 2017 zijn vastgesteld? De in 2017 afgegeven VVGB is tot stand gekomen met een groot aantal onderbouwende stukken, zoals onder andere een geuronderzoek, akoestisch onderzoek, ruimtelijke onderbouwing, ruimtelijk inpassingsplan, procesbeschrijving, algemene beschrijving, tekeningen en meer. Uw raad heeft met voldoende onderbouwing een zeer weloverwogen besluit genomen. Het gemeentelijk beleid is verder niet gewijzigd, aan de voorwaarden voor ruimtelijke inpassing is voldaan. Hoe zou de gemeenteraad dan nu ineens in korte tijd een heel ander standpunt kunnen innemen? Waarop baseert de gemeenteraad zich dan om te stellen dat er nu ineens geen sprake is van een goede ruimtelijke inpassing?

6. Onbekend maakt onbemind Het stoort ons behoorlijk dat er óver ons wordt gesproken en niet mét ons. Toevallig kwamen we afgelopen zaterdag de raadsvragen van november 2022 over onze installatie tegen. Heeft de gemeenteraad ooit een installatie bezocht? Laat staan kennis gemaakt? Is er überhaupt contact opgenomen? Wij hebben de partijen BurgerBelangen of de opsteller van deze motie, Wietze Smit nog nooit gesproken. Hoe kan dit allemaal over ons worden gezegd? Na kennismaking hebben twee van de drie directe buren de procedures gestopt. De rechter heeft het intrekkingsverzoek van bezwaarmakers afgewezen. Een belronde langs een groot aantal bezwaarmakers leerde dat zij niet op de hoogte waren van juridische procedures richting de provincie. Waarom denkt de gemeenteraad al deze signalen naast zich neer te moeten leggen? Per toeval zijn we 2 werkdagen voorafgaand aan de raadsvergadering op de motie gestuit. Wanneer dit niet was gebeurd, had iemand ons dan laten weten dat de motie voor zou liggen?

7. Financiële consequenties Zowel Groengas Cothen BV als de initiatiefnemers die de grond bezitten mogen ervan uitgaan dat de gemeente een consistent beleid voert en dat een onherroepelijke vergunning ook daadwerkelijk onherroepelijk is. Beide partijen hebben aanzienlijke kosten gemaakt.

BioValue heeft qua bouw op moment van schrijven meer dan 2,5 miljoen euro uitgegeven en is voor meer dan 5 miljoen euro verplichtingen aangegaan. Daarnaast bedraagt de getaxeerde waarde van de grond die initiatiefnemers aan BioValue verhuren 3,9 miljoen euro. Wanneer de vergunning wordt vernietigd, zal de waarde vrijwel volledig verdampen. De directe schade kan oplopen tot 10 miljoen euro. Daarnaast is er een significante indirect schade, namelijk de gemiste inkomsten van BioValue. Door de overname van project Cothen heeft BioValue afgezien van een ander project, wat de gemiste inkomsten nog duidelijker benadrukt. We schatten de indirecte schade op 12 tot 18 miljoen euro. Tijdens een eerdere poging in 2021 van BurgerBelangen om de vergunningen van tafel te krijgen hebben een aantal fracties al hun bedenkingen getoond. Er is destijds door de gemeenteraad al aangegeven dat de schade aanzienlijk zou zijn. Uit onderzoek bleek toen al een minimale schade van 3 miljoen euro. Nadien zijn de investeringen en de belangen alleen maar verhoogd. BurgerBelangen wuifde destijds deze bedenkingen van tafel omdat de claim bij de provincie zou komen te liggen, dat de claim niet zo hoog zou zijn en de gemiste omzet niet door de rechter zou worden toegekend wegens ‘maatschappelijk risico’. Alle drie redenen zijn onjuist.

De provincie is bij wet verplicht om gehoor te geven aan een verzoek van de gemeenteraad zoals de motie stelt. De provincie kan dus niks worden verweten. Dat de claim niet zo hoog zou zijn, hebben we hierboven weerlegd. De schadeclaim voor de gemeente Wijk bij Duurstede kan oplopen tot 3.000 euro per huishouden. Ten slotte is het niet toekennen van een schadeclaim wegens ‘maatschappelijk risico’ volkomen onzin. Daarnaast telt een gewaarschuwd mens voor twee: Middels deze brief geven we de raad op voorhand de mogelijke schade aan, hetgeen in de overwegingen kan worden meegenomen.

8. De motie druist in tegen landelijke doelstellingen Op 1 juli 2022 heeft Minister Jetten middels een kamerbrief6 aangegeven dat Groen gas een belangrijke bouwsteen in een duurzaam en robuust energie- grondstoffen en landbouwsysteem is. In deze brief kondigt hij een bijmengverplichting aan, waarbij het voor alle energiebedrijven in Nederland verplicht wordt om een bepaald percentage groen gas in het aardgasnet bij te mengen. Daarnaast heeft Minister Jetten op 2 december 2022 wederom een kamerbrief7 verstuurd over het nut en de noodzaak van Groen gas. Hij benadrukt dat in de visie van het Kabinet vergisting en vergassing op zes verschillende manieren een bijdrage leveren aan de maatschappelijke opgaven waar Nederland mee te maken heeft. Met het ‘Programma Groen Gas’ streeft het kabinet naar een nationale productie van tenminste 2 miljard kuub in 2030. Ten slotte is er ook nog het Nationaal Programma Regionale Energiestrategie (NP RES) waarmee gemeenten door de landelijke overheid worden gevraagd een strategie te ontwikkelen om aan de doelstellingen van de energietransitie tegemoet te komen. De gemeente Wijk bij Duurstede heeft Groen gas als één van de pilaren in haar warmtevisie opgenomen. 6 https://open.overheid.nl/documenten/ronl-340ab97d9dc06e18736afa124aba68be873a60b1/pdf 7 https://open.overheid.nl/documenten/ronl-a3483f06e552473f0720362f242922eefa86ed67/pdf

9. Het bestemmingsplan staat nog altijd een biogasinstallatie toe Wanneer de motie wordt aangenomen en de gemeenteraad de provincie verzoekt om de vergunning in te trekken op basis van onjuiste ruimtelijke ordening (wat de enige basis is waarop de gemeente bevoegd is om een intrekking te verzoeken), dan vervalt alleen de verklaring van geen bedenkingen inzake de grotere capaciteit dan in het bestemmingsplan vermeld staat. Het bestemmingsplan blijft een biovergister toestaan. Het bevoegd gezag is verplicht een vergunning af te geven wanneer deze binnen het bestemmingsplan past. Het aanpassen van het bestemmingsplan zal tot aanzienlijke planschade leiden en is derhalve niet realistisch. BioValue zal waarschijnlijk niet zelf een nieuw initiatief ontwikkelen, maar kan het project voor een symbolisch bedrag wel overdragen aan een gelukszoeker die tegen een minimale investering alsnog een biogas project op deze locatie wil ontwikkelen. Ook al wordt er bezwaar of beroep ingesteld, uiteindelijk zal de vergunning er komen. Wil de gemeente op basis van een compleet ongefundeerde motie een betrouwbare partij inruilen voor een gelukszoeker, met alle financiële consequenties van dien?

Bijlage 4 Uitleg over het vergistingsproces Hoe werkt het proces? In onze installatie worden biologische materialen gecombineerd met een bacteriecultuur. Bij de vertering van organisch materiaal komt biogas vrij. Het restproduct heet digestaat. Het digestaat kan direct ingezet worden als meststof of verder gesplitst worden in waardevolle mineralen die als vervanger van kunstmest door landbouwers kan worden gebruikt. De biologische materialen die worden aangevoerd als grondstoffen bestaan uit mest en plantaardige reststromen (allebei ongeveer de helft). Wij hebben inmiddels verhalen gehoord uit de omgeving dat het zou gaan om tientallen trekkers per dag van de lokale boeren die hun giertanks komen legen. Dit is absoluut onjuist. Zoals in de onderbouwing uitgelegd gaat het om een maximaal vergund aantal van 20 vrachtwagens, maar gemiddeld verspreid over 6 dagen per week, 10 vrachtwagens per dag. De mest wordt aangevuld met zogenaamde ‘co-producten’ (mest moet altijd het hoofdbestanddeel blijven). Deze biologische materialen bestaan volgens landelijke regels uit producten van de zogenaamde positieve lijst.1 In de vergunning van Cothen staat een meer beperkte lijst van 10 materialen die vergist mogen worden. Al deze producten zijn restproducten van organische oorsprong en niet meer geschikt zijn voor levensmiddelen of diervoeders.

Onze installatie zorgt ervoor dat deze materialen circulair kunnen worden ingezet. Er wordt naast groen gas ook groene Co2 (fossielvrij) geproduceerd. Daarnaast wordt het digestaat gescheiden voor verschillende hernieuwbare kunstmestvervangers. Wat is Groen gas? Bij het proces hierboven ontstaat biogas. Dat biogas kan verder worden gezuiverd naar groen gas. Groen gas is hetzelfde als aardgas, maar dan duurzaam geproduceerd. Het wordt bij de installatie direct in het aardgasnet ingevoerd. De Co2 footprint van het door Groengas Cothen geproduceerde gas is circa 88% lager dan fossiel aardgas. Deze footprint berekening komt tot stand aan de hand van de Europese RED II, en houdt rekening met de emissie die vrijkomt bij de aanvoer van de grondstoffen, het eigen energieverbruik van de installatie en de broeikasemissies die vrijkomen bij een zeer lage slip van methaan. De opgewekte energie staat ongeveer gelijk aan tien windmolens (2.5 MW, 150 meter hoog). De opbrengst is ongeveer 10% hoger dan het totale geplande windpark Goyerbrug. Het staat gelijk aan minimaal 70 hectare zonnepanelen (6x keer de opbrengst van het huidige zonnepark Cothen).

1 https://wetten.overheid.nl/BWBR0018989/2023-02-15/#BijlageAa

Misverstanden in Cothen Voor de duidelijkheid: de gemeenteraad van Wijk bij Duurstede is, in het verleden, eerder verwezen naar misstanden bij een andere vergister, als voorbeeld van waarom Groengas Cothen onwenselijk zou zijn. Dit is appels met peren vergelijken. Het ging daar om een industriële vergister die niet beperkt is door de positieve lijst zoals hierboven uitgelegd, maar bijvoorbeeld ook industrieel afval en visafval mocht verwerken. Wat uit een industriële vergister komt mag ook niet worden teruggebracht worden in de kringloop, dit mag dus ook niet worden uitgereden op landbouwgrond. In Cothen is echter sprake van een co-vergister. Daar mogen alleen materialen in die zorgen dat het digestaat wat eruit komt geschikt is als veilige voeding voor planten. Een co-vergister is onderdeel van de toekomstig sluitende landbouwkringloop en dus ook in die zin extreem milieu- en klimaatvriendelijk. Groengas Cothen vergelijken met een industriële vergister is net zoals een akkerbouwbedrijf vergelijken met een vuilstort. Op allebei de plekken wordt er met materiaal gewerkt, daar houdt de vergelijking op. Het eindresultaat is niet te vergelijken. Aanvoer van mest Er zijn verhalen die rondgaan dat boeren zelf met hun giertank aan komen rijden. Dat is zeker niet zo. Alle transporten gebeuren door gecertificeerde transportbedrijven met gespecialiseerde vrachtwagen.

Ook is het gemakkelijk door iedereen te begrijpen dat de kostprijs van vervoer hoog is en dat het dus voor iedereen belangrijk is de aanvoerlijnen kort te houden. Duurzame landbouw Mestvergisting is een cruciale schakel in de duurzame en circulaire landbouw. Dit is onlangs ook aangegeven in de kamerbrief2 van minister Rob Jetten. Naast de productie van hernieuwbare energie, speelt ook de productie van hernieuwbare meststoffen een belangrijke rol. Vanuit Europese regelgeving gedreven worden de maximale normen voor toepassing van dierlijke meststoffen op landbouwgrond steeds verder beperkt. Kunstmeststoffen hebben ontzettend veel fossiele energie nodig. Dit betekent voor de toekomst dat hernieuwbare meststoffen de meest aangewezen bemester voor landbouwgrond wordt. Een biogasinstallatie kan van dierlijke mest, een hernieuwbare (kunst)meststof maken. Ten slotte speelt methaan uitstoot nog een belangrijke rol. Circa 20% van de methaanemissie van een melkveebedrijf komt uit de mestkelders. Door deze af te voeren naar een biogasinstallatie wordt de uitstoot grotendeels voorkomen. Methaan is een stevig broeikasgas dat 30 tot 70 maal sterker is dan Co2.3

2 https://open.overheid.nl/documenten/ronl-340ab97d9dc06e18736afa124aba68be873a60b1/pdf 3 https://www.knmi.nl/over-het-knmi/nieuws/klimaateffecten-van-methaan