Bijlage 6 concept Memo RDWI over begrotingswijzigingen 26-09-2023

Cooperación is de handelsnaam van Rob de Greef Bestuurlijk Organisatierecht B.V.

Memo Aan

Van

Bestuur RDWI

Rob de Greef

Datum

Betreft

25 september 2023

Vraagstuk begrotingswijzigingen

Telefoon

085 – 076 1717

E-mail

secretariaat@cooperacion.nl

Website

www.cooperacion.nl

1. Aanleiding Er is discussie ontstaan over het toepassen van een zienswijzenprocedure bij begrotingswijzigingen. Op grond van artikel 35 lid 6 Wgr is de zienswijzenprocedure zoals die geldt voor de ontwerpbegroting ook van toepassing op begrotingswijzigingen. In de gemeenschappelijke regeling kunnen bepaalde categorieën van begrotingswijzigingen worden uitgesloten van de zienswijzenprocedure. Is er in de gemeenschappelijke regeling niets bepaald dan is de zienswijzenprocedure dus ook verplicht bij iedere begrotingswijziging.

In de praktijk van de RDWI leidt dit tot problemen, vooral bij wijzigingen die later in het jaar volgen, vaak naar aanleiding van de september-circulaire van de Rijksoverheid. Deze wijzigingen zijn op zijn vroegst eind september of begin oktober bekend, en moeten dan nog verwerkt worden. Als dan 12 weken zienswijzen worden gevolgd, dan wordt de begrotingswijziging ná afloop van het jaar waarvoor de begroting vastgesteld. En dat is niet toegestaan: begrotingswijzigingen moeten uiterlijk 31 december van het lopende boekjaar zijn doorgevoerd (art. 35 lid 7 Wgr jo. art. 192 lid 1 Gemeentewet).

Dit is op 2 manieren op te lossen (1) door het uitsluitend van begrotingswijzigingen van de zienswijzen en (2) door bij de oorspronkelijke ontwerpbegroting al rekening te houden met bepaalde kostenstijgingen zodat die uit de algemene middelen van de RDWI kunnen worden betaald zonder direct begrotingswijziging. Dit laatste heeft echter niet de ambtelijke en bestuurlijke voorkeur. Om die reden worden hieronder enkele mogelijkheden voor het uitsluiten van de zienswijzenprocedure besproken. Er wordt géén advies gegeven, er worden slechts enkele suggesties meegegeven zodat u zelf kunt kiezen.

2. Mogelijkheden 2.1

Uitsluiten iedere begrotingswijziging

In de gemeenschappelijke regeling zou een bepaling kunnen worden opgenomen waarbij alle vormen van begrotingswijziging worden uitgesloten van zienswijzen. De praktische problemen rond de wijzigingen n.a.v. de september-circulaire zijn dan verdwenen. Nadeel is wel dat de raden nog meer op afstand komen staan. Het budgetrecht voor de uitvoering van taken van de RDWI ligt immers bij het algemeen bestuur van de RDWI, en de zienswijzen zijn nu juist bedoeld als wisselgeld voor het verliezen van sturing en controle door de raad op de begroting van een samenwerkingsverband. De raden mogen zich in deze situatie nog wel uitlaten over de ontwerpbegroting, maar niet meer over latere stijgingen en veranderingen. Daarmee wordt de politieke controle op de RDWI vermindert, de positie van de raad verslechterd (terwijl recente wetgeving die nu juist wenst te verbeteren). Overigens kan ook nog getwist worden of een algehele uitsluiting van de zienswijzenprocedure is toegestaan onder de Wet gemeenschappelijke regelingen, nu de wet spreekt over het uitsluiten van bepaalde categorieën.

2.2

Uitsluiten 2e wijziging

Een door de werkgroep besproken voorstel is om de 1e begrotingswijziging (n.a.v. de meicirculaire) wél aan zienswijzen te onderwerpen, maar de 2e begrotingswijziging (n.a.v. de septembercirculaire) niet. Op zich kan dat juridisch prima geregeld worden, en is het ook een duidelijk onderscheid. Toch enkele kanttekeningen. De 1e begrotingswijziging zal vermoedelijk eind mei/begin juni door het dagelijks bestuur kunnen worden verwerkt in een ontwerpbegrotingswijziging. Deze kan dan begin/half juni richting de raden, die dan 12 weken hebben te reageren (tot c.s. half september). De vraag is of raden dat kunnen, gelet op het zomerreces, en of ze dan voldoende tijd hebben om ook daadwerkelijk invloed uit te oefenen. Daarnaast betekent het dat het algemeen bestuur pas op zijn vroegst eind september kan overgaan tot vaststelling van de begrotingswijziging. Deze wordt dan nagenoeg gelijktijdig doorgevoerd met de 2e begrotingswijziging n.a.v. de septembercirculaire. De vraag rijst of de RDWI dan tijdig aan al zijn verplichtingen kan voldoen. Overigens moet opgemerkt worden dat de gemeenteraden natuurlijk géén 12 weken hoeven te gebruiken. Daarover kunnen ook werkafspraken worden gemaakt tussen de RDWI en de gemeenteraden (bijv. aan het begin van een raadsperiode).

Het gaat nadrukkelijk om werkafspraken, omdat in een gemeenschappelijke regeling het wettelijke recht op 12 weken niet beperkt kan worden. Tot slot is er, vanuit de raden bekeken, een risico dat wijzigingen die heel gevoelig liggen, blijven liggen tot de 2e wijziging, zodat er geen zienswijze gegeven kan worden.

www.cooperación.nl

Pagina 2 van 3

2.3

Uitsluiten wijzigingen die rechtstreeks voortvloeien uit de circulaires

Een alternatief zou kunnen zijn dat begrotingswijzigingen die rechtstreeks voortvloeien uit beleidsmatige en financiële keuzes in de beide circulaires worden uitgesloten. Gedachte hierachter is dan dat de politieke keuzes reeds door de regering zijn gemaakt, en dat deze democratisch gecontroleerd worden door de Tweede Kamer en de Eerste Kamer. Er is geen tot beperkte ruimte voor eigen politieke afwegingen binnen de gemeenteraden. Dit heeft juridisch twee risico’s: (1) er kan discussie blijven wanneer een wijziging uitsluitend voortvloeit een van de circulaires en (2) er kunnen dan in de 2 ronden geen andere begrotingswijzigingen worden meegenomen, aangezien die wel aan zienswijzen zijn onderworpen. Er blijft dus altijd een bepaalde vorm van onduidelijkheid.

2.4

Tot slot

In paragraaf 2.2 werd al even gerefereerd aan werkafspraken die gemaakt kunnen worden tussen het RDWI-bestuur en de gemeenteraden over de termijnen voor aanlevering van stukken bij begrotingswijzigingen en de geldende termijnen. Daarmee kan de zienswijzeprocedure aanzienlijk verkort worden. Al moeten alle betrokken raden hier zich dan wel aan committeren. En dit moet bij een nieuwe raad opnieuw bevestigd worden. Risico is dan dat wanneer een raad de afspraak niet wil maken om minder dan 12 weken te gebruiken, dat dan op grond van de gemeenschappelijke regeling wél een zienswijze moet worden gevraagd. Het oorspronkelijke probleem komt dan weer terug.

www.cooperación.nl

Pagina 3 van 3