Bijlage 2 Rapportage procesparticipatie Dwarsdijkse Zonneweide (1)

Rapportage procesparticipatie en financiële participatie Dwarsdijkse Zonneweide te Wijk bij Duurstede

Opgesteld:

Jan Snelders, projectleider EigenWijkse Energie Coöperatie

Versie:

Finale versie 3

Datum:

27 juli 2023

Pagina 1 van 41

Inhoudsopgave 1. INLEIDING

4

2. LOKAAL BELEID TEN AANZIEN VAN PARTICIPATIE

5

2.1. Omwonenden, participatieplan en 50% lokaal eigendom

5

2.2. Rolverdeling tussen initiatiefnemer en gemeente

5

2.3. Vijf manieren voor participatie

5

2.4. Voorbeelden van (financiële) participatie

6

2.5. Voorwaarden voor goede participatie

6

2.6. Proces participatie

6

2.7. Financiële participatie

7

3. STAKEHOLDERS

9

3.1

9

Stakeholder analyse

4. PARTICIPATIERONDES

11

4.1. Rondes en tijdslijn

11

4.2. Ronde 1. Stakeholders in kaart brengen en uitgangspunten

12

4.3. Ronde 2. Keukentafelgesprekken voor indienen Principeverzoek (december 2021 – januari 2022)

12

4.4. Ronde 3. Inloopbijeenkomst (21 april 2022)

13

4.5 Ronde 4 – Mogelijkheden kavelruil

14

4.6 Tussenliggende periode: archeologie en gesprek wethouder (mei – oktober 2022)

14

4.6.1 Archeologisch onderzoek en aangepast technisch ontwerp

14

4.6.2 Bijeenkomst georganiseerd door Wethouder Kosterman (oktober 2022

14

4.7. Ronde 5. Keukentafelgesprekken (november 2022 – februari 2023)

14

4.8. Ronde 6. Inloopbijeenkomst inwoners Wijk bij Duurstede incl. omwonenden (16 januari 2023) 15 4.9. Ronde 7. Bijeenkomst omwonenden (9 februari 2023)

15

4.10. Ronde 8. Indienen van finaal ontwerp bij vergunningsaanvraag

16

5. AANPASSINGEN LANDSCHAPPELIJKE INPASSING EN TECHNISCH ONTWERP

17

5.1 Aanpassingen voor conceptontwerp Principeverzoekfase

17

5.2 Aanpassingen tussen Principeverzoek en vergunningsaanvraag

18

5.3 Niet doorgevoerde verzoeken

18

5.4 Samenvatting aanpassingen in uiteindelijke ontwerp

18

6. FINANCIËLE PARTICIPATIE

19

6.1. Risicovol investeren

19

6.1.1 Samen ontwikkelen

19 Pagina 2 van 41

6.1.2 Samen opwekken

20

6.1.3 Samen rendement

20

6.2. Afdracht aan omgeving

20

6.2.1 Lokale stroomafname

20

6.2.2 Omgevingsfonds

20

Pagina 3 van 41

1. INLEIDING Zonneweides en windmolenparken zijn nodig om de doelstellingen uit het Klimaatakkoord te realiseren. In Wijk bij Duurstede is in 2019 door de gemeenteraad bepaald dat de focus ligt op het gebruiken van zonne-energie. Vertaald naar o.a. grondgebonden zonnestroomprojecten houdt dit een aantal hectares aan grondoppervlak in. De gemeenteraad heeft in 2019 bepaald dat er vooralsnog 60 hectares aan zonneweides gerealiseerd mogen worden. Als de 60 hectares gerealiseerd zijn dan wordt geëvalueerd wat de impact is geweest op het landschap en van daaruit wordt beleid voor de jaren daarna ontwikkeld. Voor de eerste 60 hectare heeft de gemeenteraad een aantal (beperkt) kansrijke gebieden aangewezen. Ontwikkelaar BHM Solar heeft het idee opgevat om op de locatie aan de Kapelleweg (kadastraal: CTN00-D-71) een zonneweide te ontwikkelen: Dwarsdijkse Zonneweide. In november 2021 is BHM Solar door de gemeente Wijk bij Duurstede uitgenodigd om een Principeverzoek in te dienen. Op basis van dit ingediende Principeverzoek heeft er een beoordeling plaatsgevonden en is het project geselecteerd. In een besluitbrief van 15 maart 2022 heeft het college van Burgemeester en Wethouders aan BHM Solar laten weten dat zij instemt met het verzoek en medewerking wil verlenen aan het doen van een aanvraag voor een omgevingsvergunning voor de Dwarsdijkse Zonneweide.

De Dwarsdijkse Zonneweide ligt in het buitengebied van Cothen, dat groen gebied betreft en wat betekent dat de gemeente dit als kansrijk gebied ziet voor de ontwikkeling van zonneweides. De Dwarsdijkse Zonneweide kan een invulling geven aan de totaal 60 hectare die de gemeente ambieert. BHM Solar hecht veel waarde aan lokaal eigenaarschap en lokale participatie. Daarom is de Eigenwijkse Energie Coöperatie (EWEC) in een vroeg stadium betrokken bij het participatieproces opdat lokale belangen goed vertegenwoordigd worden en de opbrengsten van een zonneweide (financieel rendement, lokaal opgewekte energie afnemen en mogelijkheden voor gebiedsontwikkelingen) ook lokaal eigenaarschap kent. Streven is om via EWEC 50% lokaal eigendom te realiseren. Het is van belang dat de directe omgeving en andere belanghebbenden mee kunnen denken over het uiteindelijke ontwerp van een zonneweide, zodat het ontwerp zoveel mogelijk aansluit bij de wensen van de omgeving, de belangen in het gebied en het landschap. Daarom heeft EWEC samen met BHM Solar veel tijd en energie gestoken in het betrekken van omwonenden, omliggende grondeigenaren/agrariërs en andere belanghebbende partijen. Deze rapportage is een weergave van hoe het participatieproces voor de Dwarsdijkse Zonneweide in de periode december 2021 tot en met februari 2023 is doorlopen.

Uitgewerkt is wie als belangrijke stakeholders zijn bestempeld. Het geeft op proces en inhoud een beeld welke acties zijn ondernomen om met stakeholders in contact te komen, in gesprek te gaan, vragen te beantwoorden en wensen, zorgen en ideeën op te halen. Deze rapportage beschrijft welke contactmomenten er zijn geweest, welke bevindingen daar uit zijn gehaald en hoe deze in het landschappelijke en technische ontwerp verwerkt zijn. De opbouw van dit document is als volgt. Allereerst wordt in Hoofdstuk 2 het lokale beleid ten aanzien van participatie beschreven. Een uitwerking van de belangrijke stakeholders voor het project is terug te vinden in Hoofdstuk 3. Een beschrijving van de verschillende georganiseerde participatierondes is te lezen in Hoofdstuk 4. In Hoofdstuk 5 is opgenomen welke aanpassingen zijn gemaakt in het technische en landschappelijke ontwerp. De uitwerking van Financiële participatie is terug te vinden in Hoofdstuk 6. In de bijlagen is gedetailleerde verslaggeving toegevoegd van de verschillende bijeenkomsten en gesprekken.

Pagina 4 van 41

2. LOKAAL BELEID TEN AANZIEN VAN PARTICIPATIE De gemeenteraad in Wijk bij Duurstede vindt het belangrijk dat omwonenden, inwoners en lokale bedrijven kunnen meedenken en meedoen tijdens de voorbereiding, financiering en uitvoering van een zonneweide. Daartoe heeft de gemeente beleid opgesteld waaraan ontwikkelingen zoals de Dwarsdijkse Zonneweide worden getoetst. BHM Solar en EWEC hebben op basis van de beschreven uitgangspunten en leidende principes de participatie ingericht. Op hoofdlijnen is het beleid als onderstaand geformuleerd, waarbij is aangegeven waar in dit document invulling is gegeven aan het beleid.

2.1. Omwonenden, participatieplan en 50% lokaal eigendom De initiatiefnemer moet omwonenden betrekken wanneer er serieuze plannen zijn om een zonneweide te starten. De initiatiefnemer maakt een participatieplan en bespreekt deze met de gemeente. Formeel hoeven alleen die omwonenden te worden betrokken die direct zicht hebben op het geplande zonneweide. De gemeente eist dat ook andere inwoners uit het gebied de mogelijkheid krijgen om deel uit te maken van het voorbereidingsproces. De gemeente wil een eerlijke verdeling van lusten en lasten bij zonneweides. Het uitgangspunt is 50% lokaal eigendom, zoals dit ook in het landelijke Klimaatakkoord is opgenomen. Invulling De stakeholderanalyse is opgenomen in paragraaf 3.1 en maakt onderdeel van het participatieplan welke in hoofdstuk 4 is omschreven. Hoe 50% lokaal eigendom kan worden bewerkstelligd is opgenomen in hoofdstuk 6.

2.2. Rolverdeling tussen initiatiefnemer en gemeente Bij een initiatief voor een zonneweide heeft de gemeente de rol van regisseur: zij bepaalt de ambitie (zie ook klimaatdoel) en stelt hiervoor de kaders vast. Dit zijn de algemene kaders zoals in dit beleidskader voor zonneveldenweides, en specifieke kaders die gelden voor het initiatief en de specifieke locatie. De initiatiefnemer is verantwoordelijk voor het binnen de kaders uitvoeren van het proces (het hoe) en voor de inhoud (het wat). De gemeente bewaakt de kaders tijdens het proces en past wanneer nodig kaders aan. De initiatiefnemer is verantwoordelijk voor het concept plan en het betrekken van omwonenden. Ook houdt de initiatiefnemer de gemeente tijdens het proces goed op de hoogte. Formeel gezien is de gemeente alleen vergunningverlener. Invulling In hoofdstuk 4 is omschreven wanneer de gemeente betrokken is geweest gedurende het participatieproces.

2.3. Vijf manieren voor participatie De gemeente vraagt initiatiefnemers om inwoners en bedrijven van Wijk bij Duurstede op zoveel mogelijk manieren te betrekken: - mee weten: initiatiefnemer informeert inwoners en bedrijven - meedenken en meewerken: initiatiefnemer geeft geïnteresseerde inwoners en bedrijven de kans om mee te denken met het plan en waar mogelijk mee te werken - meebeslissen: initiatiefnemer geeft hen de kans om mee te beslissen over het in te dienen of uit te voeren voorstel. Uiteindelijk beslissen het college van B&W en de raad over de vergunning - meeverdienen: Initiatiefnemer biedt inwoners en bedrijven de kans om dit project mede te financieren en dus om er aan te verdienen , bijvoorbeeld in samenwerking met een lokale energiecoöperatie Pagina 5 van 41

- meegenieten: initiatiefnemer geeft geïnteresseerden de kans het zonneweide te bezoeken, er te leren en te recreëren. Invulling De vijf manieren zijn integraal meegenomen in het participatieplan en de uitvoering daarvan (hoofdstukken 3 en 4).

2.4. Voorbeelden van (financiële) participatie Op andere plekken in het land zien we verschillende manieren om de omgeving mee te laten doen bij een zonneweide: - lokale bedrijven kunnen zorgen voor aanleg, onderhoud en toezicht - lokale professionele partijen én particulieren kunnen investeren - lokale bedrijven kunnen de stroom afnemen om hun eigen bedrijf te verduurzamen - certificaten van oorsprong bij stroomafname - geïnteresseerden kunnen op bezoek bij het park voor educatie en recreatie - samenwerking met lokale energiecoöperatie - oprichten of bijdragen aan lokaal gebiedsfonds Invulling In hoofdstuk 6 is omschreven hoe BHM Solar invulling geeft aan financiële participatie.

2.5. Voorwaarden voor goede participatie Open en heldere communicatie met de omgeving kan de steun voor uw initiatief vergroten. Een aantal ingrediënten voor een goede communicatie- en participatieaanpak: - breng alle belanghebbenden in kaart en inventariseer welk(e) belang(en) zij hebben bij uw initiatief - breng in kaart wat mogelijke gevoeligheden zijn en bepaal hoe communicatie en participatie een bijdrage kunnen leveren om deze op te lossen - sta van te voren stil bij de vraag hoe omwonenden en inwoners mogen meedenken, meedoen en meebeslissen - bepaal uw aanpak op basis van voorgaande stappen, afhankelijk van de invloed van uw plan op de omgeving en de belangen die er spelen - informeer betrokkenen over de voortgang van uw plan Invulling Bovenstaande ingrediënten zijn allemaal meegenomen in het participatieplan en de uitvoering daarvan (hoofdstukken 3 en 4).

2.6. Proces participatie Verplicht: betrekken omwonenden Wanneer een zonneweide in voorbereiding is en de locatie geschikt lijkt, is de initiatiefnemer verplicht om omwonenden te betrekken bij het plan. Dit gebeurt na een positief besluit op het principeverzoek. De direct omwonenden met zicht op het zonneweide worden sowieso uitgenodigd. In overleg met de gemeente wordt mogelijk een grotere kring met omwonenden uitgenodigd.

Pagina 6 van 41

Invulling In hoofdstuk 4 is omschreven hoe omwonenden zijn betrokken tijdens het participatieproces. Gesprek met omwonenden De initiatiefnemer gaat in gesprek met omwonenden over: - initiatiefnemer geeft toelichting: waarom een zonneweide en waar - inwoners stellen vragen en doen voorstellen, bijvoorbeeld over de inpassing - ruimte voor: wensen en bezwaren - samen zoeken naar win-win Invulling In hoofdstukken 4 en 5 is omschreven hoe omwonenden zijn betrokken tijdens het participatieproces en hoe opgehaalde input is verwerkt in het ontwerp. Ook zijn de voornaamste zorgen van omwonenden toegelicht. Meer over procesparticipatie Procesparticipatie vindt plaats als er een concreet initiatief voorligt. De gemeente heeft dan positief besloten op een principeverzoek, maar nog geen besluit genomen over het plan. Er zijn nog veel mogelijkheden in het ontwerpplan voor het zonneweide, zoals opstelling, hoogte, inpassen in het landschap en financieel deelnemen. Ook kan de gemeente nog besluiten om de aanvraag af te wijzen (zie formele inspraakprocedure). Soms is er sprake van direct omwonenden die zicht hebben op het mogelijke zonneweide. De initiatiefnemer is wettelijk verplicht hen te betrekken zodra er een aanvraag is ingediend.

Wat verwachten initiatiefnemers en buren van elkaar? Hoe zou de installatie er uit gaan zien en hoe kan deze zo goed mogelijk worden ingepast? Waar willen de buren op uitkijken? De gemeente besluit bij de vaststelling van dit beleid dat ook andere geïnteresseerden uit de omgeving van het mogelijke zonneweide zo goed mogelijk betrokken worden. Zij worden geïnformeerd en uitgenodigd door de initiatiefnemer. Invulling In hoofdstuk 4 is omschreven hoe omwonenden en andere geïnteresseerden zijn betrokken tijdens het participatieproces.

2.7. Financiële participatie De gemeente verplicht initiatiefnemers om inwoners en lokale bedrijven ook financieel mee te kunnen laten doen bij een zonneweide. Sterker nog, het uitgangspunt is 50% lokaal eigendom zoals benoemd in het landelijke Klimaatakkoord. Dit kan per initiatief op een eigen manier vorm krijgen, de gemeente legt dit niet vooraf vast maar toetst wel het participatieplan. Uitgangspunt is dat niet alleen de initiatiefnemer en de ontwikkelaar maar ook de omgeving van het zonneweide profiteert. Deze pagina geeft verschillende mogelijkheden die ook gecombineerd kunnen worden. Initiatiefnemers moeten bewoners en bedrijven in het gebied (bij voorkeur de gehele gemeente) de kans geven om mee te investeren in, én mee te verdienen aan het project. Door de lasten en de lusten te verdelen, wordt de lokale betrokkenheid bij het zonneweide vergroot. Oftewel: er moet ruimte worden gegeven voor óók een positief gevoel naast het onmiskenbare feit dat het zonneweide een verandering betekent voor het landschap.

Pagina 7 van 41

De initiatiefnemer is verplicht om omwonenden te betrekken bij het plan. Dit gaat niet alleen over meedenken tijdens het proces maar ook over financieel meedoen. De initiatiefnemer gaat in gesprek met lokale partijen en omwonenden op welke manier 50% lokaal eigendom haalbaar is. Dit gesprek gaat ook over een eerlijke verdelen van lusten en lasten. Denk voor financieel deelnemen aan mogelijkheden zoals: - samenwerken met een lokale energiecoöperatie (initiatiefnemer en omgeving zijn samen eigenaar) - aandelen/obligaties uitgeven aan omwonenden en inwoners van de gemeente - aandelen/obligaties uitgeven aan derden buiten de gemeente - postcoderoos - gebiedsfonds (deel van de winst beschikbaar voor projecten en activiteiten die de omgeving ten goede komen) - opgewekte stroom lokaal vermarkten - certificaten van oorsprong bij stroomafname Invulling In hoofdstuk 6 is omschreven hoe BHM Solar invulling geeft aan financiële participatie.

Pagina 8 van 41

3. STAKEHOLDERS De gemeente Wijk bij Duurstede heeft als onderdeel van haar beleidskader zonneweides ook aandachtspunten beschreven die betrekking hebben op participatie. Elk plan moet aangeven op welke manier omwonenden en lokale bedrijven kunnen meedoen. Duidelijk moet ook worden hoe de initiatiefnemer denkt de 50% lokaal eigendom te realiseren. Het kader stelt bijvoorbeeld gesprekken met omwonenden verplicht. Wat is er verder in het principeverzoek beschreven aan acties?: 1. Stakeholderanalyse: in beeld brengen van omwonenden, omliggende perceeleigenaren en organisaties, zie paragraaf 3.1. 2. Feedback proces: meerdere ronden van gesprekken in de vorm van keukentafelgesprekken, inloopavonden, individuele gesprekken. Zie Hoofdstuk 4 Participatierondes en Hoofdstuk 5 Aanpassingen ontwerp. 3. 50% lokaal eigendom organiseren. Zie Hoofdstuk 6 Financiële participatie. De verschillende onderdelen worden in de volgende paragrafen en hoofdstukken uitgewerkt.

3.1 Stakeholder analyse Een stakeholderanalyse is uitgevoerd om een overzicht te maken welke mensen en organisaties een belang hebben bij de Dwarsdijkse Zonneweide. Tijdens de analyse zijn er verschillende stakeholders geïdentificeerd, te verdelen in twee groepen. 1. Omwonenden en omliggende grondeigenaren en agrariërs. 2. Belanghebbende organisaties Omwonenden en omliggende grondeigenaren en agrariërs Tot de omwonenden en omliggende grondeigenaren en agrariers horen de volgende adressen: Smidsdijk 1 t/m 12, Dwarsdijk 1 t/m 8B, Kapelleweg 1 t/m 7A. De omwonenden en omliggende grondeigenaren en agrariërs zijn in onderstaand kaartje zichtbaar gemaakt. In dit gebied bevinden zich 3 fruittelers en 2 melkveehouders. In hoofdstuk 4 is verder uitgewerkt welke participatierondes hebben plaatsgevonden en wat daaruit naar voren is gekomen.

Pagina 9 van 41

Belanghebbende organisaties De volgende organisaties zijn in beeld gebracht, waarbij in het overzicht ook is aangegeven welke afspraken met de respectievelijke organisaties zijn gemaakt: Organisatie

Afspraken

Provincie Utrecht

Locatie past binnen de omgevingsverordening van de provincie Utrecht. Met de gemeente Wijk bij Duurstede is afgestemd dat de gemeente gedurende het vergunningsproces de provincie Utrecht verder zal betrekken. BHM Solar en EWEC zijn projectpartners, vanaf de start van het project trekken de partijen samen op. BHM Solar en EWEC hebben een samenwerkingsovereenkomst opgesteld, waarin invulling wordt gegeven aan lokaal eigendom (zie hoofdstuk Financiële participatie voor meer achtergrond). Gesprek gevoerd over mogelijkheden voor waterberging (zijn er niet). Daarnaast is er afstemming geweest over de Zemelensloot, de primaire watergang die zich naast het plangebied bevindt. In het plan is rekening gehouden met een schouwpad. Ook is er een watertoets uitgevoerd (zie Ruimtelijke Onderbouwing). Verschillende gesprekken vanaf een vroeg stadium over mogelijke invulling van de landschappelijke inpassing, meerwaarde op het gebied van natuur en biodiversiteit. Onderdelen die zijn verwerkt in het plan zijn: struweelhaag rondom het park, kruidenrijk gras en het beheer van deze elementen. In een later stadium nogmaals feedback gevraagd over het Inrichtings- en beheerplan die is verwerkt in het finale plan.

Meerdere keren is er gesproken met de Landschapscoördinator van Stuurgroep Kromme Rijnlandschap over de invulling van de landschappelijke inpassing, meerwaarde op het gebied van natuur en biodiversiteit. In een later stadium nogmaals feedback gevraagd over het Inrichtings- en beheerplan dat meer in detail was uitgewerkt. Feedback over o.a. soorten fruitbomen en beheermaatregelen overgenomen in het finale plan. De locatie bevindt zich niet in weidevogelkerngebied. De ANV is benaderd voor meer informatie over weidevogels. Voor zover bekend zijn er geen weidevogels op het plangebied. PJGU organiseert jaarlijks het Trekkertrek evenement (2.000-3.000 deelnemers) op percelen ten noordoosten van het plangebied. Met de perceeleigenaar van deze percelen is de mogelijke ontsluiting via de zonneweide besproken. Via deze voorziene ontsluiting kan het jaarlijkse evenement gewoon doorgang vinden. Er is reeds een eerste contact geweest met het PJGU. Na het verkrijgen van de vergunning zal er nadere afstemming plaatsvinden om afspraken met elkaar te maken. Stichting Oogstfeest Kromme Rijnstreek organiseert tweejaarlijks een evenement om agrarische activiteiten in de Kromme Rijnstreek te promoten (zo’n 6.000 deelnemers). Aantal omwonenden zijn betrokken bij de Stichting. Na vergunningverlening wordt met hen bekeken of en hoe de zonneweide zou kunnen bijdragen aan het Oogstfeest.

Mooisticht is benaderd om input te leveren voor de landschappelijke inpassing, samen met de gemeente Wijk bij Duurstede en Stuurgroep Kromme Rijnlandschap. Voor een formeel advies zal de gemeente een aanvraag doen bij Mooisticht nadat de vergunningsaanvraag is ingediend.

EigenWijkse Energie Coöperatie

Hoogheemraadschap de Stichtse Rijnlanden (waterschap)

IVN

Stuurgroep Kromme Rijnlandschap

Agrarische natuurvereniging over weidevogels Platteland Jongeren Gemeenschap Utrecht (PJGU)

Stichting Oogstfeest Kromme Rijnstreek

Mooisticht

Pagina 10 van 41

Door zoveel verschillende stakeholders te betrekken bij de planvorming wordt ervoor gezorgd dat verschillende belangen een plek krijgen in het uiteindelijke plan. Met de belanghebbende organisaties is ook teruggekoppeld hoe er vervolg wordt gegeven aan de geleverde input.

4. PARTICIPATIERONDES 4.1. Rondes en tijdslijn Het participatieplan bestaat uit de volgende ronden: - Ronde 1: Stakeholders in kaart brengen en uitgangspunten - Ronde 2: Keukentafelgesprekken voor indienen Principeverzoek (december 2021 – januari 2022) - Ronde 3: Inloopbijeenkomst omwonenden (april 2022) - Ronde 4: Mogelijkheden kavelruil - Tussenliggende periode: archeologie en gesprek wethouder (mei – oktober 2022)

- Ronde 5: Keukentafelgesprekken (november 2022 – februari 2023) - Ronde 6: Inloopbijeenkomst omwonenden en inwoners Wijk bij Duurstede (januari 2023) - Ronde 7: Bewonersavond omwonenden (februari 2023) - Ronde 8: Indienen van finaal ontwerp bij vergunningsaanvraag (maart 2023) De uitgevoerde participatierondes zijn uitgebreider dan het initiële plan dat in het Principeverzoek is omschreven. In onderstaande tijdslijn is op te maken welke vorm van participatie op welk moment heeft plaats gevonden:

Pagina 11 van 41

Naast persoonlijke gesprekken en omwonendenbijeenkomsten, werden en worden omwonenden, de inwoners van Wijk bij Duurstede en de andere stakeholders op de hoogte gehouden middels: - Projectenwebsite: https://bhmsolar.nl/zonne-energieprojecten/dwarsdijkse-zonneweide - Artikelen (print & digitaal) in ’t Groentje en in de nieuwsbrief van EWEC Nadat de ronden van het participatieproces zijn doorlopen en een eventuele vergunning is verkregen, stopt de dialoog en de communicatie niet. Middels bijvoorbeeld de projectenwebsites, artikelen en nieuwsbrieven zullen de omwonenden en de inwoners van Wijk bij Duurstede op de hoogte worden gehouden over de voortgang van het initiatief: - Over het moment waarop de omgevingsvergunning ter inzage ligt - Over de voorbereiding en de voortgang van de bouw - Over de mogelijkheden om financieel te participeren - Over de mogelijkheden om actief betrokken te zijn bij het zonneweide. Denk hierbij bijvoorbeeld aan groenbeheer. In de volgende paragrafen wordt beschreven wat er per ronde aan acties zijn uitgezet en welke resultaten zijn opgehaald. Van alle contacten met belanghebbenden is een logboek bijgehouden. Dit is terug te vinden als bijlage.

Gaandeweg het beoogde participatieproces merkten BHM Solar en EWEC op dat bijstellingen nodig waren. De doelgroep omwonenden vroeg om een aangepaste aanpak. Meer persoonlijk contact en meer contact met de groep als geheel. Daar is gehoor aan gegeven.

4.2. Ronde 1. Stakeholders in kaart brengen en uitgangspunten Belangrijke stakeholders waarmee is gesproken en die zijn betrokken bij de planvorming zijn: omwonenden, omliggende grondeigenaren/agrariërs en belangenorganisaties. Een verdere beschrijving van deze stakeholders is terug te vinden in paragraaf 3.1. De uitgangspunten waren de grootte van het plangebied (circa 10,5 hectare), een zonneveld met een netto oppervlakte van circa 7,8 hectare en circa 2,7 hectare beschikbaar voor landschappelijke inpassing.

4.3. Ronde 2. Keukentafelgesprekken voor indienen Principeverzoek (december 2021 – januari 2022) Ten behoeve van ronde 2 is er door BHM Solar en EWEC met zeven omwonenden contact opgenomen met een uitnodiging tot een (fysiek/online/telefonisch) keukentafelgesprek. Vijf omwonenden hebben hier gebruik van gemaakt. Dit speelde in de periode december 2021-januari 2022. Doel van de keukentafelgesprekken was om de eerste reacties te peilen op het principeverzoek wat toen in voorbereiding was en input op te halen voor de landschappelijke inpassing. Uit de gesprekken kwamen wensen, zorgpunten en ideeën voort die betrekking hadden op het proces, de locatie en het ontwerp. Omwonenden spraken zich uit voor een gewenst intensief contact met de initiatiefnemers en EWEC in de verschillende fasen van het project. Daar is verderop in het participatieproces door BHM Solar en EWEC ook gehoor aan gegeven. Voor wat betreft de zonneweide werden vragen gesteld over schittering van de panelen, de zichtbaarheid van de panelen vanaf de buitenkant van het park, e.d. Ook werden er suggesties gedaan voor toe te passen plantsoorten in de landschappelijke inpassing, groenonderhoud van de zonneweide en de ontsluiting van het achter de zonneweide Pagina 12 van 41

gelegen perceel i.v.m. het jaarlijkse Trekkertrek evenement. De suggesties zijn zoveel mogelijk meegenomen in het ontwerp. Van de gesprekken zijn gespreksverslagen gemaakt die zijn gedeeld met de omwonenden waarin gestelde vragen ook zijn voorzien van een antwoord. Concreet overzicht van zaken die in het principeverzoek zijn verwerkt naar aanleiding van de gesprekken: - Zonneweide uit het zicht van de omgeving door (bijvoorbeeld) een haag - Recreatief parkje voor fietsers/wandelaars wordt als positief gezien - Geen wilde natuur/dicht bos - Geen last van onkruid/woekerende soorten zoals distels - Toegang/ontsluiting van het jaarlijkse Trekkertrek evenement - Rondleiding over zonneweide bij tweejaarlijkse Oogstfeest wordt als positief gezien - Geen meidoorn gebruiken in de beplanting - Goede inrichting- en beheermaatregelen van recreatieve hoek met fruitboomgaarden (voor omliggende fruitteler) - Geen struweel maar lage beplanting aan de westzijde Daarnaast is er met een vijftal andere omwonenden telefonisch contact geweest om aan te geven dat er na mogelijke selectie een inloopavond/gesprek wordt ingepland en is ook eerste input voor het plan al opgehaald.

4.4. Ronde 3. Inloopbijeenkomst (21 april 2022) Op 17 maart 2022 is er door BHM Solar een brief uitgestuurd naar circa 60 omwonenden met daarin melding van het besluit dat het college van Burgemeester en Wethouders van gemeente Wijk bij Duurstede heeft genomen over het initiatief Dwarsdijkse Zonneweide. In de brief is aangegeven dat het initiatief door het college is geselecteerd als onderdeel van de duurzaamheidsambitie die de gemeente Wijk bij Duurstede heeft. Daarmee kreeg BHM Solar groen licht om in nauwe samenwerking met EWEC het traject van de omgevingsvergunning in gang te zetten. In de brief stond ook een aankondiging van een inloopbijeenkomst op 21 april 2022 met als agenda een gesprek over het landschappelijk ontwerp en het proces van de omgevingsvergunning. Tijdens de bijeenkomst op 21 april 2022 waren BHM Solar, EWEC, een ambtenaar van de gemeente en een landschapsarchitect aanwezig. Gedurende de middag en avond is het eerste conceptontwerp van de landschappelijke inpassing getoond en toegelicht, zijn vragen beantwoord, zorgen besproken en is input opgehaald.

Daarnaast zijn er formulieren uitgedeeld aan de aanwezigen waar het volgende kon worden opgeschreven: contactgegevens, opmerkingen ten aanzien van het conceptontwerp, hoe wilt u op de hoogte worden gehouden (keukentafelgesprek, inloopavond, nieuwsbrief, anders), over welke onderwerpen wilt u op de hoogte worden gehouden (landschappelijk ontwerp, financiële participatie/mee-investeren, anders). Een grote groep omwonenden (circa 20 personen) heeft de bijeenkomst bezocht. Aan het begin van de bijeenkomst kwamen 5 omwonenden druppelsgewijs binnen. De reacties op de landschappelijke inrichting waren wisselend van aard. Enerzijds suggesties om de inrichting en ontsluiting beter te laten aansluiten op de wensen van aanpalende agrariërs, met ook suggesties voor het goed kunnen beheren en onderhouden van de

zonneweide. Verderop op de avond kwam een groep langs van circa vijftien omwonenden die aangaven niet te willen praten over het ontwerp maar met argumenten kwamen tegen de zonneweide. Belangrijkste argumenten waren: een veranderend uitzicht en het opgeven van waardevolle landbouwgrond. Liever zou de groep zien dat het initiatief voor de zonneweide zou stoppen. Tijdens de bijeenkomst gaf de gemeente aan dat er diverse voorwaarden in de besluitbrief over het principeverzoek zijn opgenomen voor de ontwikkeling van een zonneweide. Als onderdeel van de beoordeling door de gemeente dient BHM Solar zich in te spannen om te komen tot een gedegen participatieproces. Het proces van de participatie werd Pagina 13 van 41

nog eens toegelicht. Later op de avond heeft een klein gedeelte van de groep van vijftien nog input geleverd op het getoonde ontwerp van de landschappelijke inrichting. De overgrote meerderheid van deze omwonendengroep heeft ervoor gekozen om de uitgedeelde formulieren (zoals hierboven omschreven) niet in te vullen. Van de inloopavond is een verslag gemaakt dat is gedeeld met de omwonenden (ook te vinden in de bijlage van deze rapportage).

4.5 Ronde 4 – Mogelijkheden kavelruil In de zoektocht naar een geschikte locatie in het buitengebied van Cothen is er met alle grondeigenaren contact opgenomen waar contactgegevens van beschikbaar waren. Behalve de grondeigenaren van deze locatie waren er geen geïnteresseerden. Gedurende het participatieproces is met meerdere omliggende grondeigenaren gesproken over de beschikbaarheid van hun grond met betrekking tot kavelruil. Hier zijn geen beschikbare gronden uitgekomen. Er zijn een aantal suggesties gedaan, maar dat betrof geen grond van de grondeigenaren zelf, maar van andere grondeigenaren. Op deze gesuggereerde locaties was het ontwikkelen van een zonneweide technisch niet uitvoerbaar (o.a. aan te sluiten op het elektriciteitsnet) of kon de grond niet worden ingezet door hoog archeologische waarden (Limes). Voor het ontwikkelen van een zonneweide is alleen de huidige locatie uitvoerbaar.

4.6 Tussenliggende periode: archeologie en gesprek wethouder (mei – oktober 2022) 4.6.1 Archeologisch onderzoek en aangepast technisch ontwerp In de aansluitende periode is er door BHM doorgewerkt aan onder andere de impact van de archeologische waarden voor het technische en landschappelijke ontwerp. Zo is er een archeologisch onderzoek uitgevoerd, is het technische ontwerp aangepast (o.a. technische installaties op het maaiveld geplaatst) zodat de archeologische waarden niet worden aangetast door de aanleg van de zonneweide. Hetzelfde geldt voor het landschappelijke plan (o.a. geen natuurvriendelijke oever). Met de gemeente archeoloog is intensief afgestemd over het uitgevoerde onderzoek en de aanpassingen aan het ontwerp en uiteindelijk akkoord bevonden. Na deze exercitie was ook duidelijk met welke randvoorwaarden er rekening moest worden gehouden.

4.6.2 Bijeenkomst georganiseerd door Wethouder Kosterman (oktober 2022 Wethouder Kosterman heeft tijdens een door haar geïnitieerde bijeenkomst op 26 oktober 2022 de omwonenden, EWEC en BHM Solar aangehoord. Het doel van het gesprek was om de beelden van het participatieproces van de verschillende partijen dichter bij elkaar te brengen. Met begrip voor de zorg van de omwonenden, sprak de wethouder de verwachting uit dat omwonenden gebruik bleven maken van hun recht op inspraak. Met begrip voor de voorkeur voor een andere locatie, is er ook het algemene belang van het verduurzamen van de energievoorziening. Ze nodigde de partijen uit om vooral in gesprek te blijven opdat hun ideeën en standpunten meegenomen en meegewogen konden worden. De omwonenden hebben uitdrukkelijk aangegeven dat het overleg met de wethouder niet gezien

mag worden als participeren.

4.7. Ronde 5. Keukentafelgesprekken (november 2022 – februari 2023) Om de omwonenden en omliggende grondeigenaren/agrariërs de gelegenheid te geven om hun input te geven op de landschappelijke inpassing is besloten een extra ronde persoonlijke gesprekken met hen in te plannen. In de periode tussen november 2022 en februari 2023 zijn alle omwonenden en omliggende grondeigenaren/agrariërs benaderd Pagina 14 van 41

voor een keukentafelgesprek (zie paragraaf 3.1). Hieraan hebben zes omwonenden gehoor gegeven. Enkele gaven aan dat het gesprek niet gezien mocht worden als onderdeel van de participatie. Andere bewoners gaven aan geen behoefte te hebben aan een persoonlijk gesprek, maar wel met de hele groep omwonenden. De gesprekken maakten duidelijk dat de omwonenden het gevoel hadden niet voldoende meegenomen te worden. Uit sommige gesprekken is ook input naar voren gekomen voor de landschappelijke inpassing die is verwerkt in het plan (o.a. geen sleedoorn in de haag, geen kersenbomen, geen pruimbomen). Van de keukentafelgesprekken zijn verslagen gemaakt die zijn gedeeld met de omwonenden. Op verzoek zijn deze (geanonimiseerde) verslagen inzichtelijk.

4.8. Ronde 6. Inloopbijeenkomst inwoners Wijk bij Duurstede incl. omwonenden (16 januari 2023) In afwijking van het oorspronkelijke participatieplan in het Principeverzoek (waarbij deze ronde bedoeld was voor de inwoners van Cothen), is besloten om alle inwoners van Wijk bij Duurstede de mogelijkheid te bieden om aanwezig te zijn en meer te weten te komen over de Dwarsdijkse Zonneweide. In ’t Groentje is een advertentie geplaatst met daarin een uitnodiging voor de inloopbijeenkomst voor alle inwoners van Wijk bij Duurstede. Naar de omwonenden is separaat een mail gestuurd met een uitnodiging voor de avond. Bij de bijeenkomst waren BHM Solar, EWEC, gemeente Wijk bij Duurstede en een landschapsarchitect van Eelerwoude aanwezig. De avond is bezocht door zo’n 25 belangstellenden waarvan een flinke vertegenwoordiging van de omwonenden - zo’n negen adressen waren

aanwezig. Deze avond was bedoeld om input op te halen op het aangepaste ontwerp. Het ontwerp dat die avond is getoond was gebaseerd op de uitgangspunten voor een haalbare zonneweide, input van specialisten en gemeente, en op de input verkregen uit de vorige participatieronden. Tijdens de avond is het aangepaste landschappelijk inrichtingsplan meermaals gepresenteerd aan verschillende gezelschappen. Daarnaast is input opgehaald bij de aanwezigen (zowel in gesprek als op formulieren), ook zijn zorgen besproken (o.a. geluid) en vragen beantwoord. In eerste instantie uitte de groep omwonenden weerstand tegen het plan voor de zonneweide. Gaandeweg de bijeenkomst gaf deze groep omwonenden aan dat zij graag in wilden gaan op de landschappelijk inpassing. De aanwezige landschapsarchitect heeft het ontwerp gepresenteerd. Daarna zijn wensen aangedragen om het plan aan te passen. Ook zijn er zorgen geuit en vragen gesteld. Andere aanwezigen, zijnde niet de omwonenden, hebben ook een mondelinge toelichting ontvangen op de getoonde landschappelijke inpassing. Ook werden vragen gesteld over de mogelijkheden voor financieel participatie. Van de bijeenkomst is ook weer een verslag gemaakt en rondgestuurd naar de groep omwonenden (zie bijlage). Daarnaast is het landschappelijk inpassingsplan aangepast op basis van input van deze bijeenkomst.

Ook is met de aanwezige omwonenden besproken of zij nog behoefte hebben aan een individueel keukentafelgesprek of groepsbijeenkomst. Een enkeling gaf aan graag individueel in gesprek te willen en een aantal omwonenden gaf aan een groepsbijeenkomst te prefereren.

4.9. Ronde 7. Bijeenkomst omwonenden (9 februari 2023) Tijdens de inloopavond op 16 januari 2023 gaf een aantal omwonenden aan graag nog eens in een kleiner gezelschap

te willen spreken over de landschappelijke inpassing. BHM Solar en EWEC hebben daar gehoor aan gegeven en een avond op 9 februari georganiseerd. De omwonenden gaven te kennen nog steeds tegen de komst van de zonneweide te zijn, maar wel input te willen leveren op het ontwerp. Tijdens de avond waren BHM Solar, EWEC en de gemeente Wijk bij Duurstede aanwezig. De landschapsarchitect was wegens ziekte helaas afwezig. Het landschappelijk ontwerp werd daarom door BHM Solar gepresenteerd. Bij de avond waren acht omwonenden aanwezig.

Pagina 15 van 41

Er is uitgebreid stilgestaan bij het ontwerp van de landschappelijke inpassing, de beplanting en het beheer van de zonneweide. De input die is opgehaald tijdens deze avond het verwerkt in het plan is onder andere het plaatsen van afrastering bij de groenbeheer paden (rondom de recreatieve hoek) zodat recreanten geen rondje gaan lopen rondom het plangebied, met mogelijk afval op omliggende percelen tot gevolg.

4.10. Ronde 8. Indienen van finaal ontwerp bij vergunningsaanvraag Na twee rondes van keukentafelgesprekken waarbij alle omwonenden en omliggende grondeigenaren/agrariërs de kans is geboden om individueel in gesprek te gaan en drie rondes van inloopbijeenkomsten waar dezelfde belanghebbenden hun input konden geven is het landschappelijke en technische ontwerp finaal gemaakt. In het volgende hoofdstuk is terug te lezen welke aanpassingen er zijn gemaakt aan het ontwerp op basis van het participatieproces met de omgeving.

Pagina 16 van 41

5. AANPASSINGEN LANDSCHAPPELIJKE INPASSING EN TECHNISCH ONTWERP In dit hoofdstuk wordt beschreven hoe de landschappelijke inpassing en het technisch ontwerp zich ontwikkeld hebben vanaf het moment dat de primaire uitgangspunten zijn opgesteld tot en met de definitieve versie van de inpassing. Aangegeven wordt welke input van omwonenden en omliggende agrariers is verwerkt in het landschappelijke inpassingsplan. De input is opgehaald tijdens de diverse rondes (keukentafelgesprekken en inloopavonden) van het participatieproces.

5.1 Aanpassingen voor conceptontwerp Principeverzoekfase In onderstaande figuur is zichtbaar gemaakt welke input van omwonenden is verwerkt in het conceptontwerp van de Dwarsdijkse Zonneweide, dat onderdeel was van het Principeverzoek.

Pagina 17 van 41

5.2 Aanpassingen tussen Principeverzoek en vergunningsaanvraag In onderstaande figuur is zichtbaar gemaakt welke input van omwonenden is verwerkt in het uiteindelijke ontwerp van de Dwarsdijkse Zonneweide dat is ingediend bij de aanvraag omgevingsvergunning.

5.3 Niet doorgevoerde verzoeken Niet aan alle verzoeken vanuit omwonenden en omliggende grondeigenaren/agrariërs is gehoor gegeven. Een van de

verzoeken is om de zonneweide niet te ontwikkelen/realiseren. Hier kunnen BHM Solar en EWEC niet in meegaan, aangezien de zonneweide past binnen het duurzaamheidsbeleid van de gemeente Wijk bij Duurstede, het plangebied in groen gebied ligt van de kansenkaart en partijen zelf de ambitie hebben om meer duurzame energie op te wekken. Een ander verzoek is het verlagen van de panelen, lager dan 2 meter. De redenen om de hoogte niet te verlagen, zijn dat dit voor de omwonenden geen verschil gaat maken aangezien er een groene beplanting omheen komt die altijd hoger is dan ooghoogte, dat dit ten koste gaat van de opwek van elektriciteit en slechter is voor de bodem (met betrekking tot o.a. archeologie). Een aantal andere verzoeken hebben een te grote impact op de biodiversiteitswinst dit het plan genereert zoals het vervangen van hoogstamfruit voor productiefruit, dunnere of nog lagere struweelhagen.

5.4 Samenvatting aanpassingen in uiteindelijke ontwerp Op basis van het participatieproces met omwonenden en omliggende grondeigenaren zijn de volgende zaken aangepast in het uiteindelijke ontwerp: - Transformatoren verplaatst naar het midden van het plangebied - Tweede toegangsmogelijkheid voor het jaarlijkse Trekkertrek evenement - Zonnepanelen uit het zicht van de omgeving door struweelhaag Pagina 18 van 41

- Struweelhaag volledig rondom het plangebied (eerder was de westzijde open met laagstaande beplanting) - Struweelhaag verlaagd van 4-5 meter naar 3 meter - Bladhoudende soort in het struweel toegevoegd liguster - Soorten uit de struweelhaag gehaald voor omliggende fruittelers: meidoorn en sleedoorn - In beheerplan aandacht voor de bestrijding van woekerende soorten zoals Reuzenberenklauw, Jacobskruiskruid, Ridderzuring, Akkerdistel en Grote Brandnetel - Soorten fruitbomen en beheer ervan aangepast voor omliggende fruittelers, zoals een kersenbomen en geen pruimenbomen - Groen beheerpaden tussen het struweel en de omliggende percelen - Afrastering van beheerpaden zodat recreanten geen rondje rondom het plangebied kunnen maken

6. FINANCIËLE PARTICIPATIE Met betrekking tot financiële participatie, wordt er een onderscheidt gemaakt tussen: •

Risicovol investeren

•

Afdracht aan omgeving

6.1. Risicovol investeren In het principeverzoek van januari 2022 is er, wat betreft risicovol investeren, aangegeven dat er een intentieovereenkomst is getekend door BHM Solar en EWEC wat het mogelijk maakte om gelijkwaardig op te trekken in de ontwikkeling van de zonneweide, waarbij 50% lokaal eigendom mogelijk wordt gemaakt. BHM Solar en EWEC hebben een samenwerkingsovereenkomst opgesteld, waarin invulling wordt gegeven aan lokaal eigendom middels drie opties: A. Samen ontwikkelen: gelijkwaardig risico en eigenaarschap Partijen. B. Samen opwekken: risico voor BHM Solar en optie tot 50% eigenaarschap voor EWEC. C. Samen rendement: risico voor BHM Solar en obligatielening voor inwoners gemeente. Aangezien het bestuur van EWEC wisselt, heeft het aan te stellen bestuur van EWEC meer tijd nodig om over te gaan tot het tekenen van de gezamenlijk opgestelde samenwerkingsovereenkomst.

6.1.1 Samen ontwikkelen BHM Solar en EWEC gaan de Dwarsdijkse Zonneweide op gelijkwaardige basis ontwikkelen en dragen allebei 50% van de ontwikkelkosten en het ontwikkelrisico. Partijen hebben het recht ieder voor 50% eigenaar van de Dwarsdijkse

Zonneweide te worden. Deze vorm van samenwerking wordt ‘Samen ontwikkelen’ genoemd. Indien EWEC gedurende de ontwikkeling van de zonneweide het risico van ‘Samen ontwikkelen’ niet wil of kan dragen, zullen partijen de Dwarsdijkse Zonneweide verder ontwikkelen middels optie ‘Samen opwekken’.

Pagina 19 van 41

6.1.2 Samen opwekken BHM Solar en EWEC ontwikkelen de Dwarsdijkse Zonneweide gezamenlijk. BHM draagt alle ontwikkelkosten en ontwikkelrisico. Voor de bouw van de Dwarsdijkse Zonneweide heeft EWEC het recht om met korting voor 50% eigenaar te worden. Deze vorm van samenwerking wordt ‘Samen opwekken’ genoemd. Indien EWEC gedurende de ontwikkeling van de zonneweide het risico van ‘Samen opwekken niet wil of kan dragen, zullen partijen de Dwarsdijkse Zonneweide verder ontwikkelen middels optie ‘Samen rendement.

6.1.3 Samen rendement BHM Solar en EWEC ontwikkelen de Dwarsdijkse Zonneweide gezamenlijk. De ontwikkelkosten worden gedragen door BHM. Bij Financial Close brengt EWEC tot 50% van het eigen vermogen in tegen een vast rendement, middels obligaties. Deze vorm van samenwerking wordt ‘Samen rendement’ genoemd. Middels deze samenwerkingsopties wordt er geborgd dat, onafhankelijk van het risico dat EWEC wil dragen, de inwoners van Wijk bij Duurstede in de Dwarsdijkse Zonneweide kunnen investeren.

6.2. Afdracht aan omgeving In het principeverzoek van januari 2022 is er, wat betreft afdracht aan omgeving, aangegeven dat lokale

stroomafname mogelijk wordt gemaakt en dat er een omgevingsfonds ter beschikking zal worden gesteld.

6.2.1 Lokale stroomafname BHM Solar en EWEC willen het voor iedereen in de omgeving van de Dwarsdijkse Zonneweide en de gemeente Wijk bij Duurstede mogelijk maken om stroom af te nemen uit de zonneweide. Dit kan geregeld worden door deze stroom via de energieleverancier aan de inwoners van de gemeente te leveren. Daarbij is wel de voorwaarde dat men klant wordt van deze energieleverancier die de stroom uit de zonneweide gaat afnemen en leveren. EWEC maakt momenteel gebruik van energiemaatschappij |om (https://www.ewec.nl/klant-worden). Welke energieleverancier de stroom uit de zonneweide gaat leveren wordt op een later moment besloten.

6.2.2 Omgevingsfonds Het omgevingsfonds is door drie maatschappelijke partijen (waaronder EWEC) vormgegeven, die samen met de gemeente waarborgen dat de fondsbedragen ten goede komen aan de lokale omgeving, met een focus op duurzaamheid. De hoogte van de bijdrage aan het omgevingsfonds is afhankelijk van de productie van de zonneweide en de ruimte in de business case, maar zal ten minste €0,25 per MWh bedragen.

Pagina 20 van 41

BIJLAGEN 1.

2.

Verslagen (inloop)bijeenkomsten a.

21 april 2022

b.

16 januari 2023

c.

9 februari 2023 incl. reacties

Verslagen keukentafelgesprekken – deze zijn op verzoek in te zien, maar niet als bijlage toegevoegd a.

December 2021 - januari 2022

b.

December 2022 - februari 2023

Voor alle verslagen geldt dat deze geanonimiseerd zijn (namen en herleidbare informatie).

Pagina 21 van 41

Pagina 22 van 41

Pagina 23 van 41

Pagina 24 van 41

Pagina 25 van 41

Pagina 26 van 41

Pagina 27 van 41

Pagina 28 van 41

Pagina 29 van 41

Pagina 30 van 41

Pagina 31 van 41

Pagina 32 van 41

Pagina 33 van 41

Pagina 34 van 41

Pagina 35 van 41

Pagina 36 van 41

Pagina 37 van 41

Pagina 38 van 41

Pagina 39 van 41

Pagina 40 van 41

Pagina 41 van 41