Bijlage 1 - Verloop besluitvormingsproces duurzame opwek

Verloop besluitvormingsproces duurzame opwek 22 april 2016 Klimaatakkoord van Parijs – ondertekening (zie link) Doel Opwarming van de aarde beperken tot ruim onder 2°C (met een duidelijk zicht op 1,5°C). Afspraak Uitstoot EU-broeikasgassen in 2030 verminderd met 55% (t.o.v. 1990), in 2050 met 100%. In 2050 wil de Europese Unie klimaatneutraal zijn. 28 juni 2019 Nederlands klimaatakkoord (zie link) Doel De nationale broeikasgasuitstoot in 2030 met 49% terug te dringen (t.o.v. 1990). Afspraak Per sector zijn afspraken gemaakt voor uitstootreductie in 1) de gebouwde omgeving, 2) Mobiliteit, 3) Industrie, 4) Landbouw en landgebruik, 5) Elektriciteit. 1 januari 2020 Klimaatwet 2020 (zie link) Doel Het onomkeerbaar en stapsgewijs terugdringen van de emissies van broeikasgassen in Nederland teneinde wereldwijde opwarming van de aarde en de verandering van het klimaat te beperken. Afspraak Reductie van emissie broeikasgas met 95% in 2050 t.o.v. niveau 1990 (art. 2 Klimaatwet); Reductie met 49% in 2030 en een volledige CO2-neutrale elektriciteitsproductie in 2050; 22 juli 2023 Klimaatwet 2023 (zie link) Afspraak Reductie van emissie broeikasgas met 100% in 2050 t.o.v. niveau 1990 en streven naar negatieve emissies van broeikasgassen na 2050 (art. 2 lid 1 Klimaatwet); Reductie met 55% in 2030 en een volledige CO2-neutrale elektriciteitsproductie in 2050 (art.

2 lid 2 Klimaatwet; De Klimaatwet schrijft voor dat het Klimaatplan het klimaatbeleid voor de komende 10 jaar bevat om de doelen van de Klimaatwet te bereiken en dat het Klimaatplan elke vijf jaar opnieuw wordt vastgesteld. Klimaatplan (art. 3 Klimaatwet)  Hoofdzaken van het te voeren klimaatbeleid gericht op het realiseren van de doelstellingen;  Maatregelen om doelstelling te bereiken;  Verwacht aandeel hernieuwbare energie en verwachte besparing op primaire energiegebruik;  Maatregelen om aandeel hernieuwbare energie en besparing op primaire energiegebruik te stimuleren; 25 november 2019 Klimaatplan 2021-2030 (zie link) In Europees verband zijn doelen afgesproken voor hernieuwbare energie en energiebesparing. Nederland zal via het Integraal Nationaal Energie- en Klimaatplan (INEK) rapporteren over de bijdrage die het aan deze doelen zal leveren. Doel

27% hernieuwbare energie voor Nederland in 2030.

1

Duurzame opwek in 2030  49 TWh windenergie op zee;  35 TWh hernieuwbare energie (wind en zon) op land;  10 TWh kleinschalige opwek van bijvoorbeeld particuliere zonnepanelen. Nationaal Programma RES Er zijn 30 energieregio’s die werken aan de opwek van hernieuwbare energie op land. Iedere regio stelt een eigen energiestrategie op (regionale energiestrategie - RES) zodat in 2030 tenminste 35 TWh aan grootschalige duurzame elektriciteit op land (doel uit het Klimaatplan) wordt opgewekt. Het Nationaal Programma RES heeft zes opdrachtgevers: de ministeries van EZK en BZK, het Interprovinciaal Overleg (IPO), Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG), Unie van Waterschappen en de netbeheerders. Het Nationaal Programma ondersteunt de 30 regio’s bij het maken van de plannen in de RES. 31 mei 2021 RES U16 (zie link) Doel Bijdrage van 1,8 TWh in 2030 aan de landelijke doelstelling (35 TWh) voor opwek van elektriciteit op land met zonne- en windenergie. De ruimtelijke procedures hiervoor dienen voor 2025 te zijn afgerond. De verwachte elektriciteitsbehoefte in de U16 in 2050 wordt geschat op 10,8 TWh (met maximaal isoleren en elektrificeren). 14 september 2021 Raadsbesluit RES 1.0 (zie link) Afspraak RES-bod Wijk bij Duurstede = 0,061 TWh  60 ha. Zonnevelden: 0,057 TWh  Grote zonnedaken: 0,004 TWh Dit aanbod bedraagt 3,4% van het totaal (0,061 / 1,8 TWh)

31 mei 2022 Raadsagenda 2022-2026 (zie link) In de Raadsagenda 2022-2026 is in de paragraaf Duurzaamheid de volgende ambitie opgenomen: “De opgave van het Rijk is dat gemeenten in 2050 klimaatneutraal zijn. De ambitie van de gemeente Wijk bij Duurstede is om in 2030 energieneutraal te zijn en het liefst eerder dan 2050 klimaatneutraal.” 5 juli 2022 Tussenbalans Regionale Energie Strategieën (zie link) PS van de provincie Utrecht stelt statenvoorstel ‘Tussenbalans Regionale Energie Strategieën’ vast. Hierin is bepaald dat de huidige voortgang in de uitvoering van de drie Utrechtse RES’en onvoldoende is en dat het noodzakelijk is om:

2





De provinciale aanvullende inzet te richten op de realisatie van bestaande zoekgebieden in de RES’en 1.0 én het in beeld brengen van nieuwe windlocaties. Daarbij te streven naar de realisatie van tenminste 1 TWh grootschalige windenergie op land in de provincie Utrecht in 2030; GS op te dragen om gemeenten aan te moedigen en te ondersteunen om voor 1 december 2022 bestaande windplannen te concretiseren en tot aanvullende windlocaties te komen en hen, waar nodig, te helpen bij het starten van ruimtelijke procedures voor alle in de RES’en opgenomen zoeklocaties.

6 juli 2022 Brief tussenbalans RES (zie link) GS roept de colleges van de U16 gemeenten op om het gesprek met de eigen gemeenteraad aan te gaan over de uitkomsten van de Tussenbalans en over de in het rapport genoemde potentiële onderzoeksgebieden voor windenergie. Voorts wordt gevraagd om voor 1 december 2022 een concreet bestuurlijk voornemen te ontvangen voor extra windlocatie(s) in de eigen gemeente, zodat conform afspraken in de RES begin 2025 voldoende initiatieven vergund kunnen zijn.

13 december 2022 Reactie gemeente op GS-brief tussenbalans (zie link) In reactie op de GS-brief 6 juli 2022 over de tussenbalans RES heeft de gemeente per (concept)brief aangegeven ‘een participatietraject te starten als onderzoek naar de (on)mogelijkheden en eventuele randvoorwaarden van windturbines in de gemeente Wijk bij Duurstede’. Bij het raadsbesluit (zie link) over deze brief heeft de raad per motie (VVD en BB) verzocht dit onderzoek te verruimen naar ‘duurzame opwek’: “In antwoord op uw brief willen wij in 2023 een participatietraject starten als onderzoek naar de (on)mogelijkheden en eventuele randvoorwaarden van duurzame opwek. Hiermee dragen wij ook bij aan de wens van onze gemeenteraad om tot een uitgewerkt participatievoorstel te komen over de invulling van de duurzame doelstelling van Wijk bij Duurstede. Wijk bij Duurstede heeft als ambitie om in 2030 energieneutraal te zijn.” Met een tweede motie (VVD en BB) onderstrepen de indieners de verantwoordelijkheid die de gemeente heeft genomen bij invulling van de RES 1.0 en vragen GS om: “bij die gemeenten, die nog niet aan hun opgaven voldoen, aan te dringen op een verantwoorde en technisch haalbare invulling van de RES 1.0.” 8 februari 2023 Notitie Reikwijdte en Detailniveau (zie link) Voortkomend uit het PS-besluit ‘Tussenbalans Regionale Energie Strategieën’ (d.d.

21-09-2022) zijn GS van plan een inpassingsplan- of projectbesluitprocedure te starten voor één of meer windprojecten. Met het oog daarop is een Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) opgesteld. Deze NRD is de eerste stap in een plan-m.e.r.-procedure en heeft tot doel om afbakening en diepgang (reikwijdte en detailniveau) aan te geven van het op te stellen milieueffectrapport (MER). 24 februari 2023 Voortgangsdocument RES 1.0 (zie link) Er is in de RES 1.0 geen gewenste verhouding tussen zonne- en windenergie vastgelegd. Het RES-bod U16 bestaat uit ongeveer 92% zonne-energie en 8% windenergie. In de uitvoering van de RES komt

3

naar voren dat er meer balans nodig is tussen zon- en windenergie om te continuïteit van elektriciteitslevering te garanderen. Naast deze continuïteitsfactor is een hoger aandeel windenergie gewenst voor het efficiënter gebruiken van het elektriciteitsnet en lagere maatschappelijke kosten. 29 juni 2023 Participatietraject duurzame opwek (zie link) Via een unaniem genomen raadsbesluit heeft de raad het plan van aanpak (zie link) participatietraject over duurzame opwek vastgesteld. Eerder heeft de raad twee moties aangenomen, op 23 maart 2021 (zie link) en op 14 september 2021 (zie link) aangenomen waarin het college wordt opgeroepen om te komen tot een uitgewerkt participatievoorstel over de invulling van de ambitie van Wijk bij Duurstede om in 2030 energieneutraal en uiterlijk in 2050 klimaatneutraal te zijn. De vastgestelde aanpak voor het participatietraject duurzame opwek kent drie fasen:  Inventarisatie van de brede duurzame energie opwek;  Verdieping geïnventariseerde technieken voor opwek van elektriciteit en warmte;  Routekaart voor de implementatie van de gekozen energiemix. In de eerste fase wordt de Participatieve Waarde Evaluatie (PWE) genoemd als enquêtevorm over de brede energiemix van Wijk bij Duurstede.

In bijlage 2 van het besluit (zie link) worden doel en boodschap van het participatietraject vermeld:  De uitkomsten van het participatietraject laten zien wat er leeft in de samenleving en voor welke ideeën, zorgen, belangen en kansen politieke daadkracht nodig is.  Het participatietraject is niet bedoeld om draagvlak te creëren voor besluiten over ons toekomstige energiesysteem.  In het participatietraject is geen sprake van een kwantitatieve meting (welke meerderheid is er voor welke optie).  Het participatietraject is bedoeld om te achterhalen hoe inwoners willen dat dat de gemeente energieneutraal wordt. 12 december 2023 Uitstel participatietraject en verbreding participatievraag (zie link) De raad besluit om de start van het participatietraject uit te stellen tot eerste kwartaal 2024 na de bekendmaking door de provincie van de lijst met kansrijke gebieden voor windmolens. Voorts wordt besloten om het doel van de participatie en de participatievraag te verbreden indien Wijk bij Duurstede wordt aangewezen als kansrijke locatie. Deze verbreding geeft de raad input voor het gesprek over het wel of niet nemen van het bevoegd gezag om zelf aan de slag te gaan met wind. 14 december 2023 Plan MER (zie link) Op grond van de NRD zijn 99 onderzoeksgebieden in de provincie onderzocht op de te verwachten milieueffecten bij plaatsing van windturbines.

Ook heeft de provincie een inwonersraadpleging en een burgerforum over windenergie uitgevoerd. Hierbij zijn inwoners gevraagd naar zaken waar de provincie rekening mee moet houden bij keuzes over windturbines. 9 januari 2024 Besluit kansrijke gebieden (zie link)

4

Op basis van de milieutechnische uitkomsten van de planMER en de waarden die inwoners uitspraken bij de inwonerraadpleging en het burgerforum, heeft de provincie 27 gebieden als ‘kansrijk’ voor windenergie aangewezen. In Wijk bij Duurstede heeft de provincie ook een gebied als kansrijk voor windenergie aangewezen. In de brief die GS aan de staten stuurt staat: “In de komende 6 maanden vragen wij gemeenten besluiten te nemen over hoe zij invulling geven aan het gemeenschappelijk RES-bod. Wij adviseren hen hierbij de informatie uit het planMER met de meest kansrijke gebieden te gebruiken. Na deze 6 maanden stellen we een Tussenbalans 2 op waarin inzichtelijk wordt of er genoeg concrete en realiseerbare plannen van gemeenten voor duurzame opwek zijn om de RES-doelen te halen (zowel wind als zonneenergie). Indien er op dat moment onvoldoende perspectief is op het halen van de RESdoelen, zal het instrument projectbesluit worden ingezet voor één of meer van de meest kansrijke gebieden.” Het proces bij de provincie ziet er als volgt uit:

Raadsmemo De raad wordt per memo (zie link) over het kansrijke gebied voor windenergie in Wijk bij Duurstede geïnformeerd en de door de provincie neergelegde vraag om binnen 6 maanden een besluit te nemen over extra windenergie en/of (grootschalige) zonne-energie. Indien de raad dit wil, kan zij vragen om de rol van het bevoegd gezag (normaal is de provincie bij windenergieprojecten boven de 5 MW het bevoegd gezag). 14 februari – 6 maart 2024 PWE raadpleging Tijdens voorbereidende bijeenkomsten met de klankbordgroep is de voor te leggen vraagstelling voor de online raadpleging conform de methode van de participatieve waarde evaluatie behandeld. Bij de laatste klankbordsessie van 22 januari jl. is aan de leden de gelegenheid geboden om een laatste (schriftelijke) reactie te geven. Hiervan is door een aantal fracties gebruik gemaakt. Per procesmemo (d.d. 8 februari 2024) zijn deze vragen & opmerkingen en de antwoorden hierop met de raad gedeeld (zie link). In de raadpleging zijn naast een aantal algemene vragen twee hoofdvragen aan inwoners voorgelegd: 1. Welke maatregelen willen we in Wijk bij Duurstede nemen om in 2050 ons volledige energieverbruik lokaal en duurzaam op te wekken? 2. Wat verwachten inwoners van de gemeente bij het maken van keuzes over windmolens?

5

De tweede vraag is toegevoegd op basis van het raadsbesluit van 12 december 2023 (zie link): Als Wijk bij Duurstede een kansrijk gebied is, passen we de PWE aan en kunnen we naast de brede uitvraag specifieke vragen stellen over de rol van de gemeente t.o.v. wind.

6

9 april 2024 Uitkomsten PWE onderzoek (zie link) Per memo is de raad geïnformeerd over de uitkomsten van de 1 e fase van het participatietraject (zie link). Tijdens de themasessie van 16 april 2024 zijn de resultaten toegelicht door het uitvoerende onderzoeksbureau Populytics. 11 juli 2024 Tussenbalans RES analyse PU maakt analyse van de raadsbesluiten voor aanvullende opwek en bevoegd gezag van de 26 gemeenten. Op basis hiervan stelt GS de tweede tussenbalans RES begin september 2024 vast. Indien nodig resulteert dit in ontwerp-projectbesluiten voor kansrijke gebieden windenergie (voor eind 2024), waarna in 2025 de definitieve projectbesluiten worden genomen.

7