Bijlage 1 - Aanbiedingsbrief provincie rapport de GVR def.

PR O VIN IE :: UTRECHT

Gemeente Wijk bij Duurstede t.a.v. College van B&W DUURSTEDE

ONDERWERP DATUM

d o c u me n t n u mme r

Rapport de GVR getoetst 04-02-2022

UTSP-279699493-25310

VAN BIJLAGE

t e l e f o o n n u mme r

-

E-MAILADRES

d o mein /o p g a v e

utrecht.nl SLO

TEAM

PL1

ESBL en EY rapport: De GVR getoetst

Geachte meneer / mevrouw, Met deze brief delen we het rapport onder embargo met jullie gezien de relevantie voor Wijk bij Duurstede. Het rapport komt uiterlijk 11 februari openbaar. In de provincie Utrecht hebben we de ambitie om de energietransitie voor iedereen haalbaar en betaalbaar te maken, inclusief voor inwoners met een smalle beurs. Gemeenten hebben de regie in het wijkgericht en planmatig verduurzamen en aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving. Als provincie willen we onze inliggende gemeenten ondersteunen bij de ontwikkeling van de strategieën. De provincie neemt daarbij een actieve regierol op zich bij de ontwikkeling van nieuwe oplossingen. Door aantrekkelijke (markt)proposities en aanvullend financieel instrumentarium ontstaat een inclusief handelingsperspectief. Een voorbeeld van een innovatief instrument is de gemeentelijke verduurzamingsregeling (GVR). Het biedt eigenaren van grondgebonden woningen in een wijk de mogelijkheid om verduurzamingsaanpassingen aan hun woning te laten uitvoeren, onder regie van de gemeente. Wijk bij Duurstede is als eerste gemeente actief met de GVR aan de slag. Ondanks het perspectief dat hiermee wordt geboden bij de verduurzaming van woningen is er ook terughoudendheid en leven er bij geïnteresseerde gemeenten vragen over de fiscaal-juridische houdbaarheid van met name de heffing van baatbelasting binnen de GVR.

Aangezien de GVR zich de afgelopen jaren heeft doorontwikkeld hebben wij in juni 2021 het Erasmus Studiecentrum voor Belastingen van Lokale overheden (ESBL) opdracht gegeven om de fiscaal-juridische onderdelen van de huidige GVR opnieuw te onderzoeken. Naast het fiscaal-juridische component was voor het creëren van handelingsperspectief in de praktijk ook relevant om andere onderdelen van de GVR te toetsen. Bijvoorbeeld de koppeling van de aanpassingen aan de woning aan de energielasten (business case berekening), de wijze van mitigeren van risicoþÿs en de organisatorische en operationele inrichting van het instrument. Dit onderdeel van het onderzoek is door EY uitgevoerd en integraal onderdeel van het onderzoeksrapport. Recent is het rapport door de onderzoekers opgeleverd. In de bijlage vinden jullie het rapport inclusief en de managementsamenvatting. In het kort concluderen de onderzoekers het volgende:

PROVINCIE-UTRECHT.NL

1 van 2

þÿOnze conclusie luidt dat de GVR als instrument goed werkt en dat alle betrokken partijen tevreden zijn en belangrijker nog: er worden daadwerkelijk woningen verduurzaamd. Zowel woningeigenaren als gemeenten als de Bank Nederlandse Gemeenten zijn enthousiast over het instrument en over de resultaten die ermee zijn en worden geboekt þÿOndanks de zorgvuldige inkleding van de GVR en ondanks dat deze zoveel mogelijk in overeenstemming met de wettelijke regeling wordt uitgevoerd, komen we tot de conclusie dat de inzet van het huidige instrument baatbelasting knelt met de oorspronklijke bedoeling van de wetgever met deze belasting. De geconstateerde knelpunten worden veroorzaakt doordat de baatbelasting binnen de GVR wordt ingezet als inningsinstrument voor de specifieke kosten per verduurzaamde woning. De toepassing van de baatbelasting binnen de GVR is op een aantal onderdelen niet in strijd met de letter van de wet, maar mogelijk wel met doel en strekking van de wet en eerdere uitleg van begrippen in de jurisprudentie. De situatie waarin de baatbelasting binnen de GVR wordt toegepast, is echter nog niet eerder voorgelegd aan de rechter, zodat enkel middels een (proef)procedure zekerheid kan worden verkregen hoe een rechter zal oordelen over deze toepassing.

Er zijn goede argumenten aan te dragen voor de wijze waarop DWP de baatbelasting binnen de GVR inzet en voor de keuzes die binnen de heffing worden gemaakt

þÿHet gevolg van een geslaagd beroep tegen een binnen de GVR opgelegde aanslag blijft vermoedelijk niet beperkt tot vernietiging van de betreffende aanslag. Wanneer een rechter tot het oordeel komt dat (het bekostigingsbesluit en) de verordening niet voldoet aan de wettelijke voorwaarden voor heffing van baatbelasting of de bedoeling van de wetgever met deze heffing, leidt dit tot het onverbindend achten van de verordening en tot vernietiging van de aanslag die op basis van de onverbindende verordening is opgelegd. Dit betekent dat er dan geen geldige juridische basis is voor de heffing van baatbelasting in dit geval. Dit is niet te repareren voor de resterende belastingjaren. Daar komt bij, dat dit oordeel dan in beginsel ook geldt voor alle andere baatbelastingverordeningen op basis waarvan binnen de GVR baatbelasting wordt geheven. Elke andere belastingplichtige, die op basis van eenzelfde verordening wordt aangeslagen in de baatbelasting, kan op basis van deze uitspraak een volgend jaar met succes bezwaar en beroep instellen tegen de opgelegde aanslag. De deelnemende gemeenten zullen alsdan de financiële consequenties moeten dragen De onderzoekers geven in dit rapport op basis van de fiscaal-juridische analyses een aanzet voor een innovatieve aanpassing van de wettelijke regeling op korte termijn om de geconstateerde fiscaal-juridische risicoþÿs te mitigeren.

Na evaluatie van de innovatieperiode kan besloten worden tot een permanente wettelijke regeling. De implementatie van de GVR is volgende de onderzoeker niet zonder (financieel) risico voor gemeenten. Maar de onderzoekers zien dus ook mogelijkheden om risicoþÿs weg te nemen door aanpassing van wetgeving omdat de GVR goed in te passen is binnen het huidige palet aan gemeentelijke heffingen. Als provincie blijven we de meerwaarde zien van een dergelijk instrument. We gaan dan ook in het gesprek met het Rijk om samen te zoeken naar mogelijkheden om deze risicoþÿs op te heffen.

Mochten er nog vragen zijn dan ben ik bereikbaar via telefoon of Email.

Hoogachtend,

Publiek ondernemer

2 van 2