AVU-ontwerpbegroting 2025 v2
Tekst van het document
ONTWERP-PROGRAMMA– EN PRODUCTBEGROTING 2025
Vastgesteld door het Algemeen Bestuur op 3 juli 2024
Inhoudsopgave Aanbieding ......................................................................................................................................4 Leeswijzer .......................................................................................................................................5 Inleiding ..........................................................................................................................................6 De AVU en de afvalwereld .........................................................................................................6 De AVU als aanbestedende dienst...............................................................................................7 De AVU voor de gemeenten .......................................................................................................9 De AVU in CirkelWaarde .........................................................................................................10 CirkelWaarde voor de gemeenten .............................................................................................11 Deel I: Programmabegroting 2025................................................................................................13 Inleiding ........................................................................................................................................13 Hoofdstuk 1:
Programma’s ...........................................................................................................15 Programma 1: Huishoudelijk restafval, grof huishoudelijk restafval en gft..............................15 Programma 2: Glas en Oud papier ............................................................................................17 Programma 3: Overhead ............................................................................................................19 Hoofdstuk 2: Financieel beleid .....................................................................................................20 §1. Omschrijving kosten en baten .............................................................................................20 §2. Meerjarenbegroting: Indexatie en CO2-heffing ...................................................................21 §3. Meerjarenbegroting 2025-2028 ...........................................................................................22 §4. Geprognosticeerde balans 2025-2028 .................................................................................23 §5. Verschillenanalyse ...............................................................................................................24 Hoofdstuk 3: Overige informatie ..................................................................................................25 §1.
Inleiding ...............................................................................................................................25 §2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing...........................................................................25 §3. Bedrijfsvoering ....................................................................................................................26 §4. Verbonden Partijen ..............................................................................................................26 §5. Treasury c.q. financiering ....................................................................................................27 Grafiek : Ontwikkeling afvalhoeveelheden ...............................................................................31 Deel II: Productbegroting .............................................................................................................32 Inleiding ........................................................................................................................................32 Hoofdstuk 1: Uitgangspunten van de productbegroting ...............................................................33 Hoofdstuk 2: Hoeveelheden, tarieven en kosten...........................................................................35
2
§1. Hoeveelheden per AVU-deelnemer.....................................................................................35 §2. Tarieven voor AVU-deelnemers .........................................................................................36 §3. Tarieven en kosten voor huishoudelijk rest- en grof afval ..................................................37 §4. Tarieven en kosten voor gft-afval ........................................................................................38 §5. Kosten injectienaalden/oude medicijnen .............................................................................38 §6. Infrastructurele kosten .........................................................................................................39 §7.
Kosten sorteeranalyses ........................................................................................................39 Hoofdstuk 3: Beheerskosten .........................................................................................................40 Deel III: Overige activiteiten welke de AVU uitvoert ..................................................................41 Administratie kunststof verpakkingen, drankenkartons en blik ................................................41 Textiel ........................................................................................................................................41 Verhuur containers ....................................................................................................................41 Afval van Utrecht ......................................................................................................................41 Bijlagen .........................................................................................................................................43
3
Aanbieding Voor u ligt de ontwerpbegroting 2025 - 2028 van de Afvalverwijdering Utrecht. Deze geeft een getrouw beeld van de financiële verwachtingen bij de vastgestelde kaders. Bij de AVU, - een uitvoerende organisatie -, zijn deze kaders weinig veranderlijk. Het grootste deel van de uitgaven, bijna 98%, ligt vast in de vorm van “hoeveelheden x tarieven”. Op de hoeveelheden heeft de AVU geen invloed, die worden door de gemeenten opgegeven en de tarieven liggen contractueel langjarig vast, echter wel met een mogelijkheid om te indexeren of bij te stellen als externe omstandigheden dat rechtvaardigen. De beïnvloedbare uitgaven belopen zo’n 2%. Echter een groot gedeelte daarvan, - zo’n 80% -, bestaat uit loonkosten en vaste lasten, welke zonder ingrijpende gevolgen voor de kleine organisatie ook niet heel beïnvloedbaar zijn. Ook nu de begroting voor 2025 moet worden opgesteld en er uitspraken, aannames en schattingen op de middellange termijn moeten worden gedaan, hebben wij nog steeds te maken met exorbitant gestegen en nog steeds sterk fluctuerende energieprijzen als gevolg van de grote vraag naar energie. De dure energie werkt door in de gehele afvalketen, van verbranding tot recycling, alsmede in de overslag en het transport. Daarbij komt ook nog steeds voortdurende krapte op de arbeidsmarkt, waardoor lonen blijven stijgen; als er al personeel te vinden is.
Tenslotte zijn er landelijk politieke en geopolitieke ontwikkelingen gaande, die de Nederlandse economie sterk beïnvloeden waarmee ook de afvalmarkt. Een nieuw fenomeen is dat de grote private afvalondernemingen de focus leggen op de verwerking en de recycling en logistieke activiteiten afstoten. Maar ook de inzamelmarkt verandert. De focus komt meer te liggen op de bedrijfsafvalinzameling omdat dit lucratiever is, waardoor het aanbod van geïnteresseerde opdrachtnemers in huis aan huis-inzameling krimpt. Met name de inzameling van oud papier met vrijwilligers gaat in de komende jaren een uitdaging worden. Ook bij de AVU worden de gevolgen van de hogere energiekosten en de hogere personele kosten in de sector merkbaar in een hogere indexatie van de tarieven dan in voorgaande jaren. Het brede, en vooral ongewisse perspectief maakt daarom het aanbieden van een robuuste begroting kwetsbaar. Wij zullen het bestuur en onze deelnemende gemeenten wanneer dat nodig is, op actieve wijze blijven informeren over de ontwikkelingen. Met alle huidige onzekerheden bieden wij u de uitgewerkte ontwerpbegroting 2025 - 2028 op basis van actuele inzichten en naar beste vermogen aan.
4
Leeswijzer Deel I omvat de Programmabegroting 2025. Daarin wordt achtereenvolgens ingegaan op: • • • •
een omschrijving van de activiteit (de “wat” vraag); de wijze waarop uitvoering wordt gegeven aan de activiteit (de “hoe” vraag); kosten en baten; een aantal paragrafen, welke op basis van de comptabiliteitsvoorschriften (BBV) verplicht moeten worden opgenomen.
Deel II omvat de Productbegroting 2025, waarin onder meer zijn opgenomen kerngegevens en specificaties van de door de gemeenten (individueel) te betalen vergoedingen. Deel III betreft activiteiten die niet voor alle gemeenten worden uitgevoerd: de inzameling en de verwerking van textiel en overige activiteiten die niet onder de kostenverevening vallen.
Tenzij uitdrukkelijk anders vermeld, zijn alle in deze begroting weergegeven bedragen exclusief BTW.
5
Inleiding De AVU is de gemeenschappelijke regeling van 25 Utrechtse gemeenten1. Een kleine bureauorganisatie die “in een notendop gezegd”, regelt dat het afval dat de gemeenten inzamelen op een verantwoorde wijze wordt afgevoerd en wordt verwerkt. In de gemeenschappelijke regeling zijn de onderlinge afspraken tussen de gemeenten vastgelegd, kortom het “wat en het hoe”. De AVU betekent meer voor de gemeenten, naast het vervullen van haar basistaak adviseert zij de gemeenten over allerhande afvalonderwerpen én vergaart zij kennis op het vakgebied. Kennis, die de gemeenten weer ten goede komt.
De AVU en de afvalwereld De afvalsector is een vlechtwerk van verschillende afvalketens. In deze ketens werken overheden, publieke en private bedrijven samen vanaf de inzameling van het afval tot de verwerking ervan. Iedere keten heeft zijn eigen kenmerken, wordt er afval verbrand, gecomposteerd, gerecycled of op een alternatieve innovatieve wijze verwerkt? Tegelijkertijd spelen duurzaamheidseisen, maar ook betaalbaarheid van de processen een grote rol. Duurzaamheid is vaak synoniem met duur, althans in de ontwikkelfase en op de korte termijn. Uiteindelijk zal duurzaam en circulair de wijze zijn waarop wij met ons afval om moeten gaan om de aarde schoon en leefbaar te houden én om in de toekomst ook in de behoefte aan noodzakelijke grondstoffen te kunnen voldoen. Nationale én internationale wet- en regelgeving focust daarom steeds meer op duurzaam en circulair. Waar eens verbranden met energieterugwinning de oplossing leek te zijn, zijn nu circulair en duurzaam opgewekte energie de norm en wordt er geëxperimenteerd met chemische omzetting van restafval naar grondstoffen. Het ultieme doel is alle afval tot grondstof verwerken. We zijn daar echter nog niet. Nederland loopt voorop als het gaat om ontwikkelingen in de afvalsector. Wereldwijd zijn er initiatieven om te komen tot efficiënt grondstofgebruik en duurzame afvalverwerking.
Het voordeel van koplopers is dat de ervaring die deze hebben, kan worden gedeeld met de wat minder ver gevorderden, zodat deze mogelijk ontwikkelstappen kunnen overslaan om tot het gewenste resultaat te komen. Wereldwijd zal de levensstandaard toenemen. In de meer welvarende landen hebben we inmiddels geleerd dat meer welvaart eerst meer afval betekent, vooral het aantal kort-cyclische producten neemt toe. Er wordt overigens wel een punt bereikt in de welvaartsontwikkeling waarbij de hoeveelheid restafval zich stabiliseert, maar wereldwijd zal er dus in de komende periode eerst meer afval zijn. De vrees bestaat dat de lineaire economie die wereldwijd nog de boventoon voert, zal leiden tot tekorten aan grondstoffen. Het is daarom belangrijk dat er instrumenten worden ontwikkeld die ertoe leiden dat meer welvaart betekent dat er juist minder afval komt en dat circulariteit en duurzaamheid als sleutelwoorden bij de verwerking van het afval de hoogste prioriteit krijgen.
1
De gemeente Vijfheerenlanden waarvan na de herindeling de voormalige Utrechtse gemeente Vianen deel uitmaakt, is per 1/1/2021 geen AVU-deelnemer meer. Deze gemeente neemt nu deel in de g.r. Gevudo.
6
Overheden moeten kritischer worden en zullen met wetgeving en gerichte aanpak de problematiek met betrekking tot de afvalfase van producten moeten oplossen. Dat alle ketenpartners hierbij een grote verantwoordelijkheid hebben, moge duidelijk zijn. Zo kennen we de in Nederland afvalstoffenbelasting op iedere ton te verbranden afval en Europees de CO2-heffing welke ook bij afvalverwerking is opgelegd en financiële consequenties gaat krijgen vanaf 2028. Buiten het feit dat het niet meer dan normaal is om ernaar te streven zo min mogelijk afval te produceren en te verbranden uit het oogpunt van duurzaamheid, is dit ook economisch gezien belangrijk. Als met dit soort maatregelen een omslag in denken wordt bereikt en voor producenten al dan niet gedwongen door uitgebreide producenten verantwoordelijkheid (UPV) in de fabricage en samenstelling van producten én in de wijze waarop in de afvalfase ervan met die producten duurzaam en circulair het uitgangspunt wordt, is dat wereldwijde winst. De AVU zet zich samen met de CirkelWaarde-partners (zie bladzijde 10, “De AVU interregionaal”) in om bij te dragen aan deze nationale én internationale ontwikkelingen in de afvalwereld.
De AVU als aanbestedende dienst De basistaak van de AVU, het afvoeren en verwerken van het door 25 Utrechtse gemeenten ingezamelde afval bestaat uit het overslaan het afval uit de vuilniswagen in grote transportvrachtwagens of in schepen, waarna het naar de verwerkers gaat. Dit doet de AVU niet zelf. Voor deze werkzaamheden zijn contracten afgesloten. Deze contracten worden periodiek Europees aanbesteed. Het afval wordt overgeslagen op 3 locaties: Utrecht, Amersfoort en Ede.
7
Het plaatje laat zien waar het afval van de AVU-gemeenten wordt overgeslagen. De overslagwerkzaamheden in Utrecht zijn uitbesteed aan AVR, dit bedrijf is ook eigenaar van deze overslaglocatie. Zowel in Amersfoort als in Ede is met respectievelijk ROVA (AVU is aandeelhouder) en BV Afvaloverslag (een gezamenlijke BV van AVU en ACV Ede) een dienstverleningsovereenkomst gesloten voor de overslag en het transport naar de verwerkers, dat betekent dat deze werkzaamheden niet worden aanbesteed. Voor de verwerking van huishoudelijk restafval en grof huishoudelijk restafval is een overeenkomst gesloten met de bedrijven AVR en Attero die voor deze opdracht een combinatie hebben gevormd. Het huishoudelijk restafval dat in Utrecht wordt overgeslagen, wordt verwerkt door AVR in Rozenburg, het huishoudelijk restafval van de overslagen Amersfoort en Ede wordt verwerkt door Attero in Wijster. Het grof huishoudelijk restafval van alle gemeenten wordt onder de verantwoordelijk van AVR en Attero in onderaanneming verwerkt door Renewi in Nieuwegein.
Het gft-afval wordt verwerkt door Attero, op 2 locaties. Het gft-afval van de overslagen Amersfoort en Ede wordt (deels) vergist en gecomposteerd in Wilp en het gft-afval dat in Utrecht wordt overgeslagen wordt in Wijster tot compost verwerkt. Daarnaast organiseert de AVU de verwijdering van door inwoners bij apotheken of milieustraten ingeleverde oude medicijnen en injectienaalden. Deze dienstverlening is opgezet om te voorkomen dat deze afvalstoffen in het restafval, in andere afvalstromen of op straat terechtkomen en om te voorkomen dat deze via bijvoorbeeld de riolering in het milieu terechtkomen. Stadsbedrijven Utrecht verzorgt deze dienstverlening voor de AVU op basis van een dienstverleningsovereenkomst. Oude medicijnen en injectienaalden worden op afroep opgehaald bij milieustraten, apotheken en apotheekhoudende huisartsen. De verwerking ervan wordt door Renewi gedaan.
8
Ook glas en oud papier behoren tot de aan de AVU overgedragen afvalstromen. De inzameling van het glas uit de glascontainers wordt voor 14 gemeenten uitgevoerd door Stadsbedrijven Utrecht, op basis van een dienstverleningsovereenkomst met de AVU. Voor de overige gemeenten wordt de glasinzameling verzorgd door ROVA, RMN of ACV. Het glas wordt op basis van een contract verwerkt door het bedrijf Maltha in Heijningen. Voor de inzameling van het oud papier heeft de AVU een contract met het bedrijf Remondis. Gemeenten die niet zelf de inzameling in eigen beheer of op een andere wijze laten verzorgen, kunnen hiervan gebruikmaken. Het oud papier wordt op basis van een contract in de regio verwerkt door het bedrijf Smurfit Kappa op de locatie Renkum.
De AVU voor de gemeenten De AVU ontzorgt! De gemeenten hebben met hun deelname in de gemeenschappelijke regeling de verwijdering van het huishoudelijk restafval, het grof huishoudelijk restafval, het gft-afval en het glas en oud papier aan de AVU overgedragen. Andere afvalstromen vallen buiten de regeling, maar ook die kan de AVU overnemen op verzoek van de gemeenten. De overgedragen afvalstromen worden door de AVU beheerd. De AVU besteed de contracten voor overslag, transport en verwerking periodiek Europees aan, beheert deze contracten en draagt zorg voor een juiste uitvoering daarvan. Tevens draagt de AVU zorg voor de financiële afwikkeling, wat inhoudt dat de opdrachtnemers dienen te worden betaald en dat de kosten en (in het geval van glas en oud papier) de opbrengsten worden doorberekend aan de gemeenten. Hiervoor wordt naast de financiële administratie ook een registratie van hoeveelheden bijgehouden. De AVU is vraagbaak! De AVU adviseert en ondersteunt de gemeenten desgewenst inzake het afvalbeleid, de afvalstoffenplannen en aanbestedingen op afvalgebied, dient als vraagbaak en geeft voorlichting in de vorm van notities of bijeenkomsten, al dan niet digitaal. Op de AVU-website kunnen de gemeenten informatie vinden over bijvoorbeeld de hoeveelheden. Een groot deel van de werkzaamheden voert de AVU-organisatie in eigen beheer uit.
Er is echter op onderdelen ook specifieke deskundigheid vereist die waar nodig incidenteel wordt ingehuurd. Periodiek stemt de AVU in samenspraak met de deelnemende gemeenten af of gerichte communicatie over de diverse afvalstromen provinciebreed dient te worden ondersteund en zal indien gewenst daartoe bestuursvoorstellen formuleren. De AVU behartigt belangen! De AVU behartigt ook de strategische belangen van de deelnemende gemeenten. Daartoe worden wetgeving en beleidsmaatregelen inzake afvalverwijdering en afvalverwerking regelmatig gemonitord en reageert de AVU waar nodig. Steeds vaker is de AVU als representant van een groot aantal gemeenten (als ware de AVU een brancheorganisatie), in het ontwerpstadium van wet- en regelgeving en beleid betrokken.
9
De AVU in CirkelWaarde Slim samenwerken! Om de ontwikkelingen te begrijpen, aan de discussies deel te nemen, een mede-bepaler van het landelijk beleid te zijn én tegenwicht te bieden aan de afvalverwerkers en de producenten op plaatselijk, regionaal en nationaal niveau, moet een enorme inspanning worden verricht. Een kleine organisatie als de AVU heeft daarvoor geen mensen genoeg. Uitbreiden kan, maar samenwerken is slimmer. Daarom heeft de AVU samen met de partner-organisaties ROVA (regio Zwolle) en Circulus (regio Deventer-Apeldoorn) de samenwerking CirkelWaarde opgezet, een samenwerking waarin gezamenlijk vorm en inhoud wordt gegeven aan duurzaamheid en aan de Circulaire Economie waarbij de beschikbare afvalstromen worden ingezet. Deze samenwerking strekt zich uit over 57 gemeenten, met gezamenlijk ongeveer 2.5 mln inwoners. Afvalstoffen zijn voornamelijk grondstoffen met waarde. Met deze overtuiging werken de publieke afvalorganisaties AVU, Circulus en ROVA aan kennisuitbreiding en aan de verwaarding van grondstoffen ten behoeve van de circulaire economie. De focus ligt met name voor circulariteit hierbij op keukenafval en gft, oud papier, AEEA, textiel, en luiers. Voor restafval worden de verschillende bestaande en nieuwe technieken zorgvuldig gemonitord. Binnen de samenwerking CirkelWaarde worden contracten gezamenlijk aanbesteed en beheerd.
Door deze samenwerking kunnen kosten die worden gemaakt ten behoeve van de uitbreiding van de kennis en ontwikkeling worden gedeeld en blijft deze kennis behouden voor de organisaties. Gezamenlijke aanbestedingen zijn ook goedkoper en de drie organisaties staan dan sterker ten opzichte van marktpartijen waardoor lagere tarieven en meer duurzaamheid kunnen worden behaald. De drie organisaties leveren aan CirkelWaarde een bijdrage in uren en euro’s. Samen sluiten we de grondstoffenkringloop! Via CirkelWaarde nemen de medewerkers van de drie organisaties deel in activiteiten van landelijk opererende organisaties (NVRD, BKN, Agentschap.nl) en zijn zij aanspreekpunt voor organisaties als CBS, VNG en het Ministerie van IenW. Dit “netwerken” stelt de medewerkers in staat te participeren in en te anticiperen op bepaalde ontwikkelingen en invloed te hebben op die ontwikkelingen. Een recent voorbeeld is de betrokkenheid van CirkelWaarde in het overleg over uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV). De AVU onderhoudt met de CirkelWaardepartners inmiddels dan ook een uitgebreid relatienetwerk met overheden en andere organisaties. De AVU legt met CirkelWaarde in de regio verbindingen tussen kennisinstituten, brancheorganisaties, non-profitorganisaties en het bedrijfsleven ter bevordering en ontwikkeling van de Circulaire Economie en afvalpreventie.
Het uiteindelijke doel is het hergebruik en effectief recyclen van afval en grondstoffen en het voorkomen van afval. Naast de inspanningen met CirkelWaarde zet de AVU ook in op afvalpreventie. Ook in 2025 zal hiervoor wanneer nodig externe expertise voor worden ingehuurd. Uiteindelijk moet een eigen AVU-medewerker deze taak geheel of gedeeltelijk gaan overnemen (Zie “Afval van Utrecht”, blz. 41).
10
CirkelWaarde voor de gemeenten Slim samenwerken met direct resultaat! De samenwerking van de AVU met de CirkelWaardepartners biedt kansen en leidt tot klinkende resultaten Zo is in 2022 begonnen met een uitruil van 25.000 ton gft met ROVA. ROVA-gft uit de regio Zwolle gaat normaliter naar een verwerker in Purmerend en het AVU-gft wordt deels verwerkt in Wijster. Dit betekent dat er door beide organisaties veel transportkilometers worden gemaakt. Door gebruik te maken van elkaars verwerkers, zonder dat contracten hiervoor behoefden te worden gewijzigd, worden nu jaarlijks zo’n 200.000 transportkilometers bespaard. Vanwege dit uitstekende resultaat hebben de AVU en ROVA besloten zolang de lopende contracten geldig zijn, de uitruil van gft voort te zetten. Goed voor het milieu én de portemonnee. Ook zijn in 2022 contracten die ROVA en Circulus al in gezamenlijkheid hadden afgesloten voor de afvoer en de verwerking van de afvalstromen van de milieustraten, beschikbaar gekomen voor de AVU-gemeenten. In oorsprong beheert de AVU de milieustraatstromen niet, dat doen de gemeenten zelf. Aan de AVU-gemeenten wordt nu de mogelijkheid geboden dat CirkelWaarde de milieustraatstromen onderbrengt bij de reeds gecontracteerde transporteurs en verwerkers of nieuwe contracten sluit. CirkelWaarde besteedt die contracten periodiek aan.
Maatwerk voor gemeenten, met plaatselijke of regionale transporteurs en verwerkers blijft mogelijk, CirkelWaarde ontzorgt de gemeenten en voert de contractonderhandelingen. Voor de AVU-gemeenten blijft de AVU het vertrouwde aanspreekpunt. Naast de drie gemeenten waar ROVA het beheer al doet, hebben in 2022 en 2023 twee AVU-gemeenten gebruik gemaakt van deze mogelijkheid en hebben flinke kostenbesparingen gerealiseerd. Met elf gemeenten zijn in 2023 de mogelijkheden verkend. Verwacht wordt dat deze gemeenten in 2024 aansluiten. Slim samenwerken bij aanbesteden! Er is veel marktkennis nodig om de afvalsector en de ontwikkelingen te volgen en te begrijpen. In CirkelWaarde is de expertise van drie organisaties daartoe gebundeld. Met deze gecombineerde kennis kunnen contracten met externe partijen, zoals onder andere aanbestedingen, efficiënt en strategisch inhoudelijk slim worden opgezet. Naar de markt toe is CirkelWaarde een samenwerking die eenheid en expertise uitstraalt én van een onderscheidende grootte is voor wat betreft het aantal gemeenten dat wordt vertegenwoordigd. Meer efficiency wordt nog toegevoegd met het bundelen van dezelfde aanbestedingsopdrachten voor de 3 CirkelWaarde-partners.
Een gezamenlijke aanbesteding van de grote afvalcontracten biedt dan ook de gelegenheid om meer volume in de markt te zetten op een wijze waardoor beter gebruik gemaakt kan worden van de behoefte van de markt. Bij aanbestedingen van de AVU, maar ook van collega-organisaties, blijkt telkens weer dat de marktwerking beperkt is. Dat heeft te maken met de beperkte overcapaciteit bij de verwerkers, waardoor grote hoeveelheden afval die op de markt komen wanneer een contract afloopt, eigenlijk alleen door de verwerker kunnen worden gecontracteerd waar deze capaciteit vrijvalt. Men ziet dan ook weinig verschuiving van afval in de markt. Ook een nadeel van het huidige systeem is dat een organisatie afhankelijk is van de markttarieven die op het moment van aanbesteding gangbaar zijn. Deze kunnen laag, maar ook hoog zijn. Om grip te krijgen op de verwerkingsmarkt en om de regie te behouden, bundelen de AVU, Circulus en ROVA de krachten en besteden de grote afvalcontracten
11
(huishoudelijk restafval, gft en grof huishoudelijk restafval) die per 31/12/2026 aflopen (Circulus per 31/12/2027), met CirkelWaarde aan. In CirkelWaarde-verband ontwikkelen de partners gezamenlijk een aanbestedingsstrategie passend voor de drie organisaties. Het is de bedoeling om de hoeveelheden afval van de drie CirkelWaarde-partners te bundelen en te verdelen in kleinere volumes waarvoor wel verwerkingscapaciteit bij meerdere verwerkers is te vinden. Door deze kleinere volume afval aan te besteden met variabele looptijden, ontstaat na een aantal jaren een systeem waarbij jaarlijks een klein volume afval op de markt wordt gebracht. Hierdoor verwacht CirkelWaarde een betere marktwerking te creëren en worden de tariefschommelingen op de markt gedempt, worden stabiele verwerkingstarieven gerealiseerd waarbij de drie organisaties dan gelijke tarieven voor gelijke deelstromen betalen en wordt maximaal ingezet op de duurzaamheidsontwikkelingen. De AVU zal de gemeenteraden informeren over de vormgeving van de aanbesteding. De gemeenteraden worden in de gelegenheid gesteld hun wensen met betrekking tot de duurzaamheid kenbaar te maken. Het gezamenlijk aanbesteden met de CirkelWaarde-partners vermindert de werkdruk bij de AVU. De aanbestedingsstrategie zorgt daarbij voor een extra positief effect.
In de huidige situatie is er namelijk sprake van een zwaartepunt van de werkdruk die ontstaat bij de voorbereiding, de marktoriëntatie, de politieke besluitvorming en het gehele aanbestedingstraject voor de grote verwerkingscontracten. In de beoogde strategie worden er vanuit CirkelWaarde dus continu kleinere percelen in de markt gezet, waardoor er sprake is van een voortdurend proces waarbij er zeer regelmatig wisselwerking is met de markt. Uiteraard is er per opdracht die in de markt wordt gezet sprake van de nodige afstemming en optimalisatie maar dit legt een aanzienlijk lagere druk op de AVU-organisatie ten opzichte van de huidige werkwijze. Voor de AVU blijft er hierdoor meer tijd over om de gemeenten te adviseren en te ondersteunen bij het afvalbeleid. Slim samenwerken bij recente en toekomstige aanbestedingen! De verwerking van het verpakkingsglas wordt voor de AVU, Circulus en ROVA al sinds 2019 gezamenlijk met CirkelWaarde aanbesteed en heeft recent in 2023 wederom tot mooie resultaten geleid. Niet alleen zijn hogere verwerkingstarieven bereikt, maar ook verduurzaming van het gehele verwerkingsproces. Deze opdracht wordt doorgaans met een frequentie van een keer per 4 jaar aanbesteed. Dat is gangbaar in de glasmarkt en gezien de redelijk stabiele glasopbrengsten én de hoge garantievergoeding van Nedvang een prima systeem.
Op 31/12/2027 zal met de CirkelWaardepartners worden bekeken of gebruik zal worden gemaakt van de verlengingsopties, of dat er opnieuw gezamenlijk zal worden aanbesteed. Ook een gezamenlijke aanbesteding van oud papier komt in zicht. Het contract dat de AVU heeft met Smurfit Kappa loopt nog tot en met 2026. Voor deze grondstofstroom geldt dat de verwerkingsmarkt vraagt om contractperioden van minimaal 4 jaar. Gezien de zeer volatiele marktprijzen voor oud papier van de afgelopen jaren, geldt ook hier dat frequent aanbesteden van de gebundelde hoeveelheden in kleinere volumes de voorkeur heeft van de 3 partner-organisaties. Gezamenlijk hebben de CirkelWaardepartners ook in 2023 gewerkt aan de aanbesteding van het contract voor de verwerking van het restafval van Circulus, dat al per 2024 afliep. Bij deze aanbesteding is zeer innovatief omgegaan met duurzaamheid, met als knoppen waaraan gedraaid kon worden de afvalstoffenbelasting en de CO2-heffing. Deze aanbesteding heeft naast de goede resultaten geleid tot inzicht in én tot transparantie van de tariefsopbouw en kan worden gebruikt als blauwdruk voor de komende gezamenlijke aanbesteding van de grote afvalcontracten (huishoudelijk restafval, gft en grof huishoudelijk restafval).
12
Deel I: Programmabegroting 2025 Inleiding De programmabegroting omvat in feite de kaders waarbinnen de AVU opereert, zijnde de contracten én de bedrijfsvoering. Aanbestedingen met een looptijd van circa 4 jaar of langer en de mogelijkheid om te verlengen, garanderen stabiliteit in de begrotingen. Grote veranderingen in de contractafspraken met betrekking tot de afvalstromen of wijziging ervan door externe factoren worden, indien deze tijdig bekend zijn, in de begrotingen verwerkt of er vinden na vaststelling van de begrotingen begrotingswijzigingen plaats. Per deelstroom en voor de bedrijfsvoering volgt hieronder een overzicht van de uitgangspunten. Huishoudelijk restafval, grof huishoudelijk restafval en gft-afval Er worden voor 2025 geen wijzigingen voorzien in de regelgeving omtrent deze afvaldeelstromen die van invloed kunnen zijn op de lopende contracten en op de begroting. Met ingang van 2023 is door de Rijksoverheid naast de afvalstoffenbelasting ook een CO2-heffing opgelegd. Momenteel bedraagt deze nog € 0,00 per ton te verbranden afval, echter per 2026 is dit bedrag € 3,00 en zal met de jaren gaan oplopen tot € 26,00 in 2030. Glas Er worden voor 2025 geen wijzigingen voorzien in de regelgeving omtrent deze deelstroom die van invloed kunnen zijn op de lopende contracten en op de productbegroting.
Oud papier Er worden voor 2025 geen wijzigingen voorzien in de regelgeving omtrent deze deelstroom die van invloed kunnen zijn op de lopende contracten en op de productbegroting. Huishoudelijk textiel In 2021 hebben 11 gemeenten interesse getoond in een door de AVU uit te schrijven aanbesteding van de verwerking van textiel, met als optie inzameling. Op basis van de aanbestedingsresultaten is gebleken dat een redelijke vergoeding per ton textiel mogelijk is. Per 1 januari 2023 is de producentenverantwoordelijkheid van toepassing. Dat wil niet zeggen dat deze al direct van invloed is op de gegunde opdracht, omdat met het van toepassing verklaren van de UPV feitelijk alleen de startdatum van de uitwerking en de effectuering van de afspraken tussen de producenten en de gemeenten is bepaald. De planning is dat in de periode 2023 tot 2025 de UPV wordt ingevuld. De invloed op de gegunde opdracht valt voor 2025 daarom nu nog niet te voorspellen. De AVU streeft ernaar de deelstroom textiel uiteindelijk in beheer te krijgen overgedragen van de gemeenten. Vooralsnog wordt textiel nog niet opgenomen in de programma- en de productbegroting voor 2025.
13
AVU-bedrijfsvoering Er worden voor 2025 geen wijzigingen voorzien in de AVU-bedrijfsvoering die van invloed kunnen zijn op de productbegroting. Relatie met de productbegroting Ter onderbouwing van de geraamde uitgaven in de programmabegroting, worden in de productbegroting de gegevens verstrekt per product, zoals de geraamde hoeveelheden te verwerken afval, de tarieven per eenheid, specificatie van de beheerskosten, de toerekening aan de gemeenten en de vereveningsregeling.
14
Hoofdstuk 1: Programma’s Programma 1: Huishoudelijk restafval, grof huishoudelijk restafval en gft Wat te doen In de gemeenschappelijke regeling is vastgelegd dat de AVU zorgdraagt voor een goede, reguliere en milieuverantwoorde verwijdering van het door de gemeenten ingezamelde huishoudelijk restafval, grof huishoudelijk restafval en gft-afval. Realisatie (hoe) De AVU heeft op 1 januari 2025 de volgende contracten voor de verwerking van huishoudelijk restafval, grof huishoudelijk restafval en gft-afval: Afvalverwerking Omschrijving
Contract
Verwerking restafval en grof restafval Verwerking gft
Ingang
Einde
Verlenging Einde na verlenging
AVR-Attero 1-1-2021
31-12-2026
2x 2 jaar
31-12-2030
Attero
31-12-2026
2x 2 jaar
31-12-2030
1-1-2021
Voor overslag en transport voor de regio’s Utrecht, Amersfoort en Veenendaal heeft de AVU een contract met AVR en als aandeelhouder DVO’s met ROVA en BV Afvaloverslag afgesloten: Afvaloverslag en -transport Omschrijving
Contract / DVO
Ingang
Einde
Verlenging Einde na verlenging
O&T restafval en gft regio I
AVR
1-1-2021
31-12-2026
2x 2 jaar
O&T restafval en gft regio II
ROVA NV
1-1-1984
Onbepaalde tijd, opzegtermijn onbepaald
O&T restafval en gft regio III
BV Afvaloverslag
1-1-2012
Onbepaalde tijd, opzegtermijn 2 jaar
31-12-2030
Met Stadsbedrijven Utrecht zijn er DVO’s afgesloten inzake de inzameling van oude medicijnen en injectienaalden, maar ook voor de inzameling van luiers en incontinentiemateriaal. Met CirkelWaarde is de AVU een pilotproject gestart voor de verwerking van deze afvalstroom. Oude medicijnen & injectienaalden en luiers & incontinentiemateriaal Omschrijving
Contract
Ingang
Einde
Verlenging Einde na verlenging
Inzameling oude med. & inj.
Stadsbedrijven
1-1-2025
31-12-2025
5x 1 jaar
31-12-2030
Inzameling luiers en incomat.
Stadsbedrijven
1-4-2022
30-6-2026
5x 1 jaar
30-6-2031
15
Kosten en baten Overzicht van kosten en baten Kosten
●
●
Afvoer, hergebruik en verwerking van afval en grondstoffen Vereveningsregeling Advisering en ondersteuning van gemeenten Personele kosten
●
Bijdragen deelnemende gemeenten
● ● Totaal Baten Totaal
2024
2025
2026
52.896.001
55.542.902
57.254.000
-
-
-
100.000
100.000
100.000
300.000 53.296.001 53.296.001 53.296.001
300.000 55.942.902 55.942.902 55.942.902
300.000 57.654.000 57.654.000 57.654.000
Verschillenanalyse De kosten van dit programma vallen in 2025 5% hoger uit dan de kosten in de begroting van 2024. Deze stijging komt voort uit de stijging van de verwerkingstarieven en kent zijn oorzaken in de contractuele indexatie ervan. Deze indexatie is het gevolg van de stijgende kosten voor logistiek en personeel. Beleidsindicatoren Gezien het beleidsarme karakter van de AVU-taken, zijn geen beleidsindicatoren voor dit programma geformuleerd. Wel wordt bij de aanbesteding van de opdrachten naar zoveel mogelijk duurzaamheid gestreefd, met name beperking van de CO2-uitstoot, de duurzaamheid van het verwerkingsproces, uitstoot-arm transport en de transportafstand hebben hierbij de aandacht. Daarnaast maken PSO (de Prestatieladder Sociaal Ondernemen) en/of SROI (Social Return On Investment) altijd deel uit van de gunningscriteria. Informatie en verwijzing • De aan overslag, transport en verwerking van huishoudelijk restafval, grof huishoudelijk restafval en gft-afval verbonden kosten en baten zijn vermeld in hoofdstuk 2: Financieel beleid, in deel II: De productbegroting en in bijlagen 1.1 en 1.2; • Een overzicht van het ingezamelde pmd in bijlage 1.5 is slechts ter informatie opgenomen ter vaststelling van de administratieve bijdrage; • Een totaaloverzicht van de kosten wordt gegeven in bijlage 1.6.
16
Programma 2: Glas en Oud papier Wat te doen In de gemeenschappelijke regeling is vastgelegd dat de AVU zorgdraagt voor een goede, reguliere en milieuverantwoorde verwijdering van het door de gemeenten ingezamelde glas en oud papier. Realisatie (hoe) Activiteit - omschrijving
Contract / DVO
Ingang
Einde
Verlenging
Inzameling papier
Remondis
1-1-2018
31-12-2021
5 jaar
Einde na verlenging 31-12-2026
Overslag, transport, verwerking papier
Smurfit Kappa
1-1-2022
31-12-2026
2x 1 jaar
31-12-2028
Inzameling glas
Stadsbedrijven
1-1-2018
31-12-2022
4x 1 jaar
31-12-2026
Overslag, transport, verwerking glas
Maltha
1-1-2024
31-12-2027
2x 1 jaar
31-12-2029
2025 162.345 -2.336.158 50.000 -2.123.813 -2.123.813 -2.123.813
2026 590.000 -2.095.000 50.000 -1.455.000 -1.455.000 -1.455.000
Kosten en baten Overzicht van kosten en baten Kosten
Totaal Baten Totaal
● ● ●
Inzameling en verwerking van glas Inzameling en verwerking van oud papier Personele kosten
●
Bijdragen deelnemende gemeenten
2024 634.992 -2.586.020 50.000 -1.901.028 -1.901.028 -1.901.028
Informatie en verwijzing • De aan de inzameling, transport en verwerking van glas en oud papier en karton verbonden kosten en baten zijn vermeld in de bijlagen 1.3 en 1.4; • Op het moment van het tot stand komen van deze begroting (februari 2024) zijn de papieropbrengsten verder gedaald ten opzichte van de opbrengsten die nog in de jaarrekening van 2022 konden worden genoteerd. Deze daling is het gevolg van een daling van de opbrengsttarieven per ton én een teruglopende ingezamelde hoeveelheid oud papier. De begrote hoeveelheid voor 2022 (57.585 ton) loopt in de jaarrekening 2022 terug naar 51.586 ton. Voor 2025 wordt bij de raming van de hoeveelheid oud papier rekening gehouden met deze dalende trend; • Op basis van berichten vanuit de oud papiermarkt en de betrekkelijk lange periode tot 2025 wordt de conservatieve raming voor 2024 van € 50,00 per ton ook in 2025 aangehouden; • Het inzamelcontract van Remondis is middels een aankondiging via Tenderned onderhands verlengd met 3 jaar, waardoor dit contract gelijktijdig afloopt met inzamelcontracten voor restafval en gft van diverse gemeenten. Hierdoor wordt het mogelijk de papierinzameling onder te brengen bij de gemeenten. De AVU blijft het verwerkingscontract voor oud papier en karton
17
beheren; • De contractueel overeengekomen bonus (= extra opbrengst) staat gedurende de contractperiode vast en kan daarom voor 2025 worden begroot op € 40,32 per ton oud papier.
Beleidsindicatoren Gezien het beleidsarme karakter van de AVU-taken, zijn geen beleidsindicatoren voor dit programma geformuleerd. Wel wordt bij de aanbesteding van de opdrachten naar zoveel mogelijk duurzaamheid gestreefd, met name beperking van de CO2-uitstoot, de duurzaamheid van het verwerkingsproces, uitstoot-arm transport en de transportafstand hebben hierbij de aandacht. Daarnaast maken PSO (de Prestatieladder Sociaal Ondernemen) en/of SROI (Social Return On Investment) altijd deel uit van de gunningscriteria.
18
Programma 3: Overhead Wat te doen Overhead betreft alle niet direct aan de programma’s toe te rekenen kosten en baten. Realisatie (hoe) Het totaal aan beheerskosten bedraagt voor 2025 € 741.000, terwijl aan baten € 136.391 wordt verwacht. Van de directeur-secretaris wordt 0,7 fte en van de projectmanager/adviseur gemeenten en de projectmanager/adviseur circulaire economie worden van beiden 1,0 fte direct aan de programma’s toegerekend, in totaal € 350.000. Daarnaast worden kosten voor inhuur van derden ten laste van de overige kosten begroot op € 100.000. Deze mogen conform de BBV ook worden toegerekend aan de programma’s. In totaal kan naar schatting € 450.000 van de beheerskosten aan de programma’s worden toegerekend, waardoor de uiteindelijke bruto-overhead op € 291.000 komt (beheerkosten minus de aan de programma’s toegerekende kosten) oftewel 0,5% van het begrotingstotaal. Na verrekening van de administratieve vergoedingen (baten) voor glas en papier en verpakkingsafval, blijft netto over € 154.609. Verschillenanalyse In 2025 is er als gevolg van met name hogere kosten voor personeel (zowel intern als gevolg van de cao als extern) en mobiliteit een stijging te noteren van 3.8% ten opzichte van 2024. Deze ontwikkeling van de beheerskosten ligt in lijn met de landelijke trend. Kosten en baten Overzicht van kosten en baten Kosten
Totaal Baten
● ● ● ●
Personele kosten Huisvestingskosten Bureaukosten Overige kosten
● ●
Overige inkomsten Bijdragen deelnemende gemeenten
Totaal Saldo
2024 141.756 42.000 21.500 56.500 261.756 118.154 143.602 261.756
2025 166.000 42.000 21.500 61.500 291.000 133.913 157.087 291.000
2026 176.000 43.000 22.000 60.000 301.000 136.391 164.609 301.000
0
0
0
Er zijn m.b.t. de bruto-overheadkosten geen beleidsfactoren gedefinieerd.
19
Hoofdstuk 2: Financieel beleid §1. Omschrijving kosten en baten Kosten voor overslag, transport en verwerking van huishoudelijke afval- en grondstoffen De kosten van de AVU betreffende de overslag, transport en verwerking van de afvalstoffen worden bepaald door met derden gesloten overeenkomsten. Het is gebruikelijk dat in dit soort overeenkomsten bepalingen zijn opgenomen voor een jaarlijkse aanpassing van de tarieven aan de hand van een indexcijfer. Beheerskosten De beheerskosten bestaan voornamelijk uit uitgaven ten behoeve van het exploiteren van de bureauorganisatie, waarbij circa 80% niet direct beïnvloedbaar is, zonder gevolgen voor de organisatie. Het gaat hierbij om personele lasten, huisvesting en accountantskosten. Een conclusie is dat de personele kosten slechts veranderen als gevolg van Cao-afspraken, Niet-personele kosten zijn markt- en economieafhankelijk. In het bijzonder zijn in de voorgaande jaren de accountantskosten fors toegenomen. Niet zozeer vanwege de stijgende tarieven, maar omdat de wetgever een steeds intensievere en meer uitgebreide controle vereist. Personele lasten Met de invoering van de WNRA volgt de AVU met ingang van 1 januari 2020 de Cao-sgo. Organisatie-eigen afspraken worden in een aanvullend handboek vastgelegd. De personele administratie is uitbesteed aan de afdeling HRM van RMN.
De salarisverwerking wordt gevoerd door het bureau IJK, alwaar ook RMN de salarisverwerking heeft ondergebracht. Baten deelnemende gemeenten Bijna 98% van de kosten die de AVU-begroting kent zijn de kosten voor de verwijdering en de verwerking van het gemeentelijke afval. Circa 2% betreft de beheers- en overige kosten. De baten zijn de bijdragen van de deelnemende gemeenten en dienen de kosten 100% te dekken. Los van de bijdragen van de gemeenten staat de uitbetaling van de opbrengsten van het glas en oud papier die eén op één worden doorberekend aan de gemeenten. De AVU is niet bedoeld om winst te maken. Baten verhuur containers (beëindigd) De begroting van de AVU geen reserves of voorzieningen. Alle in enig jaar gemaakte kosten worden in datzelfde jaar verrekend met de deelnemende gemeenten. Rente- en dividendbaten Omdat rente- en dividendbaten niet vooraf kunnen worden bepaald, worden deze op nihil vastgesteld. Rente wordt weer gegeven op de gelden welke bij het Ministerie van Financiën zijn
20
ondergebracht, - het zogenaamde “Schatkistbankieren”. Dividend wordt doorgaans jaarlijks uitbetaald door ROVA, de collega-organisatie waar de AVU aandeelhouder is. Dit vanwege de overslagactiviteiten welke ROVA voor de AVU verzorgt in Amersfoort. Dit betekent niet dat ieder jaar op dividend kan worden gerekend, dan wel dat de hoogte van de uitkering vaststaat.
§2. Meerjarenbegroting: Indexatie en CO2-heffing Indexatie Voor de meerjarenbegroting 2025 t/m 2028 gelden ongewijzigde kerngegevens zoals opgenomen in Hoofdstuk II en de Productbegroting. Waar nog geen indexatie kan worden berekend op de met derden gesloten overeenkomsten, gold jarenlang waar van toepassing een voorlopige indexatie van 2%, ongeveer gelijk aan de inflatie destijds. Echter, in de voorliggende jaren hebben we te maken gehad met veel hogere indexaties als gevolg van de buitengewone economische omstandigheden. De 2%-indexatie lijkt voorlopig tot het verleden te behoren, voor 2025 is dan ook geraamd met 4% t.o.v. 2024. Omdat de economische situatie zich wel lijkt te stabiliseren, weliswaar op een hoog niveau, wordt er bij de meerjarenbegroting uitgegaan van een meer realistische indexatie van 3% voor de jaren 2026 t/m 2028. CO2-heffing Vanaf 2026 wordt ook rekening gehouden met de werkelijke netto-CO2-heffing, waardoor het tarief per ton te verbranden restafval verder oploopt. Een vuistregel voor de begroting is dat een ton restafval bij verbranding een ton CO2-uitstoot. In de tabel is weergegeven wat de verwachte netto CO2-heffing met en zonder CO2-afvanginstallatie in de komende jaren zal worden.
De netto CO2-heffing (huidige situatie) wordt bij het verwerkingstarief opgeteld. Het is daarom belangrijk dat CO2 wordt afgevangen. Bij aanbestedingen zal dit worden opgenomen in de duurzaamheidseisen.
21
§3. Meerjarenbegroting 2025-2028 UITGAVEN
Rekening
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2022 in €
2023 in €
2024 in €
2025 in €
2026 in €
2027 in €
2028 in €
Verwijdering brandbaar afval, gft en pmd
45.060.572
51.148.974
52.252.847
54.863.805
56.564.000
59.235.000
62.510.000
Verwijdering glas en oud papier en containers
-6.089.759 316.656
-3.814.421 415.000
-1.901.027 425.000
-2.123.813
-1.455.000
-1.455.000
-1.455.000
425.000
434.000
440.000
450.000
74.534
76.025
77.546
79.097
81.000
82.000
84.000
Sorteeranalyses
98.130
125.000
125.000
125.000
125.000
125.000
125.000
Personeelskosten
431.314
463.380
491.756
516.000
526.000
537.000
548.000
Huisvestingskosten
31.405
35.000
42.000
42.000
43.000
44.000
45.000
Bureaukosten
34.839
145.000
21.500
21.500
22.000
22.000
23.000
Verwijdering medicijnen en injectienaalden Infrastructurele kosten
Overige kosten
146.372
154.000
156.500
161.500
160.000
170.000
170.000
40.104.063
48.747.958
51.691.122
54.110.089
56.500.000
59.200.000
62.500.000
40.075.657
48.621.798
51.572.968
53.976.176
56.364.000
59.064.000
62.364.000
139.547
126.160
118.154
133.913
136.000
136.000
136.000
40.215.204
48.747.958
51.691.122
54.110.089
56.500.000
59.200.000
62.500.000
INKOMSTEN Bijdragen deelnemers Rente opbrengsten en overige baten
22 22
§4. Geprognosticeerde balans 2025-2028 Activa in Vaste activa Voorraden Vorderingen Liquide middelen
31-12-2025 0 5 13.845 250
Passiva Eigen vermogen Voorzieningen Langlopende schulden Kortlopende schulden
14.100 Activa in Vaste activa Voorraden Vorderingen Liquide middelen
31-12-2026 0 5 13.845 250
Vaste activa Voorraden Vorderingen Liquide middelen
31-12-2027 0 5 14.345 250
Passiva Eigen vermogen Voorzieningen Langlopende schulden Kortlopende schulden
Vaste activa Voorraden Vorderingen Liquide middelen
31-12-2028 0 5 14.345 250
31-12-2026 100 14.000 14.100
Passiva Eigen vermogen Voorzieningen Langlopende schulden Kortlopende schulden
14.600 Activa
100 14.000 14.100
14.100 Activa
31-12-2025
31-12-2027 100 14.500 14.600
Passiva Eigen vermogen Voorzieningen Langlopende schulden Kortlopende schulden
14.600
31-12-2028 100 14.500 14.600
(bedragen x € 1.000) De AVU gaat ervan uit dat per 1/1/2024 alle containers zijn overgedragen aan de gemeenten.
23
§5. Verschillenanalyse ➢ De grootste hoeveelheden, - brandbaar afval en gft -, vertonen in vergelijking met die van 2024 geen spectaculaire stijging of daling. De hoeveelheden huishoudelijk restafval inclusief grof huishoudelijk restafval en gft-afval stijgen vrijwel niet. Hierbij moet wel worden gerealiseerd dat op de hoeveelheden die de AVU omzet, afwijkingen van de werkelijke hoeveelheden op de begroting van 2 à 3 % normaal zijn. Fluctuaties met deze percentages hebben geen grote invloed op de werkelijke kosten. ➢ De begroting voor 2025 voor de overslag, transport en verwerking van restafval, grof huishoudelijk afval, gft-afval, glas, papier en de overige kosten welke worden overgeslagen per ton, - zie “Meerjarenbegroting 2025 – 2028” -, komt 4,7% hoger uit t.o.v. de begroting 2024. Rekening houdende met de bijzondere economische omstandigheden en de energiecrisis is de verwachte CPI-index voor 2025 ongeveer 5%. ➢ De verhoging van de beheerskosten in 2025 ten opzichte van 2024 wordt voornamelijk veroorzaakt door hogere personele lasten en hogere kosten voor mobiliteit. Deze laatste kostenpost is in de begroting van 2024 niet bijgeraamd, terwijl de kosten wel zijn gestegen. De correctie vindt dus plaats in 2025. ➢ De begrote hoeveelheid verpakkingsglas voor 2025 is bijna gelijk aan de begrote hoeveelheid voor 2024, een kleine afname van ongeveer 1%, oftewel 230 ton.
Het is te vroeg om hierover conclusies te trekken. Bij het opstellen van de begroting voor 2024 werd een neerwaartse trend zichtbaar. Het lijkt erop dat de hoeveelheid glas zich stabiliseert. Of de neerwaartse trend daarmee is gekeerd, daar is mogelijk pas medio 2024 iets van te zeggen. Een aantrekkende economie kan zomaar weer een stijging van de hoeveelheid verpakkingsglas laten zien. De glasopbrengsten, - de vergoedingen per kleur in €/ton -, liggen contractueel meerjarig vast en wijzigen daarom niet per begrotingsjaar. ➢ De hoeveelheid oud papier daalt in 2025 met 5,7% (4.271 ton) ten opzichte van de begroting 2024, terwijl in 2023 de hoeveelheid oud papier ook al achterblijft bij de begrote hoeveelheid. Verwacht wordt dat voor 2024 hetzelfde beeld geldt. Dit betekent dat er steeds minder oud papier wordt ingezameld. Omdat er geen toename van het oud papier in het restafval wordt gesignaleerd, lijkt het erop dat het papiergebruik en het aandeel papieren verpakkingen vermindert. Dat is een goede zaak. De papieropbrengst wordt vanwege de dalende lijn van de ingezamelde hoeveelheid ook voor 2025 conservatief geraamd op € 50,00 per ton. Enerzijds is de oud papiermarkt volatiel waardoor voorzichtigheid is geboden, anderzijds lijkt de prijs niet mee zakken, omdat er mogelijk een evenwicht ontstaat tussen vraag en aanbod. De contractueel vastgelegde bonus per ton bedraagt € 40,32.
24
Hoofdstuk 3: Overige informatie §1. Inleiding Op grond van de comptabiliteitsvoorschriften en het Besluit Begroting en Verantwoording dient in de begroting een aantal verplichte paragrafen te worden opgenomen. Dit betreft: a. Weerstandsvermogen en risicobeheersing; b. Bedrijfsvoering; c. Verbonden Partijen; d. Treasury c.q. financiering; e. Onderhoud van kapitaalgoederen; f. Grondbeleid; g. Lokale heffingen. De verplichte paragrafen onder e., f. en g. zijn niet van toepassing op de gemeenschappelijke regeling AVU.
§2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen kan worden gedefinieerd als het vermogen van de AVU om eventuele financiële risico’s op te kunnen vangen. Zoals al eerder aangegeven kent de gemeenschappelijke regeling AVU - behoudens een voorziening voor onderhoud en risico voor de glas-, papier-, verpakkingsafval- en textielcontainers - geen verdere reserves of voorzieningen. Dit betekent dat eventuele tegenvallers direct worden verrekend met de deelnemende gemeenten. Zie hoofdstuk 2: Financieel Beleid. De vraag is of er tegenvallers te verwachten zijn. De overslag, het transport en de afvalverwerking zijn tot en met 2026 zeker gesteld. Ook de tarieven kunnen geen onverwachte tegenvallers opleveren. Deze staan vast tot eind 2026 en kunnen uitsluitend worden aangepast door middel van een jaarlijkse indexatie. Wanneer toch tariefsaanpassingen plaatsvinden, zal deze via een wijziging in de begroting worden verwerkt. Voorts worden bij het sluiten van de overeenkomsten de risico’s contractueel bij de opdrachtnemer neergelegd. Als er tegenvallers kunnen ontstaan is dit veelal het gevolg van nieuw Rijksbeleid met name op het belastinggebied én extra kosten als gevolg van de lachgascilinder-problematiek.
Het moge duidelijk zijn dan tegenvallers met name in de tarieven als gevolg van verhogingen als uitkomst van een aanbesteding, van verhoging van Rijksbelastingen of tegenvallers als gevolg van de lachgascilinderproblematiek niet worden gedefinieerd als risico’s waarvoor een weerstandsvermogen moet worden aangehouden. Vanwege de directe doorbelasting van de kosten aan de deelnemende gemeenten, houdt de AVU reserves noch weerstandsvermogen aan. De belangrijkste conclusie die uit de nota Weerstandsvermogen en Risicobeheersing (vastgesteld
25
door het Algemeen Bestuur op 6 juli 2022) kan worden getrokken, is dat een discontinuïteit in de afvoer en de verwerking van met name het huishoudelijk en het grof huishoudelijk restafval en het gft-afval kan worden begroot op een financieel risico van maximaal circa € 6,00 per ton restafval en gft-afval. Indien de gemeenten een voorziening willen treffen in de risicoparagraaf van de gemeentebegroting, is dit het bedrag waarmee rekening kan worden gehouden. De Nota Weerstandsvermogen en Risicobeheersing wordt eens per 5 jaar geactualiseerd en opnieuw vastgesteld door het Algemeen Bestuur. Volgens de BBV moeten in deze paragraaf Weerstandsvermogen de kengetallen netto schuldquote (gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen), solvabiliteitsratio en de structurele exploitatieruimte zijn benoemd. Omdat de AVU geen winstoogmerk heeft en niet van tevoren bekend is of er op 1 januari 2025 sprake is van vorderingen op of van gemeenten, worden deze op 0 begroot en in de jaarrekening berekend op basis van de dan bekende werkelijke bedragen.
§3. Bedrijfsvoering De personele bezetting van de AVU is vastgesteld op vijf formatieplaatsen, zijnde 1 directeursecretaris, 1 projectmanager, 1 beleidsmedewerker, 1 financieel-economisch medewerker en 1 administratief (secretarieel) medewerker. Van deze formatieplaatsen worden alleen de directeursecretaris, de projectmanager en de beleidsmedewerker met een vaste medewerker ingevuld. Voor het financieel beheer huurt de AVU een extern bureau in. Dit bureau heeft 2 medewerkers voor de AVU ter beschikking, zodat financiële ondersteuning altijd is geborgd. De inhuur bedraagt gemiddeld een dag per week. Het dynamisch archief en het statisch archief van de AVU worden beheerd door het Archief Eemland en zijn daar ook fysiek ondergebracht. De AVU huurt circa 1 dag per maand een archivaris in van het bedrijf DOX-Support. De kosten voor de inhuur worden ten laste van de post personeelskosten gebracht. De salarisverwerking verloopt via RMN en wordt extern uitgevoerd door het bedrijf IJK uit Heerlen. De uitbetalingen worden door de AVU zelf gedaan.
§4. Verbonden Partijen De AVU heeft bestuurlijke en financiële belangen bij een aantal verbonden partijen. Ten eerste zijn dat uiteraard de in de provincie Utrecht gelegen gemeenten, die deelnemen in de AVU, 25 in totaal. Bij het toetredingsbesluit in 1983/1984 hebben de gemeenten gelijktijdig hun bevoegdheden (zorgplicht) op het gebied van de verwijdering van huishoudelijke afvalstoffen overgedragen aan dit openbaar lichaam. De deelnemende gemeenten hebben als oprichters vanzelfsprekend een grote inbreng in het door AVU te voeren beleid. Zo hebben zij inspraak in de begroting alvorens deze door het Algemeen
26
Bestuur wordt vastgesteld. Daarnaast is elke gemeente vertegenwoordigd in het Algemeen Bestuur, het orgaan dat de besluiten neemt over onder meer het aangaan van contracten en het beleid. Uit dit Algemeen Bestuur wordt vervolgens een Dagelijks Bestuur gevormd dat onder meer als taak heeft de aansturing van de ambtelijke organisatie. Voor besluiten die een grote invloed hebben op het gemeentelijk beleid of de gemeentelijke financiën, worden de raden geïnformeerd en geconsulteerd. Voorts heeft de AVU een belang in ROVA en in de BV Afvaloverslag. Van beide organisaties is de AVU-aandeelhouder. De voorzitter van de AVU is commissaris bij de BV Afvaloverslag. De directeur van de AVU woont de aandeelhoudersvergaderingen van de BV Afvaloverslag en ROVA bij. ROVA verzorgt voor AVU voor de regio Amersfoort-gemeenten het overladen en transporteren van het restafval, het grof huishoudelijk afval, het gft-afval en het pmd-afval. De BV Afvaloverslag verzorgt dit in Ede voor de regio Veenendaal-gemeenten. Het aandeelhouderschap van de AVU in ROVA en de BV Afvaloverslag versterkt de AVU in haar inkooppositie (gelijke kansen voor iedereen en stimulering marktwerking) bij de verwerking van afval. Beide partijen vinden de betrokkenheid van AVU van belang en voor AVU zijn er geen financiële en bestuurlijke nadelen aan verbonden.
In tegendeel: AVU profiteert bij goede resultaten mee van dividenduitkeringen. In de onderstaande tabel worden de belangrijkste kengetallen weergegeven die bij het opstellen van deze begroting bekend zijn.
Verbonden partij / Vestigingsplaats Eigen vermogen 01-01-2023
ROVA / Zwolle BV Afvaloverslag / Ede 40.866 18
Eigen vermogen 31-12-2023
nnb
18
Vreemd vermogen 01-01-2023
63.473
488
Vreemd vermogen 31-12-2023
nnb
nnb
Resultaat 2023
nnb
nnb
Bedragen x € 1.000
§5. Treasury c.q. financiering 5.1. Algemene ontwikkelingen In deze paragraaf worden de belangrijkste ontwikkelingen geschetst binnen de gemeenschappelijke regeling Afvalverwijdering Utrecht die invloed kunnen hebben op de treasuryfunctie, de financiële posities en de geldstromen. Dit zijn : • Externe ontwikkelingen : internationale economische indicatoren en de ontwikkeling op de Europese geld- en kapitaalmarkt. De gemeenschappelijke regeling Afvalverwijdering Utrecht is ongevoelig voor externe ontwikkelingen omdat kosten één op één aan deelnemers worden doorberekend. • Verwachte wijzigingen in wet- en regelgeving : de gemeenschappelijke regeling Afvalverwijdering Utrecht is ongevoelig voor wijzigingen in wet- en regelgeving.
27
• Kostenverhogingen hieruit voortvloeiend worden één op één doorberekend aan de deelnemers. • Debiteurenrisico : de gemeenschappelijke regeling Afvalverwijdering Utrecht is gevoelig voor dit risico. Aangezien de debiteuren alleen de deelnemende gemeenten zijn, is dit risico praktisch verwaarloosbaar. 5.2. Treasurybeheer 5.2.1. Risicobeheer In de Verordening Financieel beleid c.a. zijn in het kader van het risicobeheer regels vastgelegd met betrekking tot het aantrekken van geldmiddelen of het uitzetten ervan. Conform deze verordening : • Zullen slechts leningen uit hoofde van de publieke taak worden verstrekt aan door het Algemeen of Dagelijks Bestuur goedgekeurde derde partijen; • Zal de uitzetting van middelen uit hoofde van de treasuryfunctie niet gericht zijn op het genereren van inkomsten door het lopen van overmatig risico; • Is het gebruik van derivaten niet toegestaan. • Bij de gemeenschappelijke regeling Afvalverwijdering Utrecht zijn de volgende risico’s actueel: • • • •
Renterisico van de vlottende schuld; Kredietrisico van de verstrekte gelden; Debiteurenrisico met betrekking tot de achtergestelde lening aan de N.V. ROVA Holding; Investeringsrisico inzake de deelnemingen in de N.V. ROVA Holding en de BV Afvaloverslag.
Het renterisico van de vlottende schuld wordt in de navolgende tabel weergegeven:
Kasgeldlimiet
Bedragen per jaar
Omvang begroting 2025
€ 54.110.089
1. Toegestane kasgeldlimiet - in bedrag
€-
2. Omvang vlottende schuld - kredietinstellingen
€-
3. Vlottende middelen - kredietinstellingen
€-
Toets kasgeldlimiet 4. Totaal netto vlottende schuld (2-3)
€-
Toegestane kasgeldlimiet (1)
€-
Ruimte (+)/Overschrijding (-); (1-4)
€-
Het kredietrisico van de verstrekte gelden wordt in de navolgende tabel weergegeven:
28
Risicogroep
Hypothecaire zekerheid
Restantschuld in x%
Gemeenten
Nee
-
Overheidsinstellingen
Nee
-
Totaal
-
-
5.2.2. Financiering In het begrotingsjaar 2025 zullen geen nieuwe leningen worden opgenomen. Omdat hiervoor kosten in rekening worden gebracht, houdt de AVU geen rekening-courantkrediet aan bij de Bank Nederlandsche Gemeenten. Met een adequate liquiditeitsplanning behoeft normaliter geen gebruik te worden gemaakt van een rekening-courantkrediet. Wanneer een krediet toch op enig moment nodig blijkt, kan altijd een kortlopend krediet worden aangevraagd en zullen rentekosten genomen moeten worden. In het begrotingsjaar 2025 zal financiering uit hoofde van crediteuren op hetzelfde niveau zijn als in voorgaande jaren. 5.2.3. Uitzetting Op 21 februari 2001 heeft het bestuur een achtergestelde lening van € 69.882 met een looptijd van 10 jaar verstrekt aan N.V. ROVA Holding met een mogelijkheid van een éénzijdige verlenging met 10 jaar door ROVA. De rente bedraagt op jaarbasis 8%. In 2020 heeft ROVA aangegeven de lening te willen continueren op basis van een looptijd van 5 jaar. De AVU is hiermee akkoord gegaan. 5.2.4. Relatiebeheer In het begrotingsjaar 2025 zullen naar verwachting geen belangrijke wijzigingen in de relatie met de BNG optreden. 5.2.5. BBV, Uniforme basisset van financiële kengetallen (Bedragen x € 1000) Begroting 2024 Kengetallen: