4. Variantennota Koppelkans 8

Variantennota Koppelkans 8: Aanleg rustpunten en wandelroutes

Colofon Rapportgegevens Rapporttitel

Variantennota Koppelkans 8: Aanleg Rustpunten en Wandelroutes

Ondertitel DMS nummer:

012539-NOT-21820

Versie:

1.0

Datum:

29 april 202229 april 2022

Vrijgave: Verantwoordelijkheid Opsteller:

Functie

Verificateur:

Omgevingsmanager

Autorisator

Manager Projectbeheersing

Vrijgever

Projectmanager

Naam Tijs van Loon, Pauline van Veen, Janine van Bon Margreet van Zee

Paraaf

Freek Visser

Documenthistorie: Versie

Datum

Toelichting

V0.1

09-04-2022

Voor interne review

V0.2

14-04-2022

Concept voor beoordeling door gemeenten en provincie

V1.0

29-04-2022

Ten behoeve van besluitvorming

Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden Poldermolen 2 030 634 57 00 T sterkelekdijk@hdsr.nl E hdsr.nl/sterkelekdijk W

Variantennota Koppelkans 8: Aanleg rustpunten en wandelroutes

Inhoudsopgave 1

Inleiding................................................................................................................................... 4 1.1 Dijkversterking en koppelkansen ................................................................................ 4 1.2 Doelstelling en scope koppelkans ............................................................................... 5 1.3 Rolverdeling en uitgangspunten .................................................................................. 5 1.4 Raakvlakprojecten ....................................................................................................... 5 1.5 Doel van dit document................................................................................................. 5

2

Ontwikkeling varianten rustpunten ...................................................................................... 6 2.1 Doorlopen proces ........................................................................................................ 6 2.2 Uitgangspunten voor het ontwerp ............................................................................... 6 2.3 Effectenanalyse rustpunten ......................................................................................... 8 2.3.1 Natuur.............................................................................................................. 8 2.3.2 Watersysteem ................................................................................................. 8 2.3.3 Cultuurhistorische en aardkundige waarden................................................... 8 2.3.4 Dijktracé en inpassing ..................................................................................... 8 2.3.5 Recreatie en verkeer ....................................................................................... 9 2.3.6 Wonen, werken, landbouw .............................................................................. 9 2.4 Andere overwegingen .................................................................................................

9 2.4.1 Eigendomssituatie, bestemmingen ................................................................. 9 2.4.2 Benodigde procedures .................................................................................. 10 2.4.3 Kabels en leidingen ....................................................................................... 10

3

Ontwikkeling voetpad Beermuur - Aalswaard................................................................... 11 Inleiding ..................................................................................................................... 11 3.1 11 3.2 Uitgangspunten voetpad Beermuur - Aalswaard ...................................................... 11 3.3 Variant 1 Voetpad buitenzijde ................................................................................... 11 3.4 Variant 2 voetpad binnenzijde ................................................................................... 12 3.5 Effectenanalyse voetpad Beermuur - Aalswaard ...................................................... 12 3.5.1 Natuur............................................................................................................ 12 3.5.2 Watersysteem ............................................................................................... 12 3.5.3 Cultuurhistorische en aardkundige waarden................................................. 12 3.5.4 Dijktracé en inpassing ................................................................................... 13 3.5.5 Recreatie en verkeer ..................................................................................... 13 3.5.6 Wonen, werken en landbouw ........................................................................

13 3.6 Andere overwegingen ............................................................................................... 13 3.6.1 Eigendomssituatie ......................................................................................... 13 3.6.2 Benodigde procedures .................................................................................. 13 3.6.3 Kabels en leidingen ....................................................................................... 13 3.6.4 Raakvlak met versterkingsmaatregel ............................................................ 13 3.7 Keuze tussen beide varianten voor het voetpad ....................................................... 14

Bijlage 1 Factsheet SOK ..................................................................................................................... 15 Bijlage 2 Uitwerking rustpunten ........................................................................................................ 17 Bijlage 3 Uitwerking voetpad Aalswaard .......................................................................................... 18

Variantennota Koppelkans 8: Aanleg rustpunten en wandelroutes

29-4-20223 van 18

Inleiding

1 1.1

Dijkversterking en koppelkansen De Lekdijk tussen Schoonhoven en Amerongen beschermt een groot deel van Midden- en West-Nederland tegen overstroming. De dijk voldoet niet aan de normen voor waterveiligheid die sinds 2017 gelden. Daarom wordt de dijk de komende jaren versterkt. Hiervoor wordt het programma Sterke Lekdijk uitgevoerd. Eén van de deeltrajecten in het programma is de dijk tussen Wijk bij Duurstede en Amerongen (WAM). Voor dit deeltraject is een verkenning uitgevoerd die heeft geleid tot de vaststelling van een voorkeursalternatief voor de dijkversterking. Het waterschap wil de dijk niet alleen veiliger maken, maar waar mogelijk ook mooier. Ook andere overheden in het gebied hebben ambities om het gebied te verbeteren. Bewoners, eigenaren en andere partijen hebben diverse wensen en kansen ingediend. Mogelijk kunnen ambities of wensen gezamenlijk goedkoper of sneller worden uitgevoerd of wordt het gebied tegen gelijke kosten beter of mooier. Dit noemen we een koppelkans. De betrokken overheden Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden, Provincie Utrecht, gemeente Wijk bij Duurstede en gemeente Utrechtse Heuvelrug hebben een samenwerkingsovereenkomst (SOK) gesloten om een aantal (gebundelde) koppelkansen uit te werken. De SOK bevat afspraken over de volgende koppelkansen: Nr

Titel

Eigenaar

1

Groot onderhoud beermuur

HDSR

2

Verplaatsen knotwilgen Kolland incl. grondtransactie (DP12–DP20)

HDSR

3

Ecologische verbinding langs de rivier

HDSR & Provincie Utrecht

4

Verbeteren vrijliggend fietspad tussen beermuur en Prinses Irenesluis

Gemeente Wijk bij Duurstede

5

Aanleggen vrijliggend fietspad tussen Wijk bij Duurstede en Gravenbol

Gemeente Wijk bij Duurstede

6

Fietsvriendelijke herinrichting wegdek

Gemeente Wijk bij Duurstede & gemeente Utrechtse Heuvelrug

7

Landschapskwaliteit en biodiversiteit verhogen

Gemeente Wijk bij Duurstede & gemeente Utrechtse Heuvelrug

8

Aanleg rustpunten en wandelroutes

HDSR & Gemeente Wijk bij Duurstede & gemeente Utrechtse Heuvelrug

9

Het Verhaal van de Lekdijk

HDSR & Provincie Utrecht

Deze variantennota heeft betrekking op koppelkans 8: Aanleg rustpunten en wandelroutes. In een factsheet bij de SOK zijn onder meer de doelstellingen, randvoorwaarden en gewenste resultaten van de koppelkans beschreven. Deze factsheet is bijgevoegd als Bijlage 1.

Variantennota Koppelkans 8: Aanleg rustpunten en wandelroutes

29-4-20224 van 18

1.2

Doelstelling en scope koppelkans Het doel en scope van deze koppelkans is conform de SOK: Het vergroten van de recreatiemogelijkheden langs de Lekdijk. Dit door op verschillende plaatsen recreatiepunten, kwaliteitsverbetering van bestaande recreatiepunten en de wandelroutes (binnen en buitendijks) uit te breiden (…) Daarbij is een tiental elementen in de SOK opgenomen, waaronder een aantal locaties voor rustpunten.

1.3

Rolverdeling en uitgangspunten Betrokken stakeholders bij deze koppelkans zijn de gemeenten Wijk bij Duurstede en Utrechtse Heuvelrug, HDSR, provincie Utrecht, Rijkswaterstaat (stuwcomplex), grondeigenaren en natuurbeheerders. Uitgangspunt voor het ontwerp van de rustpunten is het Beeldkwaliteitsplan Route-ontwerp Sterke Lekdijk (RHDHV, versie 3.0, 8 februari 2022). Dit is een uitwerking van de Visie Mobiliteit en recreatie Lekdijk. Dit is bestuurlijk vastgesteld door HDSR, Provincie Utrecht en de gemeenten Wijk bij Duurstede en Utrechtse Heuvelrug.

1.4

Raakvlakprojecten De rustpunten kunnen invloed hebben op de vorm van de dijk. De vorm van de dijk wordt vastgelegd in het Projectplan Waterwet (na de inwerking treding van de Omgevingswet: het Projectbesluit). De inrichting van de rustpunten is geen onderwerp van het Projectplan Waterwet, omdat het Projectplan globaler van aard is en primair gaat over de waterveiligheidsmaatregelen. Voor de rustpunten waarvoor het dijklichaam (enigszins) wordt aangepast, wordt het daarvoor benodigde grondwerk wel opgenomen in het Vergunningenontwerp en het Projectplan Waterwet / Projectbesluit doorlopen. Koppelkans 5 is realisatie van een fietspad tussen Wijk bij Duurstede en de Gravenbol. De rustpunten worden gerealiseerd langs de kruin van de dijk en zijn niet bedoeld voor de fietsers die het fietspad langs de onderzijde van de dijk gebruiken. Koppelkans 6 is de realisatie van een fietsvriendelijke herinrichting van het wegdek van de dijk. Dit is een koppelkans van de beide gemeenten en provincie Utrecht, maar deze koppelkans wordt programmabreed uitgewerkt, dus voor de gehele Sterke Lekdijk. Het raakvlak is dat de rustpunten ook en met name bedoeld zijn voor de fietsers op de dijk. Koppelkans 9 is Het verhaal van de Lekdijk. De rustpunten die in deze variantennota zijn beschreven zijn afgestemd op deze koppelkans.

Daarnaast is sprake van taludverflauwing en de completering van de beheerstrook langs de dijk. Het taludherstel zal leiden tot aanpassing van de vorm van de dijk, de rustpunten moeten hierop worden gepast.

1.5

Doel van dit document Dit document brengt de ontwerpen voor de rustpunten en wandelroutes in beeld. Op basis van dit document kunnen de betrokken stakeholders een besluit nemen over de realisatie van rustpunten en het voetpad.

Variantennota Koppelkans 8: Aanleg rustpunten en wandelroutes

29-4-20225 van 18

Ontwikkeling varianten rustpunten

2 2.1

Doorlopen proces Om te komen tot uitgangspunten en uitwerking van het ontwerp van de rustpunten en wandelroutes is een groot aantal overleggen en werksessies gehouden tussen het ontwerpteam van HDSR en ambtenaren van de gemeente Wijk bij Duurstede en Utrechtse Heuvelrug en Provincie Utrecht: • Ambtelijk overleg met WbD 16-09-2021 • Ambtelijke overleg WbD 1-11-2021 • Werkatelier Recreatie en verkeer 1: 09-11-2021. • Trilateraal overleg over cultuurhistorie WbD (met PU) 13-01-2022 • Ambtelijk overleg WbD 14-01-2022 • Breed werkatelier Verhaal van de Lekdijk 31-01-2022 (Teams) (HDSR, gemeenten, provincie, bewoners) • Werkatelier Recreatie en verkeer 2: 27-01-2022. • Trilateraal overleg over cultuurhistorie WbD (met PU) 22-02-2022 • Werkatelier Recreatie en verkeer 3: 17-03-2022 • Breed werkatelier Verhaal van de Lekdijk 24-03-2022 (op locatie) (HDSR, gemeenten, bewoners) • Trilateraal overleg over cultuurhistorie WbD (met PU) 29-03-2022 (Teams) • Breed werkatelier Recreatie en verkeer 07-04-2022 • Bilaterale overleggen met WbD en UH op 21-03-2022. • Diverse telefonische overleggen met beide gemeente Eind december 2021 heeft de projectorganisatie van HDSR een concept-variantennota opgeleverd aan de gemeente Wijk bij Duurstede met daarin ook een beschrijving van varianten voor het wandelpad naar de Aalswaard (onderdeel van koppelkans 8).

Gemeente Wijk bij Duurstede heeft een ambtelijke reactie gegeven op deze concept-variantennota. Deze opmerkingen zijn verwerkt in deze variantennota.

2.2

Uitgangspunten voor het ontwerp Er is een ontwerpend onderzoek uitgevoerd naar kansen en beperkingen voor het ontwikkelen van rustpunten. Daarbij is een integrale benadering gevolgd waarin is gekeken naar recreatieve mogelijkheden, verkeer (en verkeersveiligheid), cultuurhistorische waarden (‘Verhaal van de Lekdijk’), landschappelijke waarden, beheerbaarheid van de rustpunten en van de dijk en kosten. De rustpunten zijn zoveel mogelijk gepositioneerd op locaties waar ‘ruimte’ is op het dijklichaam. Het uitgangspunt voor de inrichting is het al genoemde Beeldkwaliteitsplan Route-ontwerp Sterke Lekdijk. Er zijn 11 locaties voor rustpunten ontwikkeld (zie onderstaande figuur en Bijlage 2).

Variantennota Koppelkans 8: Aanleg rustpunten en wandelroutes

29-4-20226 van 18

Figuur: Overzicht onderzochte rustpunten

De 11 locaties van de rustpunten zijn gebaseerd op: • De SOK (projectenboek); • De presentatie van Gemeente Wijk bij Duurstede; • Het Beeldkwaliteitsplan Routeontwerp Sterke Lekdijk; • De verhalen van de Lekdijk; • Bevindingen uit diverse werksessies. Voor de onderlinge afstand zijn de volgende uitgangspunten gebruikt • In het landelijk gebied om de ca. 2km, gericht op fietsers; • Langs het stedelijk gebied van Wijk bij Duurstede om de paar honderd meter, ook gericht op wandelaars. De rustpunten zijn zoveel mogelijk gesitueerd op locaties met overmaat in het dijkprofiel zodat het dijklichaam zo min mogelijk uitgebreid hoeft te worden voor de realisatie van rustpunten, vanwege: • Minder extra grondwerk (kosten, vergunbaarheid); • Landschappelijk fraaier (geen uitstulpingen aan de dijk). De rustpunten zijn zoveel mogelijk gesitueerd op grond in eigendom van de overheid: HDSR, gemeenten, RWS of terreinbeherende organisatie (SBB, Stichting Utrechts Landschap). In Bijlage 2 is een uitwerking opgenomen van de rustpunten voor de volgende locaties: 1. Dijkpaal 0; 2. Kolland; 3. Stuwcomplex; 4. Gravenbol; 5. Lunenburgerwaard; 6. Inundatiesluis – toegang Aalswaard; 7. Inlaatduiker; 8. Bestaand rustpunt; 9. Afdamming Kromme Rijn; 10. Veerhuis; 11. Verkeerspost Amsterdam-Rijnkanaal.

Variantennota Koppelkans 8: Aanleg rustpunten en wandelroutes

29-4-20227 van 18

Per rustpunt is in Bijlage 2 een overzicht gegeven van kwaliteiten en eventuele knelpunten. Ook is een overzicht gegeven van de verhalen die per rustpunt verteld zouden kunnen worden. De voorstellen zijn als 3D-ontwerp gemodelleerd. Daarbij is bepaald of het rustpunt kan worden ingepast op het toekomstige dijklichaam (na versterking). Waar dit niet het geval is, moet het dijklichaam worden aangepast. Naar aanleiding van de werkateliers is door de natuurbeherende organisaties Utrechts Landschap en Staatsbosbeheer aangegeven dat zij geen voorstander zijn van taludtrappen vanaf de rustpunten naar de teen van de dijk (beheerstrook). De reden hiervoor is dat zij vrezen voor toename van betreding van kwetsbare delen van de natuurgebieden, met name de Sandenburgerwaard (Utrechts Landschap) en de Amerongse Bovenpolder. Voor de rust in de Sandenburgerwaard zijn recentelijke rasters geplaatst. De Amerongse Bovenpolder is in het winterhalfjaar gesloten in verband met de rust van nietbroedvogels. Op basis van deze terugkoppeling worden geen taludtrappen aangebracht richting de natuurgebieden. 2.3

Effectenanalyse rustpunten De effecten van de rustpunten op natuur- en andere waarden zijn hieronder globaal beschouwd. Deze beschouwing is gedaan met het oog op optimalisatie van het ontwerp en het mitigeren van eventuele negatieve effecten.

2.3.1

Natuur De rustpunten leiden niet tot directe effecten op de natuurwaarden langs de dijk, er is geen sprake van extra ruimtebeslag van enige omvang als gevolg van de rustpunten. De fietsers en wandelaars op en langs de dijk brengen in de huidige situatie een verstoringscontour met zich mee; zeer verstoringsgevoelige diersoorten mijden in de huidige situatie al de zone direct langs de dijk. Op de rustpunten verblijvende recreanten veranderen dit niet, er is dus geen negatief effect op de bestaande natuurwaarden.

2.3.2

Watersysteem De rustpunten leiden niet tot effecten op het grond- of oppervlaktewatersysteem. De rustpunten worden zo vloeiend mogelijk ingepast op het nieuwe dijklichaam. In de verkenning is een rivierkundige berekening uitgevoerd waarin werd uitgegaan van een uitbouw van de dijk naar de rivierzijde. De effecten daarvan zijn beperkt. Met die kennis kan worden gesteld dat de rustpunten, die min of meer passen binnen het dijklichaam, niet leiden tot wezenlijke rivierkundige effecten (op de doorstroombaarheid van de uiterwaard).

2.3.3

Cultuurhistorische en aardkundige waarden Uitgaande van minimale extra bodemingrepen voor de rustpunten zijn er geen effecten op archeologische en aardkundige waarden. De locaties van de rustpunten zijn afgestemd op het ‘Verhaal van de Lekdijk’; het doel is om op de rustpunten de cultuurhistorie van het gebied meer ‘beleefbaar’ te maken.

2.3.4

Dijktracé en inpassing Ervan uitgaande dat de rustpunten min of meer passen binnen het dijklichaam, leiden ze niet tot negatieve landschappelijke effecten.

Variantennota Koppelkans 8: Aanleg rustpunten en wandelroutes

29-4-20228 van 18

2.3.5

Recreatie en verkeer De rustpunten hebben als doel het versterken van de recreatieve mogelijkheden van de Lekdijk en hebben daarom een positief effect op recreatie. Vanuit de optiek van verkeersveiligheid is de afstand tussen de rijbaan en de inrichtingselementen op de rustpunten (de obstakelvrije zone) een aandachtspunt voor de verdere uitwerking.

2.3.6

Wonen, werken, landbouw De rustpunten hebben geen ruimtebeslag op tuinen of agrarische percelen, met uitzondering van het rustpunt Dijkpaal 0. Dat perceel wordt momenteel verpacht. Er kunnen wel zorgen ontstaan bij aanwonenden van de dijk dat een rustpunt leidt tot overlast door ‘hangmensen’.

2.4 2.4.1

Andere overwegingen Eigendomssituatie, bestemmingen In de onderstaande tabel is een overzicht gegeven van de eigendomssituatie ter plaatse van de rustpunten. rustpunt:

grondeigendom

bestemming

rustpunt toegestaan

1.Dijkpaal 0

gemeente Utrechtse Heuvelrug

BP Buitengebied Overberg etc, 2019) agrarisch met waarden

ja (art. 4.1.r)

2.Kolland

HDSR

BP Buitengebied Overberg etc, 2019) natuur

ja (10.1.s)

3.Stuwcomplex

HDSR / De Staat?

BP Buitengebied Overberg etc, 2019) natuur

ja (10.1.s)

4.Gravenbol

De Staat

Buitengebied (WbD!), Verzamelplan 2017, natuur

ja (8.1.f)

5.Lunenburgerwaard

HDSR (let op raakvlak particulier)

Buitengebied 2015, agrarisch

nee, alleen wegen en paden ten behoeve van agrarische functies

6.Inundatiesluis – toegang Aalswaard

HDSR

Buitengebied 2015, agrarisch

nee, alleen wegen en paden ten behoeve van agrarische functies

7.Inlaatduiker

HDSR / gemeente WbD

Binnenstad 2010, Verkeer / Groen

ja: Verkeer: voorzieningen voor langzaam verkeer, terrassen. Groen: verkeer- en verblijfsvoorzieningen

8.Bestaand rustpunt

gemeente WbD

Buitengebied 2015, Verkeer

twijfelgeval: wel fietspaden, parkeervoorzieningen, groenvoorzieningen

9.Afdamming Kromme Rijn

HDSR

Buitengebied 2015, Verkeer

twijfelgeval: wel fietspaden, parkeervoorzieningen,

Variantennota Koppelkans 8: Aanleg rustpunten en wandelroutes

29-4-20229 van 18

rustpunt:

grondeigendom

bestemming

rustpunt toegestaan groenvoorzieningen

10.Veerhuis

gemeente WbD

Buitengebied 2015, Verkeer

twijfelgeval: wel fietspaden, parkeervoorzieningen, groenvoorzieningen

11.Verkeerspost AmsterdamRijnkanaal

De Staat?

Buitengebied 2015, Verkeer

twijfelgeval: wel fietspaden, parkeervoorzieningen, groenvoorzieningen

De rustpunten 5 en 6 passen niet zonder meer in de huidige agrarische bestemming. Hiervoor moet de procedure van een Buitenplanse Afwijking worden doorlopen. 2.4.2

Benodigde procedures Zoals in bovenstaande tabel is opgenomen past een aantal rustpunten binnen de vigerende bestemmingen, voor een aantal andere rustpunten geldt dit niet. Hiervoor moet een Buitenplanse Afwijking worden doorlopen. De dijkversterking wordt procedureel geregeld middels een Projectplan Waterwet / Projectbesluit. Het voor de rustpunten benodigde grondwerk wordt opgenomen in het Vergunningenontwerp van de dijk. Hiervoor wordt een Projectplan Waterwet / Projectbesluit doorlopen. Het plaatsen van straatmeubilair is vergunningsvrij. Wel is bouwen strijdig op grond van het Bor, bijlage II, art, 2 lid 18.g. Afhankelijk van de voorzieningen op het rustpunt (die per rustpunt verschillen) moet worden nagegaan of en welke rustpunten vergunningplichtig zijn.

2.4.3

Kabels en leidingen Er is een aantal aandachtspunten op het gebied van kabels en leidingen. • Bij rustpunt Dijkpaal 0 ligt een rioolpersleiding. • Bij rustpunt 3 Stuwcomplex ligt een hoogspanningskabel die de dijk kruist richting het stuwcomplex. • Bij rustpunt 4 Gravenbol ligt een laagspanningskabel. • Bij rustpunt 6 Toegang Aalswaard ligt onder andere een middenspanningskabel. • Bij rustpunt 7 Inlaatduiker ligt een datakabel langs de buitenzijde van de dijk • Bij rustpunt 10 Veer ligt een laagspanningskabel van Stedin Netbeheer BV • Bij rustpunt 11 Verkeerspost Amsterdam-Rijnkanaal liggen twee datatransportkabels van KPN BV en BT Nederland NV direct ten zuiden van de autoweg en een datatransportkabel van Rijkswaterstaat Midden-Nederland onder het voetpad door

Variantennota Koppelkans 8: Aanleg rustpunten en wandelroutes

29-4-202210 van 18

Ontwikkeling voetpad Beermuur - Aalswaard

3 3.1

Inleiding Op meerdere locaties langs de dijk spelen koppelkansen voor het ontwikkelen van voetpaden: • Voetpad Beermuur-Aalswaard; • Voetpad langs Veerweg; • Voetpaden (medegebruik) op de beheerstrook. Het voetpad Beermuur-Aalswaard en Voetpaden op de beheerstrook langs de dijk worden in dit hoofdstuk beschreven. Het voetpad langs de Veerweg is beschreven in de variantennota meekoppelkans 4: Vrijliggende fietspaden Beermuur-Prinses Irenesluis, omdat dit voetpad integraal deel uitmaakt van de fietsstrook langs de Veerweg. Wat betreft het medegebruik door wandelaars van de beheerstrook langs de dijk geldt het volgende. De beheerorganisatie van HDSR heeft als beleid dat wandelen op de beheerstrook niet verboden is maar ook niet wordt gestimuleerd. Er worden dus aan of langs de beheerstrook geen voorzieningen aangebracht die wandelen aanmoedigen.

3.2

Uitgangspunten voetpad Beermuur - Aalswaard De koppelkans Voetpad Beermuur - Aalswaard vormt onderdeel van Koppelkans 8: Aanleg rustpunten en wandelroutes uit het Projectenboek/SOK. De koppelkans betreft het ontwikkelen van een voetpad tussen de Beermuur (molen) en de toegang naar de weg Aalswaard. In diverse overleggen (22-16-9-21, 1-11-21, thematisch ontwerpatelier 9-11-21) met de Gemeente Wijk bij Duurstede en in het zijn de volgende uitgangspunten bepaald: • Voetpad krijgt een breedte van 1,8m; • Voor de passage van de inundatiesluis (rijksmonument, UNESCO) zijn verschillende mogelijkheden denkbaar, variërend van een versmalling van het voetpad, het benutten van het bordes aan de zuidzijde of een passage halverwege de kruin. Deze varianten zijn geschetst in bijlage 2 als onderdeel van de uitwerking rustpunt 6.Zowel een binnenwaartse- als een buitenwaartse variant is denkbaar. Keuze wordt bepaald door cultuurhistorische context en synergie met dijkversterking; • Voetpad wordt aan noordzijde voortgezet tot aan de weg Singel. Aan de zuidzijde sluit het voetpad aan op het bestaande trottoir langs de buitenwaartse zijde van de Havenweg, dan wel de Dijkstraat; • Materiaal nog te bepalen, aansluitend bij historische context inundatiesluis en Beermuur; • Inrichting van het voetpad dient in principe te voldoen aan het concept Handboek Openbare Ruimte Gemeente Wijk bij Duurstede.

Eventuele afwijkingen daarop dienen specifiek benoemd en afgestemd te worden.

3.3

Variant 1 Voetpad buitenzijde • Het voetpad van 1,8m breed ligt aan de buitenwaartse zijde van de dijk; • Dit vergt een verbreding van de kruin van de dijk van 1 tot 2m. Dit resulteert in een helling van ca 1 op 2.7 parallel aan het Inundatiekanaal en tot 1 op 2 bij de aansluiting

Variantennota Koppelkans 8: Aanleg rustpunten en wandelroutes

29-4-202211 van 18

• •

•

op de vleugelmuur van de inlaatsluis. (NB in huidige situatie is het talud hier ook al significant steiler dan 1 op 3); Voorkeur voor straatbaksteen passend bij historische context; Ter hoogte van de sluis lijkt weinig ruimte om het voetpad aan de buitenzijde voort te zetten. Zoekrichtingen zijn een lokale versmalling van het voetpad, een constructie (brug) over de luiken van de inundatiesluis of een shared-space inrichting van het wegdek ter hoogte van de sluis (zie bijlage 2, uitwerking rustpunt 6); Het voetpad buitenwaarts biedt wandelaars een fraai zicht op de inundatiesluis en biedt daarmee mogelijkheden voor beleving van cultuurhistorische elementen.

Zie bijlage 3 voor de beelden van deze variant. 3.4

Variant 2 voetpad binnenzijde Voor deze variant zijn in Bijlage 3 twee mogelijkheden geschetst: • Een variant waarbij het voetpad langs de rijweg wordt gelegd • Een variant waarbij het voetpad iets lager over het grastalud wordt gelegd. Bij beide varianten kan de bestaande taludtrap langs de inundatiesluis toegankelijk worden gemaakt zodat ook een toegang kan worden gerealiseerd naar de houten schotbalkenloods die naast de inlaatsluis staat. Zie bijlage 3 voor de beelden van deze varianten.

3.5

Effectenanalyse voetpad Beermuur - Aalswaard

3.5.1

Natuur Het voetpad ligt niet in Natura2000-gebied of NNN-gebied. Er zijn geen verblijfplaatsen van beschermde diersoorten in de directe nabijheid van het geplande voetpad.

3.5.2

Watersysteem Het voetpad heeft geen effecten op het watersysteem

3.5.3

Cultuurhistorische en aardkundige waarden De vormgeving van het voetpad heeft een raakvlak met de monumentale inundatiesluis. Deze is een Rijksmonument en onderdeel van de Hollandse Waterlinie (Werelderfgoed). Daarom is een zorgvuldige inpassing noodzakelijk. Het grondwerk dient zorgvuldig aan te sluiten op de zichtbare constructies van de inundatiesluis. Het voetpad in combinatie met het beoogde rustpunt (zie hoofdstuk 2) is er mede op gericht om de inundatiesluis beter beleefbaar te maken dan deze op dit moment is. De buitenwaartse variant biedt het beste zicht op de Inundatiesluis. De houten schotbalkenloods is een Rijksmonument. Het toegankelijk maken van de loods vanaf de dijk in de binnenwaartse variant maakt ook dit object beter beleefbaar. Wijk bij Duurstede heeft een beschermd stadsgezicht. De binnenwaartse variant is meer gericht op het stadsgezicht dan de buitenwaartse variant, die meer gericht is op het water en de inundatiesluis.

Variantennota Koppelkans 8: Aanleg rustpunten en wandelroutes

29-4-202212 van 18

3.5.4

Dijktracé en inpassing Het voetpad heeft geen effect op het dijktracé. Het moet in vormgeving en materialisering aansluiten bij het historische karakter van de Beermuur en inundatiesluis.

3.5.5

Recreatie en verkeer Beide varianten bieden een logische en veiligere wandelroute vanuit de stad naar de Aalswaard. De binnenwaartse variant biedt, vanwege de aansluiting op de bestaande taludtrappen, iets meer mogelijkheden voor een klein ommetje vanuit de stad naar de Inundatiesluis. De buitenwaartse variant biedt echter een beter zicht op de inundatiesluis. Voor beide varianten is er een oversteek nodig om vanuit de kern naar de Aalswaard en het en het rustpunt te komen, bij variant 1 ter hoogte van de kruising Dijkstraat – Havenweg en bij variant 2 ter hoogte van de kruising Rijkdijk - Aalswaard. Wat dat betreft is er dus geen verschil. Er zijn voldoende mogelijkheden om veilige (informele) oversteekplaatsen te maken. De binnenwaartse variant, met name de lager gelegen versie, biedt een wat verkeersveiligere passage van de Inundatiesluis.

3.5.6

3.6

Wonen, werken en landbouw Wandelaars die een voetpad langs de binnenzijde van de dijk gebruiken lopen in het zicht van de woningen die langs de binnenzijde van de dijk liggen. Dit geldt ook voor wandelaars aan de buitenzijde die in het zicht van de woonboten in het kanaal lopen. Er wandelen hier in de huidige situatie ook al mensen, dus ten opzichte van de huidige situatie verandert er niets. Andere overwegingen

3.6.1

Eigendomssituatie De variant aan de buitenzijde kan worden gerealiseerd op grond van HDSR; aan de binnenzijde is de grond voor een klein deel van de gemeente.

3.6.2

Benodigde procedures Voor de realisatie van het wandelpad naast en op de inundatiesluis is mogelijk een Omgevingsvergunning Monument nodig. Ingeval van ingrijpende wijziging van de innundatiesluis (gedeeltelijke sloop, reconstructie, herbestemming) is het verplicht om daarbij advies te vragen aan de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed. Geadviseerd wordt om hierover in overleg te treden met de RCE. De bescherming van de Hollandse Waterlinie verloopt via het bestemmingsplan. Er geldt echter ter plaatse van de Innundatiesluis geen bestemming Hollandse Waterlinie. Ook zonder dat dit op dit moment al geregeld is, is het goed om de vormgeving van de passage van de innundatiesluis uit te werken in overleg met Provincie Utrecht.

3.6.3

Kabels en leidingen Er liggen diverse kabels langs zowel de buitenzijde (data, LS) als langs de binnenzijde (data, middenspanning) van de kruin van de dijk.

3.6.4

Raakvlak met versterkingsmaatregel Voor het dijkvak waar het wandelpad is voorzien (‘Waterfront’) zijn voor de dijkversterking drie varianten uitgewerkt. In twee van de drie varianten wordt een verticaal scherm langs de

Variantennota Koppelkans 8: Aanleg rustpunten en wandelroutes

29-4-202213 van 18

binnenzijde van de dijk geplaatst: bij variant 1 langs de teen en bij variant 2 langs de kruin. Bij variant 3 wordt een verticaal scherm geplaatst tussen de Beermuur en de damwanden van het inlaatkanaal. Vooralsnog is gekozen voor deze laatste variant. Bij alle varianten moet het dijktalud aan beide zijden worden verflauwd tot 1:3 (In de directe nabijheid van de inundatiesluis ( de ‘bocht’) is daarvoor overigens aan buitendijkse zijde geen ruimte.). Beide varianten voor het voetpad kunnen qua ruimtebeslag worden ingepast tezamen met deze taludverflauwing. Bij de buitendijkse variant is dit krap. Overigens moet de damwand langs het inlaatkanaal op termijn worden vernieuwd. De buitendijkse variant van het wandelpad heeft een raakvlak met deze damwandvernieuwing. Het grondlichaam dat nodig is voor de buitenwaartse variant van het voetpad geeft namelijk mogelijk een extra belasting op de damwand langs het inlaatkanaal. 3.7

Keuze tussen beide varianten voor het voetpad Voordelen van de variant aan de buitenzijde zijn: • Het voetpad langs de buitenzijde levert een fraaier zicht op de inundatiesluis. • Langs de buitenzijde liggen minder kabels Voordelen van de variant langs de binnenzijde zijn: • Het voetpad langs de binnenzijde sluit beter aan de op bestaande taludtrappen en maakt de schotbalkloods beter beleefbaar. • Het talud is minder steil, het voetpad is beter inpasbaar, er is geen raakvlak met de vervanging van de damwand van de inlaatsluis. Voor het vervolgproces moet het voetpad integraal worden uitgewerkt, in combinatie met de fietsvriendelijke inrichting en het rustpunt. Dit moet in overleg gebeuren met de Monumentencommissie van de gemeente. Aanbevolen wordt om ook de RCE hierbij te betrekken. Provincie Utrecht streeft naar een herkenbare beeldtaal van recreatieve objecten rond de elementen van de Hollandse Waterlinie. Dit zou kunnen gelden voor bijvoorbeeld hekwerken of informatieborden. Aanbevolen wordt om Provincie Utrecht te betrekken bij het vervolg.

Variantennota Koppelkans 8: Aanleg rustpunten en wandelroutes

29-4-202214 van 18

Bijlage 1 Factsheet SOK

8. Aanleg rustpunten en wandelroutes Algemene informatie Eigenaar (organisatie en persoon): Gemeente Utrechtse Heuvelrug (Annemarie ter Schure) / Wijk bij Duurstede (Susanne Pouw ) Status: Gewenst resultaat • Het vergroten van de recreatiemogelijkheden langs de Lekdijk. Dit door op verschillende plaatsen recreatiepunten aan te leggen, kwaliteitsverbetering van bestaande recreatiepunt en de wandelroutes (binnen- en buitendijks) uit te breiden door: 1. Bij dijkpaal 0: Start van de Lekdijk: aanleg van kleinschalige recreatie- (picknicktafel(s) en informatievoorziening aan te brengen (Gemeente UTH) 2. De wandelroute (klompenpad) over de beheerstrook van HDSR aan buitenkant van de dijk uit te breiden (Gemeente UTH, voor Gemeente WbD terugvaloptie bij geen fietspad) 3. Een vogel uitkijkpunt in de uiterwaarden Lunenburgerwaard (locatie nader bepalen) te plaatsen (Gemeente WbD – ook zelfstandig te realiseren) 4. Een groene rustpunten toe te voegen: Op logische plek (bestaande oprit, tegenover Kolland) kleine verbreding van dijk voor een rustpunt tussen Amerongen en stuw (Gemeente UTH) en twee locaties (waar ruimte is) voor de gemeente WbD : Bij de toegang van de Aalswaard en halverwege de dijk richting Gravenbol vanuit Wijk bij Duurstede 5. Een verzoek in te dienen bij Rijkswaterstaat het sluizencomplex als recreatief stoppunt aantrekkelijker te maken.

Denk hierbij aan plaatsen van het toegankelijker maken van het terrein rond de stuw/sluis, het plaatsen van bankjes, prullenbakken en informatievoorzieningen (eigendom RWS) (Gemeente UTH) 6. Een wandelverbinding (laarzenpad) stuw richting Gravenbol te realiseren (Gemeente UTH) 7. De wandelverbinding (klompenpad) langs de Natewisch tussen de Lekdijk en Amerongerwetering weer open te stellen (Gemeente UTH) 8. Veerpont Wijk bij Duurstede herinrichten/opknappen (fietsenrek en bankje plaatsen) (Gemeente WbD) 9. Wandelverbinding Molen Wijk bij Duurstede naar de weg Aalswaard (onderdeel Lunenburgerwaard). Mogelijke combinatie met fietsvriendelijke inrichting van de weg! (Gemeente WbD). 10. Opknappen van diverse (bestaande) rustpunten (synergie bij inkoop) . Stakeholders Rijkswaterstaat Oost Nederland LEU voor wandelpaden Kasteel Amerongen, als grondeigenaar bij dijkpaal 0 (heeft zelf ook wensen ingebracht) HDSR als eigenaar van de beheerstrook, verbreding van de dijk Agrariër(s) voor aanleg wandelverbinding Lekdijk- Amerongerwetering (Natewisch) Stuurgroep Kromme Rijn (landschappelijke budget) Kosten planuitwerkingsfase Totale kosten voor planuitwerking en realisatie worden voorlopig geraamd op € 425.000. Op te leveren producten in de planuitwerkingsfase Het globale detailniveau van producten in iedere deelfase is opgenomen in bijlage 3.

• Bepalen mogelijke locaties rustpunten en bijbehorende cultuurhistorische verhalen. • Uitwerken rustpunten als onderdeel Integraal VO: uitwerken 5-8 rustpunten in 3D , detailuitwerking 1:100/250, 1x fotorealistische verbeelding ('ansicht') per rustpunt • Beheerplan • Ontwerptekening DO • Werkplan • Raming tbv uitvoering • Inpassing uitvoeringsplanning • Opleveren dossier aan gemeenten

Variantennota Koppelkans 8: Aanleg rustpunten en wandelroutes

29-4-202215 van 18

Kosten planuitwerkingsfase Totale kosten voor planuitwerking en realisatie worden voorlopig geraamd op € 425.000. Op te leveren producten in de planuitwerkingsfase Het globale detailniveau van producten in iedere deelfase is opgenomen in bijlage 3. • Bepalen mogelijke locaties rustpunten en bijbehorende cultuurhistorische verhalen. • Uitwerken rustpunten als onderdeel Integraal VO: uitwerken 5-8 rustpunten in 3D , detailuitwerking 1:100/250, 1x fotorealistische verbeelding ('ansicht') per rustpunt • Beheerplan • Ontwerptekening DO • Werkplan • Raming tbv uitvoering • Inpassing uitvoeringsplanning • Opleveren dossier aan gemeenten Dekking De kosten voor de planuitwerkingsfase worden gedekt voor de gemeente Wijk bij Duurstede (€ 40.000) met een bijdrage uit het synergiekrediet van HDSR (€ 20.000). Risico’s • De gemeente Utrechtse Heuvelrug heeft op dit moment geen financiële dekking voor deze ontwikkelingen. Eventuele kosten moeten worden opgevoerd bij de Kadernota. • Gemeente Wijk bij Duurstede heeft nog geen financiële dekking voor de aanvullende kosten. Maar doet hier een voorstel voor in de begroting met het risico dat het voorstel niet wordt opgenomen in de begroting. Algemene aandachtspunten en randvoorwaarden • In beeld brengen van de kosten van de inrichting rustpunten zodat een keuze kan worden gemaakt t.o.v.

beschikbaar budget: - picknicktafels, bankjes - informatieborden • aanwijsborden • Check op benodigd extra natuuronderzoek (bovenop bestaand onderzoek voor de veiligheidsopgave) voor wandelpaden, inrichting parkeerplaats, of rustpunten. • Kosten en afspraken over aanleg en onderhoud van klompenpaden • Kosten en afspraken over aanleg en beheer vogeluitkijkpunt • Kleine verbreding dijk als onderdeel van dijkversterking of kosten voor gemeente? • Voor recreatieontwikkeling dijkpaal 0 is medewerking van Kasteel Amerongen nodig • Voor ontwikkeling van het terrein rond de stuw is een actieve medewerking van RWS nodig • Akkoord HDSR nodig voor beschikbaar stellen van beheerstrook voor wandelpad & draagvlak onder de aanwonenden. • Wandelpaden/klompenpaden in uiterwaarden zijn afhankelijk van natuurwaarden. Natuur onderzoek bepaalt wat mogelijk is. Check is nodig of aanvullend onderzoek nodig is t.o.v. de onderzoeken die HDSR laat uitvoeren voor de dijkversterking • Voor klompenpad richting Amerongerwetering medewerking nodig van aanwonende agrariër. Er zijn mogelijkheden bekend, maar nog niet concreet. • In het concept-schetsontwerp voor de weginrichting zijn 5 rustpunten opgenomen (Amerongse Boven-polder, Stuw Amerongen, Lunenburgerwaard , Bosscherwaarden en Moerbergsewaard).

Onderzoek in de planuitwerkingsfase moet aantonen of de werkzaamheden aan dijkversterking mogelijkheden logischere rustpunten biedt. • LEU ontwikkeling wandelpaden volgen. Nader informatie -

Variantennota Koppelkans 8: Aanleg rustpunten en wandelroutes

29-4-202216 van 18

Bijlage 2 Uitwerking rustpunten Zie presentatie ‘Breed thematisch atelier recreatie & verkeer’ d.d. 7 april 2022 vanaf pagina 38.

Variantennota Koppelkans 8: Aanleg rustpunten en wandelroutes

29-4-202217 van 18

Bijlage 3 Uitwerking voetpad Aalswaard Zie presentatie ‘Breed thematisch atelier recreatie & verkeer’ d.d. 7 april 2022 vanaf pagina 75.

Variantennota Koppelkans 8: Aanleg rustpunten en wandelroutes

29-4-202218 van 18