230221 verslag raadsvergadering 21 februari 2023

VERSLAG RAADSVERGADERING 21 februari 2023 Samenvattend verslag van de openbare vergadering van de gemeenteraad van de gemeente Wijk bij Duurstede Voorzitter Griffier Leden SamenWerkt

mevrouw I.P. Meerts de heer J.P. de Groot

de heer M.W.J. Gnodde mevrouw D. van der Mark mevrouw D. Scholt-Hylkema de heer R. Willems

VVD

de heer W. Slijper de heer S. Verhaar de heer S. van der Velden Walda

BurgerBelangen

mevrouw N. Plaatsman-Visser de heer F. Scherpenzeel de heer W.G. Smit

CDA

de heer G. Migchels mevrouw A.J.G. Vernooij

SP

de heer R. Meinema de heer F.A.M. van der Tol

PCG

de heer J. de Bruijn de heer A. van Vliet

D66

de heer B.M.A. van Asperdt

Democratie voor Duurstede mevrouw F.D. Place Afwezig m.k.

mevrouw N. Dijkstra, SamenWerkt

Gast

de heer S.P. Monfils, aantredend steunfractielid BurgerBelangen

Insprekers

de heer T. van Hoof de heer C. Klyhn de heer W. van der Horst de heer I. Schaap

Verslag raad 21 februari 2023

1

Wethouders

de heer J.C. Buijtelaar de heer J. Brouwer mevrouw W.A.J. Kosterman de heer J. Kuiper

Gemeentesecretaris

mevrouw J. de Jonge

Notulist

mevrouw J.M. Kiep-de Jongh notulistenbureau Leeuwenburgh Vendrig

AGENDA 1. 2. 3.

Opening Vaststelling van de agenda Spreekrecht

Podium 4. Rechten van raadsleden 5. Informatie van portefeuillehouder Hamerstukken 6. Benoeming steunfractielid BurgerBelangen 7. Raadsvoorstel en- besluit Doordecentralisatie beschermd wonen 8. Raadsvoorstel en- besluit Kadernota BSR 9. Vaststellen verslag raadsvergadering 31 januari 2023 10. Vaststellen concept besluitenlijst 31 januari 2023 Bespreekstukken 11. Raadsvoorstel en -besluit Consultatie regionale veiligheidsstrategie Midden-Nederland 2023-2026 12. Raadsvoorstel en- besluit Verordening op het Burgerinitiatief

1.

Opening

De voorzitter geeft aan dat Rusland een jaar geleden Oekraïne binnenviel. Dat veroorzaakt tot op de dag van vandaag heel veel leed. Zij is blij dat de gemeenschap iets kan betekenen voor iedereen die getroffen worden en in de gemeente een veilig heenkomen vindt. Zij bedankt alle gastgezinnen, vrijwilligers, professionals en organisaties als Vluchtelingenwerk, de Rotary en de kerken die mensen een warm thuis proberen te bieden. Voorts wijst zij op de aardbeving in Turkije en Syrië van twee weken geleden en ook nog die van gisteravond. Deze ramp heeft tot nu toe meer dan 41.000 slachtoffers geëist in Turkije en meer dan 5.000 slachtoffers in Syrië. Meer dan 100.000 mensen zijn gewond en honderdduizenden mensen zijn dakloos geworden. Verschrikkelijke verhalen en beelden Verslag raad 21 februari 2023

2

komen vanuit het gebied en vorige week ook naar haar en de wethouders persoonlijk in de raadzaal toen Turkse en Syrische inwoners vertelden wat de ramp met hen doet. Het verdriet en de verslagenheid zijn groot. Zij wenst hen namens alle inwoners van Wijk bij Duurstede, Cothen en Langbroek heel veel sterkte toe; weet dat wij met u meeleven in deze moeilijke tijd. Wijk bij Duurstede zou Wijk bij Duurstede niet zijn als de daad niet wij het woord gevoegd zou worden. De gemeente wil helpen met de wederopbouw door één euro per inwoner te doneren. Met veel waardering wordt gekeken naar de acties die in Wijk bij Duurstede ontstaan, onder andere bij basisschool De Horn, waar ook andere scholen zich bij aansluiten. Als blijk van medeleven voor de slachtoffers van zowel de oorlog in Oekraïne als de ramp in Turkije en Syrië verzoekt zij de aanwezigen om te gaan staan, een minuut stilte in acht te nemen en daarna te blijven staan voor de opening van de vergadering. (Er wordt een minuut stilte in acht genomen). Zij opent vervolgens de vergadering met de woorden: “Allen die in de gemeente Wijk bij Duurstede wonen en werken, voor hen zijn wij vandaag bijeen. Wij vertegenwoordigen zo onze inwoners, wij nemen besluiten in alle zorgvuldigheid en na afweging van ieders belang. Dat vraagt wijsheid en soms ook moed. We maken waar wat we besloten hebben voor allen die hier wonen en werken.

Laten we hierbij stilstaan.” Zij meldt het bericht van verhindering van mevrouw Dijkstra. Met het vaststellen van het reglement van orde 2023 op 31 januari jl. is een einde gekomen aan de agendacommissie in de vorm zoals wij die kenden. Het presidium neemt de taken van de agendacommissie over. Zij spreekt haar dank uit in de richting van de leden van de agendacommissie Dixie Scholt-Hylkema, Freddy Scherpenzeel en Wout Slijper voor het op orde maken van de agenda met oog voor de positie van de raad. Als kleine blijk van waardering overhandigt zij hen een boeket. 2.

Vaststelling van de agenda

De agenda wordt ongewijzigd vastgesteld. 3.

Spreekrecht

De heer Van Hoof spreekt in namens de omwonenden en organisaties die tegen de mestvergister in Cothen zijn. De Rechtbank heeft hun beroep niet gehonoreerd omdat de verzoekers niet de juridische middelen hadden die de gemeenteraad wel heeft. Er werd ingezet op artikel 5.19 en artikel 2.33 2e lid van de Wabo. Het eerste artikel biedt de mogelijkheid de vergunning in te trekken als sanctie vanwege het verstrekken van onjuiste informatie. De bewijslast ligt dan heel hoog. Aangetoond moet worden dat de vergunning door onjuiste gegevens is verleend en anders niet zou zijn verleend. Aangetoond is dat het geuronderzoek niet juist is en dat de stankuitstoot fors is onderschat. Dit is erkend door de Provincie, maar omdat er extra maatregelen getroffen kunnen worden, is het causale verband tussen de foutieve informatie en de vergunningverlening in de ogen van de Rechtbank niet aangetoond. Verslag raad 21 februari 2023

3

Het tweede artikel biedt de mogelijkheid de vergunning in te trekken vanwege langdurig niet gebruiken. Daarvan was sprake, maar de Provincie is vrij om een eigen afweging te maken op voorwaarde dat alle relevante belangen zijn afgewogen. De Rechtbank heeft geoordeeld dat het besluit rechtmatig was, maar dat betekent niet dat een anders uitgevallen beslissing onrechtmatig zou zijn geweest. De Rechtbank kan niet treden in de beoordelingsvrijheid die de Provincie heeft. Daarmee waren de middelen voor de partijen die hij vertegenwoordigt uitgeput. De Rechtbank geeft in de uitspraak aan dat de Provincie geen ruimtelijke belangen mag afwegen omdat de gemeenteraad het daarvoor verantwoordelijke orgaan is. Daarbij wordt nadrukkelijk gewezen op het feit dat de gemeenteraad op basis van bepaling 2.29 1e lid onder a van de Wabo een sterk instrument in handen heeft om de omgevingsvergunning ingetrokken te krijgen. De ruimtelijke onderbouwing daarvoor staat in de aangenomen motie van 12 oktober 2021 waarin de gemeenteraad uitspreekt dat met de kennis van nu geen toestemming gegeven zou zijn voor de vergister. De Provincie heeft niets met deze motie gedaan. De Rechtbank geeft in de uitspraak aan dat een intrekkingsverzoek op basis van deze bepaling moet worden gedaan. De Provincie heeft verwezen naar het rapport van Royal Haskoning (Bio-energie in de provincie Utrecht).

Dit rapport geeft aan dat de huidige regelgeving niet toereikend is om tot een verantwoorde toepassing van bioenergie te komen. Voorts geeft het rapport aan dat co-vergisting minder wenselijk is als basis om groen gas te produceren. Dit komt overeen met algemene inzichten. Co-vergisting scoort naar verhouding slecht op duurzaamheid vanwege de co-producten die nodig zijn om het rendement te verhogen. Deze producten kunnen beter ingezet worden als veevoer of voor de productie van compostaarde. Dit is in het kort ook een reactie op de ingezonden brief van het betreffende bedrijf. Hij heeft geen tijd en gelegenheid om op alle punten nader in te gaan. Afsluitend geeft hij aan dat dit in het kort de reden is waarom het gelopen is zoals het gelopen is. De voorzitter biedt gelegenheid om vragen te stellen aan inspreker. Mevrouw Place (Democratie voor Duurstede) refereert aan de motie die is ingediend en vraagt of deze motie vanavond behandeld moet worden of dat het mogelijk is om daar meer tijd voor te nemen vanuit het perspectief van inspreker. De heer Van Hoof denkt dat het goed is dat de motie snel wordt behandeld omdat anders het risico bestaat dat in het veld steeds meer ontwikkelingen komen waardoor het moeilijker wordt om de vergunning in te trekken. Mevrouw Place (Democratie voor Duurstede) informeert of dit een kwestie van weken of maanden is.

De heer Van Hoof vervolgt dat hij geen precieze datum kan noemen. De doorlopen procedures hebben inmiddels al veel tijd gekost. Om ongewenste ontwikkelingen te voorkomen acht hij het verstandig om hier niet lang mee te wachten. De heer Gnodde (SamenWerkt) heeft een punt van orde. Mevrouw Place verwijst naar de motie. Hij informeert of zij ervan op de hoogte is dat de motie die op Notubiz staat aan het einde van de middag nog gewijzigd is.

Verslag raad 21 februari 2023

4

Mevrouw Place (Democratie voor Duurstede) antwoordt dat dit niet het geval is. De heer Gnodde (SamenWerkt) vermoedt dat ook inspreker in de veronderstelling is dat de motie die in het weekend op Notubiz stond straks aan de orde komt, echter de oorspronkelijke motie is gesplitst. Hij informeert of inspreker heeft gerefereerd aan de motie die gaat over het juridisch onderzoeken van de mogelijkheid dat initiatiefnemers een claim bij de gemeente kunnen neerleggen of over de andere motie. De heer Van Hoof heeft gezien dat de oorspronkelijke motie is herschreven, een onderzoek naar het risico van een claim is toegevoegd. Desgevraagd geeft hij aan dat hij zich kan voorstellen dat dit onderzoek wordt gewenst, maar zelf kan hij geen definitief antwoord geven. Er zijn contra-indicaties voor de kans op zo’n schadeclaim. Hekkelman heeft onderzoek gedaan naar aanleiding van de vorige motie. Hij heeft begrepen dat naar aanleiding van de huidige kwestie wederom contact is opgenomen met Hekkelman en dat aangegeven is dat de situatie niet anders is veranderd omdat voor het indienen van zo’n verzoek op basis van bepaling 2.29 nog steeds geldt dat het de gemeenteraad is die een verzoek indient en de Provincie degene is die het besluit neemt. Er loopt ook een procedure over de natuurvergunning waarvan het beroep wel is gehonoreerd; de weigering om de natuurvergunning in te trekken is vernietigd.

In de uitspraak is aangegeven dat men bouwt voor eigen risico daar het niet zeker is dat de installatie in gebruik genomen kan worden omdat de intrekking van de natuurvergunning nog steeds aan de orde is. In het kader van die procedure is door de commissie Bezwaar en Beroep aangegeven dat het belang van de vergunninghouder gerelativeerd mag worden omdat een groot deel van de kosten die al gemaakt zijn bestaat uit de aankoopkosten van de grond. De grond behoudt voor een groot deel zijn waarde. Hij meldt dat deze commissie een zware bezetting had met enkele ex Statenleden. De voorzitter bedankt de heer Van Hoof voor zijn bijdrage. De heer Klyhn spreekt in namens Dorpsplatform Langbroek. Het Dorpsplatform was erg blij met de motie variant 1; intrekking van de vergunning zonder juridische kostenanalyse. Hij vraagt daarom waarom een motie met een tussenstap nodig is. Milieurisico’s, gezondheidsrisico’s en leefbaarheidsrisico’s worden ondergeschikt gemaakt aan een eventuele kostenanalyse. In 2021 heeft de raad een motie aangenomen dat met de kennis van nu de vergunning nooit verleend had mogen worden. Hij vraagt waarom de raad afstand neemt van zijn eigen voornemen. Hij vraagt voorts hoe hij dit moet uitleggen in Langbroek, want het komt over als er hangt een prijskaartje aan, dus wij nemen het maar weer in beraad. De voorzitter biedt gelegenheid om vragen te stellen aan inspreker.

De heer Verhaar (VVD) denkt dat inspreker een terechte vraag stelt. Je zou kunnen zeggen wij kijken niet naar de gevolgen want er is een standpunt ingenomen en dat dragen wij uit, maar een eventuele claim die dan volgt moet betaald worden. Als het een kleine claim is, kan de gemeente die wellicht betalen, als het grote claim is, heeft de gemeente een heel ander probleem. Omdat de gemeente nog meer uitdagingen heeft moet daar heel voorzichtig mee omgegaan worden, want het gaat uiteindelijk om het geld van de burger. Verslag raad 21 februari 2023

5

Als indiener van de motie vindt zijn fractie dat daar wel degelijk rekening mee gehouden moet worden. De heer Migchels (CDA) geeft aan dat in een democratie de meerderheid bepaalt. Hij is wetenschapper, als met de kennis van nu door de meerderheid wordt gezegd dat dit de kennis van nu is, kan het best zijn dat het niet waar is, maar omdat de meerderheid het zegt, is dat dan de kennis van nu? Toen de motie destijds in stemming werd gebracht waren acht leden het niet eens met de motie. Dezelfde partijen die nu zes zetels hebben zijn nog steeds van mening dat het een goed idee is om een co-vergister te plaatsen, maar de zorgen hieromtrent worden wel serieus genomen. Hij vraagt of in het geval er garanties komen dat er geen negatieve, externe effecten zijn de zorgen kunnen worden weggenomen. De heer Klyhn vindt dit een lastige vraag. Hij kan niet anders dan de protesten en argumenten tegen biovergisters die in de media verschijnen tot zich nemen. Hij ziet het wellicht te somber in, maar ziet een trein van vrachtwagens met kadavers voor zich omdat het met normale mest niet voor elkaar gekregen wordt. Hij hoopt dat het ingekaderd kan worden zodat het heel netjes gaat. Het Dorpsplatform is niet tegen vergroening, maar het gaat om de ongewenste neveneffecten.

Als dit uitgesloten kan worden wordt het initiatief uiteraard gesteund, maar hij denkt ook dat dit wellicht wat naïef gedacht is. De heer Smit (BurgerBelangen) herhaalt dat in een democratie geprobeerd wordt om meerderheden te krijgen. De eerste versie van de motie heeft alles te maken met risicomanagement; weten waar je ja tegen zegt. Mensen hebben gelijk als zij meer zekerheden willen. Er wordt om een onafhankelijk onderzocht gevraagd naar de schadeplicht van de gemeente in het geval er een intrekkingsverzoek wordt gedaan. Het gaat vanavond niet om de argumenten die met betrekking tot de vergister, maar om de juridische gevolgen van dit intrekkingsverzoek. Hij vraagt of inspreker kan leven met dit antwoord. De heer Klyhn waardeert de zorgvuldigheid, maar uiteindelijk hangt hier een prijs per inwoner aan die de raad acceptabel acht om te besteden aan een eventuele kostenvergoeding of claim. Hij wenst de raad heel veel wijsheid toe. De heer Smit (BurgerBelangen) verduidelijkt dat de raad niet weet of hier een prijs aan hangt. De heer Verhaar (VVD) vraagt wat voor inspreker wel beheersbaar en acceptabel is. De heer Klyhn antwoordt dat wanneer wordt voldaan aan de eerste situatie van de biovergister zoals deze ooit bedoeld was qua omvang, want die is inmiddels verdubbeld. Als hij een berekening maakt, komt hij uit op een aanzienlijke hoeveelheid vrachtwagens.

De heer De Bruijn (PCG) vraagt of hij het goed begrijpt dat de inspraak is gebaseerd op geruchten en niet op feiten, wat in de media wordt gelezen wordt als waar aangenomen, maar feiten zijn er niet. De heer Klyhn doelde op hetgeen hij heeft gelezen over Bunschoten en andere gemeenten. Hij heeft geen bezoek gebracht aan Bunschoten. Verslag raad 21 februari 2023

6

De heer Van der Horst spreekt in namens de initiatiefnemers/grondeigenaren van de biovergister. Als één van de initiatiefnemers vind hij het belangrijk om uit te leggen wat het belang van de biovergister is voor het verduurzamen van de grondgebonden landbouwbedrijven. De biogasinstallatie speelt een belangrijke rol in het verduurzamen naar circulaire landbouw. Circulaire landbouw betekent geen dierlijke mest direct op het land uitrijden, maar dat eerst de energie en de emissies uit de mest gehaald worden, waarna de mest wordt omgezet in duurzame mineralen. Deze mineralen worden vervolgens als vervanger voor traditionele kunstmest op de bedrijven gebruikt. De kunstmestindustrie is de grootste aardgasverbruiker van Nederland. Hij staat hier namens acht boeren die hun bedrijven in hoog tempo verduurzamen. Zij extensiveren, zijn allemaal met zonnepanelen en/of windmolens energieneutraal geworden en streven naar kringlooplandbouw. Juist met de biovergister kunnen zij de kringlopen sluiten en circulair worden, de CO2 footprint verkleinen, de methaanemissie verlagen en er hoeft minder chemisch kunstmest aangevoerd te worden. Voor de realisatie van het project is een samenwerking aangegaan met BioValue. Met de expertise van BioValue zijn de initiatiefnemers in staat dit project tot een succes te maken.

Het feit dat BioValue een externe partij is en dat daardoor de vergunning maar moet worden ingetrokken is onzin. Er is gekozen voor de beste partij die kon worden gevonden. Er zijn meerdere installaties van BioValue bezocht. De installaties zijn zeer professioneel en netjes. Alle activiteiten vinden inpandig plaats. Vanwege de modernste luchtwassers is er geen geuroverlast. Dit garandeert dat een installatie van BioValue in Cothen absoluut verantwoord en passend is. In het vergunningstraject zijn twee openbare, voor iedereen toegankelijke informatieavonden gehouden. Deze zijn in de lokale kranten aangekondigd. In vervolg daarop zijn drie excursies georganiseerd met omwonenden, ondernemers van het bedrijventerrein en andere belangstellenden. Geen enkele deelnemer had na de excursie nog bezwaar tegen de installatie. Er zijn twee landgoedeigenaren met een bosperceel in de buurt van de vergister, de stichting Behoud het Langbroekerweteringgebied en verenging NMU die tegen de onherroepelijke vergunning procederen. Tijdens het vergunningstraject hebben zij niet geprotesteerd gedaan. Binnen de door de rechter gestelde invloedssfeer van maximaal 500 meter rondom de vergister is geen enkele omwonende tegen de biovergister. Van alle bedrijven die binnen de invloedssfeer van de biovergister liggen, is alleen de Loonbrouwerij tegen.

Met inwoners uit de directe omgeving is altijd goed contact geweest. Inwoners van Cothen en Langbroek die hun bedenkingen hadden is altijd naar de bedenkingen gevraagd. Vrijwel altijd was het dan dat ze niet precies wisten wat het was of dat zij zorgen hadden over iets wat eigenlijk niet juist was. Mooi waren de keren dat tegenstanders voorstanders werden en het besef hadden dat er op korte termijn geen alternatieven zijn. Vraag maar aan de mensen in Oekraïne of Russisch gas een goed idee is. Vraag in Groningen of Gronings gas een goede idee is. Praat met milieuorganisaties over schaliegas uit Amerika. In alle gevallen, behalve bij de Loonbrouwerij, zijn de bedenkingen en zorgen weggenomen. Er is ook tweemaal met het Dorpsplatform gesproken. Dat waren positieve avonden. De zorgen zijn weggenomen, een aantal van de aanwezigen heeft deelgenomen aan de excursie en had daarna geen bedenkingen meer. Hij roept het Dorpsplatform uit om eens bij een vergister te gaan kijken om te constateren dat er geen overlast is voor de omgeving. Treinen met kaders en visafval zijn niet aan de orde. Als men zich aan de vergunning houdt is er absoluut geen overlast voor de directe omgeving. In de ogen van de initiatiefnemers/grondeigenaren wordt een onverantwoorde motie ingediend. Hun juridisch adviseur heeft één en ander bekeken en Verslag raad 21 februari 2023

7

geconstateerd dat de schadeplicht bij de gemeente ligt. Als dit in het uiterste geval niet zo is, dan ligt dit bij de Provincie. Hij vraagt zich af hoe een dergelijke claim de relatie met de Provincie beïnvloedt. De voorzitter biedt gelegenheid om vragen te stellen aan inspreker. De heer Gnodde (SamenWerkt) bedankt de heer Van der Horst voor zijn gloedvolle betoog. Hij was gisteren bij hem op bezoek in de stal en heeft toen gesproken over de gang van intensieve veehouderij naar extensieve veehouderij. Hij hoort dat inspreker hier voorstander van is en circulair wil gaan werken en vraagt of dit niet mogelijk is zonder gebruik te maken van een mestvergister. Voorts vraagt hij of het een idee is om met een kleine mono-vergister op het eigen terrein te werken. De heer Van der Horst antwoordt dat het nadeel van een mono-vergister is dat de mineralen niet gesplist kunnen worden. Er is wel minder methaanemissie, maar wel redelijk veel CO2 uitstoot. Met een co-vergister kunnen de reststromen gesplitst worden en kunnen er groene kunstmestvervangers geproduceerd worden waardoor chemische kunststof kan vervallen. De heer Van der Tol (SP) begrijpt dat er in de afgelopen tijd behoorlijk is geïnvesteerd in zonnepanelen en windmolen en informeert naar de consequenties voor het bedrijf als de biovergister er niet komt.

De heer Van der Horst antwoordt dat de grootste consequentie is dat er miljoenen aan schade geleden worden. Deze claim wordt bij de gemeente gelegd en dan zal de belastingbetaler deze moeten voldoen. Hij maakt zich daarnaast zorgen over nieuwe moties van de raad; wordt de vergunning voor zijn windmolens ook ingetrokken omdat het achteraf niet zo’n goed idee is? Hij wordt door de melkfabrieken gedwongen om te verduurzamen om in programma’s te kunnen meedraaien. De emissie moet verlaagd worden, er moet meer naar kringlooplandbouw gegaan worden. Hiervoor is het belangrijk om de CO2 footprint en de methaanemissies te verlagen en vermindering van het gebruik van kunstmest. Het proces van verduurzaming valt of staat met een biovergister. Collega’s in Werkhoven hebben een biovergister achter hun stal aangevraagd bij de gemeente. Als de biovergister in Cothen wordt afgeschoten ziet hij het niet gebeuren dat hij een vergister achter zijn stal kan realiseren waardoor er achterstand ten opzichte van zijn collega’s in andere gemeenten ontstaat. De heer Van der Tol (SP) informeert of sluiting van het bedrijf aan de orde is. De heer Van der Horst antwoordt dat het niet zo ernstig is, maar er wordt wel een behoorlijke financiële schade gelopen in het geval de schade voor zijn rekening komt. Hij gaat er vooralsnog vanuit dat de schade voor rekening van de gemeente of de Provincie is.

De heer Van Asperdt (D66) vraagt of in het geval de vergister in Cothen straks draait volgende huidige set vergunningen meer of minder dan de helft van de aangeboden mest uit de gemeente Wijk bij Duurstede afkomstig is.

Verslag raad 21 februari 2023

8

De heer Van der Horst antwoordt dat de acht initiatiefnemer in principe alle mest aanleveren. Wat beter past is dat het gebruik van de kunstmest kan worden vervangen, daarvoor is niet alle mest nodig. Het is een fabel dat er mest uit Brabant of van waar dan ook naar de gemeente komt. De initiatiefnemers hebben als eerste de mogelijkheid om de mest te leveren en daarna vullen collega’s uit Wijk bij Duurstede aan. Ook als de helft van de boeren stopt, is er voldoende mest in de regio. Het gevolg van het minder moeten uitstoten van methaan door de sector is dat de mest door een vergister moet om de doelstelling te halen. Mevrouw Place (Democratie voor Duurstede) begrijpt dat gevreesd wordt voor een toename van vrachtverkeer vanwege een kleinere vergister en vraagt of deze veronderstelling klopt. De heer Van der Horst antwoordt dat er veel desinformatie naar buiten is gebracht omtrent het vrachtverkeer. Een meting op de provinciale weg geeft ruim 14.000 verkeersbewegingen aan. Op het Stefanusterrein zijn 400 tot 500 verkeersbewegingen gemeten. Bij de installatie zullen dagelijks 7 tot 10 vrachtwagens komen. Dit is op het geheel nog geen 1%. Initiatiefnemers moeten zich steeds verdedigen. Nadat uitleg gegeven is, komt men weer met iets anders: treinen vol met kaders, het verwerken van visolie, het hele dorp gaat stinken.

Gesuggereerd wordt dat de initiatiefnemers de wet gaan overtreden en zich niet zullen houden aan de voorschriften van de Provincie. Hij nodigt iedereen uit om zich te laten informeren en naar de installaties te kijken, zodat de bedenkingen weerlegd kunnen worden. De heer Smit (BurgerBelangen) wil een misverstand wegnemen; zijn fractie staat al decennia voor boerenbelangen. Tien jaar geleden is al gepleit voor het Campinamodel met een eigen kleine windmolen, mestvergister en zonnepanelen. Zijn fractie is wel tegen megawindmolens en een mega mestvergister. De voorzitter verzoekt de heer Smit om een verduidelijkende vraag te stellen aan de heer Van der Horst. De heer Smit (BurgerBelangen) begrijpt dat er inmiddels tientallen miljoenen geïnvesteerd zijn, waardoor het belang van de biovergister groot is. Hij vraagt of inzage in de investeringen gegeven kan worden om het risico voor de gemeente te kunnen kwantificeren. De heer Van der Horst antwoordt dat bij het intrekkingsverzoek inzage in de gedane investeringen is gegeven aan de Provincie. De Provincie heeft geconcludeerd dat de schade op dat moment meer dan € 3 mln. bedroeg. Na deze tijd zijn de initiatiefnemers verdergegaan, er zijn samenwerkingen aangegaan, Stedin heeft opdracht gekregen om de leidingen te leggen, de CO2 installaties zijn aanbesteed. Het gaat om € 10 mln. voor de investeringen plus de bijkomende schade.

Aangaande de windmolens geeft hij aan dat BurgerBelangen zich incorrect heeft opgesteld. De RES discussie en de discussie over de kleine windmolens liepen door elkaar heen waarna het is ontspoord met verhalen over gezondheid, slagschaduw, geluidsoverlast en dergelijke. Hij durfde zich bijna niet meer te vertonen in het dorp. Nu de windmolens er staan zegt iedereen dat ze fantastisch zijn, zelfs

Verslag raad 21 februari 2023

9

de heer Smit. Hij voorspelt dat dit met de biovergister ook het geval zal zijn. Er worden allerlei spookverhalen verteld, maar straks vindt iedereen het fantastisch. De heer Verhaar (VVD) corrigeert dat CDA en VVD enorm betrokken zijn geweest bij de kleine agrarische windmolens. BurgerBelangen heeft helemaal niet gezegd wat nu wordt gesteld. Er was heel veel gedoe over de kleine agrarische windmolens, maar dat kwam omdat destijds twee discussie door elkaar heen liepen. BurgerBelangen kon daar niets aan doen, een wethouder van een andere partij heeft dit gedaan. Als de kleine agrarische windmolens worden vervangen door een hogere windmolen dan zal zijn fractie daar vragen over stellen. De voorzitter informeert wat de verduidelijkende vraag is in het kader van de mestvergister. De heer Verhaar (VVD) vond dat hij het even voor zijn collega moest opnemen. Hij vraagt vervolgens of inspreker kan aangeven hoe het precies zit met de vrachtauto’s. Als het gaat om 240 werkdagen en een vrachtauto die 25 tot 30 ton kan laden komt hij niet aan 90.000 ton of meer en daarom verzoekt hij om verduidelijking. De heer Van der Horst antwoordt dat er ook allerlei misverstanden zijn over het transport, er zou een voortdurende stroom van tractoren met mest komen. Alle mest die naar de biovergister gaat moet gewogen, gemonsterd en gecertificeerd zijn. Kleinschalig transport is niet mogelijk.

De vrachtwagens hebben een laadcapaciteit van tussen de 36 en 37 ton mest per dag. Dit komt gemiddeld uit op tussen de 7 en 10 vrachtwagens per werkdag zoals hij daarnet al aangaf. De heer Verhaar (VVD) begrijpt dat er niet gereden wordt op zon- en feestdagen. Dit wordt bevestigd. De heer De Bruijn (PCG) merkt op dat wanneer de co-vergister er niet komt de mest naar elders vervoerd moet worden waardoor er sprake zal zijn van veel meer vervoersbewegingen. De heer Van der Horst antwoordt dat het aantal vervoersbewegingen in de vergunning zijn opgenomen waardoor 40 vrachten per dag niet mogelijk is. In Duitsland staan inmiddels 9800 biovergisters, in Nederland 300 die 200 miljoen kuub biogas maken. De doelstelling van de Nederlandse overheid is 200 miljard kuub biogas. In 2030 tienmaal zo veel biogas dan nu. De biovergisters moeten er gewoon komen, net als de zonnepanelen. Kernenergie is nog geen alternatief. Windmolens veroorzaken problemen voor het net. Biovergisting is een uitgelezen kans. Stedin heeft geen problemen met de aansluiting het gasnet. Hij ziet alleen maar voordelen. Als mensen uitleg krijgen over de biovergister en meegenomen worden gaan zij om. De Provincie draagt de initiatiefnemers een warm hart toe.

Er is enkel tegenstand vanuit de gemeente, dit is terug te voeren op een enkele persoon, want de mensen die hij spreekt in de omgeving van de biovergister hebben er geen problemen mee. Landgoedeigenaren brengen allerlei dingen de wereld in en proberen mensen te overtuigen. Hij weet niet waarom zij dit doen, de initiatiefnemers komen niet met hen in gesprek, maar moeten zich wel steeds verdedigen aangaande zaken die niet waar zijn en dat werkt frustrerend. Verslag raad 21 februari 2023

10

De heer Smit (BurgerBelangen) heeft nog nooit zo veel onwaarheden over zijn fractie gehoord in korte tijd en inmiddels is aangetoond dat het onwaarheden zijn. Inspreker heeft niet gereageerd op zijn vraag waarbij hij zijn hulp als aansprakelijkheidsdeskundige aanbood. De raad moet de kans op een schadeplichtige veroordeling beoordelen, maar ook inschatten hoe groot de schade is. Dat is lastig als alleen maar geroepen wordt dat het om miljoenen gaat. Hij zou graag inzage in de boeken willen om te kunnen bepalen waar het over zou kunnen gaan, eerst bij de Provincie en in tweede instantie bij de gemeente en vraagt of initiatiefnemers bereid zijn om inzage te geven. De heer Van der Horst kan niet voor BioValue spreken, maar de initiatiefnemers hebben de accountants en juristen van de Provincie reeds inzage gegeven waarna geconcludeerd is dat de eventuele schade uitkomt op € 3 mln. Als dit opnieuw aan de orde is, wordt openheid van zaken gegeven, want de vergunning is door de Provincie verleend. Er wordt niet met BurgerBelangen in gesprek gegaan over de schade. De heer Gnodde (SamenWerkt) verwijst naar de opmerking dat de landelijke politiek normen heeft gesteld voor de energietransitie en het gebruik van biogas. Zijn fractie is samengesteld uit meerdere partijen. Hij heeft contact gehad met zijn partijen in de Provincie die er echt anders over denkt.

De rol van biogas en biomassa in de energietransitie wordt overschat. Hij wijst voorts op de trend van dierlijk eiwit naar plantaardig eiwit wat veel betekent voor veevoeders en het gebruik van dierlijk eiwit, vlees en melk en vraagt hoe inspreker hier tegenaan kijkt. De heer Van der Horst reageert dat onderscheid gemaakt moet worden tussen biomassa en een biogasinstallatie. De overheid heeft uitgesproken dat de verbranding van organische stoffen niet wenselijk is. Biogas, biovergisting en biovergassing, dat zijn duurzame toepassingen. Hij raadt aan de kaderbrieven waarin de minister aangeeft dat er vol ingezet moet worden op biogas om de klimaatdoelen te halen nog eens goed door te lezen. De voorzitter bedankt de heer Van der Horst voor zijn bijdrage. De heer Schaap spreekt in namens BioValue en bedankt de raadsleden die de tijd en moeite hebben genomen om de aangeleverde informatie door te nemen. Het is wel jammer dat er een brief van de advocaat nodig was om de stoomtrein die sinds afgelopen vrijdag op gang gekomen is enigszins af te remmen. Het is vechten tegen de bierkaai, zo veel onjuiste informatie en verdraaiingen waardoor verdedigen ontzettend lastig is. Hij hoort slachtafval, een beter toepassing in diervoeders.

Diverse keren is al aangegeven dat er uitsluitend producten worden vergist die niet voor feed en food geschikt, maar producten die na vergisting op landbouwgrond mogen worden toegepast. Dit is totaal anders dan in Bunschoten. Het is belachelijk dat dit soort inhoudelijke discussies wordt gevoerd. Het gaat om een installatie die zes jaar geleden al vergund is voor maximaal 20 transportbewegingen per dag. Deze discussie hoort niet gevoerd te worden. Hij benadrukt dat de gemeente het bevoegd gezag is op het gebied van ruimtelijke ordening, dus niet op geur, geluid, transport. Juridisch gezien is de positie van de gemeente zeer zwak. Hij frist even het geheugen op; de raad heeft een beleidsplan vastgesteld waarvan groen gas een essentieel onderdeel vormt. De gemeente heeft een warmtevisie gepubliceerd waarin Verslag raad 21 februari 2023

11

groen gas essentieel wordt geacht en er is een verklaring van geen bedenkingen afgegeven voor zijn project. In de raadsvergadering van oktober 2021 heeft de raad een motie van BurgerBelangen aangenomen waarin wordt gesteld dat de raad een pas op de plaats wil maken voor de uitbreiding van de bestaande vergister en de komst van nieuwe vergisters. In tegenstelling tot wat BurgerBelangen afgelopen vrijdag nadrukkelijk beweerde, is het niet zo dat de raad zich uitspreekt tegen de bestaande biovergister, laat staan dat de motie een intrekkingsverzoek richting de Provincie is om de vergunning voor de vergister in te trekken. De rechter kwam ook tot dit oordeel. Op 9 februari jl. heeft de rechter uitspraak gedaan in deze langslepende kwestie. De heer Van Hoof heeft actief zielen geworven voor het voeren van een procedure richting de Provincie met als doel de onherroepelijke vergunning van het project te vernietigen. Na twee afwijzingen van de Provincie heeft de Rechtbank dit verzoek afgewezen. Voor de duidelijkheid: de heer Van Hoof heeft de zaak verloren. Het stoort hem dat men zich compleet afsluit voor de feiten. De raad heeft zich meermalen uitgesproken voor het initiatief. De heer Smit van BurgerBelangen heeft de laatste maanden geprobeerd de raad tegen het project te keren of zich uit te spreken tegen het project, maar dat is niet gelukt.

Daarnaast is er een gerechtelijke uitspraak waarin het verzoek van de heer Van Hoof om de vergunning in te trekken is afgewezen. De heer Scherpenzeel (BurgerBelangen) vraagt bij interruptie of dit alles zomaar verkondigd mag worden. De voorzitter stelt voor inspreker gelegenheid te bieden om zich uit te spreken. De heer Smit (BurgerBelangen) vraagt of hem dan ook wordt toegestaan om zich uit te spreken. De voorzitter benadrukt dat het woord aan de inspreker is. Als de heer Smit zich zo gedraagt, vergaat haar de lust om hem het woord te geven. De heer Schaap vervolgt dat hierna zo hard moord en brand werd geschreeuwd dat de raad denkt daar zal wel wat aan de hand zijn. Mevrouw Plaatsman (BurgerBelangen) merkt bij interruptie op dat de inspreker erg ver gaat. De voorzitter geeft aan dat in de raadzaal vrije meningsuiting geldt. Inspreker heeft de moeite genomen om te komen inspreken en daarom stelt zij voor dat hij zich zonder interrupties mag uitspreken. De heer Schaap vervolgt dat er een rookgordijn wordt opgetrokken en wordt niet geluisterd naar iedereen die er een andere gedachte op nahoudt. De uitspraak van de rechter wordt genegeerd en verdraaid door te stellen dat de rechter heeft uitgesproken dat de raad aan zet is. Dat is niet het geval. Hij vraagt zich af of dit de manier is waarop politiek wordt bedreven in Wijk bij Duurstede.

De motie is gelukkig onder druk van andere partijen iets afgezwakt, er wordt nu eerst onderzoek gedaan naar de gevolgen. In zijn optiek moet de gemeente dit onderzoek helemaal niet doen, onherroepelijke vergunningen moeten gerespecteerd worden. Als er verandering van inzicht is, wordt het beleidsplan aangepast en Verslag raad 21 februari 2023

12

worden nieuwe aanvragen daaraan gestaafd. Hij roept de raad op de persoonlijke principes over intensieve veehouderij en biovergisting opzij te zetten en te doen waar hij voor gekozen is, namelijk het consistent uitvoeren van landelijk en gemeentelijk beleid. De voorzitter biedt gelegenheid om vragen te stellen aan inspreker. De heer Smit (BurgerBelangen) denkt dat de heer Schaap en de heer Van der Horst duidelijk zijn geweest, er deugt helemaal niets van BurgerBelangen, ondanks alles wat naar voren wordt gebracht met betrekking tot de werkelijke houding van zijn fractie ten opzichte van boeren. Hij was één van de eersten die over duurzame boerderijen sprak, maar zijn fractie is tegen megafabrieken en megawindmolens. Die hebben hier niets mee te maken, maar het is wel een duidelijke metafoor. Collega’s vallen hem steeds in de rede en tonen totaal geen respect, zij hebben duidelijk een heel ander standpunt. Zijn fractie heeft een motie neergelegd vanwege een stukje risicobeheer. Hij had deze discussie willen voeren in de raadsvergadering van 21 maart, want het gaat vanavond niet om de voors en tegens van de enorme investering die is gedaan in de biovergister van Cothen. Het gaat om het maken van een goede risicoafweging en het voorbereiden van een goed besluit door de raad.

Hij verzoekt de heer Schaap om zich beter voor te bereiden over de mores in Wijk bij Duurstede hoe er over mensen wordt gesproken en vraagt of de heer Schaap daartoe bereid is. De heer Schaap antwoordt dat hij dat graag wil proberen. De heer De Bruijn (PCG) heeft contact gehad met de heer Schaap over de eerste motie die voorligt, vanavond om 17.00 uur volgde een gewijzigde motie. Hij vraagt hoe inspreker hier tegenaan kijkt. De heer Schaap antwoordt dat hij met angst en beven naar de volgende raadsvergadering kijkt, want ook daar vreest hij irrelevante zaken. Er wordt gesproken over de afname van de hoeveelheid mest en het aantal veehouders dat krimpt. Hij vraagt of een supermarkt op voorhand de vergunning ontnomen wordt als het aantal inwoners in de gemeente krimpt. De Omgevingsdienst heeft te weinig personeel om te kunnen controleren, maar als oplossing wordt de vergunning van het bedrijf ingetrokken. Dat is wat er in de motie staat. Het lozen van afvalwater zou de biodiversiteit negatief beïnvloeden. Zes jaar geleden heeft het Waterschap een onherroepelijke vergunning afgegeven. Hij begrijpt niet waarom dit allemaal weer in de strijd gegooid wordt. Als hij naar de motie kijkt vreest hij dat er heel weinig gaat veranderen. De heer Van Asperdt (D66) is van mening dat inspreker regelmatig de heer Smit de maat neemt en denkt dat dit niet correct is.

De kiezer bepaalt eens per vier jaar wie plaatsneemt in de raad en niet een inspreker. De heer Gnodde (SamenWerkt) geeft aan dat ook hij de heer Schaap heeft gesproken en vraagt hoeveel biovergisters er inmiddels draaien in Nederland. Voorts vraagt hij of het bedrijf ook actief is met kleine monovergisters die op een erf geplaatst kunnen worden.

Verslag raad 21 februari 2023

13

De heer Schaap antwoordt dat er vijf installaties draaien. Voor monovergisting lopen tien vergunningsaanvragen. De laatste anderhalf jaar zijn de investeringskosten hiervoor gestegen waardoor die schaalgrootte niet rendabel meer is. De heer Gnodde (SamenWerkt) informeert naar de dichtstbijzijnde biovergister van het formaat dat is voorzien in Cothen. De heer Schaap antwoordt dat dit in Luttelgeest in de Noordoostpolder is. De heer Gnodde (SamenWerkt) gaat daar kijken. De heer Smit (BurgerBelangen) merkt op dat inspreker dingen noemt die helemaal niet in de motie staan. Hij heeft de heer Van der Horst bevraagd over de financiële gevolgen van een mogelijke schadeclaim waarbij werd verwezen naar BioValue. Hij vraagt of inspreker bereid is inzicht te geven in de schadeclaim die mogelijk richting de gemeente komt. De heer Schaap antwoordt dat hij daar zeker toe bereid is. Elke volledig onafhankelijke partij krijgt inzicht in de boeken. De heer Smit (BurgerBelangen) vervolgt dat inspreker zojuist heeft gehoord dat BurgerBelangen een gekozen onafhankelijke partij is, onafhankelijk van landelijke belangen, en vraagt of er ook bereidheid is om inzicht te geven aan zijn fractie want dat zou helpen bij het plegen van goed risicomanagement. De heer Schaap verduidelijkt dat deze bereidheid geldt voor elke onafhankelijke en ongekleurde partij.

Gezien de motie is BurgerBelangen behoorlijk gekleurd. De voorzitter stelt voor de discussie te sluiten en bedankt inspreker voor zijn bijdrage. Zij merkt dat de emoties soms hoog oplopen, maar tegelijkertijd complimenteert zij de raadsleden omdat het wel ergens over gaat. Zij bedankt alle insprekers die de moeite hebben genomen om naar de raadsvergadering te komen. Podium 4. Rechten van raadsleden (vragen, moties en dergelijke) De voorzitter meldt dat er twee moties vreemd aan de orde van de dag zijn ingediend. Een motie van BurgerBelangen, SamenWerkt en VVD en een motie van CDA, PCG en SP. Zij biedt de fractie van BurgerBelangen gelegenheid om motie M2023-005 toe te lichten. De heer Smit (BurgerBelangen) geeft aan dat er andere motie voorligt dan het concept van vorige week. De motie gaat over risicomanagement en dat is bij het nemen van een verantwoorde beslissing absoluut noodzakelijk. Het gaat om de juridische consequenties van het eventueel intrekken van de vergunning die is verleend door de Provincie. De Provincie is het eerste aanspreekpunt waar mogelijke schade geclaimd dient te worden. Hij verzoekt de collega-raadsleden om zich bij het behandelen van de motie te focussen op de juridische aspecten en de eventuele gevolgen voor de gemeente Wijk bij Duurstede bij het intrekken van de vergunning.

Na afronding van het in de motie gevraagde onderzoek zal op 21 maart Verslag raad 21 februari 2023

14

een brede beraadslaging plaatsvinden in de raad over de wenselijkheid van het intrekken van de vergunning. Hij roept op de argumenten die op 21 maart uitgebreid aan de orde zullen komen nu niet naar voren te brengen. De heer Gnodde (SamenWerkt) spreekt zijn excuses uit in de richting van de heer De Bruijn daar in de vorige raadsvergadering is beloofd om moties en amendementen niet op het laatste moment nog aan te passen. Nadat de motie op vrijdag werd ingediend kwam er vanuit de fractievergaderingen zo veel informatie dat besloten is om de motie te splitsen. Zijn fractie is mede-indiener omdat SamenWerkt een groene partij is van diverse achtergrond, binnen de fractie zijn geen regeringspartijen vertegenwoordigd. Als het gaat over duurzaamheid, energie en de ontwikkelingen met betrekking tot biogas moet kritisch naar mestvergisters gekeken worden. De fractie is van mening dat er andere wegen ingeslagen moeten worden en daarom wordt het verzoek om eerst de risico’s in kaart te brengen ondersteund. De heer Verhaar (VVD) verduidelijkt dat er op 21 maart inzage zou moeten zijn in de risico’s. Na 2017 is heel veel gebeurd. D66 heeft allerlei vragen gesteld. Met alles wat er over zijn fractie heen is gekomen, is het belangrijk om nog eens goed te wikken en wegen en daarom is zijn fractie mede-indiener.

De heer Van der Tol (SP) zegt dat zijn fractie zich heeft voorbereid op een inhoudelijke discussie over biovergisters, duurzaamheid en dat soort zaken. Daar is voorbereidingstijd in gestoken, maar alles is voor niets geweest want op het laatste moment volgde er een bijzonder slappe motie. Als de uitslag van het onderzoek is dat er een miljoenenclaim naar de gemeente komt dan gaan alle argumenten, hetgeen vandaag besproken is en alles wat de insprekers naar voren hebben gebracht zondermeer van tafel want dan komt de biovergister er gewoon. De heer De Bruijn (PCG) heeft stukken gelezen waarin de Provincie stelt het is nu aan de raad, dus de raad is verantwoordelijk. Hij vraagt zich af hoe de gemeente dan straks een eventuele claim kan verhalen op de Provincie. Hij vraagt voorts wat dit onderzoek gaat kosten. De heer Van Asperdt (D66) merkt op dat zijn fractie niet blij is met de wijze waarop dit onderwerp is geagendeerd gezien de complexiteit (juridische kwesties, dingen die onder de rechter zijn, bevoegdheidstoedeling) waardoor het lastig is om een fatsoenlijke bijdrage te leveren. Dit onderwerp is een prima onderwerp voor een 213a onderzoek. Tegenstemmers VVD en SamenWerkt vragen vanavond het hardst om een onderzoek en daarom rekent hij op hun steun als de motie met betrekking tot het 213a onderzoek op een ander moment opnieuw wordt ingebracht.

Hij veronderstelt dat ook de heer Migchels de motie dan zal steunen. Hij informeert of het college middelen heeft om de motie uit te voeren en of de korte tijdspanne voldoende is om een onderzoek van enige kwaliteit naar voren te brengen alvorens hij een oordeel kan vellen over de motie. Mevrouw Place (Democratie voor Duurstede) vindt het niet fijn dat een onderwerp dat zo belangrijk is en zich voor een groot gedeelte heeft afgespeeld in de vorige raadsperiode moet worden besproken naar aanleiding van een motie die kort geleden is ingediend Verslag raad 21 februari 2023

15

waardoor zij als nieuwe fractie onvoldoende mogelijkheden heeft gehad om aan beeldvorming te doen en de informatieachterstand in te lopen. Insprekers hebben allerlei aspecten naar voren gebracht die nieuw waren voor haar waardoor haar beeldvorming slechts gedeeltelijk is ingevuld. Dit onderwerp verdient meer aandacht. In reactie op de brief die door initiatiefnemers is geschreven aan de raad is de motie aangepast. Zij is daar niet over ingelicht en daarom kan zij nu geen oordeel geven. De voorzitter wijst om de mogelijkheid om een schorsing aan te vragen. Mevrouw Place (Democratie voor Duurstede) vraagt straks zeker een schorsing aan, maar wil allereerst aangeven dat dit onderwerp veel meer aandacht nodig heeft. Zij heeft ook vragen, maar weet niet wanneer zij deze kan stellen omdat zij zo slecht voorbereid is. De heer Migchels (CDA) kan zich vinden in deze opmerking. Hij heeft vandaag de heer Gnodde telefonisch gesproken en gehoord dat er een aanpassing was gedaan. De raad moet besluiten nemen en de belangen van een ieder wegen. Om dat zorgvuldig te kunnen doen, kunnen er geen ingrijpende beslissingen genomen worden op basis van een motie. Het reglement van orde staat dit toe, maar wat mag hoeft niet per definitie wijs te zijn.

Op zich kan hij zich vinden in de splitsing, maar zijn fractie zal tegen de motie stemmen omdat het bestuurlijk onacceptabel is om een onherroepelijke vergunning terug te trekken op basis van voortschrijdend inzicht. Er worden altijd besluiten genomen en na een bepaalde tijd is de wereld anders en denk je als ik dat had geweten had ik een ander besluit genomen. Dat heet besturen. Dit is onvoorstelbaar en onbetrouwbaar jegens een ieder die van een overheid een vergunning krijgt. Er moet echt gesproken over anders te werk gaan, want dit mag niet meer voorkomen. De motie die door zijn fractie samen met PCG en SP wordt ingediend is damage control. Ook deze motie had niet op het laatste moment moeten komen, maar als het helemaal fout gaat, moet je soms dingen doen die je niet wilt doen. De voorzitter constateert dat er behoefte is om op een zorgvuldige manier besluiten te nemen. In het nieuwe reglement van orde staat in artikel 41 lid 2 dat een motie die voor maandagmorgen 9.00 uur is ingediend van ambtelijk advies wordt voorzien. Als een motie na dit moment wordt ingediend zorgt dat voor gigantisch veel ambtelijk uren, extra uren bij de griffie en frustratie bij de collegeleden en bij de collega-raadsleden. Dit alles helpt niet in een ordentelijke besluitvorming. De heer Gnodde heeft vanavond zijn excuses aangeboden, de heer Verhaar deed dat ook in de vorige raadsvergadering.

Zij roept op de raad op de discipline op te brengen en zich aan de afspraken te houden. Raadsleden hebben het recht conform artikel 41 lid 1 om staande de vergadering een motie in te dienen, maar het helpt de raad niet, zeker niet bij een belangrijk onderwerp waar zes jaar geleden een onherroepelijke beslissing over genomen is. De heer Verhaar (VVD) zou graag willen dat de raad zich altijd aan deze afspraken kan houden, maar af en toe gaan zaken anders dan je wilt. Het doet hem geen goed om even snel een dergelijke motie op te stellen. Sterker nog het lijkt erop dat raadsleden er een dagtaak bij hebben voor een paar honderd euro per maand. Hij wil niet zielig doen, maar het komt er wel allemaal even bij. Soms moeten er bepaalde beslissingen genomen worden vanwege termijnen. Wat hem betreft is het prima om volgende week een extra raadsvergadering bijeen te roepen ondanks dat het vakantie is. Verslag raad 21 februari 2023

16

In de richting van de heer Migchels beaamt hij dat er sprake is van voortschrijdend inzicht. In 2017 is een beslissing genomen op basis van een kleine vergister die groter is geworden, zaken zijn veranderd en er is inmiddels een andere eigenaar. Het lijkt erop dat er een moment is gekomen waarop je een eerder genomen beslissing nog recht kunt zetten en daar is niets mis mee. De voorzitter vervolgt dat de raad zijn eigen drukte organiseert en geeft het woord aan de hoofdindiener van de motie om de vragen te beantwoorden. De heer Smit (BurgerBelangen) reageert dat het gaat om een risico van tientallen miljoenen. Het inwinnen van juridisch advies hoeft hooguit enkele duizenden euro’s te kosten. De kwantificering wordt bijna onmogelijk als de ondernemers niet willen meewerken, ondanks uitdrukkelijke verzoeken. Hij veronderstelt dat het geld voor het onderzoek er wel is. In de richting van de heer Migchels geeft hij aan dat het geen onherroepelijk afgegeven vergunning is. Als uit voortschrijdend inzicht blijkt dat niet de juiste weg is gekozen, zou doorgegaan moeten worden omdat dit fatsoenlijk bestuur is. Hij is van mening dat fatsoenlijk bestuur is op je stappen terug durven komen als iets gaat leiden tot een ongewenste situatie voor omwonenden. De voorzitter verzoekt het college om te reageren naar aanleiding van de motie.

Wethouder Kosterman geeft aan dat het duidelijk is voor het college dat er veel gespreksstof is geweest tussen raadsleden onderling. Er kwamen moties voorbij in diverse varianten met als doel de verleende omgevingsvergunning in te trekken. Er zou een gerechtelijke uitspraak zijn die daarop gewezen had. Het is complex. Zij wijst op brieven van BioValue, brieven van de heer Van Hoof, tegengestelde meningen en daarom moet goed in beeld zijn wat de consequenties zijn. Wat gebeurt er als daadwerkelijk aan de Provincie gevraagd wordt om de vergunning in te trekken en welke consequenties heeft dat juridisch en financieel? Dit moet goed uitgezocht worden voordat er een besluit genomen wordt om te voorkomen dat er een besluit wordt genomen met ongewenste gevolgen. De tijd voor een dergelijk onderzoek is best krap gezien de vakantieperiode. Zij heeft begrepen dat er weinig jurisprudentie is over overheden die elkaars besluiten betwisten en daarom is het wellicht niet makkelijk om dit helder te krijgen. Het onderzoek brengt uiteraard kosten met zich mee, geprobeerd wordt om dit intern op te lossen, als het niet lukt dan moet het extern, maar de raad heeft gewoon recht op de informatie die nodig is om een goed besluit te kunnen nemen.

Voorts geeft zij aan dat als er straks een antwoord is, het de vraag is of je dit ook wilt, wil je een betrouwbare overheid zijn, wil je recht doen aan de beginselen van behoorlijk bestuur. Zij geeft de raad mee om ook deze afweging te maken. Een burger heeft het rechtszekerheid en vertrouwensbeginsel. Een bestuursorgaan mag besluiten niet met terugwerkende kracht wijzigen ten nadele van de betrokken burger. Het evenredigheidsbeginsel gaat er vanuit dat wanneer er een besluit wordt genomen waarbij het belang van een burger wordt geschaad daar een vergoeding tegenover moet staan als het nadeel onevenredig is. Zij wijst nogmaals op de plicht van behoorlijk bestuur en burgers het vertrouwen te geven dat zij op de gemeente mogen rekenen en dat genomen besluiten ook uitgevoerd gaan worden. Zij begrijpt dat het doel van de motie is te overwegen om de vergunning alsnog in te trekken, daar spreekt het college zich niet over uit. Het college kan zich wel vinden in eerst uitzoeken wat de consequenties zijn voordat dit besluit overwogen wordt. Verslag raad 21 februari 2023

17

De heer Van Asperdt (D66) geeft aan dat de raad er bij het vaststellen van de ontwerpbegroting voor heeft gekozen om nul euro beschikbaar te stellen voor 213a onderzoek. De wethouder zegt wij gaan dit intern oplossen. Hij informeert welke post de wethouder in gedachten heeft omdat de raad geen geld heeft gevoteerd voor dit soort onderzoeken. Wethouder Kosterman veronderstelt dat dit binnen de reguliere uren van de afdeling Juridische Zaken zal moeten plaatsvinden, maar dit betekent wel dat andere dingen niet kunnen. Als er middelen nodig zijn komt zij terug bij de raad, maar vooralsnog hoopt zij dat het binnen de begroting opgelost kan worden. De heer Van Asperdt (D66) vindt het jammer dat hiervoor geen budget is ingeruimd bij de begrotingsbehandeling, maar het antwoord is duidelijk. De heer De Bruijn (PCG) merkt op dat in 2017 ja is gezegd, nu zes jaar later wordt dit teruggedraaid en wordt gekeken welke schade er eventueel ontstaat. Hij wijst op de woorden die de voorzitter uitspreekt bij de opening van de vergadering en is van mening dat de raad niet altijd waarmaakt wat hij heeft besloten voor degenen die in de gemeente Wijk bij Duurstede wonen en werken. Zijn fractie heeft daar moeite mee. In Matheus artikel 5:37 staat: Laat je ja, ja zijn en je nee, nee! Mevrouw Place (Democratie voor Duurstede) verzoekt om een schorsing. De voorzitter schorst de vergadering.

De voorzitter heropent de vergadering en biedt gelegenheid om het woord te voeren in tweede termijn. Mevrouw Place (Democratie voor Duurstede) is van mening dat dit om meer gaat dan alleen niet op tijd een motie of amendement indienen, het gaat ook over de afspraken die zijn gemaakt in de raadsagenda om je best te doen om goed gewogen zo breed mogelijk gedragen besluiten te nemen. De huidige gang van zaken is daar het absolute tegenovergestelde van. De uitleg van het college is duidelijk voor haar fractie, vooral de opmerkingen over betrouwbaar bestuur ten opzichte van burgers en ondernemers die moeten kunnen vertrouwen op de besluiten die genomen worden. Daar worden investeringen op gedaan en levens op ingericht. Zij vraagt waarom de haast aangezien het belangrijk is dat alle perspectieven door de gehele raad moeten kunnen worden overdacht en afgewogen zodat tot een goed oordeel gekomen kan worden. De heer Gnodde gaf aan dat er andere wegen ingeslagen moeten worden. Biovergisting en biomassa worden in één adem genoemd als niet zulke goede manier om te verduurzamen. Zij vraagt of dit een juiste voorstelling van zaken is aangezien biovergisting te maken heeft met mest die plaatselijk geproduceerd wordt en er bij biomassa sprake is van het op grote schaal kappen van bossen in Oost Europa. Dit zijn onvergelijkbare grootheden.

Biovergisting wordt hiermee in een daglicht gezet dat niet correct is.

Verslag raad 21 februari 2023

18

De heer Gnodde (SamenWerkt) veronderstelt dat mevrouw Place ervan op de hoogte is dat hij bioloog is en daarom redelijk goed het verschil tussen biogas en biomassa kent. Hij gebruikte beide woorden in één zin om aan te geven dat ook al verschillen zij van elkaar beiden niet de juiste weg in de toekomst vinden om te verduurzamen. Zijn achterban is van mening dat intensieve veeteelt meer moet extensiveren en dat er meer plantaardige eiwitten op het menu moeten komen. Als er meer circulaire landbouw wordt bedreven waarbij de boer produceert voor het beetje vee dat hij heeft en deze ook akkerbouw pleegt, kan er een duurzame voedselproductie kan ontstaan. Het gebruik van biomassa in allerlei centrales om elektriciteit op te wekken leek aanvankelijk heel zinvol, maar zijn fractie is fel tegen op wat er nu gebeurt. Mevrouw Place (Democratie voor Duurstede) merkt op dat de situatie waarin de boeren zijn gebracht niet van vandaag of gisteren is. Dat is bewust beleid geweest vanuit de overheid. Boeren hebben ongelofelijk veel innovaties gedaan en doen pogingen om te verduurzamen en om over te gaan naar extensieve veeteelt en circulair te produceren. Zij begrijpt dat alles wat hier naar voren werd gebracht opzij wordt geschoven. Het protest tegen de biovergister heeft te maken met het feit dat er minder vlees op het bord van de Nederlander terecht moet komen.

De heer Gnodde (SamenWerkt) gaf antwoord op de vraag of hij het verschil wist tussen biogas en biomassa en heeft daarom de context van de intensieve veeteelt geschetst. Gisteren heeft het contact gehad met de beleidsambtenaar van de Provincie die over biovergisters gaat. Deze geeft aan dat de trend waarop de Provincie wil inzetten is overgaan naar kleinschalige biovergisters en daarom heeft hij vragen gesteld aan de insprekers over monovergisters op het erf als mogelijke oplossing om toch richting circulaire landbouw te gaan. Ook met een monovergister kan het kunstmestgebruik enorm teruggedrongen worden. De heer Van der Tol (SP) is een beetje verbaasd over deze discussie en vraagt of het gaat over de ingetrokken motie of over de voorliggende motie. In deze motie wordt om een onderzoek gevraagd. De discussie die nu wordt gevoerd gaat inhoudelijk over de ingetrokken motie. Ook zijn fractie heeft vragen met betrekking tot de ingetrokken motie. Mevrouw Place (Democratie voor Duurstede) bevestigt dat haar vraag niet direct over de motie gaat, maar de heer Gnodde heeft dit expliciet uitgesproken ter verdediging van de motie en daarom reageerde zij daarop. De heer De Bruijn (PCG) benadrukt dat gevraagd wordt wat betekent het voor de gemeente aan eventuele schadeclaims, maar het komt eigenlijk neer op het intrekken van de vergunning voor de biovergister.

Als het 20 miljoen is kan aan de burger gemeld worden dat er een OZB-verhoging zal volgen van 20% tot 30% want het zal toch betaald moeten worden. Er wordt iets gevraagd met een doel. De heer Smit (BurgerBelangen) reageert op de vraag waarom deze haast; de uitspraak van de rechter van vorige week is inmiddels uitgebreid toegelicht door inspreker Van Hoof. Gebleken is dat een eerder aangenomen motie van BurgerBelangen kennelijk qua dictum niet voldeed aan hetgeen beoogd werd (namelijk GS informeren over het feit dat de raad in Verslag raad 21 februari 2023

19

meerderheid een ander standpunt heeft over de verleende vergunning voor de mestvergister). Dit was aanleiding om binnen een week een nieuwe motie te schrijven met een dictum dat wel voldoet. Echter in samenspraak met SamenWerkt en VVD wordt zorgvuldigheidshalve ook aan risicomanagement gedaan. Geconcludeerd is om eerst te kijken of de gemeente aansprakelijk gehouden kan worden wanneer deze stap genomen wordt en voorts als er medewerking verleend wordt of ook het kwantitatieve onderzoek van het risicomanagement gedaan kan worden voor welk maximaal bedrag de gemeente risico loopt als zij schadeplichtig is. Dit antwoord is tevens een antwoord op de vraag van de heer De Bruijn. De heer De Bruijn (PCG) informeert of de eerste motie niet kwalitatief was. De heer Smit (BurgerBelangen) antwoordt dat deze motie zo veel kwaliteit had dat hij waarschijnlijk tot gevolgen had geleid die nu eerst in kaart gebracht moeten worden. De heer Van Asperdt (D66) wijst op de oorspronkelijke rol van de raad; een verklaring van geen bedenkingen afgeven op basis van ruimtelijke aspecten. Hij vraagt of er iets is veranderd in de ruimtelijke aspecten wat een onderzoek waar de motie om vraagt zou rechtvaardigen. Het college geeft aan dat wanneer het onderzoek wordt uitgevoerd dit vanuit de bestaande informatie wordt gedaan. Hij hoort graag hoe de indieners van de motie daar tegenaan kijken.

De heer Smit (BurgerBelangen) is van mening dat dit geen vraag is over de motie maar over de argumenten. Er is een bepaalde gedachtenverandering over hoe tegen mestvergisters, biovergisters en co-vergisters aangekeken wordt die op grote schaal worden gerealiseerd. Hij heeft de raad een collage van artikelen toegestuurd waaruit één en ander blijkt. Dit was ook de reden om de eerste motie aan te nemen; met de kennis van nu wordt anders aangekeken tegen het afgeven van een verklaring van geen bedenkingen waarna de Provincie de vergunning heeft afgegeven. De heer Van Asperdt (D66) vindt het geen duidelijk antwoord, maar noteert een nee, er zijn geen gewijzigde ruimtelijke aspecten. De heer Van der Tol (SP) informeert wat er gedaan wordt in het geval uit het onderzoek komt dat de claim van tientallen miljoenen gehonoreerd gaat worden door de Rechtbank. De heer Verhaar (VVD) antwoordt in de richting van de heer Van Asperdt die informeert waar het geld van het onderzoek vandaan komt dat dit een beetje een flauwe vraag is gezien de impact. Ook zijn fractie houdt van risicoanalyses. Als er een motie wordt ingediend over een risicoanalyse op scholen dan is dit niet nodig, nu het over iets juridisch gaat wordt er moeilijk gedaan over het geld voor het onderzoek. Flauwe vraag, flauw antwoord.

In de richting van de heer Van der Tol geeft hij aan dat er zorgvuldig met het geld van de burger omgegaan moet worden. Een dergelijke motie wordt niet ingediend als deze niet kansrijk wordt geacht. Eerder is al aan de orde geweest dat in de loop van het traject heel veel zaken zijn veranderd. Er is van 30.000 naar 90.000 ton gegaan, de plaats waar het gebeurt is groter geworden, hij gaat het niet allemaal herhalen, maar er zijn voldoende haakjes om dit goed uit te zoeken. Verslag raad 21 februari 2023