21139 Bijlage 1 - Onderzoeksrapportage
Tekst van het document
Tussentijdse evaluatie diftar De gemeente Wijk bij Duurstede heeft op 1 april 2021 diftar ingevoerd, wat veel stof heeft doen opwaaien. Door middel van een tussentijdse evaluatie wil de gemeente de ervaringen en meningen ophalen van inwoners, om zo ook eventuele verbeterpunten door te kunnen voeren. Door middel van straatgesprekken zijn ruim 100 inwoners van Wijk bij Duurstede gesproken over hun ervaringen met afvalverwerking in de gemeente. In dit rapport leest u het resultaat van deze gesprekken.
Datum
Respondenten
In opdracht van
30 november 2021
106
Gemeente Wijk bij Duurstede
In deze rapportage INHOUDSOPGAVE
Aanleiding onderzoek Conclusies Inwoners overwegend tevreden, maar zorgen om kosten .................................................. 4 Communicatie gemeente voldoende, met verbeterpunten ................................................ 4
1)
Verruimde openingstijden milieustation/gemeentewerf ............................................ 5
2)
Containers vaker legen in de zomermaanden ............................................................. 5
3)
Kliko voor papierafval................................................................................................... 5
4)
Communiceer duidelijk over de kosten en regels ........................................................ 5
Resultaten straatgesprekken
Pagina 2 | Citisens
Aanleiding onderzoek HOOFDSTUK 1
Tussentijdse evaluatie van diftar De gemeente Wijk bij Duurstede heeft op 1 april 2021 diftar ingevoerd. Na een half jaar voert de gemeente een tussentijdse evaluatie van dit systeem uit, waarbij naast dit onderzoek ook de technische en financiële gevolgen van de invoering van diftar worden onderzocht. Dit onderzoek focust zich op de ervaringen van inwoners met het scheiden van afval sinds de invoering van diftar door middel van straatgesprekken.
Onderzoek op straat Medewerkers van gemeente Wijk bij Duurstede voerden tussen 4 oktober en 1 november 106 gesprekken met inwoners van de gemeente. Deze gesprekken werden gehouden aan de hand van een vragenlijst, opgesteld in samenwerking met Citisens. Centraal stond de ervaring van inwoners: hoe ervaren ze de introductie van diftar? En welke ondersteuning zouden ze nog graag zien? Tijdens de gesprekken is gestuurd op een goede afspiegeling van de inwoners van Wijk bij Duurstede. Zo is er zorg voor gedragen inwoners te spreken die wonen in zowel hoogbouw als laagbouw, waarbij gelet is op een verdeling die vergelijkbaar is met die in de gemeente. Daarnaast is gestuurd op een goede afspiegeling van de betrokkenheidsprofielen van Citisens. Meer achtergrond informatie over de respondenten is terug te vinden in de onderzoeksverantwoording.
106 respondenten Uiteindelijk hebben de antwoorden van 106 inwoners die deelnamen aan de straatgesprekken geleid tot de inzichten die u leest in het tweede deel van dit rapport. De inzichten uit dit onderzoek vormen input voor toekomstige keuzes van de gemeente Wijk bij Duurstede in hun afvalbeleid.
Pagina 3 | Citisens
Conclusies HOOFDSTUK 2
Inwoners overwegend tevreden, maar zorgen om kosten Inwoners van Wijk bij Duurstede zijn verdeeld in hun mening over het huidige afvalbeleid. Het beleid wordt gemiddeld beoordeeld met een 6,6. Hierbij geeft driekwart van de gesproken inwoners een voldoende en een kwart een onvoldoende. Positief zijn inwoners over het beter scheiden van afval en de positieve impact die dit heeft op het milieu. Ook het feit dat ze zelf invloed hebben op de kosten is positief: ruim twee derde is tevreden met het principe 'de vervuiler betaalt'. Maar er zijn ook zorgen: bijvoorbeeld over het dumpen van afval in andermans containers en over de kosten. Inwoners met grotere gezinnen geven aan het lastig te vinden afval te scheiden, waardoor het vaak duur kan worden. Daarnaast is het voor sommigen lastig in te schatten wat dit systeem gaat kosten aan het einde van het jaar.
De manier waarop de gemeente communiceert over het afvalbeleid is voor veel inwoners passend. De meeste informatie over de wijzigingen in het afvalbeleid haalden mensen uit de verspreidde flyers, 't Groentje, de Facebook groepen of de gemeentewebsite. Wel geeft een aantal inwoners aan dat het kostenaspect van diftar destijds onvoldoende duidelijk is gecommuniceerd. Anderen gaven aan dat de invoering te snel ging. Zo ontstond er het gevoel bij sommige inwoners dat er geen ruimte was voor inspraak. Informatie over het huidige beleid vinden veel inwoners via de afvalwijzer app. De communicatie van de gemeente wordt beoordeeld met een 6,8 gemiddeld.
Pagina 4 | Citisens
Uit de gesprekken met inwoners van Wijk bij Duurstede kwamen een aantal wensen en verbeterpunten naar voren. Hieronder worden deze besproken in de vorm van aanbevelingen voor de gemeente.
Veel inwoners geven aan dat ze graag ruimere openingstijden voor de gemeentewerf/ het milieustation zouden zien. Bijvoorbeeld met een middagopenstelling en op zaterdagen zodat mensen hier vaker naartoe kunnen. Dit helpt inwoners afval beter te scheiden, en voorkomt stinkend afval in huis.
In de zomermaanden geven inwoners aan dat ze graag zien dat GFT-containers vaker worden opgehaald. Deze gaan anders stinken en bevatten soms ook maden. Het argument van stinkende containers komt ook meerdere malen terug als het gaat om PMD-afval. Hier kan voor sommige inwoners een wisselwerking in zitten, door bijvoorbeeld in de wintermaanden containers wat minder vaak te legen.
Er is een behoefte aan een container voor papierafval. Veel inwoners geven aan dat papier aan de weg plaatsen in dozen leidt tot veel rotzooi op straat omdat het wegwaait. Ook wordt het papier nat wanneer het regent en is het voor de medewerkers die de dozen op moeten halen zwaarder om te verwerken in deze vorm.
Voor een deel van de inwoners blijven er nog vragen. Bijvoorbeeld over de uiteindelijke afrekening van de kosten aan het einde van het jaar. Ook is het niet voor iedereen even duidelijk wat er wel en niet bij plasticafval mag, wat kan leiden tot vervuiling van het plastic met restafval. Informatie hierover zien inwoners het liefst terug in de afval app.
Pagina 5 | Citisens
Resultaten straatgesprekken HOOFDSTUK 3
Waardering afvalbeleid Inwoners is gevraagd de huidige vorm van afvalbeleid te beoordelen met een cijfer van 1 tot 10. 93 inwoners beoordeelden het beleid met een cijfer, met als gemiddelde een 6,6. Een derde (34%) gaf een 8 of hoger, een kwart (25%) een 5 of lager. Gezien het kleine aantal inwoners dat in hoogbouw woont dat een cijfer heeft gegeven (n=7) zijn er geen uitspraken te doen over verschillen tussen hoog- en laagbouw wonende inwoners. Inwoners die een voldoende gaven (6 of hoger) geven aan dat ze diftar een goed systeem vinden, waarbij ze vaak al gewend waren het afval goed te scheiden. Ze vinden het fijn dat afval scheiden goed is voor het milieu en dat ze zelf invloed hebben op de kosten. "Afval scheiden is erg belangrijk. Ook voor de volgende generatie." Inwoners die het huidige beleid met een onvoldoende beoordelen geven aan dat ze het vaak te duur vinden. Ook vinden ze het onhygiënisch als restafval lang blijft staan, wat kan leiden tot stinkende kliko's. Daarnaast heersen er zorgen over een toename in het dumpen van afval, bijvoorbeeld in andermans containers, om zo de kosten te vermijden. "Je moet extra betalen. Liever in gewone afvalstoffenheffing terugkomen. Bang voor afval lozen."
Pagina 6 | Citisens
Hoe waardeert u deze vorm van afvalbeleid op een schaal van 1 tot 10? (n=93) 27 22
10
11 7
6
4
3
3
0 1
2
3
4
5
6
7
8
9
Cijfer
Aantal
1
4
2
0
3
3
4
6
5
10
6
11
7
27
8
22
9
7
10
3
10
Inwoners van Wijk bij Duurstede staan in principe positief tegenover het scheiden van afval. Zo vinden ze het goed voor het milieu en geven aan zelf ook bewuster om te gaan met afval. Ook het concept 'de vervuiler betaalt' vindt een aantal inwoners prettig. "Ons huishouden wordt er beter van. Minder kosten. Door het scheiden wordt afval verwerken goedkoper. De vervuiler betaalt."
Pagina 7 | Citisens
Er zijn een aantal verbeterpunten die inwoners graag zouden zien in het huidige afvalbeleid. Meerdere inwoners geven aan dat ze graag ruimere openingstijden zouden zien van de milieustraat, bijvoorbeeld op zaterdag. Ook wordt aangegeven dat het aanbieden van papierafval in dozen in plaats van containers ervoor zorgt dat het sneller wegwaait en nat wordt als het regent. Het maakt het afval aan de weg zetten ook zwaarder. Ze zien hier graag ook containers voor. Inwoners in hoogbouw geven aan dat het scheiden van GFT afval nog niet mogelijk is, waardoor het restafval vaak snel gaat stinken. Daarnaast is voor sommigen de afvalbak te ver lopen en geven inwoners van hoogbouw aan soms te weinig ruimte te hebben om al hun afval goed te scheiden. Meerdere inwoners spreken verder de volgende zorgen uit: •
Toenemende kosten van afvalverwerking. Met name de kosten van de grijze kliko, 8 euro per leging, vinden mensen hoog.
•
Angst voor het dumpen van afval. Inwoners geven aan bang te zijn dat anderen afval dumpen in hun kliko's, wat de kosten verhoogt.
•
Risico's op de vervuiling van het plasticafval. Het is voor inwoners soms onduidelijk wat wel en niet bij PMD afval hoort.
"Als alleenstaande moeder is het een beetje duur, 8 euro per kliko, het is onzeker, de vraag ben ik duurder uit per jaar, maar het voelt in elk geval duur voor elke kliko 8 euro."
Met de invoering van diftar heeft de gemeente op verschillende manieren gecommuniceerd met inwoners over de wijzigingen. Tijdens de gesprekken is gevraagd hoe inwoners aan informatie over het afvalbeleid zijn gekomen. Het meest genoemd zijn een flyer of folder, of via de krant. Daarnaast wordt ook Facebook genoemd als bron waar inwoners informatie kregen over de wijzigingen in het afvalbeleid. Bijvoorbeeld de groep 'ditiswijk'. Gemiddeld beoordelen respondenten de communicatie van de gemeente rondom de verandering in het afvalbeleid met een 6,8. Driekwart (74%) beoordeelt de gemeente met een 8 of hoger. 17% geeft een 5 of lager.
Pagina 8 | Citisens
Het opzoeken van algemene informatie over de scheiding van afval doen de meeste respondenten via het internet of de afvalwijzer app. De website van de gemeente wordt relatief veel genoemd. Met welk cijfer zou u de communicatie van de gemeente over de verandering in het afvalbeleid waarderen, en waarom? (n=78)
27
7 3
1
29
7
3 0
0
2
3
4
2 5
6
7
8
9
Cijfer
Aantal
1
3
2
0
3
0
4
3
5
7
6
7
7
27
8
29
9
2
10
0
Pagina 9 | Citisens
0 10
Op vier verschillende aspecten van het nieuwe afvalbeleid zijn inwoners gevraagd naar hun tevredenheid. Met name over de kosten van afval inzameling en verwerking in het algemeen zijn de meningen verdeeld. Een kwart (23%) geeft aan hier (heel) ontevreden over te zijn, ten opzichte van een derde (33%) die hier (heel) tevreden over is. De helft geeft aan hier neutraal tegen aan te kijken. De kosten voor afval inzameling en verwerking in het algemeen (n=92) 36 29 14 7
5
1 Heel ontevreden
Ontevreden
Neutraal
Tevreden
Heel tevreden
Geen mening
Het concept 'de vervuiler betaalt', wordt door meer dan de helft van de respondenten positief beoordeeld: 54% is hier tevreden mee. Eén op de vijf respondenten vindt dit juist niet prettig. Uit de toelichting blijkt dat ontevredenheid in sommige gevallen voortkomt uit onduidelijkheid rondom het scheiden. Ook vindt een aantal inwoners deze werkwijze een vermomde vorm van gemeentelijke belastingen. Betalen voor de hoeveelheid afval die je aanbiedt ( vervuiler betaalt) (n=91) 44
21 11 6
Heel ontevreden
Pagina 10 | Citisens
Ontevreden
Neutraal
Tevreden
5
4
Heel tevreden
Geen mening
Ruim twee derde (69%) van de gesproken inwoners geeft aan (heel) tevreden te zijn over de frequentie waarmee afval wordt opgehaald in de gemeente. Inwoners die hier minder tevreden over zijn zien graag dat in de zomermaanden plastic en/of GFT afval vaker wordt opgehaald. Dit om te voorkomen dat deze containers gaan stinken of ongedierte aantrekken. De frequentie waarmee afval opgehaald wordt (n=88) 55
9
10
Ontevreden
Neutraal
6
7
Heel tevreden
Geen mening
1 Heel ontevreden
Tevreden
Over de communicatie van de gemeente over het afvalbeleid is de helft (56%) tevreden. Eén op de tien inwoners geven aan hier niet tevreden over te zijn: ze hadden graag meer communicatie gezien, en ruimte voor inspraak. Wel zijn inwoners tevreden over de afvalapp en de informatie die op de website is te vinden. De manier waarop de gemeente communiceert over het afvalbeleid (n=88) 44
20 4
6
Heel ontevreden
Ontevreden
Pagina 11 | Citisens
5 Neutraal
Tevreden
Heel tevreden
9
Geen mening
Kosten
Betaalbaarheid Frequentie
Communicatie
Heel ontevreden
7
6
1
4
Ontevreden
14
11
9
6
Neutraal
36
21
10
20
Tevreden
29
44
55
44
Heel tevreden
1
5
6
5
Geen mening
5
4
7
9
Pagina 12 | Citisens
De gemeente heeft 106 inwoners gesproken. Van deze inwoners is van vier de postcode onbekend of niet volledig. Daarom kon hier geen betrokkenheidsprofiel aan worden gekoppeld. In figuur 1 is de verdeling van de aanwezige profielen in de gemeente ten opzichte van die van de respondenten te zien. Het profiel Geïnformeerde Gezinsdrukte is licht ondervertegenwoordigd, terwijl er een kleine oververtegenwoordiging is van Zelfbewuste Aanpakkers en Gevestigde Beïnvloeders. Wel zijn er inwoners uit ieder aanwezig profiel binnen de gemeente gesproken.
Figuur 1: samenstelling betrokkenheidsprofielen gemeente Wijk bij Duurstede (links) en de gesproken inwoners (rechts).
Pagina 13 | Citisens
Betrokkenheidsprofiel
Aantal respons
% respons
% gemeente
Eigengereide Digitalen
2
2%
5%
Geïnformeerde Gezinsdrukte
21
21%
27%
Gevestigde Beïnvloeders
37
36%
32%
Honkvaste Buurtbewoners
14
14%
16%
Stadse Nomaden
1
1%
2%
Zelfbewuste Aanpakkers
22
22%
15%
Zorgzame Senioren
5
5%
1%
Kritische Vernieuwers
0
0%
0%
Onbekend
4
-
-
Totaal
106
100%
100%
In de gemeente Wijk bij Duurstede bestaat 14% van de woningen uit hoogbouw. Uit de gevoerde gesprekken blijkt dat 12% van de respondenten woonachtig is in hoogbouw, waarbij 6% woont in een benedenwoning, en 7% in een bovenwoning. De overige 87% geeft aan in een woonhuis te wonen. Inwoners in woonhuizen bieden hun afval aan in een kliko aan de weg (86%), terwijl mensen die in een flat wonen dit doen in een ondergrondse verzamelcontainer (14%).
6%
87%
Pagina 14 | Citisens
In wat voor woning woont u? (n=106)
7% Flat, in een benedenwoning
Flat, in een benedenwoning
6%
Flat, in een bovenwoning
Flat, in een bovenwoning
7%
Woonhuis
Woonhuis
87%
Inwoners van Wijk bij Duurstede kunnen gebruik maken van verschillende regelingen in het afvalbeleid. In de respons zijn deze groepen beperkt vertegenwoordigd. Er zijn 6 inwoners gesproken die gebruik maken van de luierpas, en 3 inwoners die gebruik maken van de medische afvalregeling. Hierdoor kunnen geen betrouwbare uitspraken worden gedaan over de mening van deze populatie. De inwoners die zijn gesproken die gebruik maken van de luierpas brengen hun luiers naar de gemeentewerf, maar vinden het vaak veel gedoe om de luiers thuis op te slaan ook omdat deze gaan stinken. Er is ook nog onbekendheid met de luierpas: adviezen die worden gegeven is om hier informatie over te leggen bij verloskundigenpraktijken. Gemeente
Respons
Gebruik luierregeling
400
6
Gebruik medisch afval regeling
100
3
CBS-buurt
Aantal
Binnenstad
5
Buitengebied Cothen
1
Buitengebied ten zuiden van Amsterdam-Rijnkanaal
2
Buitengebied Wijk bij Duurstede
2
Cothen
10
De Engk
13
De Geer
13
De Heul
9
De Horden Parckwijk
2
De Horden Rivieren
4
De Horden Schepen
6
Pagina 15 | Citisens
De Horden Stenen en Ovens
6
Frankenhof
4
Langbroek
14
Noorderwaard-Noord
7
Pagina 16 | Citisens