Document · PDF

20150106 7 bijlage 2 haalbaarheidsonderzoek

Raadsvergadering 22 februari 2022, gemeente Wijk bij DuurstedeBij agendapunt: Restauratie Markt 24 - Aanvullend krediet t.b.v. restauratie Markt 246.094 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Haalbaarheidsonderzoek VMK: project

: 12291 project VMK

opdrachtgever

adres

: Markt 22 en 24 te 3961 BC Wijk bij Duurstede

kadastraal

: Gemeente Wijk bij Duurstede, sectie B, nummers 96, 2270, 1623 en 1624.

ligging

: binnen bebouwde kom

monumentennummer : 39696 (stadshuis) en 39695 (kerk)

12 augustus 2013

Project VMK te Wijk bij Duurstede INHOUD:

Inleiding

Samenvatting van de conclusie

Beknopte geschiedenis

Situering

Beschrijving van de vorm

Bouwtechnische beoordeling Stadhuis

Bouwtechnische beoordeling Kerk

Ruimtebehoefte VVV –Gemeente WbD – Museum Dorestad – Kerk

Bebouwen binnenplaats

10 Aanpassingen Kerkgebouw

11 Aanpassingen Stadhuis

12 Bestemmingsplan Binnenstad 2009

13 Vergunningen

14 Conclusie

15 Raming kosten

16 Bijlage ruimtegebruik m2 in stadhuis

17 Bijlage foto’s

18 Bijlage tekeningen

Van Doeveren -buro voor architektuur bna- Scherpenzeel blad 2

Project VMK te Wijk bij Duurstede Voor de expositieruimten van het museum dienen de verdieping en de zolder geschikt gemaakt te worden. Hier zijn de grootste ongedeelde ruimten te realiseren. Voor de verdieping en de zolder zullen maatregelen genomen moeten worden, zodat een goede beheersing van het klimaat mogelijk is; Het maken van een “extern” trappenhuis en lift is noodzakelijk om alle vloerniveaus toegankelijk te maken voor iedereen. Het bestaande trappenhuis is hiervoor niet geschikt; VVV en Museum Dorestad zullen een aantal ruimten moeten delen. Deze zijn voornamelijk gelegen op de begane grond en de beletage. Ook de gemeente zal het gebruik van de oude raadzaal als trouwlocatie moeten delen met de VVV en Museum Dorestad; Het bebouwen van de binnenplaats is mogelijk en is noodzakelijk voor een goede verbinding met het kerkgebouw; De kosten van de aanpassingen van de gebouwen worden geraamd op € 1.260.000 inclusief btw.

1 INLEIDING:

Het vertrek van een van de gebruikers van het Stadhuis is voor de gemeente Wijk bij Duurstede aanleiding om te onderzoeken op welke wijze het gebouw op een zinvolle wijze gebruikt kan blijven worden. Daarnaast is er een bezuinigingsdoelstelling voor de gemeente, die bereikt kan worden door het afstoten van onroerend goed. Het Museum Dorestad – momenteel gevestigd in een pand aan de Muntstraat- zou de huisvesting kunnen combineren met het daar al gevestigde VVV. Voor beide organisaties zou er een win-win situatie kunnen ontstaan, waarbij bezoekers aan de VVV makkelijker het museum kunnen bezoeken. Tevens wordt onderzocht of een verbinding met het naastgelegen kerkgebouw wenselijk en haalbaar is. De gebruikers van het kerkgebouw kunnen in dat geval profiteren van de sanitaire voorzieningen en ook kan een themaexpositie in het kerkgebouw een bezoek aan het museum interessanter maken. Het kerkgebouw wordt zodoende makkelijker toegankelijk voor toeristische bezoekers aan de stad Wijk bij Duurstede. Ook hier is dan sprake van een win-win situatie.

3 BEKNOPTE GESCHIEDENIS GEBOUWEN: Het Stadhuis is in 1666 gebouwd volgens plannen van Gijsbert van Vianen en Peter van Cooten. Het is een sober bakstenen gebouw met een classicistische voorgevel onder een rechte kroonlijst. De licht risalerende middenpartij met hardstenen trap naar de entree van de beletage wordt bekroond met een fronton waarin het stadswapen is aangebracht. Het hoog opgaande schilddak is aan de achterzijde bedekt met oude holle pannen in gesmoorde uitvoering, de overige dakschilden zijn bedekt met leien in maasdekking. Op de nok in het midden een achtzijdige toren onder een klokvormig dak, waarin een carillon is aangebracht. Aan weerszijden

2 SAMENVATTING VAN DE CONCLUSIE: Dit rapport is een verslag van een aantal onderzoeken om te bezien of de verplaatsing van het Museum Dorestad naar het Stadhuis mogelijk is, waarbij er sprake zal zijn van een gedeeld gebruik met de VVV. Ook is een koppeling met de kerk onderzocht, zodat ook dit gebouw makkelijker ontsloten wordt en het museum hier een expositieruimte kan inrichten. De conclusie is dat dit onder voorwaarden goed mogelijk is.

Van Doeveren -buro voor architektuur bna- Scherpenzeel blad 3

Project VMK te Wijk bij Duurstede hiervan op de hoeken een forse schoorsteen. In 1996 is het Stadhuis voor de laatste maal gerenoveerd en verbouwd.

5 BESCHRIJVING VAN DE VORM: Het Stadhuis heeft een bouwmassa van drie lagen op een rechthoekig grondplan onder een steil opgaand met leien gedekt schilddak in een maasdekking. Het dakvlak aan de achterzijde is voorzien van gesmoorde oude holle dakpannen. De gevels zijn opgetrokken in rode baksteen in kruisverband en worden aan de bovenzijde beëindigd met een hoofdgestel –bestaande uit een architraaflijst, een fries en een geprofileerde kroonlijstwaarin ook de dakgoot is opgenomen. De entree wordt benadrukt door een licht risalerende middenpartij, waarvoor een hardstenen bordes met trappen en bekroond door een fronton, waarin twee leeuwen het stadswapen vasthouden. Aan weerszijden van het fronton een dakkapel met een zadeldakje.

De eertijds gebouwde Kapittelkerk, thans in gebruik door de Nederlands Hervormde Gemeente, dateert van het laatste decennium van de 15e eeuw en valt te karakteriseren als een onvoltooide kruisbasiliek. De zijbeuk aan de zuidzijde, evenals de toren dateert van een oudere periode en in 1579 werd het koor verwoest door een brand. Het koor is niet meer herbouwd. De toren is slechts voltooid tot aan de tweede geleding.

De voorgevel is symmetrisch ingedeeld met zeven vensterassen met centraal op de beletage de entreedeur met omlijsting en bekroond met een fronton. Aan weerszijden hiervan drie vensters met schuifraam (2x(3+1)). Op de begane grond centraal de bordestrap met daarin opgenomen een toegangsdeur en aan weerskanten twee vensters met schuifraam (3x(2+1)). Op de verdieping zeven vensters met dubbel draairaam (2x2).

4 SITUERING Het Stadhuis en de Kerk zijn gelegen aan de Markt in het historische centrum van Wijk bij Duurstede.

De zijgevel rechts kent geheel aan de rechterzijde twee vensters op de begane grond zoals in de voorgevel. Ook op de beletage geheel rechts twee vensters met een schuifraam (2x(3+1) en op de verdieping –ook geheel rechts- een venster met draairaam.

Stadhuis

De achtergevel heeft op de begane grond een toegangsdeur rechts van het midden, geflankeerd door een tweetal horizontaal gedeelte vensters met ramen. Meer centraal nog twee van dergelijke vensters. Op de beletage centraal drie vensters met schuifraam (2x(2+2)) en geheel rechts een dito venster. Op de verdieping geheel links een nooddeur.

Van Doeveren -buro voor architektuur bna- Scherpenzeel blad 4

Project VMK te Wijk bij Duurstede Het Stadhuis interieur: De begane grond kenmerkt zich door natuurstenen vloeren, stucwerk wanden en bepleisterde gewelven en troggewelfjes. Er zijn in het verleden een aantal grote doorbraken gemaakt waardoor er sprake is van een aantal in elkaar overlopende ruimtes.

veranderd. Ook is op de beletage een muur verwijderd om de raadszaal te vergroten en ruimte voor een publieke tribune te realiseren. Stadhuis indeling begane grond in 1951

De beletage wordt bereikt via de bordestrap buiten of het interne trappenhuis. In de hal een natuurstenen vloer en stucwerkwanden. Ook het plafond is afgewerkt met stucwerk. In de voormalige raadszaal ligt parket op de vloer en het plafond van moer- en kinderbalken, waarover brede houten delen. De wanden zijn voorzien van behang op stucwerk, de buitenwand met de vensters is betimmerd met lijsten en binnenluiken. Tegen de noordwand een marmeren schouw met een rococodecoratie op de boezem. De overige ruimten hebben eveneens parket op de vloer, behang op stucwerk als wandafwerking en een stucwerkplafond met een eenvoudige stucplint. De verdieping heeft parket als vloerafwerking, wanden afgewerkt met stucwerk en de constructie van standvinken, kinderbinten en houten vloerdelen in het zicht. De zoldervloer is bekleed met underlaymentplaten over de houten delen heen. De kapconstructie met gestapelde spantjukken, waarover gordingen is in het zicht. Deze ondersteunen gezaagde sporen en rondhouten sporen (dakvlak achterzijde), waarover horizontaal dakbeschot is aangebracht. De zolder is alleen bereikbaar via een vlizotrap.

De oorspronkelijk op tekening aangegeven kruiskozijnen zijn vervangen door de huidige schuifvensters met de grote ramen, die een indruk geven begin 19e eeuws te zijn. De kinderbalken van de zoldervloer zien er jonger uit dan de leeftijd van het pand, dit geldt ook voor de vloerdelen die alle een gelijke breedte hebben. In de kap valt het gebruik van gezaagde en rondhouten sporen op. Ondanks al de wijzigingen –die onderdeel geworden zijn van de geschiedenis van het pand- heeft het casco van het Stadhuis een grote architectuurhistorische waarde. Dit geldt in mindere

Het Stadhuis architectuur- en cultuurhistorisch Het stadhuis dateert van 1666 en is gebouwd in een sobere classicistische stijl. Het gebouw heeft sinds de bouw een aantal functiewijzigingen ondergaan, waarbij telkenmale het gebouw is aangepast. De meest opvallende wijzigingen aan het casco zijn het verplaatsen van een aantal muurdoorbraken op de begane grond, waarmee de indeling ingrijpend is

Van Doeveren -buro voor architektuur bna- Scherpenzeel blad 5

Project VMK te Wijk bij Duurstede mate voor vloer-, wand- en plafondafwerking in de nevenruimten op de begane grond, de beletage, de verdieping en voor de constructie van de zoldervloer.

Stadhuis gevel met “moderne”schuifvensters

De Kerk is in opzet een hoge driebeukige gotische kerk. Het koor ontbreekt echter en de toren is ook niet verder gebouwd dan tot de tweede geleding. Het schip, afgedekt door een vlak houten plafond onder een zadelkap, heeft aan weerszijden een zijbeuk, die zijn afgedekt met een lessenaardak tegen het schip. De zuidbeuk heeft stenen kruisgewelven met ribben, de noordbeuk is voorzien van een houten tongewelf.

Stadhuis gevel met kruiskozijnen

De wanden zijn afgewerkt met wit stucwerk en op de vloer ligt hardsteen. Van Doeveren -buro voor architektuur bna- Scherpenzeel blad 6

Project VMK te Wijk bij Duurstede plaatse van de schoorstenen zijn er sporen van vocht, de kapvoet -meestal een kritiek onderdeel in verband met de inwerking van vocht- was niet voor inspectie bereikbaar. De kap is niet geïsoleerd.

De Kerk architectuur- en cultuurhistorisch Het kerkgebouw domineert door zijn omvang het stadsbeeld van Wijk bij Duurstede en heeft door zijn ouderdom een grote architectuurhistorische waarde. In het interieur zijn bij een restauratie de meest waardevolle grafzerken verplaatst buiten de looppaden van het gebouw om een verdere slijtage te voorkomen. Een aantal van die zerken ligt ter plaatse van de consistorie. Een groot gedeelte van de bestaande vloerafwerking is van jonge datum en heeft derhalve geen hoge architectuurhistorische waarde. Dit geldt ook voor de stucwerk afwerking van de wanden, daar de kerk –in elk geval tot onderzijde vensters- ontpleisterd is geweest.

VENSTERS kozijnen: De houten kozijnen en ramen zijn voorzien van enkel glas. De kozijnen en ramen zijn in een redelijke tot goede conditie. buitenschilderwerk: Het schilderwerk is in een redelijke staat. INTERIEUR begane grond:

6 BEKNOPTE BOUWTECHNISCHE BEOORDELING STADSHUIS:

natuursteen vloeren, stucwerk wanden en plafonds deels als gewelf. Ter plaatse van de bordestrap in de voorgevel is er sprake van schade door vocht. Nader onderzoek zou moeten uitwijzen of dit optrekkend vocht vanuit de fundering is, of dat de aanwezigheid van de bordestrap reden is voor het doorslaan van vocht. Wanden zijn niet geïsoleerd.

GEVELS Het Stadshuis is opgetrokken in een rode baksteen en kent massieve muren variërend van ruim 50 tot 39 cm. Op meerdere plaatsen is scheurvorming, waarschijnlijk als gevolg van zettingen in de ondergrond. De scheuren zijn dichtgezet en voor zover waarneembaar en gelet op de kwaliteit van het opgaande muurwerk zijn er geen redenen om gebreken te veronderstellen.

beletage: bereikbaar via bordestrap of intern via het trappenhuis. In de entree een natuurstenen vloer. Wanden met behang of stucwerk in goede staat. Wanden zijn niet geïsoleerd.

DAKEN De dakvlakken aan voor- en zijgevels zijn bedekt met leien in maasdekking. Vanaf afstand waargenomen is er geen aanleiding om gebreken aan het dak te veronderstellen. Dit geldt ook voor het met pannen bedekte dakvlak aan de achterzijde. De kapconstructie aan de binnenzijde geeft eveneens geen aanleiding om gebreken te veronderstellen. Alleen ter

verdieping: Vloeren zijn voorzien van een parketafdekking, wanden zijn afgewerkt met stucwerk. Constructie met vloerbalken in het zicht. Wanden en vloeren zijn niet geïsoleerd.

Van Doeveren -buro voor architektuur bna- Scherpenzeel blad 7

Project VMK te Wijk bij Duurstede zolder:

carillon:

De kapconstructie is in het zicht en de sporenkap is voorzien van dakbeschot van horizontaal geplaatste delen. Het geheel oogt droog en in goede staat. Alleen ter plaatse van de schoorstenen zijn er sporen van lekkage. De kap is niet geïsoleerd.

Is aangebracht in de toren op de nok. Het carillon is alleen bereikbaar via ladders op de zolder.

7 BOUWTECHNISCHE BEOORDELING KERK (CONSISTORIE)

DIVERSEN

GEVELS

cv-installatie: De cv-installatie bestaat uit twee geschakelde gasketels, elk 45kw, met radiatoren op de begane grond, de beletage en de verdieping. De zolder is niet verwarmd.

funderingen:

elektrische installatie:

gevels:

De diverse ruimten zijn voorzien van elektrische aansluitingen en schakelaars. De installatie is voor het laatst gekeurd in 2007. De voorzieningen voor de markt en evenementen worden bediend via de meterkast van de VVV. De zolder is spaarzaam voorzien van elektrische voorzieningen

Het kerkgebouw heeft in dit gedeelte muren van baksteen, variërend in dikte van 60 tot 90 cm. Het muurwerk is in goede staat.

waterinstallatie:

De glas-in-lood-vensters met natuursteen tracering zijn in goede staat.

Is aanwezig voor de diverse voorzieningen als keukenblok, toiletten en cvinstallatie.

INTERIEUR

Voor zover waarneembaar en gelet op de kwaliteit van het opgaande muurwerk zijn er geen redenen om gebreken te veronderstellen.

VENSTERS glas-in-lood-vensters:

consistorieruimte:

beveiligingsinstallatie:

De totale indruk van het interieur in dit gedeelte is goed.

In het gebouw zijn handbrandmelders, rookmelders en brandslanghaspels aanwezig. Vluchtwegbeveiliging en noodverlichting is ook aangebracht. Ook in de kap zijn rookmelders op meerder niveaus aangebracht.

Van Doeveren -buro voor architektuur bna- Scherpenzeel blad 8

Project VMK te Wijk bij Duurstede van één van de ruimten voor vergaderingen, maar dat gebeurt slechts incidenteel.

DIVERSEN cv-installatie:

Een aantal ruimten van de VVV kunnen gecombineerd worden met ruimten voor het museum. Hierbij valt op de begane grond te denken aan toiletten, de balie- en ontvangstfunctie en de winkel. Eventueel is het gebruik van de archiefruimte te combineren met het archief van het museum. Ook de kantinefunctie en/of vergaderplek is te combineren met het museum. Het verplaatsen van de kantinefunctie en/of vergaderplek naar de beletage maakt dat de bestaande ruimte gebruikt kan worden voor expositie en voor een ruimere ontvangst van bezoekers. De ruimte van het huidige archief zou geschikt kunnen zijn voor gebruik door het museum, anderzijds zijn de aanwezige archiefkasten uitermate efficiënt voor berging van archiefstukken.

In de kerk is vloerverwarming aanwezig, het consistoriegedeelte is niet apart van de rest van de kerk te verwarmen. elektrische installatie: De aanwezige voorzieningen in het consistoriegedeelte zijn beperkt qua verlichting en wandcontactdozen. Wel aanwezig is een meterkast, die eventueel verplaatst zou moeten worden. waterinstallatie: Niet van toepassing voor dit gedeelte van het kerkgebouw. beveiligingsinstallatie: In dit gedeelte van het kerkgebouw is vluchtwegbeveiliging aanwezig, evenals een brandblusser.

GEMEENTE Op dit moment wordt de voormalige raadzaal op de beletage gebruikt als trouwlocatie met de toegang via de bordestrap en de hal. Dit betekent dat tijdens zo’n gebeurtenis de beletage niet voor de andere bezoekers van het museum van het stadhuis beschikbaar is. De beletage is op dit moment niet of zeer slecht toegankelijk voor mensen met een beperking.

8 RUIMTEBEHOEFTE VVV, GEMEENTE EN MUSEUM

In de nieuwe situatie kan de raadzaal gebruikt blijven worden als trouwlocatie. Enerzijds wordt de toegang voor de bruiloftsgasten via de bordestrap en de hal aan de voorzijde gehandhaafd, anderzijds kan met een lift en trappenhuis achter het stadhuis ook de beletage voor mensen met een beperking bereikbaar gemaakt worden. Als de gemeente de trouwlocatie niet gebruikt is deze ter beschikking aan de VVV en het Museum Dorestad.

VVV De VVV heeft op dit moment de beschikking over de volledige begane grond van het stadhuis. Aan publieksruimten (entree, balieruimte en winkel) is er aan netto oppervlak circa 85 m2 beschikbaar. De overige ruimten betreffen de keuken( vergaderruimte), het archief, stookhok en toiletten. Dit beslaat een 49 m2. Op de beletage kan men gebruik maken

Van Doeveren -buro voor architektuur bna- Scherpenzeel blad 9

Project VMK te Wijk bij Duurstede geplaatst. Tevens kan dan de binnenplaats worden benut voor de wisselexposities en zou ook de “zandbak” hier een plek kunnen vinden. Voor een overzicht van de verdeling van de m2 over de diverse gebruikers en het museum zie de bijlagen op blad 20 en 21.

MUSEUM DORESTAD Het museum gebruikt momenteel een pand in de Muntstraat. Het huidige gebouw is gebouwd als woonhuis en die structuur met een middengang en aan weerzijden kamers is nog in grote lijnen aanwezig. Het is een sterke wens van het museum om de expositie meer in een grotere ruimte via een logische route beleefbaar te maken en minder –zoals nu het geval is- over kamers te moeten verdelen. Over twee lagen, de zolder en een aanbouw aan de linkerzijde heeft men de beschikking over circa 432 m2, verdeeld over 290 m2 voor expositie en 142 m2 voor verkeersruimten, berging en toiletten. Hierbij moet worden aangetekend dat de verkeersruimten ook benut worden voor expositiedoeleinden. Alle vloerniveaus zijn bereikbaar met een (goederen)lift, die ook gebruikt mag worden voor personen.

KERK Het kerkgebouw wordt naast de reguliere erediensten op zondag, de algemeen christelijke feestdagen en incidenteel op woensdag, ook gebruikt voor huwelijks- en uitvaartdiensten. Ook voor bijeenkomsten, concerten e.d. wordt het kerkgebouw gebruikt. Echter de sanitaire voorzieningen in of bij het kerkgebouw zijn zeer beperkt. Op dit moment is de zuidwesthoek (consistorie) eigenlijk alleen in gebruik voor berging (kasten langs de wand). Het idee is om deze ruimte te gaan gebruiken als expositieruimte met onder meer als thema de persoon David van Bourgondië. Om bezoekers van Museum Dorestad makkelijker te verleiden tot een bezoek aan de kerk is een verbinding met het kerkgebouw noodzakelijk. Een koppeling met de bestaande zuidertoegang is dan aantrekkelijk. Niet alleen wordt gebruikt gemaakt van een bestaande opening en is het niet nodig om een nieuwe doorbraak te maken in cultuurhistorisch belangrijk muurwerk, maar ook kan de kerk profiteren van uitgebreidere sanitaire voorzieningen als het gebouw gebruikt wordt voor andere bijeenkomsten, evenementen en concerten.

Het museum heeft een aantal functies die te combineren zijn met de VVV. Te denken valt daarbij aan entree, balieruimte, winkelruimten, wisselexpositie, kantoor en kantinefunctie en de sanitaire voorzieningen. De mogelijkheden voor het dubbel gebruik zijn voornamelijk op de begane grond gesitueerd en de kamers op de beletage. De voormalige raadzaal is geschikt als ontvangstruimte voor groepen, lezingen en workshops. Deze ruimten kunnen gezamenlijk gebruikt worden met de gemeente (trouwlocatie) en de VVV. De ruimten op de verdieping en de zolder zijn dan exclusief beschikbaar voor het museum. De verdieping is al bereikbaar via het externe trappenhuis, de zolder is bereikbaar te maken vanaf de buitenzijde. Het totaal oppervlak voor expositieruimte is wat groter dan dat aan de Muntstraat, zeker als ook het oppervlak in der kerk erbij betrokken wordt (47 m2) Om dit bereiken –en voor het realiseren van een integrale toegankelijkheid van alle bezoekers- is het noodzakelijk om de bestaande binnenplaats te bebouwen en de achtergevel van het stadhuis te voorzien van een tweede gevel waarachter de horizontale en verticale verbindingen worden

Als conclusie van het onderzoek naar ruimtebehoefte van de te huisvesten gebruikers mag gesteld worden dat het Stadhuis –naast gebruik door de VVV en (incidenteel) de gemeente- de capaciteit heeft om het Museum

Van Doeveren -buro voor architektuur bna- Scherpenzeel blad 10

Project VMK te Wijk bij Duurstede Dorestad op te nemen. Hieraan zijn wel een aantal voorwaarden verbonden:

monumentale waarden. Deze waarden worden in dat geval blijvend aangetast, omdat de ingreep niet reversibel uit te voeren is.

Het bebouwen van de binnenplaats is noodzakelijk om vooral de verticale verkeersbewegingen in en om het gebouw mogelijk te maken; De VVV en Museum Dorestad zullen een aantal ruimten en faciliteiten gezamenlijk moeten gebruiken (o.a. entree, balie, winkel, kantoor, archief, kantine, sanitair); Tijdens een huwelijksplechtigheid in de raadzaal is een aangepast gebruik van de aanpalende ruimten noodzakelijk. Niettemin zullen hiervoor extra geluidwerende voorzieningen genomen moeten worden, waarbij gedacht moet worden aan het aanbrengen van extra geluidwerende deuren naar de aangrenzende ruimten en het tegen geluidsoverdracht isoleren van de vloer van de verdieping.

Een tweede reden om de binnenplaats te bebouwen is om ruimte voor wisselexposities mogelijk te maken. Zo kan men inspelen op meer actuele aandachtsgebieden en is een combinatie te maken met de VVV. Daarnaast heeft een bezoek aan deze ruimte een lagere drempel, omdat alles op de begane grond is, maar kan een bezoeker wellicht verleid worden tot een langer verblijf en bezoek aan de vaste expositie. Een derde reden is om een overdekte route “binnendoor” naar het kerkgebouw mogelijk te maken, zodat ook dit deel van de expositie makkelijk toegankelijk en niet beperkt wordt door weer en wind. Ook maakt het bebouwen het mogelijk om de benodigde sanitaire voorzieningen makkelijk bereikbaar te maken voor de bezoekers/gebruikers van het kerkgebouw.

9 BEBOUWEN BINNENPLAATS Het bebouwen van de binnenplaats is noodzakelijk om de diverse bouwlagen van het Stadhuis integraal toegankelijk te maken. Het bestaande trappenhuis is verre van toereikend en ook de bestaande noodtrap is niet geschikt als dagelijks te gebruiken trap en ontsluit alleen de verdieping. Een forse toename van het gebruik van de bestaande trap zou ook leiden tot een toename van de slijtage van dit architectuurhistorisch belangrijke onderdeel. Het aanbrengen van een nieuw, extern geplaatst en goed beloopbaar trappenhuis –al dan niet in een directe combinatie met een liftzal hieraan wel kunnen voldoen. Situering van het trappenhuis/lift tussen het Stadhuis en het kerkgebouw –min of meer ter plaatse van de bestaande noodtrap- beperkt het zicht op het verticale verkeerselement vanaf de zijde van de Lekdijk. Het realiseren van een tweede trappenhuis en lift binnen het gebouw gaat ten koste van bruikbare ruimte voor expositie en betekent ook doorbraken door vloeren en daarmee een aantasting van belangrijke

Een vierde reden is het creëren van adequate sanitaire voorzieningen – inclusief een integraal toegankelijk toilet-, die door zowel de bezoekers aan de VVV, het Museum en het kerkgebouw gebruikt kunnen worden. Tenslotte kan hier een ruimere toegang gerealiseerd worden, zodat ook grote expositiestukken eenvoudig kunnen worden aan- en afgevoerd. Het bebouwen van de binnenplaats betekent wel bouwen op een zeer krappe locatie met alle bijbehorende moeilijkheden voor de aan- en afvoer van materiaal en materieel. Daarnaast moet rekening gehouden worden met de bestaande gebouwen en hun funderingen. Ook aan de funderingen van de rijksmonumenten wordt een hoge monumentale waarde toegekend. Welllicht dat in de bodem nog andere funderingsresten aanwezig zijn, die in de planvorming moeten worden betrokken.

Van Doeveren -buro voor architektuur bna- Scherpenzeel blad 11

Project VMK te Wijk bij Duurstede Het aansluiten van het dak op het bestaande kerkgebouw met al zijn profileringen en het aansluiten op het stadhuis is in vormgevende en in bouwtechnische zin een uiterst moeilijke opgave. Bouwen op deze locatie betekent dat er onderzoek gedaan moet worden naar archeologisch materiaal in de bodem. De planlocatie is groter dan 100 m² en dan is er volgens art 41a Wamz geen vrijstelling mogelijk voor het uitvoeren van archeologisch onderzoek. De gehele binnenstad wordt op de AMK aangeduid als een archeologisch monument met een “hoge archeologische waarde”. Daarnaast mag verwacht worden dat er bij een verkennend archeologische bodemonderzoek vondsten gedaan zullen worden en wordt het uitvoeren van onderzoek verplicht. Niettemin zijn deze belemmeringen ook te zien als uitdagingen en is het een kenmerk van een levend stadshart dat er een continue stroom is van aanpassing en vernieuwing van de gebouwde omgeving. In de huidige situatie is op de binnenplaats een houten schuur aanwezig, die momenteel wordt gebruikt als fietsenberging. De schuur is verhuurd aan restaurant/hotel Florian. Bebouwen van de binnenplaats betekent dat de huurovereenkomst moet worden beëindigd of dat aan Florian een alternatief moet worden geboden.

IKAW = Indicatieve Kaart Archeologische Waarden en AMK = Archeologische Monumenten Kaart

10 AANPASSINGEN KERKGEBOUW De zuidwesthoek (consistorie) van het kerkgebouw heeft een hoogte van circa 11 meter tot de onderkant van het gewelf. Daarnaast bestaat de scheiding tussen binnen en buiten boven het niveau van 3 m grotendeels uit glas-in-lood-vensters en bestaan de muurdammen uit geprofileerde ribben vanuit de gewelven. De vraag is dan ook hoe om te gaan met een afscheiding van de kerk. Enerzijds is er het streven naar een maximale Van Doeveren -buro voor architektuur bna- Scherpenzeel blad 12

Project VMK te Wijk bij Duurstede transparantie, anderzijds is het niet gewenst dat bezoekers ongecontroleerd door het gebouw kunnen gaan zwerven. Daarnaast moet de vraag gesteld worden of een afsluiting volledig moet zijn en of de expositie vraagt om klimaatbeheersing. Een bouwkundige afsluiting betekent ingrepen in het muurwerk (profileringen) en een aanpassing van de glas-in-lood vensters. Indien zou kunnen volstaan met een transparant hekwerk tot een hoogte van circa 3m, is een afscheiding relatief eenvoudig te realiseren. Tijdens kerkdiensten overdag is er dan echter geen bezoek aan de expositie mogelijk in verband met een mogelijke verstoring van de dienst.

11 AANPASSINGEN STADHUIS De aanpassingen aan het stadhuis spelen zich voornamelijk af op de begane grond, de verdieping en de zolder om hier de expositieruimten voor het museum mogelijk te maken. Er zal gezocht moeten worden naar een evenwicht tussen de wensen van het museum en de monumentale waarden van het gebouw. Op de bovenste twee niveaus zijn de beste mogelijkheden aanwezig om grotere ruimten te creëren. Uit nader bouwhistorisch onderzoek kan blijken dat de aanwezige tussenwanden op de verdieping geen of een lage monumentale waarde hebben en dus kunnen worden verwijderd. De aanpassingen aan de verkeersruimten blijven beperkt tot het plaatsen van loopbruggen achter (buiten) het gebouw en het maken van een doorbraak op de beletage en ten behoeve van de zolder. De doorbraak op de verdieping is er namelijk al. Een tweede –wellicht ingrijpenderaanpassing betreft het mogelijk maken om de museumruimten klimatologisch goed te kunnen reguleren. Dat is op dit moment niet mogelijk. De verdieping heeft ongeïsoleerde wanden en kozijnen en op de zolder is de invloed van de wind voelbaar aanwezig. Het isoleren van de wanden is goed te doen en voor de kozijnen zijn achterzetvensters in monumenten al vaker toegepast. Ook de vloer tussen verdieping en

beletage is goed te isoleren middels het aanbrengen van een tweede vloer, waaronder dan eventueel voorzieningen voor elektra, ventilatie, verwarming e.d. kunnen worden weggewerkt. Tevens is het dan mogelijk het bestaande hoogteverschil weg te werken, zodat één vlak vloerniveau kan worden gerealiseerd. De begane grond en de beletage kunnen verwarmd blijven worden met de bestaande installatie en radiatoren. Het aanbrengen van isolerende voorzieningen zou op deze lagen achterwege kunnen blijven om niet meer aanpassingen dan strikt noodzakelijk te doen met het oog op de monumentale waarden van het pand. Voor het aanpassen van de kap is er de keuze om dit aan de buitenzijde te doen of de isolatielaag en winddichting aan de binnenzijde aan te brengen. Aan de buitenzijde heeft als nadeel dat de gehele dakbedekking moet worden verwijderd, en opnieuw moet worden aangebracht. Daarnaast vraagt deze oplossing om aanpassing van alle aansluitingen met opgaand muurwerk, dakkapellen, dakgoten e.d., omdat de dakbedekking omhoog komt. Gelet op de staat van de dakbedekking heeft deze oplossing hier niet de voorkeur. Het aanbrengen aan de binnenzijde betekent dat het zicht op de sporen en het dakbeschot verdwijnt. Een voordeel is om dan ook de schuine vlakken in een lichte kleur uit te voeren.

Wel mogelijk is om de constructie van de spanten geheel in het zicht te houden en bezoekers ook de hoogte van de kap te laten ervaren. Voor het aanbrengen van de benodigde installatie om luchtvochtigheid en temperatuur te kunnen reguleren is er hoog in de kap ruimte, hier kunnen ook de benodigde kanalen tussen de spanten worden geleid. De totale ingreep van isoleren, afwerken en installatie kan dan grotendeels geheel reversibel worden gedaan. Onderzocht moet worden of de verbinding op de begane grond met de binnenplaats via de bestaande (nauwe) gang voldoende is om de bezoekers aan museum en kerk van en naar de binnenplaats te geleiden.

Van Doeveren -buro voor architektuur bna- Scherpenzeel blad 13

Project VMK te Wijk bij Duurstede 12 BESTEMMINGSPLAN BINNENSTAD Aan de Muntstraat heeft het museum thans de bestemming “maatschappelijke doeleinden”. Ook het Stadhuis en het Kerkgebouw hebben dezelfde bestemming. Voor het bestemmingsplan heeft een verplaatsing van het museum dan ook geen gevolgen. Echter op de locatie van het Stadhuis en de kerk zijn de bestemmingen strak om de bestaande gebouwen heen getrokken en hebben de aangrenzende gronden direct buiten de gevels de bestemming “verkeer”. Voor het bebouwen van de binnenplaats en de verbinding met het kerkgebouw is derhalve een aanpassing van het bestemmingsplan noodzakelijk. Het bestemmingsplan heeft hiervoor geen “binnenplanse” vrijstellingsmogelijkheid. Ook het feit dat aan de binnenstad als geheel de waarde “archeologisch hoog” is toegekend, betekend dat het college van b&w alleen een vrijstelling kunnen geven voor het bebouwen van de grond tussen kerk en stadhuis als middels een verkennend, dan wel een volledig, archeologisch onderzoek wordt aangetoond dat op de betreffende locatie geen onevenredige afbreuk wordt of kan worden gedaan aan de archeologische waarden. fragment bestemmingsplan Binnenstad

Van Doeveren -buro voor architektuur bna- Scherpenzeel blad 14

Project VMK te Wijk bij Duurstede Uitgaande van het feit dat het bebouwen van de binnenplaats bij het Stadhuis gaat gebeuren is een omgevingsvergunning vereist met de volgende onderdelen:

13 VERGUNNINGEN Beide gebouwen zijn rijksmonument en zijn gelegen in de historische binnenstad van Wijk bij Duurstede. De binnenstad is in 1982 door de rijksoverheid aangewezen als beschermd stadsgezicht en beide gebouwen zijn in het beschermde gezicht als beeldbepalend/monumentaal aangeduid. (zie afbeelding hieronder)

• • •

Monument onderhouden, restaureren, veranderen of slopen; Bijbehorend bouwwerk bouwen; Handelen in strijd met regels ruimtelijke ordening.

Voor het museum zal dan ook nog een gebruiksvergunning van toepassing zijn die regels stelt met betrekking tot brandveiligheid, vluchtwegen e.d. De impact van deze vergunning is op dit moment nog niet vast te stellen. Indien ook de bestaande koffietafel wordt uitgebreid naar een volwaardiger horecafunctie zal dit onderdeel moeten worden opgenomen in de gebruiksvergunning en in de wijziging van het bestemmingsplan.

Voor het kerkgebouw is een omgevingsvergunning vereist met de volgende onderdelen: • •

Monument onderhouden, restaureren, veranderen of slopen; Handelen in strijd met regels ruimtelijke ordening.

Ook voor het kerkgebouw zal momenteel een gebruiksvergunning aanwezig zijn, die zal moeten worden aangepast aan de nieuwe situatie. Overigens zijn de gevolgen voor het kerkgebouw beperkt, daar de bestaande toegang in feite meer naar buiten wordt verplaatst. Voor de omgevingsvergunningen is de gemeente de vergunningverlenende instantie. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) heeft een adviserende rol in het proces, maar het is gelet op de waarde en omvang van de monumenten verplicht om bij de RCE een advies te vragen. Het is

waardebepaling panden binnenstad

Van Doeveren -buro voor architektuur bna- Scherpenzeel blad 15

Project VMK te Wijk bij Duurstede dan ook aan te bevelen om in het kader van vooroverleg de plannen met de RCE en de monumentencommissie voor Wijk bij Duurstede te bespreken. Een eerste verkennend gesprek met een adviseur van de RCE ter plaatse heeft het volgende duidelijk gemaakt: Het overkappen van de buitenruimte heeft niet de voorkeur, maar als de meerwaarde wordt aangetoond dan zal de RCE zich hier niet tegen verzetten. Er zijn ook voorbeelden elders waar het zinvol gebruiken van het pand een dergelijke ingreep rechtvaardigt. De RCE adviseert bij de verdere planvorming het laten uitvoeren van een bouwhistorisch onderzoek. Hiermee wordt duidelijker wat in het pand belangrijk is en dus moet worden bewaard of welke onderdelen voor de monumentale waarde minder van belang zijn en kunnen worden aangepast. Gelet op de verplaatsing van het Museum Dorestad naar het Stadhuis, wat zal worden gezien als een passende functie voor een dergelijk pand, –dit geldt ook voor het gebruik door de VVV en het gebruik door de gemeente Wijk bij Duurstede als trouwlocatie, mag een positieve grondhouding van de RCE ten aanzien van de planontwikkeling verwacht worden.

Van Doeveren -buro voor architektuur bna- Scherpenzeel blad 16

Project VMK te Wijk bij Duurstede VVV en Museum Dorestad zullen een aantal ruimten moeten delen. Deze zijn voornamelijk gelegen op de begane grond en de beletage. De gezamenlijke ruimten van VVV en het museum op de beletage zullen niet openbaar zijn. Voor de gemeente geldt dat het gebruik van de oude raadzaal als trouwlocatie gedeeld moet worden met de VVV en Museum Dorestad, die deze ruimte voor ontvangst van groepen kunnen gebruiken; Het bebouwen van de binnenplaats is mogelijk en is noodzakelijk voor een goede verbinding met het kerkgebouw. Ook is hier de plek voor de verticale verbindingswegen en het situeren van sanitaire voorzieningen.

14 CONCLUSIE Dit rapport is een verslag van een aantal onderzoeken om te bezien of de verplaatsing van het Museum Dorestad naar het Stadhuis mogelijk is, waarbij er sprake zal zijn van een gedeeld gebruik met de VVV en de gemeente, die het Stadhuis gebruikt als trouwlocatie. Ook is een koppeling met de kerk onderzocht, zodat ook dit gebouw makkelijker ontsloten wordt en het museum hier een expositieruimte kan inrichten met een specifiek thema. Hierbij kan gedacht worden aan het verder uitlichten van de persoon David van Bourgondië, die enige tijd zijn residentie heeft gehad in Wijk bij Duurstede. Op grond van de onderzochte onderdelen kan de conclusie worden getrokken dat een verplaatsing van het Museum Dorestad naar het Stadhuis aan de Markt goed mogelijk is. Hierbij zijn er wel een aantal voorwaarden, die gehonoreerd moeten worden, zodat een verhuizing succesvol kan worden uitgevoerd en tegelijkertijd een verbetering kan worden bereikt voor de wijze waarop de geschiedenis van Dorestad naar Wijk bij Duurstede wordt verteld. Tevens kan dan ook het gebouw beter integraal toegankelijk worden gemaakt en wordt ook bereikt dat het kerkgebouw meer open wordt voor toeristische bezoekers aan Wijk bij Duurstede. De voorwaarden zijn: Voor de expositieruimten van het museum dienen de verdieping en de zolder geschikt gemaakt te worden.

Hier zijn de grootste ongedeelde ruimten te realiseren zonder een te grote aantasting van de monumentale waarden. Voor de verdieping en de zolder zullen maatregelen genomen moeten worden, zodat een goede beheersing van het klimaat mogelijk is; Het maken van een “extern” trappenhuis en lift is noodzakelijk om alle vloerniveaus toegankelijk te maken voor iedereen. Het bestaande trappenhuis is hiervoor niet geschikt. Tevens zal de nieuwe trap een rol moeten spelen als veilige vluchtweg;

Van Doeveren -buro voor architektuur bna- Scherpenzeel blad 17

Project VMK te Wijk bij Duurstede 15 RAMING VAN KOSTEN

Van Doeveren -buro voor architektuur bna- Scherpenzeel blad 18