Document · PDF

Startnotitie harmonisatie financiën Hilversum en Wijdemeren

gemeenteraad 11 december 2025, gemeente WijdemerenBij agendapunt: Startnotitie harmonisatie Financiën Hilversum en Wijdemeren5.773 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Startnotitie harmoniseren financiën Gemeenten Hilversum en Wijdemeren Datum: 28 oktober 2025

Bestuurlijke Samenvatting Per 1 januari 2027 voegt Wijdemeren bestuurlijk bij Hilversum. Een eenduidig, toekomstbestendig financieel kader draagt bij aan een goede start. De raden hebben op 27 maart 2025 richting gegeven aan het proces van harmonisatie van financieel beleid en gemeentelijke belastingen en de colleges om een startnotitie gevraagd. Die ligt nu voor.

Scope Deze startnotitie gaat over twee belangrijke onderdelen die tot de bevoegdheid van de gemeenteraden behoren: • De P en C producten: programmabegroting, jaarrekening en belastingverordeningen (o.a. voor woonlasten) • Financiële verordeningen en beleidsnota’s (reserves, investeringen, afschrijvingen)

Bevoegdheden De colleges, raden en ambtelijke organisaties van Wijdemeren en Hilversum werken samen aan de herindeling, maar hebben bevoegdheden en verantwoordelijkheden die in de loop van de tijd veranderen: • 2025: de raden van Wijdemeren en Hilversum stellen eigen P en C producten voor 2025 en 2026 vast, voorbereid door de eigen colleges en ambtelijke organisaties. Wijdemeren staat onder preventief financieel toezicht van de provincie Noord-Holland; onderdeel daarvan is dat Hilversum moet instemmen met begrotingswijzigingen. • 2026 is als 2025, met dien verstande dat de P en C producten voor 2026 voor beide gemeenten worden voorbereid door de samengevoegde ambtelijke organisatie. Het financieel toezicht op Wijdemeren blijft. Vanwege de herindeling stellen beide gemeenteraden in november 2026 géén programmabegroting 2027 vast. • Op 4 januari 2027 stelt de nieuwe gemeenteraad van Hilversum de programmabegroting 2027 vast. In de loop van 2027 stelt de nieuwe gemeenteraad de jaarrekeningen van Wijdemeren en Hilversum vast over 2026. Het toezicht op Wijdemeren vervalt en wordt op Hilversum ingesteld, tot goedkeuring van de begroting door Gedeputeerde Staten.

In 2026: • Maken (besluiten) Wijdemeren en Hilversum elk (over) een ‘eigen’ voorjaarsnota over 2026 en een meerjarenraming 2027-2031 die (alleen) gaat over het eigen grondgebied en middelen: een beleidsarm doorkijk-document ‘alsof er niets wijzigt’. Uitzondering zijn de lasten/baten voor medewerkers van Wijdemeren die in 2026 in Hilversum werken. • Maken Wijdemeren en Hilversum samen een gelijkluidende kadernota (of consolidatienota, of uitgangspuntennota 2027-2031) voor de te consolideren begroting 2027 en stellen die vast. Hierin staan allerlei uitgangspunten (rentes, stelposten, etc) en harmonisaties (dit verschilt, zo stellen we voor het op te lossen, dit is het financiële effect), die in de programmabegroting 2027 worden verwerkt (en niet in 2026). • Stellen beide raden de belastingverordeningen voor 2027 vast, met uitzondering van de OZB. In artikel 216 en 217 van de Gemeentewet is geregeld dat de raad via belastingverordeningen vaststellen welke belastingen gelden en welke onderdelen daarin moeten worden opgenomen. Omdat gemeentelijke belastingen niet met

terugwerkende kracht mogen worden geheven, dienen de belastingverordeningen altijd vóór de start van het nieuwe belastingjaar te zijn vastgesteld en bekendgemaakt (dus in 2026 voor het jaar 2027). De verordeningen OZB zijn hierop de uitzondering. Deze houden op te gelden met ingang van de datum van herindeling. De verordeningen behouden echter hun rechtskracht voor de perioden waarvoor zij hebben gegolden (artikel 32, eerste lid, Wet Arhi). De raad van de nieuwe gemeente moet binnen drie maanden na de datum van herindeling een nieuwe verordening OZB vaststellen, waarvan de datum van ingang van de heffing de datum van herindeling is, in ons geval dus 1 januari 2027 (artikel 32, tweede lid, Wet Arhi). Terugwerkende kracht is hier dus wettelijk toegestaan. Op deze manier: • Draaien beide gemeenten in 2026 nog hun eigen PenC cyclus. • Nemen Hilversum en Wijdemeren qua besluitvorming een gelijkwaardig besluit over de financiële startpositie van de fusiegemeente. Zouden er bij die besluitvorming verschillen ontstaan (afwijkende besluiten), dan kan de nieuwe gemeenteraad van Hilversum daar in 2027 knopen over doorhakken.

Proces en producten Onderstaande schema’s geven een overzicht van de op te stellen producten en de verschillende verantwoordelijkheden. De besluitvormingsdata in 2026 zijn (al) opgenomen in de raadskalenders. P en C producten Opstellen (organisatie)

Voorstellen (college)

Beeldvorming (raad)

Oordeelsvorming (raad)

Zienswijze (college/raad)

Besluit (raad)

Hilversum Wijdemeren

Hilversum

Hilversum Wijdemeren

Eindejaarsrapportage 2025 HVS Najaarsnota 2025 WM 2026 Jaarrekening 2025 HVS Jaarrekening 2025 WDM

Hilversum Wijdemeren

Hilversum

Hilversum Wijdemeren

Hilversum Hilversum

Hilversum Wijdemeren

Hilversum

Hilversum Wijdemeren

Voorjaarsnota 2026 HVS (lopend jaar plus beleidsarme doorkijk 2027-2031) Voorjaarsnota 2026 WDM (lopend jaar plus beleidsarme doorkijk 2027-2031)

Hilversum

Wijdemeren

Hilversum

Wijdemeren

Gezamenlijke Kadernota 2027

Hilversum

Hilversum Wijdemeren

Belastingverordeningen (m.u.v. OZB/RZB)

Hilversum

Hilversum Wijdemeren

Eindejaarsrapportage 2026 HVS Najaarsnota 2026 WM 2027 Begroting 2027 + Verordening OZB

Hilversum Hilversum

Hilversum Wijdemeren

Hilversum

Hilversum Wijdemeren

Hilversum Wijdemeren (dec 2026)

2025 Begroting + B-verordeningen 2026 HVS Begroting + B-verordeningen 2026 WDM

Hilversum -

Hilversum (41-2027)

Jaarrekening 2026 HVS Jaarrekening 2026 WDM

Hilversum Hilversum

Financiële verordeningen en financiële beleidsnota’s

2025 Startnotitie financieel beleid

Verordening 212 GW WDM (aanpassen aan wetgeving) * 2027 – 2029 Financiële verordeningen 212, 213, 213a Verdere harmonisatie financieel beleid

Opstellen (organisatie)

Voorstellen (college)

Beeldvorming (raad)

Oordeelsvorming (raad)

Zienswijze (college/raad)

Besluit (raad)

Programmaorganisatie

Wijdemeren Hilversum

Wijdemeren

Hilversum Hilversum

Wijdemeren

Hilversum Hilversum

* Wijdemeren past de verordening 212 aan in het kader van rechtmatigheid. Die verordening is daarna eenvoudig te harmoniseren met die van Hilversum.

Informeren en consulteren gemeenteraden en audit- en rekeningencommissie Gedurende het gehele traject worden de gemeenteraden nauw betrokken. In 2025 en 2026 vinden meerdere inhoudelijke bijeenkomsten plaats: • Themasessies belastingharmonisatie (kort na de zomer 2025). • Beeldvormende sessie in voorjaar 2026 met beide raden over de inrichting die de colleges voorstellen op te nemen in de gezamenlijke kadernota voor de begroting 2027. De raden geven de colleges hierop input, waarna deze de kadernota uitwerken voor besluitvorming. Het voorstel is verder de Audit en rekeningencommissie van Hilversum en Wijdemeren als volgt te betrekken: • 19 november 2025: bij deze startnotitie • Voorjaar 2026 in het kader van de gezamenlijke kadernota over het vaststellen van de uitgangspunten begroting 2027, de belastingverordeningen en te harmoniseren regelgeving • In het najaar van 2026 ter voorbereiding op de commissiebehandeling van de begroting 2027.

Inhoudsopgave Bestuurlijke Samenvatting............................................................................................................... 2 Scope ........................................................................................................................................... 2 Bevoegdheden............................................................................................................................. 2 Proces en producten ................................................................................................................... 3 Informeren en consulteren gemeenteraden en audit- en rekeningencommissie ...................... 4 1. Aanleiding, doel en resultaat....................................................................................................... 6 1.1 Doel........................................................................................................................................ 6 1.2 Resultaat ................................................................................................................................ 6 2. Scope en afbakening.................................................................................................................... 7 2.1 Binnen de scope ....................................................................................................................

7 2.2 Buiten de scope ..................................................................................................................... 7 3. Bevoegdheden en verantwoordelijkheden ................................................................................. 8 3.1 Veranderende bevoegdheden en verantwoordelijkheden 2025-2027................................. 8 3.2 De rol van de gemeenteraden van Wijdemeren en Hilversum bij het voorbereiden van de programmabegroting Hilversum 2027 ........................................................................................ 9 3.3 Het preventief financieel toezicht (huidige situatie) ............................................................. 9 4. Uitgangspunten en een eerste vertaling daarvan ..................................................................... 10 4.1 Uitgangspunten ................................................................................................................... 10 4.2 Vertaling uitgangspunten naar (kaders voor) de begroting 2027 ....................................... 10 4.3 Vertaling uitgangspunten naar kaders voor financieel beleid ............................................ 15 5. Te leveren producten en besluitvorming ..................................................................................

18 Bijlage 1 – Overzicht beleidskaders en verordeningen ................................................................. 19

1. Aanleiding, doel en resultaat De gemeenten Hilversum en Wijdemeren werken toe naar een bestuurlijke herindeling per 1 januari 2027. Als onderdeel van deze herindeling is het noodzakelijk om beleid- en regelgeving voor financiën en gemeentelijke belastingen te harmoniseren en de begroting en belastingverordeningen voor 2027 voor te bereiden. Dit proces wordt beschreven in deze startnotitie ‘Harmonisatie Financieel Beleid’ en in 2025 vastgesteld door de gemeenteraden van Wijdemeren en Hilversum. Deze startnotitie is gebaseerd op opdracht 2.4 uit het Plan van Aanpak ‘Uitwerking herindelingsadvies’, de beantwoording van moties over gemeentelijke belastingen van 27 maart 2025, de herindelingsscan van BMC bij het herindelingsontwerp en de programmering harmonisatie voorschriften en beleid van juni 2025.

1.1 Doel Dit proces draagt bij aan een solide, transparante, rechtmatige en toekomstbestendige financiële basis, waarop door de nieuwe gemeente vanaf 1 januari 2027 verder kan worden gebouwd.

1.2 Resultaat De concrete resultaten van dit proces zijn: • Belastingverordeningen uitgewerkt en in 2026 vast te stellen voor 2027 door de gemeenteraden van Wijdemeren en Hilversum (alle belastingen excl OZB); • Vast te stellen programmabegroting en (on)roerendezaakbelasting voor 2027 op 4 januari 2027 door de ‘nieuwe’ gemeenteraad van Hilversum. • Heldere financiële regelgeving en beleidskaders over o.a. reserves, investeringen en afschrijvingen, waarin ook de kaderstellende en controlerende taken van de gemeenteraad zijn geborgd en die voldoen aan de BBV en andere wet- en regelgeving. • Borging van de totstandkoming van en besluitvorming over P en C producten (voorjaarsnota, begroting, belastingverordeningen, jaarrekening, eindejaarsrapportage), geborgd in de P en C cyclus en afgestemd met alle relevante gremia binnen en buiten de organisatie (accountant, toezichthouder).

2. Scope en afbakening Binnen de scope van deze startnotitie vallen de P en C producten en financiële beleidskaders die tot de bevoegdheid van de gemeenteraad behoren. Dat wil zeggen: waar de raad over besluit.

2.1 Binnen de scope Binnen de scope van deze startnotitie vallen: • (Uitgangspunten voor) de programmabegroting en gemeentelijke belastingen 2027 ((OZB, afval, riool, precario, toeristenbelasting etc.) • (Uitgangspunten voor) de financiële verordeningen ex art. 212, 213, 213a Gemeentewet, inclusief het inrichten van de P en C cyclus. • (Uitgangspunten voor) financieel beleid en regelgeving o Beleid gemeentelijke belastingen, kwijtschelding en overgangsregelingen o Leges o Beleidsnota’s reserves en voorzieningen, risicobeleid en -beheer, afschrijving, investeringsbeleid, grondbeleid, vennootschapsbelasting • Werkprocessen voor externe (accountants-)controle en verantwoording

2.2 Buiten de scope Buiten de scope van deze startnotitie vallen onderwerpen die tot de bevoegdheid van het college behoren: • Organiseren Interne controle / rechtmatigheid • Financieel beleid • Synchronisatie rekeningschema’s, budgethouders- en mandaatregelingen • Werkprocessen, ICT omgeving en administratie • Fiscaliteit (BTW, VPB, verzekeringen) • Advisering aan budgethouders, management en stellers van financiële stukken Ook buiten de scope vallen: • Financiële effecten van te harmoniseren onderwerpen die inhoudelijk binnen het ruimtelijk, economisch en sociaal beleid vallen. • De P en C producten van Wijdemeren en Hilversum voor/in 2025 (inclusief de jaarrekeningen en controleprotocollen 2025 en de begrotingen voor 2026) • Het preventieve financiële toezicht op Wijdemeren door de provincie in het kader van de wet Arhi.

3. Bevoegdheden en verantwoordelijkheden Bij het opstellen van de planning- en controlproducten (P en C-producten) hebben raad, college en ambtelijke organisatie ieder een eigen rol en verantwoordelijkheid. De gemeenteraad stelt de kaders vast en neemt uiteindelijk besluiten over de begroting, tussentijdse rapportages en jaarrekening. Het college is verantwoordelijk voor de voorbereiding, uitvoering en verantwoording van het beleid binnen deze kaders. De ambtelijke organisatie ondersteunt het college hierbij door de inhoudelijke en financiële uitwerking van de P en C-producten te verzorgen, inclusief de monitoring en onderbouwing van beleidsdoelen, prestaties en middelen. Deze rolverdeling waarborgt zowel democratische controle als een effectieve uitvoering. Wel zijn er door de herindeling veranderingen en staat Wijdemeren in 2025 en 2026 onder preventief financieel toezicht.

3.1 Veranderende bevoegdheden en verantwoordelijkheden 2025-2027 In de aanloop naar de bestuurlijke herindeling per 1 januari 2027 blijven de colleges, gemeenteraden en ambtelijke organisaties van Wijdemeren en Hilversum binnen hun bestaande wettelijke kaders opereren, maar de verantwoordelijkheden en bevoegdheden verschuiven geleidelijk. • 2025: Beide gemeenteraden stellen hun eigen P en C-producten (begroting 2025 en 2026) vast, voorbereid door hun eigen colleges en ambtelijke organisaties. Wijdemeren staat onder preventief toezicht van de provincie Noord-Holland; dit betekent dat Hilversum moet instemmen met begrotingswijzigingen van Wijdemeren. De samenvoeging van de ambtelijke organisaties wordt verder voorbereid, maar formeel opereren deze nog gescheiden. • 2026: De ambtelijke organisaties van beide gemeenten zijn per 1 januari 2026 ambtelijk gefuseerd en werken onder één gezamenlijke aansturing. Deze nieuwe organisatie bereidt de P en C-producten 2026 voor beide gemeenten voor. De formele bevoegdheden blijven echter bij de afzonderlijke colleges en raden. Ook het financieel toezicht op Wijdemeren blijft. In verband met de herindeling stellen beide raden in november 2026 géén programmabegroting voor 2027 vast, conform het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV).

Op basis van artikel 216 en 217 van de gemeentewet moeten de belastingverordeningen over 2027 in het jaar 2026 worden vastgesteld door de gemeenteraden van Wijdemeren en Hilversum. Alleen voor de (on)roerend zaakbelasting geldt op basis van de wet Arhi dat deze wel met terugwerkende kracht in 2027 kan worden vastgesteld over heel 2027. • 2027: Per 1 januari 2027 is de bestuurlijke fusie een feit. Vanaf dit moment is er één college, één raad en één ambtelijke organisatie voor het geheel. De nieuwe gemeenteraad van het vergrote Hilversum treedt aan en stelt op 4 januari 2027 de programmabegroting en (on)roerend zaakbelasting voor 2027 vast. Ook stelt deze raad later de jaarrekeningen 2026 vast van zowel Hilversum als de (dan voormalige) gemeente Wijdemeren. Het toezicht op Wijdemeren vervalt en wordt op Hilversum ingesteld, tot goedkeuring van de begroting 2027 door Gedeputeerde Staten.

3.2 De rol van de gemeenteraden van Wijdemeren en Hilversum bij het voorbereiden van de programmabegroting Hilversum 2027 Vanuit een juridisch oogpunt kan de gemeenteraad van Wijdemeren geen formele besluiten nemen over de begroting 2027 van Hilversum. Tegelijk staan in het herindelingsadvies en de samenwerkingsovereenkomst duidelijke bestuurlijke intenties voor gezamenlijkheid en gelijkwaardigheid. Dat gelden ook voor het voorbereiden van de begroting 2027 en het financieel beeld voor 2027. Die intenties zijn voor 2026 zo uitgewerkt: • Hilversum en Wijdemeren maken en besluiten elk over een ‘eigen’ voorjaarsnota over 2026 en een meerjarenraming 2027-2031 die (alleen) gaat over het eigen grondgebied en middelen: een beleidsarm doorkijk-document ‘alsof er niets wijzigt’. Uitzondering zijn de lasten/baten voor medewerkers van Wijdemeren die in 2026 in Hilversum werken. • Hilversum en Wijdemeren maken samen een gelijkluidende kadernota (of consolidatienota, of uitgangspuntennota 2027-2031) voor de te consolideren begroting 2027 en stellen die allebei vast. Hierin staan allerlei uitgangspunten (indexaties, rentes, stelposten, etc) en harmonisaties (dit verschilt, zo stellen we voor het op te lossen, dit is het financiële effect), die in de programmabegroting 2027 worden verwerkt (en niet in 2026). Op deze manier: • Draaien beide gemeenten in 2026 nog hun eigen PenC cyclus.

• Nemen Hilversum en Wijdemeren qua besluitvorming een gelijkwaardig besluit over de financiële startpositie van de fusiegemeente. Zouden er bij die besluitvorming verschillen ontstaan (afwijkende besluiten), dan kan de nieuwe gemeenteraad van Hilversum daar in 2027 knopen over doorhakken.

3.3 Het preventief financieel toezicht (huidige situatie) Op 11 december 2024 hebben de gemeenteraden van Wijdemeren en Hilversum ingestemd met een herindelingsontwerp. Daardoor is Wijdemeren automatisch onder preventief financieel toezicht van de provincie Noord-Holland gesteld. Dit houdt in dat genomen besluiten (begrotingswijzigingen) pas kunnen worden uitgevoerd nadat van de provincie goedkeuring is ontvangen. De provincie baseert zich in haar beoordeling onder meer op het feit of er afgestemd is met Hilversum en of Hilversum instemt met het besluit van Wijdemeren. Het afstemmings- en toestemmingsproces is inmiddels ingeregeld en loopt. Het financieel toezicht op Wijdemeren stopt na de herindeling op 1 januari 2027. Per 1 januari 2027 zal de provincie preventief toezicht op Hilversum leggen, tot het moment waarop de provincie de programmabegroting 2027 heeft goedgekeurd.

4. Uitgangspunten en een eerste vertaling daarvan In deze paragraaf worden bestaande en nieuwe uitgangspunten geformuleerd en wordt een eerste uitwerking gemaakt. We maken daarbij onderscheid naar: - vertaling naar de begroting 2027 (4.2) - vertaling naar de harmonisatie van financiële beleidsstukken (4.3)

4.1 Uitgangspunten De gemeenteraden van Wijdemeren en Hilversum hebben in maart 2025 in het herindelingsadvies als uitgangspunten vastgesteld: 1. Beide gemeenten bevorderen dat de heringedeelde gemeente Hilversum per 1 januari 2027 start met een meerjarig positief begrotingssaldo en Wijdemeren openstaande taakstellingen heeft ingevuld. 2. Harmonisatie van gemeentelijke belastingen gebeurt zorgvuldig, met aandacht voor de effecten op inwoners, ondernemers en begroting. Vertrekpunt is variant 2b uit de herindelingsscan en de verdere uitwerking daarvan n.a.v. motie M25/18. 3. Administratieve lasten en doublures worden zoveel mogelijk beperkt. 4. De technische basis van Hilversum is (passend bij het idee van de ‘lichte samenvoeging’ en de beperking van administratieve lasten) het vertrekpunt. Tegelijk is er bestuurlijke ruimte om in voorkomende gevallen anders te beslissen. 5. Het politieke gesprek over dit onderwerp wordt zoveel mogelijk gevoerd binnen de bestaande PenC kalenders en producten. Verder hanteren we als uitgangspunt dat de programmabegroting 2027 beleidsarm is. Dit is gebruikelijk vanwege de herindelingsverkiezingen medio november 2026. Naar verwachting zijn bij het vaststellen van de begroting de coalitieonderhandelingen na de verkiezingen nog in volle gang. Gebruikelijk is de nieuwe coalitie financiële ruimte te laten voor nieuw/aangepast beleid.

4.2 Vertaling uitgangspunten naar (kaders voor) de begroting 2027 De meerjarenramingen voor Wijdemeren en Hilversum worden in 2026 in eerste instantie opgesteld alsof geen herindeling plaatsvindt. Uitzondering hierop vormen: • Reeds genomen besluiten met financiële doorwerking, zoals de ambtelijke fusie, herhuisvesting en de nieuwe hoofdstructuur; • Incidentele lasten en baten in het kader van het programma Herindeling; • Eventuele harmonisatie-effecten die beleidsmatig of financieel al in voorbereiding zijn. Gezamenlijke Kadernota Wijdemeren en Hilversum besluiten over een gelijkluidende kadernota voor de te consolideren begroting 2027. Hierin staan allerlei uitgangspunten (rentes, stelposten, etc) en harmonisaties (dit verschilt, zo stellen we voor het op te lossen, dit is het financiële effect), die in de programmabegroting 2027 worden verwerkt (en niet in 2026). In de kadernota wordt politieke richting gevraagd voor het opstellen van de programmabegroting 2027 voor de volgende onderwerpen. 1. Woonlastenbeleid (OZB, afvalstoffenheffing, rioolheffing) Technische Hilversumse basis: • OZB-opbrengsten stijgen jaarlijks met het inflatiepercentage (CPI februari); • Riool- en afvalstoffenheffing worden kostendekkend geraamd;

• •

Totale woonlasten stijgen conform inflatie (coalitieakkoord Hilversum); In VJN 2025 is voorgesteld om toe te groeien naar kostendekkende tarieven. Te beantwoorden politieke vragen voorjaar 2026 • Hoe om te gaan met verschillen in lasten tussen beide gemeenten? Belastingverordeningen: gelijk beleid (geen harmonisatie nodig) Belasting/heffing Kwijtschelding minima Kostenonderbouwing heffingen

Hilversum 100% voor inwoners zonder draagkracht Conform landelijke richtlijn VNG/BBV

Wijdemeren Idem

Opmerking Gelijk minimabeleid

Idem

Geen inhoudelijke aanpassing nodig

Belastingverordeningen: verschillen die harmonisatie vereisen Belasting/heffing

Hilversum (2025)

Wijdemeren (2025)

OZB woningen

Lagere tarieven

Hogere tarieven

OZB nietwoningen Afvalstoffenheffing

Hogere tarieven (o.m. door stadsfonds) 85-90% kostendekkend

Lagere tarieven

Rioolheffing

89% kostendekkend

100% kostendekkend

Hondenbelasting

Niet geheven

Forensenbelasting

Niet geheven

Precariobelasting Toeristenbelasting

Wel geheven Ingevoerd per 2026

Wel geheven (€130.000) Wel geheven (€690.000) Niet geheven Al aanwezig

Leges

Legesverordening op basis BBV

100% kostendekkend

Idem

Opmerking/ harmonisatiekeuze Keuze: laagste tarief, gemiddelde of hoogste tarief Keuze: laagste tarief, gemiddelde of hoogste tarief Keuze: ingroeipad Hilversum → 100% in 2028 of volledige harmonisatie in 2027 Keuze: ingroeipad Hilversum of volledige harmonisatie in 2027 Keuze: afschaffen of invoeren Keuze: invoeren / maximeren / schrappen Keuze: handhaven / afschaffen Vanaf 2026, verschillen die harmonisatie vragen. Wordt jaarlijks geactualiseerd

2. Stelposten voor nominale en autonome ontwikkelingen Technische Hilversumse basis: • Jaarlijkse stelpost voor nominale ontwikkelingen: €3.000.000; • Jaarlijkse stelpost voor autonome ontwikkelingen: €2.000.000; • Beide stelposten worden jaarlijks structureel verhoogd vanaf het laatste jaar van de raming. Te beantwoorden politieke vragen voorjaar 2026 • Zijn de bestaande stelposten toereikend voor de begroting van de vergrote gemeente? • Wordt extra ruimte gevraagd voor herindelingsgerelateerde risico’s of harmonisatie? 3. Algemene uitkering Gemeentefonds Technische Hilversumse basis: • De algemene uitkering wordt geraamd op basis van de meest recente circulaires (mei/december); • Accres wordt automatisch verwerkt;

• Geen beleidsruimte op het accres zelf, wel op de besteding. Te beantwoorden politieke vragen voorjaar 2026 • Hoe worden eventuele financiële voordelen uit opschaling (hoger accres) ingezet? • Reserveren voor transitiekosten of inzet voor beleidsprioriteiten?

4. Lasten en baten herindelingsprogramma Technische Hilversumse basis: • Incidentele lasten en baten van de herindeling worden apart inzichtelijk gemaakt in de begroting; • Reeds genomen besluiten m.b.t. ambtelijke fusie, huisvesting en hoofdstructuur zijn verwerkt in Hilversumse MJP-raming; • Programma Herindeling is als afzonderlijk programma opgenomen. Te beantwoorden politieke vragen voorjaar 2026 • Wat wordt als structureel/meerjarig opgenomen versus incidenteel? • Hoe worden de baten en lasten van samenvoeging zichtbaar gemaakt in het financieel beeld? 5. Rekeningrente en investeringsbeleid Technische Hilversumse basis: • Toerekening op basis van de rente-omslagmethode; • Omslagpercentage 2025: 1,2%; • Wordt aangepast bij afwijking >0,5% tussen werkelijke en geraamde rente; • Investeringen in onderwijshuisvesting worden geïndexeerd met BDB-index; • Investeringen in riolering worden geïndexeerd met GWW-prijsindex (deelgebied 4221). • Sturen op schuldquote van <130% over een periode van 10 jaar Te beantwoorden politieke vragen voorjaar 2026 • Welke strategische uitgangspunten gelden er vanaf 2027? 6.

Salarisontwikkeling en loonindexatie Technische Hilversumse basis: • Jaarlijkse indexatie op basis van cao-ontwikkelingen en CPB-loonvoet sector overheid; • Wordt verwerkt in de stelpost nominale ontwikkelingen; • Personeelslasten worden dynamisch geraamd indien cao-afspraken nog onbekend zijn. Te beantwoorden politieke vragen voorjaar 2026 • Zijn aanvullende middelen nodig in verband met harmonisatie functies/schalen na fusie? • Extra dekking nodig voor (tijdelijke) transitiecapaciteit?

7. Keuzes rond subsidies en uitgaven Technische Hilversumse basis: • Uitgaande subsidies worden jaarlijks geïndexeerd met CPI (februari); • Structurele uitgaven worden niet automatisch geïndexeerd tenzij contractueel of beleidsmatig bepaald. Te beantwoorden politieke vragen voorjaar 2026 • Indexeren van alle subsidies en beleidscategorieën of selectief? 8. Gebruik van de algemene reserve Technische Hilversumse basis: • Incidenteel tekort mag worden gedekt uit de algemene reserve; • Structureel tekort vereist structurele oplossing; • De provincie houdt hierop toezicht, zeker bij fusie met gemeente onder preventief toezicht (Wijdemeren). Te beantwoorden politieke vragen voorjaar 2026 • Inzet reserves voor incidentele harmonisatiekosten? • Duidelijke grens stellen voor structureel gebruik van reserve? Prudent omgaan met financiële effecten van politieke keuzes De keuzes die in het voorjaar van 2026 aan de beide gemeenteraden worden voorgelegd, betreffen veelal uitgangspunten die de financiële ruimte van de nieuwe gemeente Hilversum vanaf 2027 rechtstreeks beïnvloeden. Denk hierbij aan beleidsopties met betrekking tot woonlasten, indexatie van uitgaven, inzet van reserves en harmonisatie van tarieven en voorzieningen.

Hoewel de formele besluitvorming pas per 1 januari 2027 bij de nieuwe gemeenteraad ligt, is het noodzakelijk dat het proces van kaderstelling door beide raden op een financieel prudente wijze wordt ingericht. Daarbij hanteren we de volgende werkwijze: Inzicht in financiële bandbreedtes Voor elk onderwerp waarvoor politieke keuzes worden gevraagd, worden vooraf financiële bandbreedtes in beeld gebracht. Dit betekent dat bij de kader-/consolidatienota wordt aangegeven wat de minimale en maximale impact van keuzes kan zijn op het begrotingssaldo 2027 en verder. Zo wordt duidelijk welke ruimte of druk ontstaat. Voorwaardelijke verwerking in de ramingen Politieke wensen of zienswijzen van de raden worden pas verwerkt in de financiële ramingen als daarover eenduidige kaders zijn gesteld. Inzet tijdelijke stelposten en reserveringen Om financiële risico’s of onzekerheden tijdelijk op te vangen, kan gewerkt worden met stelposten voor harmonisatie en herindeling. Deze stelposten worden afzonderlijk zichtbaar gemaakt in de begroting. Indien nodig kan daarnaast de ingestelde herindelingsreserve worden benut om incidentele financiële gevolgen van beleidskeuzes (bijv. gelijktrekken tarieven, frictiekosten) tijdelijk op te vangen.

Beoordeling op structurele sluitendheid Bij de weging van beleidsopties wordt steeds getoetst of structurele lasten ook structureel gedekt zijn. Indien dit niet het geval is, worden alternatieve dekkingsopties in beeld gebracht. Zo wordt voorkomen dat de nieuwe gemeente start met een niet-sluitende begroting. Risicoanalyse en gevoeligheden In de aanloop naar de begroting 2027 wordt een risicoanalyse opgesteld die naast de reguliere risicoanalyse specifiek ingaat op herindelingsrisico’s en keuzegevoeligheden. Denk hierbij aan onzekerheid in de accresontwikkeling, geschatte baten uit harmonisatie, weerstand op tariefsverhogingen, of frictiekosten in de organisatie. Deze risicoanalyse ondersteunt de politieke afwegingen en bevordert realisme in de besluitvorming. Rol provinciaal toezicht en bestuurlijke toetsing Gelet op het preventief toezicht op Wijdemeren in 2026 en het toezicht op Hilversum in 2027, worden beleidsvoorstellen die potentieel risico vormen voor de begrotingsruimte vooraf getoetst op haalbaarheid en toezichts-technische aanvaardbaarheid. Ook vindt bestuurlijke afstemming plaats met de toezichthouder (provincie Noord-Holland) over het gebruik van reserves en het pad naar structureel evenwicht.

Proces begroting 2027 De politieke kaderstelling voor 2027 wordt – parallel aan de eigen voorjaarsnota’s in Wijdemeren en Hilversum – voorbereid langs de volgende stappen: Stap 1

Onderdeel Inventarisatie keuzes

Doel In beeld brengen waar politieke richting nodig is (bijv. OZB, stelposten, harmonisatie)

Actie of document Gezamenlijke Kadernota

Opmerkingen

Technische onderbouwing

Bijlage bij Gezamenlijke Kadernota (rekenmodel)

Inclusief meerjarige effecten en risico’s

Toets op haalbaarheid Besluitvorming raden

Interne toets + afstemming provincie (indien relevant) Agendering in beide raden zomer 2026

Zeker bij inzet reserves of afwijking van normering

Scenariouitwerking bij verschil van inzicht Voorwaardelijke verwerking in begroting

Berekening van financiële impact (bandbreedtes, varianten) Vooraf beoordelen op toezichtseisen en uitvoerbaarheid Besluit gezamenlijke kadernota Hilversum en Wijdemeren In beeld brengen wat er gebeurt bij afwijkende signalen uit de raden Technische verwerking van politieke richting waarover overeenstemming is Borging van realisme en structureel evenwicht

Risicoanalyse en monitoring

Raden nemen besluit

Scenario’s in memo of addendum Opname in ontwerpbegroting 2027 (onderbouwd)

Keuzes zonder heldere dekking worden niet structureel opgenomen

Paragraaf weerstandsvermogen + risicoanalyse herindeling

Onderdeel van begrotingsvoorbereiding 2027

Deze stappen maken het mogelijk om politieke wensen serieus te nemen, zonder het financiële fundament van de nieuwe gemeente te ondermijnen. Ze ondersteunt ook het gesprek met de provincie over een zorgvuldige overgang van toezichtregime na de herindeling.

4.3 Vertaling uitgangspunten naar kaders voor financieel beleid De bestuurlijke fusie tussen Wijdemeren en Hilversum per 1 januari 2027 vereist ook het harmoniseren van het financieel beleid van beide gemeenten. Dit betreft zowel de financiële uitgangspunten als de financiële verordeningen, en vormt een essentieel onderdeel van de integratie van werkwijzen, financiële sturing en verantwoording. Dit harmonisatieproces loopt parallel aan de voorbereiding van de begroting 2027. Wettelijk kader en verordeningen De basis voor het financieel beleid ligt in de artikelen 212, 213 en 213a van de Gemeentewet: - Artikel 212 Gemeentewet: verplicht elke gemeente tot het vaststellen van een verordening voor het financiële beleid, het financieel beheer en de interne controle. - Artikel 213 Gemeentewet: regelt de controle op de jaarrekening door de accountant, inclusief het vaststellen van een controleverordening. - Artikel 213a Gemeentewet: verplicht gemeenten tot het instellen van een rekenkamerfunctie, inclusief een verordening waarin werkwijze en bevoegdheden zijn vastgelegd. De nieuwe gemeenteraad van Hilversum stelt begin 2027 deze verordeningen opnieuw vast, maar het voorbereidingsproces start al in 2026. Wijdemeren zal haar verordening 212 al eerder (in 2025) actualiseren (aansluiten op wet) en die gelegenheid benutten om de verordening (al) in lijn te brengen met die van Hilversum.

Onderstaande tabel geeft een globaal verschillenoverzicht. Onderwerp Kwijtscheldingsbeleid

Wijdemeren Inclusief hondenbelasting

Hilversum Exclusief hondenbelasting

Artikel 212verordening

Recent geactualiseerd, soberder opgesteld, wordt geactualiseerd Basisverordening, beperkte kaders voor accountant

Meer uitgewerkt en controlerend kader

Controleverordening (213) Rekenkamerfunctie (213a)

Lokale rekenkamer

Uitgebreide verordening met specifieke opdrachten Lokale rekenkamer

Verschil / aandachtspunt Keuze voor hondenbelasting verwerking in kwijtscheldingsbeleid Verschillen in mate van detail en controlenormen Noodzaak tot integrale herziening na fusie Keuze nodig voor inrichting en werkwijze nieuwe rekenkamer

Overig financieel beleid Ook op andere onderdelen van het financieel beleid zijn verschillen tussen Wijdemeren en Hilversum. Deze verschillen zijn van invloed op lasten voor inwoners, financiële sturing en begrotingsuitgangspunten. Harmonisatie daarvan betekent altijd een financieel effect. Bij onderwerpen met financiële consequenties (bijv. kwijtscheldingsbeleid of afschrijvingstermijnen) worden de keuzes gelijktijdig betrokken bij de voorbereiding van de begroting 2027.

Onderstaand overzicht geeft de belangrijkste verschillen weer: Onderwerp Reserves en voorzieningen Afschrijvingsbeleid

Investeringsbeleid

Wijdemeren Lagere minimale weerstandscapaciteit, incidentele inzet Lineaire afschrijving, kortere termijnen op onderdelen Beperkt meerjaren investeringsplan, minder formalisering

Hilversum Striktere normen, vastgelegde bestemmingsreserves Overwegend lineair, langere termijnen Integrale investeringsplanning en monitoring

Verschil / aandachtspunt Verschillende risiconormen en inzetstrategieën Verschillen in kapitaallasten bij vergelijkbare investeringen Uniformering noodzakelijk voor sturing en prioritering

Proces beleid en verordeningen Het harmonisatieproces verloopt gefaseerd en parallel aan de voorbereiding van de begroting 2027. Belangrijk uitgangspunt is dat in 2026 al duidelijkheid ontstaat over de beleidslijn die de nieuwe gemeente zal hanteren. Voor de belastingverordeningen geldt dat deze voor 2027 moeten worden vastgesteld. Alleen de (on)roerend zaakbelasting kan in 2027 met terugwerkende kracht voor het hele jaar worden vastgesteld. Hieronder de globale processtappen: Stap 1.

Onderdeel Inventarisatie & analyse

Periode Q1 2026

Beleidsvoorstellen opstellen

Q2 2026

Consultatie raden

Opstellen verordeningen

Q2–Q3 2026 Q3 2026

Vaststellen belastingverordeningen 2027 (m.u.v. (on)roerend zaakbelasting) Vaststellen verordeningen nieuwe gemeente Programmeren resterende harmonisaties

6. 7.

Q4 2026** Jan–feb 2027 Na 2027

Activiteit Vergelijken van bestaand financieel beleid en verordeningen* Opstellen beleidsvoorstellen per onderwerp (incl. scenario’s) Zienswijze of advies vragen aan beide raden Voorbereiden integrale 212-, 213- en 213averordeningen Vaststelling door huidige raad Hilversum en Wijdemeren Vaststelling door nieuwe raad van Hilversum Vaststelling door nieuwe raad van Hilversum

Betrokkenen ambtelijke werkgroep Financiën ambtelijke werkgroep i.s.m. directies colleges, beide gemeenteraden juridische en financiële staf Gemeenteraad en college van Wijdemeren en Hilversum nieuwe gemeenteraad en college Hilversum nieuwe gemeenteraad en college Hilversum

* Bijlage 1 bevat een volledig overzicht van alle financiële beleidsstukken in Wijdemeren en Hilversum uit het ‘programma harmonisatie voorschriften en beleid’. ** Dit moet uiterlijk in de laatste raadsvergadering van 2026 plaatsvinden. Voor Wijdemeren is dit op 8 oktober 2026, daarom is dit ook het te verkiezen moment voor Hilversum.

Voor de belastingverordeningen geldt de volgende planning met betrekking tot besluitvorming in de raad: Verordening

Hilversum

Wijdemeren

Afvalstoffenheffing

Q4 2026

Rioolheffing

Q4 2026

OZB, Onroerendezaakbelasting

4-1-2027

RZB, Roerende zaakbelasting Precariobelasting

4-1-2027

Q4 2026

Hondenbelasting

n.v.t.

8-10-2026

Forensenbelasting

Q4 2026

Toeristenbelasting

Q4 2026

Watertoeristenbelasting

Q4 2026

Legesverordening

Q4 2026

Parkeerbelasting

Q4 2026

n.v.t.

Marktgelden

Q4 2026

n.v.t.

Lijkbezorgingsrechten

n.v.t.

Q4 2026

Verordening verhuur boten

n.v.t.

Q4 2026

Toelichting

Verplichte harmonisatie, kan op basis van wet Arhi op 4 januari 2027 Verplichte harmonisatie. Is gelijk aan OZB Keuze hondenbelasting kan nog 2 jaar geheven worden in Wijdemeren

nieuw beleid Wijdemeren

Deze werkwijze biedt transparantie, tijdige betrokkenheid van beide raden en voorkomt verrassingen bij de financiële startpositie van de nieuwe gemeente.

5. Te leveren producten en besluitvorming Onderstaande tabellen geven weer welke producten worden opgesteld en welke rollen organisaties, colleges en raden daarbij hebben. P en C producten Opstellen (organisatie)

Voorstellen (college)

Beeldvorming (raad)

Oordeelsvorming (raad)

Zienswijze (college/raad)

Besluit (raad)

Hilversum Wijdemeren

Hilversum

Hilversum Wijdemeren

Eindejaarsrapportage 2025 HVS Najaarsnota 2025 WM 2026 Jaarrekening 2025 HVS Jaarrekening 2025 WDM

Hilversum Wijdemeren

Hilversum

Hilversum Wijdemeren

Hilversum Hilversum

Hilversum Wijdemeren

Hilversum

Hilversum Wijdemeren

Voorjaarsnota 2026 HVS (lopend jaar plus beleidsarme doorkijk 2027-2031) Voorjaarsnota 2026 WDM (lopend jaar plus beleidsarme doorkijk 2027-2031)

Hilversum

Wijdemeren

Hilversum

Wijdemeren

Gezamenlijke Kadernota 2027

Hilversum

Hilversum Wijdemeren

Belastingverordeningen (m.u.v. OZB/RZB)

Hilversum

Hilversum Wijdemeren

Eindejaarsrapportage 2026 HVS Najaarsnota 2026 WM 2027 Begroting 2027 + Verordening OZB

Hilversum Hilversum

Hilversum Wijdemeren

Hilversum

Hilversum Wijdemeren

Hilversum Wijdemeren (dec 2026)

Jaarrekening 2026 HVS Jaarrekening 2026 WDM

Hilversum Hilversum

2025 Begroting + B-verordeningen 2026 HVS Begroting + B-verordeningen 2026 WDM

Hilversum -

Hilversum (41-2027)

Hilversum Hilversum

Financiële verordeningen en financiële beleidsnota’s

2025 Startnotitie financieel beleid

Verordening 212 GW WDM (aanpassen aan wetgeving) * 2027 – 2029 Financiële verordeningen 212, 213, 213a Verdere harmonisatie financieel beleid

Opstellen (organisatie)

Voorstellen (college)

Beeldvorming (raad)

Oordeelsvorming (raad)

Zienswijze (college/raad)

Besluit (raad)

Programmaorganisatie

Wijdemeren Hilversum

Wijdemeren

Hilversum Hilversum

Wijdemeren

Hilversum Hilversum

* Wijdemeren past de verordening 212 aan in het kader van rechtmatigheid. Die verordening is daarna eenvoudig te harmoniseren met die van Hilversum.

Bijlage 1 – Overzicht beleidskaders en verordeningen Bron: programmering harmonisatie voorschriften Verplichte harmonisaties oppakken in 2026, besluitvorming begin 2027 (prioriteit 1) Hilversum Verordening heffing invordering OZB 2025

Wijdemeren Verordening heffing invordering OZB 2025

Actie Verplichte harmonisatie wet Arhi, doorrekenen financiele effecten

Verordening BIZ Gijsbrecht eigenaren 2021 en verordening BIZ Gijsbrecht gebruikers 2021

Verordening bedrijveninvesteringszone Nootweg Wijdemeren 20252029

Voor 1-1-2027 harmoniseren, nieuwe raad Hvs moet binnen 3 mnd vaststellen, er is financiele impact, analyse vereist

Opslag op OZB. Hoort bij financien ism Economie. Indien behoort tot baatbelasting is art 32 wet arhi van toepassing en dienst regeling geharmoniseerd te zijn per 1-1-2027. Veel impact op ondernemers en begroting

Uitvoeringsovereenkomst stadsfonds 2024

Prioriteit 1

Te programmeren voorbereiding harmonisaties met besluitvorming wenselijk rond 1 januari 2027 (prioriteit 2) Hilversum Controleverordening Hilversum

Wijdemeren Controleverordening Wijdemeren

Actie Harmonisatie vergt geringe inzet

Verordening kwijtschelding gemeentelijke belastingen

Verordening heffing en invordering van de afvalstoffen

Er zijn verschillen is posten waarvoor kwijtschelding kan worden gevraagd. Redactioneel eenvoudig te harmoniseren, maar wel financieel effect (gelijkheidsbeginsel) Keuze te maken: harmoniseren of tot 2029 verschillen in standhouden

Verordening invordering havengelden 2025

Verordening watertoeristenbelasting

Redactioneel eenvoudig te harmoniseren, maar wel financieel effect in beeld brengen

Harmoniseren kan leiden tot positief begrotingseffect

Harmoniseren heeft financiële impact op begroting, vergt bestuurlijke (inhoudelijke) keuzes voorafgaand aan harmoniseren. Harmoniseren in 2027 is eenvoudiger, omdat er dan 1 gemeentebestuur is. Format Hvs aanvullen met WM

Exploitatieverordening Financiële verordening Hilversum

Financiële verordening Wijdemeren

Prioriteit 2

Te programmeren voorbereiding harmonisaties met veel impact, voorbereiding en besluitvorming na 1 januari 2027 (prioriteit 3) Hilversum Verordening onderzoeken naar doelmatigheid en doeltreffendheid Legesverordening deelvoertuigen en kabelgoottegels Verordening heffing en invordering rioolheffing 2025

Wijdemeren Verordening onderzoeken naar doelmatigheid en doeltreffendheid

Verordening heffing en invordering rioolheffing 2025

Verordening op heffing en invordering van een eenmalig riool aansluitrecht Verordening op de heffing en invordering van precariobelasting 2025

Prioriteit 3

Harmoniseren kan financiële impact hebben op begroting Hvs

Op onderdelen verschil (onderscheid eigenaar/gebruiker), verschillende tarieven en vrijstellingen. WM hangt samen met verordening riool aansluitrecht. Heeft financiële en politieke impact. Harmoniseren meerdere voorschriften tegelijk, vergt w.s. capaciteit

WM heeft deze regeling niet. Invoeren heeft impact o pondernemers, belanghebbenden in WM, rekening houden met overgangsbepalingen

Verordening tot intrekken hondenbelasting Hilversum 2022

Verordening op heffing en invordering hondenbelasting 2025

Bestuurlijke keuze voor instellen/intrekken, heeft impact op inwoners en heeft financieel effect (+ of -)

Verordening op heffing en invordering van Leges 2025

harmoniseren heeft financiële impact hebben, financiële analyse nodig

Verordening op de heffing en invordering van belasting op roerende woon- en bedrijfsruimten

Bestuurlijke keuze voor instellen/intrekken, heeft impact op inwoners en heeft financieel effect (+ of -)

Verordening op heffing en invordering toeristenbelasting 2025

Beide gemeenten kennen Toeristenbelastingen alleen met verschillende tarieven. Harmoniseren heeft financieel effect (+ of -) Bestuurlijke keuze voor instellen/intrekken, heeft impact op inwoners en heeft financieel effect (+ of -)

Financiele gevolgen

verordening parkeerbelastingen

gelijk oppakken met harmonisatie parkeerverordening

verordening mobiliteitsfonds

gelijk oppakken met harmonisatie parkeerverordening. Wethouder Hvs heeft toegezegd (T23/101) om eind 2025 met de raad in discussie te gaan over het bestedingsdoeleinden van het Mobiliteitsfonds.

verordening reserve parkeeraangelegenheden

gelijk oppakken met harmonisatie parkeerverordening

Verordening toeristenbelasting 2025

Verordening op heffing en invordering forensenbelasting 2025 verordening reserve recreatie en toerisme Wijdemeren 2024

Actie eenvoudig te harmoniseren

verordening op de heffing en invordering van lijkbezorgingsrechten 2025

harmonisatie vergt bestuurlijke keuzes voor uitvoering

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/16220200/1