RV Op weg naar Aardgasvrij 2022-2026(AANGENOMEN 17V-2T)

RAADSVOORSTEL

Par.afd.hfd

Kenmerk Zaaknummer Raadsvergadering Commissie(s) Gewijzigd voorstel Bijlagen Portefeuillehouder Domein Ambtenaar/telefoonnummer Datum Onderwerp

RV/1558/211005/T. Corten Z.58005/D.340073 16 december 2021 Ruimte & Economie Datum: 9 december 2021 Nee Ja weth. J.H. Boermans FD T. Corten t.corten@wijdermeren.nl 9 november 2021 Op weg naar Aardgasvrij / Transitievisie Warmte Wijdemeren 2022-2026

CONCEPT-BESLUIT Voorgesteld wordt: 1. De visie Op weg naar Aardgasvrij / Transitievisie Warmte Wijdemeren 2022-2026 vast te stellen. 2. 62.500,- euro beschikbaar te stellen voor de uitvoering (dekking: Duurzaamheidsreserve GBKNR 610931). 3. Voor Q2-2024 de uitvoering van deze visie te evalueren. 1. Inleiding Waarom ligt deze visie voor ter besluitvorming? Een ambitie in het Klimaatakkoord is het afstappen van het aardgas. Het Rijk heeft daarom iedere gemeente de opdracht gegeven om voor het einde van 2021 een Transitievisie Warmte vast te stellen en deze vervolgens iedere vijf jaar te herijken. Het eerstvolgende ijkmoment is in 2026. Met dit raadsvoorstel voldoet de gemeente Wijdemeren aan deze opdracht. In lijn met het Klimaatakkoord wil de gemeente Wijdemeren in 2050 klimaatneutraal zijn. Afscheid nemen van aardgas is daar een belangrijk onderdeel van, en een flinke klus. Deze ambitie is in lijn met onze eigen Duurzaamheidsagenda die u in december 2018 heeft vastgesteld. De visie ‘Op weg naar Aardgasvrij’ geeft verdere invulling aan deze ambitie en geeft de kaders om deze te realiseren. De visie geeft ook meer inzicht in de opgave, de kansen en uitdagingen waarvoor wij staan. Per gebied is vervolgens met de kennis van nu aangegeven wat mogelijke alternatieven zijn voor het huidige aardgas.

Het definitieve besluit over een vervanging van het aardgas neemt de gemeenteraad met het vaststellen van een Wijkuitvoeringsplan. Er is meer onderzoek nodig om deze stap te zetten. Waarom een jaarlijks budget? Met deze visie wijst u geen startbuurt aan en stelt u geen Wijkuitvoeringsplan vast. Met deze visie wordt niemand verplicht om van het aardgas af te stappen. Niets doen zien wij echter niet als optie. Daarom stellen wij voor vier zogenaamde ‘verkenningsbuurten’ aan te wijzen. In deze verkenningsbuurten gaan wij samen met inwoners, bedrijven en belanghebbenden verder met een verkenning naar de technische en financiële mogelijkheden van alternatieve warmtebronnen. Centraal in de aanpak van verkenningsbuurten staat de betrokkenheid en participatie van inwoners.

.

Raadsvoorstel Onderwerp : Op weg naar Aardgasvrij / Transitievisie Warmte Wijdemeren 2022-2026 Datum : 09 november 2021

Het starten in vier verkenningsbuurten heeft als doel om voor 2026 te komen tot minimaal één Wijkuitvoeringsplan met breed draagvlak van alle betrokkenen. Is dit draagvlak er niet, dan verplichten wij niemand. Is dit draagvlak groot en is een alternatief technisch en financieel haalbaar, dan kan de transitie sneller verlopen. Op dit moment is het nog niet reëel om één buurt te selecteren voor het starten van een eerste Wijkuitvoeringsplan. Verdere verkenning en participatie zijn nodig. Met financiering uit de Duurzaamheidsreserve benutten wij de beschikbare middelen voor deze eerste stap. Wat is een verkenningsbuurt? Een verkenningsbuurt is een buurt waar wij samen met inwoners en belanghebbenden de mogelijkheden in de warmtetransitie gaan verkennen. Er ligt nog niets vast. Wel zien wij in deze buurt een kans voor een collectief warmtenet.

Wat is een Wijkuitvoeringsplan? Een Wijkuitvoeringsplan is een plan om de wijze van uitvoering vast te leggen voor de overstap op duurzame warmte. Hierin staat concreet:  Wat de nieuwe warmteoplossing wordt;  Wat er moet gebeuren aan alle gebouwen om deze geschikt te maken voor de warmte-oplossing (zoals isolatie);  In het geval van een collectieve warmteoplossing: waar deze komt te liggen en hoe deze (gefaseerd) wordt aangelegd;  Welke partijen een rol krijgen in de warmtetransitie van de buurt en hoe deze partijen worden gevonden (bijvoorbeeld door middel van een aanbesteding). Daarmee kiest de gemeente ook haar rol;  Hoe dit alles wordt gefinancierd en wie welk deel betaalt.

In een verkenningsbuurt sluiten wij aan bij lopende initiatieven en roepen wij iedereen op mee te doen. Samen verkennen wij: - De betrokkenheid en het draagvlak; - Technische mogelijkheden van verschillende alternatieven voor aardgas; - De kosten van deze transitie en hoe deze betaald kunnen worden; - Financieringsmogelijkheden en subsidies; - Wat iedereen nu al kan doen. In een verkenningsbuurt werken wij aan de voorwaarden om voor 2026 minimaal één Wijkuitvoeringsplan op te starten. De gemeenteraad besluit welke buurt dit wordt en toets of aan onze kaders is voldaan om te starten met het opstellen van een Wijkuitvoeringsplan. Belangrijk kader is het draagvlak.

Wanneer het plan klaar is, is een besluit van de gemeenteraad nodig om deze vast te stellen. Dit doet de gemeenteraad door akkoord te gaan met een wijziging in het Omgevingsplan. Vanaf dit moment kan de uitvoering beginnen.

2

Raadsvoorstel Onderwerp : Op weg naar Aardgasvrij / Transitievisie Warmte Wijdemeren 2022-2026 Datum : 09 november 2021

Naast verkenningsbuurten zetten wij gemeentebreed in op het isoleren van woningen en gebouwen. Ook zetten wij de komende jaren binnen de gemeentelijke organisatie de nodige stappen om voor 2026 met een eerste Wijkuitvoeringsplan te kunnen starten. Waarom evalueren wij na 2,5 jaar? De energietransitie is volop in ontwikkeling. Een periode van 5 jaar voor een eerste herijking van deze visie is mogelijk te lang. Daarom plannen wij een tussenevaluatie in. Tijdens de tussenevaluatie bespreken wij gezamenlijk de voortgang op basis van behaalde resultaten. Samen met een overzicht van nieuwe ontwikkelingen en inzichten bepalen wij of wij moeten bijsturen. Deze tussenevaluatie dient ook als input voor het opstellen van de Transitievisie Warmte 2026-2030. Wat doen andere regiogemeenten? De gemeente Hilversum is de enige gemeente welke al een visie heeft vastgesteld. De gemeenten Huizen, Blaricum en Laren bespreken hun Transitievisie Warmte in de raad van december. Gooise Meren volgt begin 2022. De onderstaande informatie is derhalve deels nog niet vastgesteld beleid. Hilversum maakt voorlopig geen buurten aardgasvrij. Zij zetten in op het ondersteunen van individuele huishoudens bij het verduurzamen van hun woning (zie http://aardgasvrij.hilversum.nl). Anders dan Wijdemeren hebben zij geen grote warmtebronnen beschikbaar voor collectieven warmtenetten.

Gooise Meren is al gestart met het aardgasvrij maken van Muiderberg (zie https://warmtenetmuiderberg.nl/). De gemeente ondersteunt dit bewonersinitiatief in proces en via een lening. In de kadernotitie voor de Transitievisie Warmte heeft Gooise Meren gesteld naast Muiderberg nog één Wijkuitvoeringsplan te willen starten voor 2026. De gemeente Laren kiest voorlopig nog geen startbuurt voor een Wijkuitvoeringsplan. Er is niet één buurt die duidelijk naar voren komt als meest interessant om te starten. Anders dan in Wijdemeren heeft Laren geen grote warmtebronnen voor een collectief warmtenet. Wel is de gemeente voornemens om een isolatie-aanpak op te zetten voor haar inwoners. De gemeente Blaricum is voornemens één wijk aan te wijzen als verkenningsbuurt om net als Wijdemeren toe te werken naar één Wijkuitvoeringsplan opstarten voor 2026. Anders dan in Wijdemeren blijkt uit de technische analyse duidelijk dat voor Blaricum één wijk meest interessant en kansrijk is. Naast het aanwijzen van een verkenningsbuurt zet de gemeente in op het isoleren van woningen. De gemeente Huizen kiest voor de komende 5 tot 10 jaar voor een actieve aanpak om eigenaren en huurders van woningen en andere gebouwen voor te bereiden op een aardgasvrije toekomst. Dit doet de gemeente door energiebesparing en isolatie te faciliteren en te stimuleren. Daarmee bouwt de gemeente voort op de huidige aanpak.

Er wordt nu geen buurt aangewezen die voor 2030 van het aardgas af gaat.

2. Argumenten 1.1

Met het vaststellen van deze visie voldoet de gemeente aan een opdracht van het Rijk. Vanuit het Rijk ligt de opdracht om uiterlijk in 2021 een Transitievisie Warmte te hebben opgesteld. Wanneer u de visie ‘Op weg naar Aardgasvrij’ vaststelt, voldoet de gemeente hier aan.

1.2

De visie ‘Op weg naar Aardgasvrij’ bouwt voort op de huidige werkwijze. De visie ‘Op weg naar Aardgasvrij’ sluit aan bij lopende bewonersinitiatieven die de gemeente Wijdemeren al ondersteunt zoals ‘Ankeveen Aardgasvrij met Aquathermie’. Omdat wij deze transitie niet aan inwoners opleggen, roepen wij iedereen op zich bij initiatieven aan te sluiten en mee te denken. Dit zien wij als de beste manier om te komen tot een gedragen transitie.

3

Raadsvoorstel Onderwerp : Op weg naar Aardgasvrij / Transitievisie Warmte Wijdemeren 2022-2026 Datum : 09 november 2021

1.3

Deze visie is tot stand gekomen in samenwerking met belanghebbenden. Afgelopen 1,5 jaar hebben regiogemeenten, woningcorporaties, energiecoöperaties, netwerkbeheerders, drinkwaterbedrijven en het waterschap samengewerkt deze visie. Iedere gemeente is gekomen tot een eigen visie waarin alle betrokken partijen zich kunnen vinden.

1.4

Deze visie houdt rekening met de zorgen en wensen van inwoners. Via een gemeentebrede enquête hebben inwoners hun mening geven over de warmtetransitie. Deze enquête is 717 keer ingevuld. De uitkomsten zijn expliciet meegenomen in de kaders (hoofdstuk 1) en uitvoeringsstrategie (hoofdstuk 4).

2.1

Participatie is essentieel voor brede betrokkenheid. Uit een bewonersenquête blijkt dat er nog veel zorgen zijn over het afstappen van het aardgas, met name over de betaalbaarheid. Omdat deze overstap uiteindelijk (bijna) ieder huishouden raakt, vinden wij het belangrijk dat inwoners en ondernemers mee kunnen praten over de beste oplossing voor hun huis, bedrijf of buurt. We betrekken inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden daarom actief. Wij kunnen echter niet overal tegelijk aan de slag. daarom wijzen wij vier verkenningsbuurten aan. Via een brede gebiedsgerichte participatie vergroten wij het draagvlak voor de transitie.

2.2

Kans om grip en zeggenschap te krijgen over eigen energierekening. De warmtetransitie is zeer zeker ook een kans. Onderdeel van de gebiedsgerichte participatie is het verkennen van de mogelijkheden voor een warmtenet en een coöperatief warmtebedrijf. Dit biedt inwoners de kans om grip en zeggenschap te krijgen over hun eigen warmtevoorziening zodat zij minder/niet afhankelijk zijn van aardgas.

2.3

De verkenning van mogelijk warmtenetten kan niet lang wachten. Warmtenetten kunnen (net als het huidige gasnet) een sociale solidaire oplossing zijn waarbij ook minder goed geïsoleerde woningen een betaalbare energierekening hebben. Wanneer de mogelijkheden voor een collectief warmtenet niet op korte termijn verkend worden, is de kans groot dat inwoners met goed geïsoleerde huizen kiezen voor een individuele oplossing zoals een warmtepomp. Daarmee verkleint de haalbaarheid van een warmtenet. In dat kader kiezen wij ervoor om nu te starten met vier verkenningsbuurten.

3.1

Evalueren en bijsturen is nodig in een snel ontwikkelende transitie. De warmtetransitie is volop in ontwikkeling. Daarom evalueren wij deze binnen 2,5 jaar. Waarop wij evalueren is uitgewerkt in de uitvoeringsstrategie, paragraaf 4.4 van de visie ‘Op weg naar Aardgasvrij’.

3. Kanttekeningen/Risico’s 1.1

Deze visie biedt geen eindoplossing, slechts inzicht met de kennis van nu. De warmtetransitie is volop in ontwikkeling op alle vlakken: financiering, techniek en draagvlak. Deze visie geeft dan ook geen definitieve resultaten. Dit kan telleurstellend zijn voor de lezer en onze inwoners. Er blijft immers veel onzekerheid. Mede daarom willen wij de betrokkenheid en participatie uitbreiden door verkenningsbuurten aan te wijzen. Daarnaast actualiseren wij de Transitievisie Warmte minstens iedere vijf jaar en evalueren wij deze na twee jaar. Dit biedt de mogelijkheid om eventueel bij te sturen en nieuwe inzichten mee te nemen.

4

Raadsvoorstel Onderwerp : Op weg naar Aardgasvrij / Transitievisie Warmte Wijdemeren 2022-2026 Datum : 09 november 2021

1.2

Anders dan in de kadernotitie was voorgesteld, wordt er geen startwijk aangewezen. In eerste technische analyses met het opstellen van deze visie komt naar voren dat niet één wijk eruit springt om van het aardgas af te stappen. Verdere analyse is nodig. Daarom kiezen we ervoor om niet slechts één buurt aan te wijzen om aardgasvrij te worden, maar wijzen wij vier buurten aan om verder te verkennen.

4. Financiële consequenties Wij vragen voor 2,5 jaar - tot de tussenevaluatie - €62.500,- uit de Duurzaamheidsreserve (GBKNR 610931) beschikbaar te stellen. Op 09 november 2021 is er €97,600,-. beschikbaar uit de Duurzaamheidsreserve (zie tabel 1). Met de tussenevaluatie vragen wij u een nader te bepalen bijdrage vast te stellen vanaf Q2 2024 voor de verdere uitvoering. Tabel 1: Duurzaamheidsreserve Jaar Stand Duurzaamheidsreserve 2022 €97,600,-. 2023 €72,100,-. 2024 €46,600,2025 €34,100,2026 €34,100,-

Onttrekking €25.000,€25.000,€12.500,NB NB

Restant Duurzaamheidsreserve €72,100,-. €46,600,€34,100,-

Met dit werkbudget voor de uitvoering is er ook ruimte om subsidies aan te vragen die vooronderzoek vereisen of cofinanciering. Het kan zijn dat er extra budget nodig is voor diverse onderzoeken. We voorzien nu niet wat dit precies gaat kosten. Mocht dit zich voordoen, dan zullen wij als eerste naar ons Duurzaamheidsbudget (taak 200195) kijken voor dekking.

5. Aanpak (planning/uitvoering/communicatie) Planning Tabel 2: Langetermijnplanning ‘Op weg naar Aardgasvrij’ Wanneer Wat December 2021 Vaststellen visie ‘Op weg naar Aardgasvrij’ met kaders en budget. Januari 2022 Online storymap publiceren (zie paragraaf communicatie). Q1 2022 Plan van aanpak per verkenningsbuurt. Aansluiting vinden bij lopende bewonersinitiatieven. Q2 2022 – Q4 2025 Uitvoering (zie paragraaf uitvoering en nader uit te werking in plan van aanpak per verkenningsbuurt). Q2 2024 Tussenevaluatie met raad en betrokkenen. Bijstuur mogelijkheid. Q1 2026 Herijken van de visie ‘Op weg naar Aardgasvrij’ voor periode 2026-2030 Q3 2026 Raadsbesluit vaststellen herijkte visie 2026-2030 NB Raadsbesluit ‘Vaststellen start eerste Wijkuitvoeringsplan’. Uitvoering Wij zetten voor de uitvoering in op drie sporen: Deze uitvoeringsstrategie evalueren wij voor Q2 2024. Deze evaluatie zal ingaan op de volgende doelstellingen: Spoor 1: Draagvlak voor de warmtetransitie in de verkenningsbuurten vergroten van ongeveer 25% naar 70% in vier jaar. Spoor 1: Per verkenningsbuurt inzicht in alternatieven voor aardgas en de betaalbaarheid. Spoor 2: Warmtevraag gebouwde omgeving verlagen met 30% in 2030 ten opzichte van 2022. Spoor 3: Voorbereiding gemeentelijke organisatie.

5

Raadsvoorstel Onderwerp : Op weg naar Aardgasvrij / Transitievisie Warmte Wijdemeren 2022-2026 Datum : 09 november 2021

Communicatie: Voor inwoners, bedrijven en belanghebbenden komt een online versie van deze visie beschikbaar. Deze online versie zetten wij na vaststelling van de visie online. De vier verkenningswijken zijn per brief op de hoogte gebracht van deze visie en dat deze met het vaststelling van deze visie als verkenningsbuurt worden aangewezen. In deze brief hebben we ook uitgelegd dat dit niet betekent dat zij van het aardgas af moeten. Het is juist een oproep om aan te sluiten bij lopende initiatieven en mee te denken over alternatieven.

6. Duurzaamheidsapecten Met deze visie wordt verdere invulling gegeven aan onze Duurzaamheidsagenda. Deze visie geeft kaders en vervolgstappen om toe te werken naar aardgasvrijheid. Deze visie is een uitwerking van het Klimaatakkoord.

7. Standpunt commissies (en derden) De commissie RE van 8 december 2021 adviseert het voorstel te behandelen als bespreekstuk in de raadsvergadering d.d. 16 december 2021.

Wijdemeren, 9 november 2021 Burgemeester en wethouders van Wijdemeren, de locosecretaris, de burgemeester,

E.A.H. van der Biezen

drs. C.R. Larson

6

RAADSBESLUIT

De raad der gemeente Wijdemeren; Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 09 november 2021 Gelet op BESLUIT 1. 2. 3.

De visie ‘Op weg naar Aardgasvrij’ / Transitievisie Warmte Wijdemeren 2022-2026 vast te stellen. 62.500,- euro beschikbaar te stellen voor de uitvoering (dekking: Duurzaamheidsreserve GBKNR 610931). Voor Q2-2024 de uitvoering van deze visie te evalueren.

Aldus besloten in de openbare vergadering van 16 december 2021 De raad voornoemd, de griffier,

plaatsvervangend voorzitter,

drs. E.B. Hörchner

R.H.J. Voigt

Afschriften van dit besluit naar: