RV Aanpassing geschillenregeling Gebiedsakkoord Oostelijke Vechtplassen

RAADSVOORSTEL

Par.afd.hfd

Kenmerk Zaaknummer Raadsvergadering Commissie(s) Gewijzigd voorstel Bijlagen Portefeuillehouder Domein Ambtenaar/telefoonnummer Datum Onderwerp

RV/1621/220428/GM Z.71906/D.363218 22 september 2022 Ruimte & Economie Datum: 14 september 2022 Nee 2 wethouder E. Kruijt FD G. van der Meer, tel 454 19 juli 2022 Aanpassing geschillenregeling Gebiedsakkoord Oostelijke Vechtplassen.

CONCEPT-BESLUIT Voorgesteld wordt: In te stemmen met de wijziging van artikel 13 van het Gebiedsakkoord Oostelijke Vechtplassen (de geschillenregeling) in die zin dat 2 maal over geschillen wordt vergaderd om consensus te verkrijgen en waarbij, wanneer na die twee maal vergaderen nog geen consensus is bereikt, wordt gestemd en wordt besloten met een meerderheid van 80%, conform het daartoe opgestelde tekstvoorstel.

1. Inleiding Het Gebiedsakkoord Oostelijke Vechtplassen In december 2017 is de gemeente, met 20 partners, het Gebiedsakkoord Oostelijke Vechtplassen (hierna akkoord) aangegaan: een publiek-private alliantie van provincies, gemeenten, waterschap, recreatieschap, natuurpartners, ondernemers, bewoners en andere betrokkenen. Via een uitvoeringsprogramma met ruim 25 hoofprojecten wordt sindsdien samengewerkt om het gebied van de Oostelijke Vechtplassen in 10 jaar te ontwikkelen tot een aantrekkelijke en toegankelijke omgeving waar mensen graag wonen, werken en recreëren. Daarbij is het uitgangspunt dat recreatie en natuur goed samen moeten gaan en elkaar versterken. Het akkoord is niet uit de lucht komen vallen. Er waren duidelijke aanleidingen tot het akkoord. De belangrijkste: een niet toekomstbestendige recreatiesector in het gebied, een grote natuuropgave waarbij soorten in het gebied dreigen uit te sterven, een beperkte recreatieve infrastructuur die niet aansluit bij de hedendaagse recreant en verrommeling. Omdat belangen van de verschillende partijen niet altijd overeenkwamen en dat zijn weerslag had op het oplossen van de eerder genoemde problemen, besloten de partijen de handen ineen te slaan en samen te werken. Zo ontstond het Gebiedsakkoord Oostelijke Vechtplassen, waarin zo’n € 80 miljoen omgaat.

Voor de uitvoering van het akkoord is een programmastructuur opgezet met een stuurgroep (bestuurlijk) en een regiegroep (ambtelijk). Daarnaast is een groot aantal projectgroepen bezig met de uitvoering van de projecten. Vanuit een programmabureau wordt de uitvoering van deze projecten aangestuurd.

.

Raadsvoorstel Onderwerp : Aanpassing geschillenregeling Gebiedsakkoord Oostelijke Vechtplassen. Datum : 19 juli 2022

In het akkoord is vastgelegd dat de partijen in de stuurgroep unanieme besluiten nemen (artikel 8.1.2, 4e bullit). Dat betekent dat veel moet worden geïnvesteerd in het voortraject. Daarom is ervoor gekozen te werken via de zogenaamde Mutual Gains Approach (MGA). Dat is een werkwijze met een open planproces, waarbij aan de start van projecten de belangen van alle partijen goed in beeld worden gebracht. Vervolgens wordt gezamenlijk gewerkt aan voorstellen waarbij steeds in beeld wordt gehouden of alle belangen aan bod komen. (Soms kan dat niet altijd voldoende. Dan is het zaak dat de partijen een oplossing hiervoor vinden binnen het akkoord. Bv via compensatie bij andere projecten.) In het akkoord is verder vastgelegd (artikel 8.1.2, 4e bullit, bijlage 2) dat wanneer de stuurgroep ook na herhaald overleg niet tot consensus komt, sprake is van een geschil in de zin van artikel 13. Artikel 13 voorziet vervolgens in een geschillenregeling. Daarin ligt vast dat het geschil in eerste instantie op minnelijke wijze wordt opgelost, al dan niet via tussenkomst van een derde neutrale partij die een niet bindend advies kan geven. Wanneer de partners niet tot een oplossing komen, kan een uitspraak van de rechtbank Noord-Holland worden gevraagd. De geschillenregeling van artikel 13 moet dus worden gezien als een ‘slecht weer scenario’. In principe besluit de stuurgroep unaniem.

Alleen wanneer partijen er echt niet uitkomen, wordt de geschillenregeling ingezet. Er wordt nu voorgesteld de geschillenregeling aan te passen. Artikel 8.1.2., 4e bullit: Besluiten worden genomen op basis van unanimiteit, met dien verstande dat wanneer Partijen – ook na herhaald overleg – niet tot consensus kunnen komen, sprake is van een geschil in de zin van artikel 13. Artikel 13: 1. Alle geschillen die uit deze overeenkomst voortvloeien zullen partijen op schrift stellen en eerst op minnelijke wijze trachten op te lossen. In onderling overleg kunnen de betreffende partijen die met elkaar een geschil hebben daartoe een derde neutrale partij uitnodigen om een niet bindend advies te geven. 2. Indien niet binnen 2 maanden na ontvangst van het advies tot een voor de betrokken partijen aanvaardbare oplossing kan worden gekomen, kan de meest gerede partij bij de rechtbank NoordHolland een verklaring van recht vorderen ter zake van het geschil.

Overwegingen werkwijze governance en de geschillenregeling In 2021 moest voor het eerst gebruik worden gemaakt van de geschillenregeling. De partijen konden het niet eens worden over het wel of niet doen van verder onderzoek naar de vaarverbinding Loosdrechtse Plassen – Hilversums Kanaal. Er werd niet bindend advies ingewonnen bij een onafhankelijke adviseur; dhr Krol. De heer Krol bracht een advies uit dat werd overgenomen. Daarnaast maakte de heer Krol ook enkele opmerkingen over de governance van het akkoord. Naar aanleiding van dit geschil heeft de stuurgroep doorgesproken over de governance van het akkoord en wijze waarop in de toekomst goed kan worden omgegaan met geschillen. De stuurgroep concludeert uit dat gesprek dat de huidige governance van het akkoord breed gedragen wordt. De stuurgroep hecht aan de keuze dat alle partijen met gelijke stem aan tafel zitten en mee kunnen stemmen. De stuurgroep hecht daarbij ook aan het streven naar unanimiteit. Ook wil de stuurgroep de gelijkwaardigheid van de projecten behouden en het besluitvormingstraject voor alle projecten gelijk houden. In het gesprek kwamen 4 belangrijke zaken naar voren die echter wel hebben geleid tot een verzoek aan de heer Krol om advies te geven over het omgaan met geschillen. Het betreft de volgende 4 zaken:

2

Raadsvoorstel Onderwerp : Aanpassing geschillenregeling Gebiedsakkoord Oostelijke Vechtplassen. Datum : 19 juli 2022

1. Unanimiteit: Geconcludeerd werd dat de partijen naar unanimiteit willen blijven streven, maar dat het geen voorwaarde is. Wanneer de stuurgroep geen unanimiteit bereikt, kan worden gehandeld op basis van een ‘overweldigende overeenstemming’. Daarmee wordt voorkomen dat één partij de besluitvorming kan ‘gijzelen’. 2. Impact op de voortgang: De stuurgroep concludeert dat de huidige werkwijze veel tijd kost. In lijn met de MGA-gedachte wil de stuurgroep de tijd nemen om tot unanimiteit te komen. Uiteindelijk wordt, bij geschillen, dan ook nog een traject met een adviseur doorlopen die moet worden ingehuurd en dus kosten met zich meebrengt. Partijen willen het proces versnellen en graag meer resultaat laten zien aan de buitenwereld. Zij zien een oplossing in het beperken van het aantal overleggen over een voorstel. 3. Afstemming in het voortraject: de stuurgroep concludeert dat veel tijd gemoeid is met het voortraject. Binnen de projecten haalt men veel uit de kast om tot unanimiteit te komen. Ook op dit niveau kan één partij het proces flink vertragen. Daarnaast bestaat het risico dat partijen in de regiegroep de discussie inhoudelijk over willen doen. De stuurgroep is van mening dat in de projectgroepen de unanimiteit moet worden gevonden en dat daar de inhoudelijke discussies moeten worden gevoerd.

De regiegroep moet daarbij het proces, de financiën en de voortgang bewaken en zou wanneer nodig de projectleiders moeten vragen een geschil voor te leggen aan de stuurgroep. De regiegroep hoeft geen inhoudelijk standpunt in te nemen over de voorstellen. 4. Voorzitterschap van de stuurgroep: De stuurgroep stelt samen vast dat het op dit moment goed samengaat dat de Provincie Noord-Holland het voorzitterschap en het leveren van inhoudelijke inbreng combineert. In de toekomst kan dat anders zijn.

Besluit Stuurgroep tot aanpassing artikel 13, geschillenregeling Na meerdere besprekingen van het voorstel van de heer Krol (zie bijlage 2 ‘GOVERNANCE IN HET GEBIEDSAKKOORD’) heeft het bovenstaande geleid tot het besluit van de Stuurgroep om het huidige artikel 13 te schrappen en te vervangen door een alternatief. In dat alternatief is geregeld dat wanneer een geschil optreedt de stuurgroep daarover maar 2 maal vergaderd. Wanneer er na die twee maal vergaderen nog geen consensus is, wordt gestemd. Daarbij is een meerderheid vereist van 80%. De stuurgroep vraagt nu de partners van het akkoord in te stemmen met deze wijziging van artikel 13. Nieuw artikel 13 geschillenregeling: Alle geschillen die uit deze overeenkomst voortvloeien zullen partijen op minnelijke wijze trachten op te lossen. Indien de stuurgroep met tweemaal vergaderen niet uit een bepaalde kwestie komt, zal er overgegaan worden tot een stemming. Bij deze stemming moet minimaal 80% van de stuurgroepleden (inclusief aanwezige agendaleden) voorstemmen. Als er minder voorstemmers zijn, dan krijgt de betreffende projectleider de opdracht om met een ander voorstel te komen. Als er 80% of meer voorstemmen zijn, dan is het voorstel akkoord. Als een stuurgroep- of agendalid zich onthoudt van een stem, zal deze stem ook niet meetellen in de stemverhouding.

Om te voorkomen dat het voortraject van de projecten teveel vertraagt, heeft de stuurgroep verder besloten de regiegroep een extra verantwoordelijkheid te geven in het bewaken van de voortgang, het proces en budgetten. De regiegroep krijgt daarbij de taak om zo nodig de escalatie richting de stuurgroep in te zetten. De stuurgroep kan vervolgens besluiten nemen over de voorliggende dilemma’s. Bewaking van de voortgang, het proces en de budgetten lag tot op heden bij het programmabureau van het akkoord.

3

Raadsvoorstel Onderwerp : Aanpassing geschillenregeling Gebiedsakkoord Oostelijke Vechtplassen. Datum : 19 juli 2022

Tot slot heeft de stuurgroep besloten dat de nieuwe wijze van omgaan met geschillen na 2 jaar wordt geëvalueerd op toepasbaarheid en werkbaarheid. Alle wijzigingen worden vastgelegd in een vernieuwde versie van het Gebiedsakkoord. Planning is dat deze versie 2.0 in oktober 2022 wordt vastgesteld door de Stuurgroep. Daarbij wordt ook helder aangegeven welke partijen vast lid van de stuurgroep zijn en welke partijen agenda lid zijn. Besluit van deraad In september 2017 heeft de raad besloten deel te nemen in het akkoord. Het college heeft daarbij de opdracht om binnen de afgesproken kaders het akkoord uit te voeren. Het is aan de raad om de kaders vast te stellen. Het besluit van de stuurgroep betreft een aanpassing van de kaders van het akkoord. Daarom is het nodig dat de raad een besluit neemt over het voorstel van de stuurgroep om artikel 13 te wijzigen. 2. Argumenten 1. Het uitgangspunt van unaniem besluiten, blijft voorop staan. Het streven naar unanimiteit staat nog steeds voorop; artikel 8.1.2, 4e bullit is nog steeds ongewijzigd van toepassing. Het gewijzigde artikel 13 heeft slechts betrekking op uitzonderingssituaties, waarbij men er niet uit komt. In die situatie wordt 2 maal gepoogd via overleg tot een unaniem gedragen besluit te komen. Wanneer dat niet lukt wordt uiteindelijk gestemd en met meerderheid van 80% besloten. 2.

De besluitvorming wordt versneld, danwel minder vertraagd. Doordat een voorstel/geschil slechts twee maal wordt voorgelegd aan de stuurgroep wordt de vertraging van het project verkleind. Ook wordt daarbij een duidelijk kader gehanteerd. Met de voorgestelde structuur kan in de betreffende gevallen wel tempo worden gemaakt en stagneert de voortgang van de projecten niet, dit in tegenstelling tot de huidige situatie. In de huidige situatie kan onbeperkt vergaderd worden om tot overeenstemming te komen en is het steeds de vraag hoe lang men daarmee doorgaat. 3. Partijen die zich niet kunnen vinden in een voorstel worden meer gestimuleerd om naar oplossingen te zoeken waarmee alle partijen kunnen instemmen. Wanneer geen overeenstemming over een voorstel/geschil wordt bereikt, wordt daar uiteindelijk over gestemd. Daardoor kan een minderheid geen veto meer uitspreken over het voorstel/geschil. Het is de verwachting dat de minderheid zich daardoor meer zal inspannen om met goede alternatieven en oplossingen te komen waarmee alle partijen kunnen instemmen. 4. De regiegroep bewaakt nadrukkelijk het voortraject, zodat iedere partij voldoende inbreng heeft in voorstellen en plannen. Doordat de regiegroep het proces van het voortraject expliciet bewaakt, zijn alle partners er zeker van dat zij op projectniveau voldoende ruimte krijgen om hun positie/punt duidelijk te maken.

In de regiegroep hebben alle partners zitting als lid of agenda lid. Agendaleden kunnen naar wens aanschuiven. De regiegroep zal onder meer de aanpak via het open planproces, waarbij alle belangen bekend zijn en worden meegewogen, expliciet bewaken. 3. Kanttekeningen/Risico’s Wanneer van de geschillenregeling gebruik wordt gemaakt, is het noodzakelijk dat er voldoende ruimte in het proces wordt ingebouwd. Dit is noodzakelijk, omdat partijen zo nodig binnen hun eigen organisaties besluiten moeten kunnen nemen over in te nemen standpunten. Ook moeten partijen vooraf goed kunnen bepalen binnen welke kaders hun vertegenwoordiger in de stuurgroep kan onderhandelen. Met het oog hierop is vanuit

4

Raadsvoorstel Onderwerp : Aanpassing geschillenregeling Gebiedsakkoord Oostelijke Vechtplassen. Datum : 19 juli 2022

Wijdemeren verzocht altijd het te hanteren tijdspad met elkaar vast te stellen indien de geschillenregeling wordt toegepast. Voorwaarde bij deze werkwijze is dat de MGA-aanpak met het open planproces goed wordt toegepast en dat alle belangen daarbij voldoende in zicht zijn en worden betrokken in het proces waarin de voorstellen en plannen worden ontwikkeld. Dit vraagt kennis en vaardigheid van de projectleiders, de leden van de regiegroep en de ambtelijke opdrachtgevers van projectleiders. Deze kennis en vaardigheid is niet bij alle betrokkenen even sterk aanwezig. Het is daarom van belang dat hierin wordt geïnvesteerd en dat de kennis op peil wordt gehouden. Dit jaar is een MGA-training georganiseerd voor alle betrokkenen. Ervaring leert dat, door komen en gaan van medewerkers, na enige tijd de training zal moeten worden herhaald. 4. Financiële consequenties Het voorstel heeft geen financiële consequenties. 5. Aanpak (planning/uitvoering/communicatie) Nadat uw raad een besluit heeft genomen, kan de portefeuillehouder binnen het college het standpunt van de raad inbrengen in de stuurgroep Oostelijke Vechtplassen. 6. Duurzaamheidsaspecten Niet van toepassing. 7. Standpunt commissies (en derden) De gecombineerde commissies BM, RE en MSZ d.d. 15 september 2022 adviseert dit voorstel te behandelen als hamerstuk in de raad van 22 september 2022

Wijdemeren, 19 juli 2022 Burgemeester en wethouders van Wijdemeren, de secretaris, de burgemeester,

R.S.M. Heintjes MCM

drs. C.R. Larson

5

RAADSBESLUIT

De raad der gemeente Wijdemeren; Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 19 juli 2022

BESLUIT In te stemmen met de wijziging van artikel 13 van het Gebiedsakkoord Oostelijke Vechtplassen (de geschillenregeling) in die zin dat 2 maal over geschillen wordt vergaderd om consensus te verkrijgen en waarbij, wanneer na die twee maal vergaderen nog geen consensus is bereikt, wordt gestemd en wordt besloten met een meerderheid van 80%, conform het daartoe opgestelde tekstvoorstel.

Aldus besloten in de openbare vergadering van 22 september 2022 De raad voornoemd, de griffier,

de voorzitter,

drs. E.B. Hörchner

drs. C.R. Larson