Rapportage aanpak ganzenbeheer 2020

Bijlage

Rapportage kosten gecoördineerde aanpak ganzenbestrijding in de Oostelijke Vechtplassen. Opdrachtnummer: 1200004479

12 december 2020

WBE Gooi-en Vechstreek p/a Reeweg 2A 1394 JD Nederhorst den Berg

Inhoudsopgave 1. INLEIDING ............................................................................................................................. 3 WAAROM IS GECOÖRDINEERDE AANPAK GANZENBESTRIJDING IN DE OOSTELIJKE VECHT PLASSEN NODIG? ............. 4 UITGEVOERDE ACTIVITEITEN ........................................................................................................ 5 BEHANDELEN NESTEN EN EIEREN GANZEN ............................................................................................... 5 REDUCEREN VAN BROEDPAREN/KOPPELVORMENDE GANZEN ...................................................................... 5 INVENTARISEREN EN RAPPORTEREN RUILOCATIES ..................................................................................... 5 AFSCHOT GANZEN JAARROND .............................................................................................................. 6 GANZENTELLING JULI 2020................................................................................................................. 7 AFVOEREN VAN KADAVERS ................................................................................................................. 7 CONCLUSIE ..................................................................................................................................

8 RESULTAAT ..................................................................................................................................... 8 AANBEVELING ................................................................................................................................. 8 POSITIEVE NEVENEFFECTEN ................................................................................................................. 8 BIJLAGE1: OFFERTE PLAN VAN AANPAK ........................................................................................ 9 BIJLAGE 2 : DEFINITIEVE KOSTEN ................................................................................................ 10

2

1. Inleiding In dit document wordt beschreven welke inspanningsverplichtingen WBE Gooi-en Vechtstreek heeft gedaan om het aantal grauwe ganzen in Natura 2000-gebied Oostelijke Vechtplassen te reduceren. Aanleiding voor de gecoördineerde aanpak van ganzenbeheer binnen de bestaande vergunning is het feit dat in het gebiedsakkoord en bijbehorend uitvoeringsprogramma (het opstellen van een plan van aanpak voor) populatiebeheer ganzen is opgenomen (project 2.5.1). Het N2000 instandhoudingsdoel voor de grauwe gans in Oostelijke Vechtplassen is 1200 (seizoen gemiddelde niet-broedvogels). In de afgelopen jaren waren er ongeveer 5000 grauwe ganzen aanwezig in het gebied. Uit het uitvoeringsprogramma bij het gebiedsakkoord Oostelijke Vechtplassen Ganzenvraat is een serieus knelpunt voor het behalen van de gebiedsdoelen voor natuur (waaronder vogels) en waterkwaliteit. Het aanwezige waterriet, waar moerasvogels en de laatste paren karekiet huizen, wordt ernstig aangetast door ganzenvraat. Dit geldt ook voor herstel van trilveenvegetaties in petgaten, rietvelden voor roerdomp, broedplekken voor woudaap en purperreiger, broedkolonies zwarte stern en herstel van jonge mesotrofe verlandingen. De instandhoudingsdoelen worden ernstig belemmerd door de hoge graasdruk van grauwe ganzen.

In het rapport ‘Effecten van ganzen op moerasvogelhabitat in de Oostelijke Vechtplassen’ van Van der Winden en Dreef (2019) is de schade van ganzenvraat aan Natura 2000 moerasvogeldoelen verder onderbouwd. Op gebiedsniveau wordt een plan opgesteld en uitgevoerd voor duurzaam ganzenpopulatiebeheer. Het doel is het terugbrengen van de populatie tot het niveau van 2003. Er wordt rekening gehouden met de Natura2000 instandhoudingsdoelen voor grauwe gans en kolgans (dit zijn doelen voor winterganzen). Het instandhoudingsdoel voor de grauwe gans is 1200 (seizoen gemiddelde nietbroedvogels); momenteel zijn nu al ca. 5000 ganzen aanwezig in het gebied (seizoen gemiddelde 2015-2017). Op korte termijn zullen daarom maatregelen genomen moeten worden om de ganzenpopulatie terug te dringen (zie: Uitvoeringsplan beheer jaarrond verblijvende ganzen N2000-gebied OVP. De WBE Gooi- en Vechtstreek heeft in het kader van project 2.5.1 van de provincie Noord-Holland opdracht gekregen voor het uitvoeren van een gecoördineerde intensivering van het ganzenbeheer (grauwe gans) binnen de huidige vergunningen (Wet natuurbescherming, 7 juli 2015) en ontheffingen. Binnen deze vergunningen mogen diverse maatregelen worden uitgevoerd waaronder wegvangen, nestbehandeling en afschot. In de vergunning zijn voorwaarden opgenomen waarmee significante effecten van schadebestrijding worden gemitigeerd.

De inspanningsverplichtingen zijn conform afspraak opgedeeld in de volgende onderdelen. 1. 2. 3. 4. 5. 6.

3

Behandelen nesten en eieren ganzen Reduceren van broedparen/koppelvormende ganzen Inventariseren en rapporteren ruilocaties Afschot ganzen jaarrond Ganzentelling 18 juli 2020 Afvoeren van kadavers

Bij de uitvoering van de activiteiten heeft afstemming plaatsgevonden binnen de werkgroep ganzenbeheer Oostelijke Vechtplassen.

Waarom is gecoördineerde aanpak ganzenbestrijding in de Oostelijke Vecht Plassen nodig?  



4

De doelen voor N2000 moerasvogels worden niet gehaald o.a. door vraat aan rietzones ( broedbiotoop) door de grauwe gans. Actief ganzenbeheer is dan ook als project genoemd in het gebiedsakkoord Oostelijke Vecht Plassen (OVP). Er worden momenteel op aanzienlijke schaal ganzenrasters geplaatst als noodmaatregel. Ganzenbeheer is dus een structurele maatregel. De ganzenpopulatie in de OVP is voornamelijk een standpopulatie, die jaarrond verblijft. Een afname van het aantal ganzen is dus ook bestendig.

Uitgevoerde activiteiten Behandelen nesten en eieren ganzen Onderdeel van het plan van aanpak is het behandelen van nesten en ganzeneieren, zodat er minder ganzen uitkomen. Dit is gedaan met een interval van 3 weken. Door het Corona virus was het behandelen van nesten en eieren een stuk moeilijker doordat deelnemers zich moesten houden aan de 1,5 meter afstand. Het zoeken en behandelen kon op die manier met slechts 2 personen per boot gedaan worden. In week 11, 14 en 17 zijn er op de volgende gebieden ganzennesten en eieren behandeld: Eiland Marcus Pos Eiland Hoek Duitse Rib Volledige Eerste Plas Het resultaat is dat In totaal zijn er 272 eieren behandeld, verdeeld over 61 nesten.

Reduceren van broedparen/koppelvormende ganzen Onderdeel van het plan van aanpak is het reduceren van broedparen en koppelvormende ganzen. Omdat dit plaats vindt, voordat de ganzen gaan broeden, en dus vermeerderen, is het effect op de ganzenpopulatie groter dan wanneer in de zomer ganzen worden weggenomen. In weeknummer 5 t/m 13 heeft het afschot koppelvormende ganzen plaatsgevonden. In totaal zijn er 243 akties geweest van groepen van 2 bestrijders. Dit zijn er veel meer dan eerder begroot. Het totaal aantal geschoten ganzen in deze periode bedraagt 374 stuks. De meeste ganzen zijn geschoten in week 9 en week 10. Naast een reductie van het aantal ganzen heeft deze aktie er toe geleid dat de ganzen zich meer gingen verspreiden.

Inventariseren en rapporteren ruilocaties Volgens het plan van aanpak heeft de WBE zich ingezet om alle ruilokaties van ganzen te inventariseren zodat deze vergeleken kunnen worden met de lokaties van 2015. Op onderstaande kaart staan de ruilokaties van 2020 aangegeven. De cirkels op de kaart geven de grote aan van het gebied waar de rui plaats vindt. Dat betekent niet automatisch dat een grote cirkel een grotere concentratie ruiende ganzen heeft dan een kleine cirkel.

5

Afschot ganzen jaarrond Ganzen zijn bestreden op basis van Besluit 13 , 2015. Er is door de leden gemeld dat de ganzen dit jaar erg verspreid zijn. Dit kan komen, maar zal blijken in 2021/22 door intensievere bejaging van koppelvormige ganzen in het voorjaar. De leden zijn extra gemotiveerd geweest om te gaan reduceren. Het aantal acties is hierdoor 2 x zo hoog geweest als destijds begroot. Het grote aantal acties is naast de enorme motivatie van de leden ook toegenomen door het inzichtelijk maken van de registratie. Op dit moment hebben de leden van de WBE een registratieplicht welke verplicht om binnen een maand na een bestrijdingsakties te registreren. Om registratie te vergemakkelijken en om nog beter inzicht te krijgen wie waar aan ganzenbeheer doet, heeft de WBE een APP laten ontwikkelen.

Met deze App kan direct na een actie centraal geregistreerd worden. De WBE heeft hiermee een krachtige, voor Nederland unieke, rapportage tool, welke per deelgebied afschotcijfers en acties laat zien. Deze APP zal in 2021 op een nog grotere schaal gaan worden ingezet. Alle akties zijn in het Fauna Registratie Systeem geregistreerd! In totaal zijn er 2.681 grauwe ganzen geschoten, verspreid over 1.122 akties in ploegen van 2 personen of meer. Dit heeft er toe geleid dat het aantal ganzen in het gebied van de Oostelijke Vechtplassen is afgenomen, terwijl de populatie in Noord-Holland juist is toegenomen( zie ook Ganzentelling juli 2020).

6

Ganzentelling juli 2020 Aantal grauwe ganzen zomer 2019: 4.801 Aantal grauwe ganzen zomer 2020: 4.439 Duidelijke trendbreuk in aantallen in vergelijking met tellingen in Noord-Holland!

Afvoeren van kadavers Sinds 7 april is er een faciliteit gecreëerd, waar WBE leden kadavers kunnen laten afvoeren. Dit heeft er toe geleid dat leden geen beperkingen hebben gehad om tot afschot over te gaan. Veel leden hebben daarnaast creatieve manieren bedacht om geschoten ganzen niet te laten vernietigen.

7

Conclusie Het eerste jaar is het project een groot succes! De hypothese, dat de populatie grauwe ganzen bij intensievere be- en verjaging en nestbehandeling, zou afnemen in de Oostelijke Vechtplassen is juist bevonden.

Resultaat Bij de tellingen in Juli zijn er 7,5 procent minder ganzen geteld, terwijl in de hele provincie NoordHolland de populatie grauwe ganzen is toegenomen met 7,6 procent. Het is goed om te vermelden dat het meeste afschot is gedaan in de periode NA de zomertelling.

Aanbeveling Uit de zomertelling is gebleken dat de populatie grauwe ganzen in het oostelijke vechtplassengebied inderdaad aan het afnemen is. Door in de komende jaren eenzelfde plan van aanpak te doen zal moeten blijken of de ganzenpopulatie in het Oostelijke Vechtplassengebied structureel omlaag is gebracht. De trend in Noord-Holland waarbij het aantal grauwe ganzen alleen maar lijkt toe te nemen maakt continuering van de gecoördineerde aanpak ganzenbestrijding noodzakelijk om de doelen voor N2000 moerasvogels te behalen.

Positieve neveneffecten Het project welke primair is ingegeven vanuit natuur, heeft daarnaast positieve neveneffecten op de:     

Waterkwaliteit ( waaronder Kaderrichtlijn Water) Recreatie ( zwemwaterkwaliteit, overlast voor vaarrecreatie) Gezondheid (zoönose, die van ganzen op mens kunnen worden overgedragen, zoals hoog pathogene aviaire influenza (H5N8) Tegengaan van de bevuiling van steigers van particulieren of andere voorzieningen) Bestrijding van schade aan landbouw

Alle inspanningsverplichtingen zijn binnen het budget van de opdracht gebleven.

8

Bijlage1: Offerte plan van aanpak kosten gecoördineerde aanpak binnen bestaande vergunning Tarieven Kosten WBE

Vrijwiliggersvergoeding per uur: Kilometervergoeding per kilometer:

Pakket 1

Behandelen nesten en eieren ganzen Vier ploegen van twee jagers verdeeld per WBE Week 11 Eerste zoekronde Week 14 Tweede zoekronde Week 17 Derde zoekronde Reiskosten Reisuren Registratie eieren en nesten in FRS

Pakket 2

Pakket 3

Pakket 4

€ €

Januari 2020

5.00 0.27

Acties Pers./actie Duur 4 2 6 uur 4 2 6 uur 4 2 6 uur 8 2 75 km 4 4 1 4 2 0.5 uur

Eenheidsprijs N uren Kosten € 5.00 48 € 240.00 € 5.00 48 € 240.00 € 5.00 48 € 240.00 € 0.27 € 324.00 € 5.00 € 80.00 € 5.00 4 € 20.00 €

1,144.00

€

4,550.00

€

682.00

Reduceren van broedparen/koppelvormende ganzen Vijf ploegen van twee jagers verdeeld per WBE Acties Pers./actie Duur Eenheidsprijs N uren Kosten Wekelijkse zoekronde gedurende de periode 1 februari tot 1 mei (13 weken) 13 10 3 uur € 5.00 390 € 1,950.00 Hagelpatronen kaliber 12 13 10 10 stuks € 0.36 € 468.00 Zwaar kaliber patronen 13 10 3 stuks € 1.10 € 429.00 Reiskosten 13 4 75 km € 0.27 € 1,053.00 Reisuren 13 8 1 € 5.00 104 € 520.00 Registratie doden broedparen 13 4 0.5 uur € 5.00 26 € 130.00

Inventariseren en rapporteren ruilocaties Twee ploegen van twee jagers verdeeld per WBE Zoekactie Reiskosten Reisuren Rapporteren ruilocaties

Afschot ganzen jaarrond Vijf ploegen van twee jagers verdeeld per WBE 4 acties gemiddeld per week per ploeg Reiskosten Reisuren Hagelpatronen kaliber 12 Zwaar kaliber patronen Lokmiddelen Aanschaf en onderhoud materieel Mobiele communicatie tijdens acties Registratie acties ganzen

Acties Pers./actie Duur 4 4 5 uur 4 2 75 km 4 4 1 4 2 1 uur

Eenheidsprijs N uren Kosten € 5.00 80 € 400.00 € 0.27 € 162.00 € 5.00 16 € 80.00 € 5.00 8 € 40.00

Acties Pers./actie Duur Eenheidsprijs N uren Kosten 104 10 1.5 uur € 5.00 1560 € 7,800.00 104 5 75 km € 0.27 € 10,530.00 104 10 1 € 5.00 1040 € 5,200.00 104 5 10 stuks € 0.38 € 1,976.00 104 5 3 stuks € 1.10 € 1,716.00 2 5 post € 500.00 2 5 post € 500.00 2 5 post € 125.00 104 5 0.5 uur € 5.00 260 € 1,300.00 € 29,647.00

Pakket 5

Uitvoeren 2 ganzentellingen voor FBE Afzonderlijke vergoeding door FBE via PB

Pakket 6

Voorziening koelinstallatie en afvoeren grauwe ganzen huur centrale koelcontainer, energie, kadavercontainers en afvoer door Rendac € 6,931.00 € 42,954.00

9

Bijlage 2 : Definitieve kosten kosten gecoördineerde aanpak binnen bestaande vergunning Tarieven Kosten WBE

Vrijwiliggersvergoeding per uur: Kilometervergoeding per kilometer: Behandelen nesten en eieren ganzen Vier ploegen van twee jagers verdeeld per WBE Week 11 Eerste zoekronde Week 14 Tweede zoekronde Week 17 Derde zoekronde Reiskosten Reisuren Registratie eieren en nesten in FRS

€ €

5.00 0.19

Acties Pers./actie Duur 4 2 6 uur 4 2 6 uur 4 2 6 uur 8 2 75 km 4 4 1 4 2 0.5 uur

Eenheidsprijs N uren Kosten € 5.00 48 € 240.00 € 5.00 48 € 240.00 € 5.00 48 € 240.00 € 0.19 € 228.00 € 5.00 € 80.00 € 5.00 4 € 20.00 €

1,048.00

€

7,256.60

€

634.00

Reduceren van broedparen/koppelvormende ganzen Vijf ploegen van twee jagers verdeeld per WBE Acties Pers./actie Duur Eenheidsprijs N uren Kosten Wekelijkse zoekronde gedurende de periode 1 februari tot 1 april (13 weken) 13 18 3 uur € 5.00 702 € 3,510.00 Hagelpatronen kaliber 12 13 18 10 stuks € 0.36 € 842.40 Zwaar kaliber patronen 13 18 3 stuks € 1.10 € 772.20 Reiskosten 13 8 75 km € 0.19 € 1,482.00 Reisuren 13 8 1 € 5.00 104 € 520.00 Registratie doden broedparen 13 4 0.5 uur € 5.00 26 € 130.00

Inventariseren en rapporteren ruilocaties Twee ploegen van twee jagers verdeeld per WBE Zoekactie Reiskosten Reisuren Rapporteren ruilocaties

Afschot ganzen jaarrond Vijf ploegen van twee jagers verdeeld per WBE 4 acties gemiddeld per week per ploeg Reiskosten Reisuren Hagelpatronen kaliber 12 Zwaar kaliber patronen Lokmiddelen Aanschaf en onderhoud materieel Mobiele communicatie tijdens acties Registratie acties ganzen

Acties Pers./actie Duur 4 4 5 uur 4 2 75 km 4 4 1 4 2 1 uur

Eenheidsprijs N uren Kosten € 5.00 80 € 400.00 € 0.19 € 114.00 € 5.00 16 € 80.00 € 5.00 8 € 40.00

Acties Pers./actie Duur Eenheidsprijs N uren Kosten 1122 2 1.5 uur € 5.00 3366 € 16,830.00 104 5 22 km € 0.19 € 2,173.60 104 10 1 € 5.00 1040 € 5,200.00 104 5 10 stuks € 0.38 € 1,976.00 104 5 3 stuks € 1.10 € 1,716.00 2 5 post € 500.00 2 5 post € 500.00 2 5 post € 125.00 104 5 0.5 uur € 5.00 260 € 1,300.00 € 30,320.60

Pakket 5

Uitvoeren 2 ganzentellingen voor FBE Afzonderlijke vergoeding door FBE via PB Voorziening koelinstallatie en afvoeren grauwe ganzen huur centrale koelcontainer, energie, kadavercontainers en afvoer door Rendac € 1,750.00 € 41,009.20

10