Raadsvoorstel zienswijze begroting 2024 Tomingroep

RAADSVOORSTEL

Par.afd.hfd

Kenmerk Zaaknummer Raadsvergadering Commissie(s) Gewijzigd voorstel Bijlagen

RV/1705/230412/RB Z. 77886 22 juni 2023 Maatschappelijke en sociale zaken 13 juni 2023 Nee 1. Conceptbegroting 2024 van het Werkvoorzieningsschap Tomingroep. 2. Toelichting van Tomin op de conceptbegroting 2024 van het Werkvoorzieningsschap Tomingroep. 3. Uitgaande brief, zienswijze op de conceptbegroting 2024 van het Werkvoorzieningsschap Tomingroep. 4. Jaarstukken 2022 van het Werkvoorzieningsschap Tomingroep.

Portefeuillehouder Domein Team

Wethouder R. de Haan MSZ Beleid sociaal domein

Datum Onderwerp

12 april 2023 Zienswijze begroting 2024 Werkschapsvoorziening Tomingroep

CONCEPT-BESLUIT Voorgesteld wordt: 1. Kennis te nemen van de conceptbegroting 2024 van het Werkvoorzieningsschap Tomingroep. 2. Een zienswijze in te dienen op de conceptbegroting 2024 van het Werkvoorzieningsschap Tomingroep en dat middels conceptbrief (bijlage 3) kenbaar te maken 3. Kennis te nemen van de jaarstukken 2022 van het Werkvoorzieningsschap Tomingroep.

1. Inleiding Het Werkvoorzieningsschap Tomingroep (hierna ‘het Schap’) heeft de conceptbegroting 2024 opgesteld. Conform de Wet op de gemeenteschappelijke regelingen wordt de gemeenteraad in de gelegenheid gesteld om een zienswijze in te dienen op deze begroting. Vervolgens wordt de begroting door het Algemeen Bestuur van de Tomingroep, op 29 juni 2023, vastgesteld. Daarna wordt de begroting inclusief de ingediende zienswijzen door Tomin ingediend bij de provincie Noord Holland. Gezien de financiële ontwikkelingen bij Tomingroep stelt het college aan de gemeenteraad voor om een zienswijze op de begroting 2024 in te dienen.

.

Raadsvoorstel Onderwerp : Zienswijze begroting 2024 Tomin Werkschap Datum : 12 april 2023

2. Argumenten De gemeenten in de regio Gooi en Vechtstreek en de gemeente Almere hebben in 1988 de Gemeenschappelijke Regeling Tomingroep opgericht (het Schap). De gemeenten hebben hun bevoegdheden en verplichtingen op grond van de Wet sociale werkvoorziening (hierna: WSW) overgedragen aan het Schap. Het Algemeen bestuur van het Schap bestaat uit de wethouders Werk & Inkomen van de deelnemende gemeenten. De SW-werknemers werken volgens een volwaardige arbeidsovereenkomst bij het Schap en zijn collectief gedetacheerd bij Tomingroep BV. Het Schap en de BV hebben een overeenkomst waarin is opgenomen welke activiteiten de BV uitvoert om de SW medewerkers te helpen bij het verkrijgen en behouden van een betaalde baan. Gemeenten betalen daarvoor de Rijksfinanciering (WSW subsidie) voor de uitvoering van de WSW één op één door aan het Schap. 1.

Kennisnemen van de conceptbegroting 2024 van het Werkvoorzieningsschap Tomingroep.

Uitgangspunten begroting In de conceptbegroting 2024 van het Werkvoorzieningsschap Tomingroep zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd. De uitgangspunten zijn in lijn met de afspraken tussen gemeenten, het Algemeen Bestuur Tomingroep en de directie van Tomingroep: 1. Gemeenten stellen een WSW-budget van € 31.350,- per SE (standaard eenheden) beschikbaar aan Tomingroep. Dit budget wordt door het Rijk beschikbaar gesteld aan gemeenten. 2. Met de komst van de Participatiewet in 2015, is de WSW afgesloten voor nieuwe instroom. Het bestaande medewerkersbestand zal teruglopen in lijn met het natuurlijk verloop. Daardoor wordt in de begroting voor 2024 uitgegaan van een WSW bezetting die ultimo 2024, 6% lager is dan de verwachte bezetting voor 2023. 3. De begroting van de loonkosten voor 2024 is gebaseerd op 515,4 FTE (WSW) gemiddeld werkzaam bij Tomingroep en 36,8 FTE in het kader van begeleid werken. 4. Er wordt uitgegaan van een stijging van de loonkosten (ten opzichte van 2022) met 13,4 %. Dat komt vooral door de verhoging van het wettelijk minimumloon per 1-1-2023 met circa 10%. 5. In de begroting 2024 is rekening gehouden met compensatie van de gevolgen van de stijging van het wettelijk minimumloon in de rijksuitkering voor WSW. Vooralsnog is daar nog geen zekerheid over. Meer duidelijkheid wordt verwacht in de komende meicirculaire gemeentefonds.

De compensatie is in de begroting 2024 verantwoord als ‘overige subsidie’ voor in totaal circa € 1,9 miljoen 6. De nieuwe doelgroepen van de Participatiewet die aan het werk gaan bij Tomin, komen rechtstreeks in dienst bij Tomingroep BV. Salaris en andere kosten van deze doelgroepen vallen dus niet onder het Schap. 7. Op basis contractuele afspraken tussen Tomingroep BV en het Schap zijn er in 2024 de volgende geldstromen tussen beiden:  de BV betaalt aan het Schap een loonwaarde voor de gedetacheerde SWmedewerkers. In 2023 gaat het om een bedrag van € 3.813.000.  het Schap betaalt aan de BV een begeleidingsvergoeding van € 2.326.000 (dit bedrag is inclusief kosten voor dienstverlening van de BV zoals

2

Raadsvoorstel Onderwerp : Zienswijze begroting 2024 Tomin Werkschap Datum : 12 april 2023

salarisadministratie financiën, automatisering en P&O en ondersteunende activiteiten). Resultaat In de samenwerkingsovereenkomst tussen Tomingroep BV en het Schap staat dat Tomingroep BV een nul resultaat garandeert aan het Schap. Met ingang van 2024 is de situatie gewijzigd doordat Tomingroep BV de afgelopen jaren in een verliessituatie is gekomen. Ook voor 2024 en de jaren daarna worden verliezen verwacht. Daardoor moet het vermogen van Tomingroep BV op peil worden gehouden door een aanvullende bijdrage door het Schap van € 3,0 miljoen in 2024. In totaal wordt over de periode 20242027 een bijdrage van € 13 miljoen verwacht. Daardoor daalt het vermogen van het werkvoorzieningsschap, naar verwachting, van de huidige stand (eind 2022) van € 7,2 miljoen naar € 1,9 miljoen eind 2027. In het onderstaand overzicht dat is ontleend aan de begroting van het werkvoorzieningsschap (pagina 18) is het verwachte verloop van het eigen vermogen in beeld gebracht.

Historisch Perspectief In 2015 is de WSW afgeschaft en is arbeidsparticipatie opgenomen in de Participatiewet. Gemeenten blijven wel subsidie ontvangen voor de bestaande WSW-medewerkers zodat hun positie gegarandeerd is. Echter, door de afschaffing van de WSW loopt ook het aantal WSW-medewerkers en de daarbij behorende rijkssubsidie, door natuurlijk verloop, sindsdien jaarlijks fors terug. Sinds 2019 laat het bedrijfsresultaat een dalende lijn zien. Tomingroep heeft sinds die tijd een aantal ingrijpende stappen ondernomen om weer tot een positief bedrijfsresultaat te komen. Vervolgens bleek dat voortzetting van het bedrijf op basis van de destijds bestaande strategie niet houdbaar was. Daarom zijn Tomingroep en gemeenten in 2020, samen gestart met de ontwikkeling van een nieuw bedrijfsplan voor de periode 20222025. Doel van het bedrijfsplan is dat Tomin zich ontwikkelt tot werk-leerdrijf en van gelijke omvang zou blijven. Het bedrijfsplan is vastgesteld in 2021. Het bedrijfsplan zal in 2024 tussentijds geëvalueerd worden (een zogenaamde midterm review). Tomingroep en gemeenten bieden daarmee samen met andere ketenpartners een antwoord op de behoefte voor de inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt. 2.

Een zienswijze op de conceptbegroting Werkvoorzieningsschap Tomingroep 2024 indienen

3

Raadsvoorstel Onderwerp : Zienswijze begroting 2024 Tomin Werkschap Datum : 12 april 2023

Verliezen Tomingroep BV de komende jaren Hoewel Tomingroep en gemeenten samen hard werken aan de realisatie van de koers die met het bedrijfsplan is ingezet, heeft zich dat nog niet vertaald in het beoogde resultaat. Over 2022 heeft Tomingroep BV een verlies geleden van circa € 1,3 miljoen1. Doordat het werkvoorzieningsschap over 2022 een winst heeft gemaakt van circa € 1,7 miljoen (zie paragraaf 3 hierna) komt het geconsolideerd resultaat licht positief uit. Na 2022 lopen de verliezen op. Voor 2023 wordt een verlies van circa € 5,6 miljoen in Tomingroep BV verwacht. Ook voor 2024 en de jaren daarna worden verliezen in Tomingroep BV verwacht. Daardoor moet het Schap met ingang van 2024 een aanvullende bijdrage doen aan de BV om het vermogen van Tomingroep BV op peil te houden. Bij ongewijzigde omstandigheden daalt het vermogen van het werkvoorzieningsschap naar verwachting van de huidige stand (eind 2022) van € 7,2 miljoen naar € 1,9 miljoen eind 2027.

Analyse van het verlies Het verlies is ontstaan in 2022 en 2023 en wordt voor een deel veroorzaakt door autonome kostenontwikkelingen zoals de sterk gestegen energiekosten en de verhoging van het wettelijk minimumloon. Daarnaast zijn er incidentele kosten die voortkomen uit de transformatie van Tomin van SW bedrijf naar werk-leerbedrijf In de onderstaande tabel is een analyse van het verwachte verlies van de Tomingroep BV over 2023 opgenomen. Behoudens de éénmalige kosten werken deze ook door naar de komende jaren. Tomingroep BV Begroot resultaat (worst case scenario) Autonome kostenstijging Energielasten Stijging wettelijk minimumloon

Begroot -/- € 5.600.000 -/- € 1.000.000 -/-€ 1.700.000 -/- € 2.700.000

Eenmalige kosten ICT (nieuw ERP pakket) Transitiekosten (van SW naar leerwerk bedrijf)

-/- € 200.000 -/- € 500.000 -/- €

700.000

-/- € 2.200.000

Opgeschoond voor autonome en incidentele factoren

Als autonome en incidentele factoren buiten beschouwing worden gelaten resteert een verlies. Dat is het gevolg van de onderrealisatie van de doelstellingen van het bedrijfsplan. Onderstaand is een vergelijking opgenomen tussen de begroting 2023 en de doelstellingen van het bedrijfsplan ‘Ketensamenwerking Tomin 2022-2025. Doelgroep

2023 (Bedrijfsplan)

2023 Begroting (Tomin BV)

649 64 184

582 90 109

Aantal FTE Wsw Participatiewet beschut Participatiewet regulier

Verschil

-/- 67 +/+ 26 -/- 75

1 Dit is een voorlopig cijfer, de accountantscontrole van de jaarrekening van de Tomingroep BV is nog

niet afgerond.

4

Raadsvoorstel Onderwerp : Zienswijze begroting 2024 Tomin Werkschap Datum : 12 april 2023

Participatiewet leer/werktrajecten Totaal

24 921

24 805

-/- 116

Uit het overzicht blijkt dat gemeenten minder reguliere PW plekken hebben gevuld dan is afgesproken in het bedrijfsplan. Daarnaast daalt het aantal SW-ers sterker dan verwacht. De infrastructuur van de Tomingroep voor de opvang van de doelgroep is daardoor onderbezet. Dat leidt tot verlies omdat er onvoldoende productief personeel is om het werk te verrichten dat omzet en geld binnen brengt om deze (vaste) kosten te dekken zoals: Overhead, bedrijfspanden en machines en begeleidingsapparaat. Daarnaast geeft de directie aan dat de sterkere daling van het aantal WSW medewerkers ook een aanzienlijk financieel effect heeft vanwege de hogere subsidie voor deze groep in verhouding tot de Participatiewet doelgroep. Bijsturing om verliezen te verminderen/voorkomen is noodzakelijk. Natuurlijk kan de Tomingroep inzetten op maatregelen om binnen het bestaande bedrijfsplan te komen tot hoger rendement zoals: 1. Bedrijfsvoering: Minder verzuim, verhogen productiviteit; 2. Oplossen van de onderbenutting van de infrastructuur: Meer instroom van Participatiewet cliënten; 3. Omzet verhogen door betere prijzen te bedingen (kostenstijgingen doorberekenen in de prijs); Maar het is ook belangrijk om onderzoek te doen naar de haalbaarheid van de in het bedrijfsplan gestelde doelen nu de feitelijke situatie afwijkt.

Het Algemeen Bestuur van het Schap heeft aangedrongen op concrete maatregelen om te voorkomen dat de verliezen zich in de nu verwachte omvang blijven voordoen. In de toelichting bij de begroting 2024 geeft de directie van de Tomingroep dan ook aan dat: 



met het Algemeen Bestuur van de Tomingroep is afgesproken dat nog dit jaar een nadere analyse zal worden gemaakt van de risico’s en de maatregelen die kunnen worden ingezet. in het eerste kwartaal van 2024 in het kader van de afgesproken midterm-review van het bedrijfsplan Ketensamenwerking met de ketenpartners (Gemeenten, de Tomingroep en werkgeversdienstverlening) zal worden besproken hoe de samenwerking verloopt en op welke punten er kan of moet worden bijgestuurd om de doelstellingen het bedrijfsplan te realiseren.

Zienswijze In de bijgaande zienswijze spreekt de gemeenteraad haar zorgen uit over de toekomstige financiële situatie van Tomingroep. De gemeenteraad onderschrijft het belang van Tomin voor gemeenten en vindt het daarom belangrijk dat de stappen worden gezet die de directie van Tomingroep in de toelichting bij de begroting noemt. Gezien de ontstane realiteit is de gemeenteraad van mening dat bij de midterm-review bezien moet worden of de inhoudelijke en financiële doelstellingen uit het bedrijfsplan Ketensamenwerking nog haalbaar zijn. En welke maatregelen of alternatieve scenario’s mogelijk zijn om deze alsnog te realiseren.

5

Raadsvoorstel Onderwerp : Zienswijze begroting 2024 Tomin Werkschap Datum : 12 april 2023

3.

Kennisnemen van de conceptjaarstukken 2022 van het Werkvoorzieningsschap Tomingroep

Het netto resultaat van het Werkvoorzieningsschap Tomingroep bedraagt voor 2022 circa € 1.7 miljoen positief. Dat komt vooral doordat:  Het aantal WSW-ers in 2022 aanzienlijk lager is uitgevallen dan begroot. Daardoor zijn de salariskosten lager (circa € 1,2 miljoen positief) maar komt er ook voor minder WSW-ers een bijdrage binnen (circa € 0,8 miljoen negatief).  De bijdrage per WSW-er hoger is dan begroot wegens verhoging van het landelijk budget (€ 30.403,00 t.o.v. € 28.467,60). Daardoor is de bijdrage voor de WSW-ers hoger (circa € 1,4 miljoen positief). Normaliter wordt een negatief resultaat van het Werkvoorzieningsschap gecompenseerd vanuit Tomingroep BV waardoor een nulresultaat wordt gegarandeerd. Door het positieve netto resultaat hoeft voor 2022 geen beroep te worden gedaan op deze garantietoekenning. Het positief resultaat 2022 wordt opgenomen in de bestemmingsreserve ter dekking van tekorten van het Werkvoorzieningsschap en/of BV in de komende jaren. 3. Kanttekeningen/Risico’s De kanttekeningen/risico’s zijn benoemd onder punt 2 “argumenten” 4. Financiële consequenties De financiële risico’s zijn benoemd onder punt 2 “argumenten” 5. Aanpak (planning/uitvoering/communicatie) De conceptbegroting wordt ter goedkeuring aangeboden aan het Algemeen Bestuur van Tomingroep. Eventuele zienswijzen van gemeenten worden daarbij meegenomen.

Tomingroep verzoekt gemeenten de zienswijzen uiterlijk 22 juni 2023 kenbaar te maken. De eerstvolgende mogelijkheid voor de gemeenteraad om de conceptbegroting te behandelen is op 22 juni 2023. De Tomingroep zal worden geïnformeerd dat onder voorbehoud van het raadsbesluit, de zienswijze, zo spoedig mogelijk na 22 juni, wordt ingediend. Het Algemeen Bestuur Tomingroep stelt vervolgens de conceptbegroting 2024 vast waarna deze, inclusief de ingediende zienswijzen van gemeenten, wordt ingediend bij de Provincie Noord Holland. De gemeenteraden ontvangen een kopie van de vastgestelde begroting. 6. Duurzaamheidsaspecten Duurzaamheid wordt door Tomingroep in de praktijk gebracht waar mogelijk. Tijdens de energiecrisis heeft Tomin maatregelen genomen om het energieverbruik te verlagen. 7. Voorafgaande besluitvorming -Raadsinformatiebrief 1 februari 2023. -Zienswijze Tomin begroting Werkschap 2023. -Raadsinformatiebrief bedrijfsplan Tomin 12 november 2021.

6

Raadsvoorstel Onderwerp : Zienswijze begroting 2024 Tomin Werkschap Datum : 12 april 2023

8. Standpunt commissies (en derden) De commissie MSZ d.d. van 13 juni 2023 adviseert dit voorstel te behandelen als Hamerstuk in de raad van 22 juni 2023

Wijdemeren, 9 mei 2023 Burgemeester en wethouders van Wijdemeren, de secretaris, de burgemeester,

mr. E.T. Halman-van der Linden MBA

drs. C.R. Larson

7

Raadsvoorstel Onderwerp : Zienswijze begroting 2024 Tomin Werkschap Datum : 12 april 2023

RAADSBESLUIT

De raad der gemeente Wijdemeren; Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 2 mei 2023

BESLUIT 1. Kennis te nemen van de conceptbegroting 2024 van het Werkvoorzieningsschap Tomingroep. 2. In te stemmen met de bijgevoegde zienswijze op de conceptbegroting 2024 Tomin Werkschapsvoorziening. 3. Na het raadsbesluit de brief met de zienswijze aan Tomin te verzenden. 4. Kennis te nemen van de jaarstukken 2022 van het Werkvoorzieningsschap Tomingroep.

Aldus besloten in de openbare vergadering van 22 juni 2023 De raad voornoemd, de griffier,

de voorzitter,

drs. E.B. Hörchner

drs. C.R. Larson

Afschriften van dit besluit naar:

8