Raadsvoorstel wensen en bedenkingen Toekomstscenario Tomingroep

RAADSVOORSTEL

Par.afd.hfd.

Zaaknummer Raadsvergadering Commissie(s)

Z.90011/D.445893 11 december 2025

Gewijzigd voorstel Portefeuillehouder Domein Team

Datum: 4 december 2025 nee Wethouder R.M. van Rijn Inwoners Sociaal Domein Beleid

Bijlagen

1. Toekomstscenario's Tomingroep 2. Conceptbrief aan college met wensen en bedenkingen ten aanzien van een Noord-Zuidscenario

Datum 4 november 2025 Onderwerp Wensen en bedenkingen Toekomstscenario Tomingroep CONCEPT-BESLUIT Voorgesteld wordt: Met de bij dit voorstel bijgaande brief de wensen en bedenkingen bij het college kenbaar te maken, ten aanzien van het voorgenomen besluit van het college het Noord-Zuidscenario (scenario 2) als richting vast te stellen voor de toekomstige organisatie van werk en participatie.

1. Inleiding De midtermreview van de bestuursopdracht van Tomin (2024) heeft duidelijk gemaakt dat de huidige samenwerking onder druk staat en dat fundamentele keuzes over de toekomst onvermijdelijk zijn. Gemeenten, de directie en de raad van commissarissen van Tomin kwamen tot dezelfde conclusie: alleen met een heroriëntatie kan duurzaam invulling worden gegeven aan de opdracht om inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt te ondersteunen richting werk en participatie. Om die heroriëntatie vorm te geven zijn de deelnemende gemeenten met elkaar in gesprek gegaan over drie kernvragen: welke visie zij hebben op de rol van een sociaal ontwikkelbedrijf, hoe zij aankijken tegen toekomstige samenwerking, en in hoeverre de bestaande infrastructuur van Tomin daarin nog een rol kan spelen. Deze verkenning leverde verschillende posities op, die door een extern bureau zijn geanalyseerd en samengebracht in scenario’s. De analyse is opgenomen in bijlage 1. Het Algemeen Bestuur van Tomin heeft op basis daarvan op 2 oktober 2025 een advies vastgesteld, waarna het college op 4 november 2025 een voorgenomen besluit heeft genomen. Conform artikel 169, vierde lid, Gemeentewet is het nu aan de raad om wensen en bedenkingen te formuleren bij dit voorgenomen besluit. Het huidige Tomin is niet langer toekomstbestendig.

Dit vraagt om een nieuwe koers waarbij deelnemende gemeenten uitspreken hoe zij de uitvoering van Participatiewet voor zich zien, wat daarbij de functie is van een sociaal ontwikkelbedrijf en hoe ze daarin willen samenwerken. Gemeenten hebben dit intussen gedaan, waarbij sprake is van overeenkomsten en verschillen. De

afgelopen tijd hebben gemeenten zich onder leiding van een extern bureau ingespannen om tot een gezamenlijke koers te komen. Dit doel is nu bereikt. 2. Argumenten 1.1 Ruimte voor integrale dienstverlening Scenario 2 biedt ruimte om de dienstverlening breder en domeinoverstijgend te organiseren. Hierdoor kunnen inwoners die te maken hebben met multiproblematiek of een grotere afstand tot werk beter worden ondersteund. De verbinding met andere beleidsterreinen, zoals Wmo en Jeugd, kan in het Noord-Zuidscenario sterker worden gelegd dan in de huidige situatie. 1.2 Betere kansen voor inwoners en werkgevers Het Noord-Zuidscenario maakt het mogelijk om ondersteuning voor inwoners toegankelijker en persoonlijker te organiseren. Voor werkgevers betekent het dat zij sneller en met minder schakels kunnen samenwerken met gemeenten en ontwikkelbedrijven. Dit vergroot zowel de kansen op duurzame plaatsingen voor inwoners als de tevredenheid en betrokkenheid van werkgevers. 1.3 Scenario 2 sluit aan bij bestaande arbeidsmarktindeling Het Noord-Zuidscenario (scenario 2) past bij de feitelijke scheidslijn in de arbeidsmarktregio’s. Almere maakt deel uit van de arbeidsmarktregio Flevoland en beschikt daar over een eigen infrastructuur en samenwerkingsverbanden, terwijl de Gooi- en Vechtstreekgemeenten juist in hun eigen regio samenwerken.

Daarmee is het Noord-Zuidscenario niet alleen inhoudelijk logisch, maar ook bestuurlijk realistisch. 1.4 Scenario 2 biedt ruimte voor maatwerk en nabijheid Door de organisatie te splitsen ontstaat meer ruimte om de uitvoering dichter bij inwoners en werkgevers te organiseren. Dit sluit aan bij de wens om maatwerk te bieden aan inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt en om snel en effectief samen te werken met werkgevers. 1.5 Scenario 2 is bestuurbaar en financieel houdbaar De bestaande constructie met Tomin is complex en financieel kwetsbaar. Scenario 2 maakt de governance eenvoudiger en overzichtelijker per regio. Tegelijkertijd kunnen risico’s beter worden verdeeld en is een flexibele inrichting mogelijk, waardoor de nieuwe ontwikkelbedrijven beter bestand zijn tegen veranderingen in doelgroep of volume. 1.6 Scenario 2 sluit aan bij Hilversumse visie De gemeenteraad van Hilversum heeft op 9 juli 2025 de visie “Arbeidsontwikkeling en de rol van een sociaal ontwikkelbedrijf vastgesteld.” Daarin worden drie varianten onderscheiden die goed aansluiten bij de varianten 2a, 2b en 2c binnen het Noord-Zuidscenario. Daarmee sluit de gekozen koers in GRverband aan bij de eerder door Hilversum vastgestelde visie.

1.7 Politiek-bestuurlijk draagvlak is aanwezig De (andere) onderzochte scenario’s 0, 1 en 3 zijn niet toekomstbestendig of missen het noodzakelijke draagvlak bij de deelnemende gemeenten. Scenario 2 is het enige scenario waar alle partijen zich in herkennen en dat perspectief biedt op een breed gedragen koers. Dit vergroot de kans op succesvolle besluitvorming en uitvoering. 3. Kanttekeningen/Risico’s 1.1 Uitwerking van de varianten 2a, 2b en 2c Binnen de Gooi- en Vechtstreek moet nog een keuze worden gemaakt tussen de drie varianten (nieuwe GR, samenwerking via DVO’s of centrumgemeente-model). Deze keuze bepaalt in belangrijke mate de governance, de zeggenschap van de gemeenten en de uitvoeringspraktijk. De uitwerking vraagt daarom om zorgvuldig bestuurlijk overleg en een transparante vergelijking van de varianten.

1.2 Transitiefase brengt onzekerheid met zich mee De afbouw van Tomin en de opbouw van nieuwe ontwikkelbedrijven zullen onvermijdelijk een periode van onzekerheid veroorzaken voor medewerkers, doelgroep medewerkers en werkgevers. Het is van belang om in deze fase de continuïteit van werkplekken en dienstverlening te garanderen en helder te communiceren met alle betrokkenen. 1.3 Juridische en financiële complexiteit De ontvlechting van de GR en Tomingroep BV kent aanzienlijke juridische en financiële uitdagingen. Liquidatiekosten, de verdeling van activa en passiva en de inrichting van nieuwe structuren vergen zorgvuldige afweging en tijdige inzet van specialistische expertise. 1.4 Verschillend tempo tussen gemeenten Niet alle gemeenten in de Gooi- en Vechtstreek bewegen in hetzelfde tempo of met dezelfde voorkeuren richting een keuze voor variant 2a, 2b of 2c. Dit kan leiden tot spanningen of vertragingen. Regionale afstemming en het vroegtijdig signaleren van knelpunten zijn essentieel om tot een gezamenlijke lijn te komen. 1.5 Politieke context en timing De besluitvorming vindt plaats in de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van 2026. Dit kan invloed hebben op de snelheid en de bereidheid van raden en colleges om ingrijpende keuzes te maken. Het is daarom van belang dat het proces strak wordt gepland en tijdig wordt afgerond.

1.6 Wijdemeers perspektief Vanuit Wijdemeren is tijdens het AB gepleit voor een integraal scenario voor werk en inkomen waarin alle gemeenten participeren. Het integrale scenario is een gewaagd scenario en erkend moet worden dat dit op dit moment niet passend is binnen de regio. Hoewel onze oorspronkelijke ambitie verder reikte, onderschrijven wij het inzicht dat de Noord-Zuidscenario variant op dit moment de meest uitvoerbare optie is en op het breedste draagvlak kan rekenen. Wij conformeren ons derhalve volledig aan dit standpunt.

4. Financiële consequenties Het voorliggende voorgenomen besluit heeft op zichzelf geen directe financiële gevolgen. Wel is duidelijk dat in de transitiefase aanzienlijke financiële consequenties aan de orde zullen zijn. Dit betreft zowel afbouwkosten (liquidatie, ontvlechting en frictiekosten) als opbouwkosten voor nieuwe structuren (organisatie, huisvesting, ICT en transitiekosten). Daarnaast zal voor het nieuw op te richten sociaal ontwikkelbedrijf een meerjarenbegroting worden opgesteld, waarin ook de structurele lasten worden opgenomen. Deze begroting zal separaat aan de raden worden voorgelegd. Naast de financiële dimensie vraagt de transitie ook veel capaciteit van colleges, raden en ambtelijke organisaties. Dit geldt zowel voor de begeleiding van de afbouw van Tomin als voor de opbouw van nieuwe ontwikkelbedrijven. In het nog op te leveren koersdocument zullen de benodigde middelen en capaciteit nader worden uitgewerkt, zodat gemeenten tijdig zicht krijgen op de omvang van deze inzet en de wijze waarop dit regionaal en lokaal wordt georganiseerd. 5. Preventief toezicht Wet Arhi N.v.t.

6. Aanpak (planning/uitvoering/communicatie) 1. Na vaststelling en kennisneming van de stukken door de gemeenteraden stelt het college het voorgenomen besluit definitief vast. De verwachting is dat dit besluitvormingsproces ook in de andere gemeenten uiterlijk in januari van 2026 wordt afgerond. 2. Parallel wordt het koersdocument opgesteld, waarin kaders worden geboden voor de transitie: de afbouw van Tomin, de contouren van de nieuwe sociaal ontwikkelbedrijven en een routekaart voor de transitiefase. 3. Bij de uitwerking van het koersdocument worden de Ondernemingsraad, vertegenwoordigers van de doelgroep en de adviesraden sociaal domein nadrukkelijk betrokken, zodat de koers niet alleen bestuurlijk maar ook praktisch en maatschappelijk uitvoerbaar is. 4. Binnen de Gooi- en Vechtstreek wordt in een intensief traject gewerkt aan de keuze tussen de varianten 2a (nieuwe GR), 2b (DVO’s) of 2c (centrumgemeente-model). Dit wordt uitgewerkt in een transitieplan dat wordt vastgesteld door het AB. 5. Het transitieplan wordt uitgewerkt in besluiten voor de deelnemende gemeenten. In dit besluitvormingsproces wordt de raad om toestemming gevraagd om de GR om te vormen of op te heffen.

7. Duurzaamheidsaspecten De nieuwe uitvoeringsstructuren dragen bij aan een duurzame inrichting van arbeid en participatie. · De combinatie van werk, scholing en begeleiding bevordert duurzame inzetbaarheid van inwoners. · De nieuwe organisaties worden aangemoedigd sociaal en circulair te ondernemen (bijv. via hergebruik van materialen en lokale productie). · Door regionale spreiding van locaties blijven werkplekken dichtbij huis waardoor reistijd wordt beperkt. 8. Voorgaande besluitvorming

9. Standpunt commissies (en derden)

Burgemeester en wethouders van Wijdemeren, de secretaris, de burgemeester,

drs. E.L. Ruizeveld de Winter

drs. M.L. Verheijen

RAADSBESLUIT

De raad der gemeente Wijdemeren; Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 4 november 2025 Gelet op artikel 169 van de Gemeentewet BESLUIT Met de bij genoemd voorstel voorgelegde brief de wensen en bedenkingen bij het college kenbaar te maken, ten aanzien van het voorgenomen besluit van het college het Noord-Zuidscenario (scenario 2) als richting vast te stellen voor de toekomstige organisatie van werk en participatie. Aldus besloten in de openbare vergadering van 11 december 2025 De raad voornoemd, de griffier,

de voorzitter,

drs. E.B. Hörchner

drs. M.L. Verheijen

Afschriften van dit besluit naar: