Raadsvoorstel Water- en rioleringsprogramma

RAADSVOORSTEL

Par.afd.hfd

Kenmerk Raadsvergadering Commissie(s) Gewijzigd voorstel Bijlagen

Portefeuillehouder Afdeling Datum Onderwerp

RV/ 2 november 2023 Openbare ruimte & Vastgoed Datum: 18 oktober 2023 Nee 1. Water- en rioleringsprogramma Gemeente Wijdemeren 2023-2027 2. Samenvatting Water- en rioleringsprogramma Gemeente Wijdemeren 2023-2027 weth. Els Kruijt Omgeving 28 september 2023 Water- en rioleringsprogramma Gemeente Wijdemeren 2023-2027

.

Raadsvoorstel Onderwerp : Water- en rioleringsprogramma Gemeente Wijdemeren 2023-2027 Datum : 21 september 2023

CONCEPTBESLUIT Voorgesteld wordt: 1 het ‘Water- en rioleringsprogramma 2023 – 2027’ vast te stellen. 2 een kostendekkingsscenario vast te stellen gebaseerd op een risicoprofiel gelegen tussen uitwerkingsvariant 2 en 3, rekening houdend met het vanuit het herstelplan reeds vastgestelde aanvullende financiële kader. 3 de in tabel 1 gegeven afschrijvingstermijnen per object-onderdeel van de riolering vast te stellen. 4 de in tabel 1 met groen weergegeven object-onderdelen via een ideaalcomplex te financieren. Tabel 1Afschrijvingstermijn per object in jaren

Object Hoofdgemalen Bergbezinkvoorzieningen Persleidingen vrijverval leidingen Groene berging Infiltratievoorziening Minigemalen Regelschuif, ed. Meetlocatie en sensoren Huisaansluit- en kolkleidingen Drainage Overige leidingen Kolken en lijngoten

Civiel [jaar] 80 120 60 50 60 40 60 60 40 20 20 20 20

Mechanisch [jaar] 15 15

Elektro [jaar] 15 15

20 20 15 20 15

15 15 15 15 15

5 Op basis van het geadviseerde kostendekkingsscenario (besluit punt 2), afschrijvingstermijnen (besluit punt 3) en financiering (besluit punt 4), een structureel kostendekkende verhoging van de rioolheffing vast te stellen. De tarieven voor de heffing worden jaarlijks geactualiseerd met de begroting en voorgelegd aan de raad. De tarieven voor 2024 en verder worden vastgesteld bij het vaststellen van de verordening rioolheffing 2024. 6 het ‘Water- en rioleringsprogramma 2023 – 2027’ ter kennisname aan te bieden aan de provincie Noord-Holland, het waterschap AGV en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.

2

Raadsvoorstel Onderwerp : Water- en rioleringsprogramma Gemeente Wijdemeren 2023-2027 Datum : 21 september 2023

1. Inleiding In 2018 heeft de gemeenteraad het gemeentelijk rioleringsplan 2018-2021 (GRP) vastgesteld. In dit plan zijn de belangrijkste beleidskaders voor het beheer en onderhoud van de gemeentelijke riolering vastgelegd met daarbij de financiële consequenties en de vertaling naar concrete onderhouds- en vervangingsmaatregelen. Ook is daarbij de hoogte van de rioolheffing voor de jaren 2018 tot en met 2021 bepaald. In 2021 is de looptijd van het GRP via de begroting met een jaar verlengd. Tevens zijn we in 2022 begonnen met het opstellen van een nieuw gemeentelijk water- en rioleringsplan (WRP) voor de periode 2023-2027, dat het oude WRP moet gaan vervangen. Parallel hieraan is in 2021, in opdracht van de gemeenteraad, het rapport ‘Beheer en onderhoud kapitaalgoederen ‘’in control’’ – Doelmatigheidsonderzoek kapitaalgoederen’ opgesteld. Het rapport bevat een aantal aanbevelingen op onder meer bestuurlijk, organisatorisch, financieel en technisch-inhoudelijk vlak om in control te komen en te blijven op het beheer en onderhoud van de kapitaalgoederen. In het afgelopen jaar zijn deze aanbevelingen uitgewerkt in concrete acties. Belangrijk uitgangspunt daarbij was dat de systematiek en wijze van beheer zowel op strategisch als op tactisch en operationeel niveau goed is beschreven en verankerd in een planmatig kader.

Voor het beheerdomein water & riolering bestaat dit kader uit voornoemd water- en rioleringsplan 2023-2027. Voor het beheerdomein ‘Riolering en Water’ wordt niet beheerd op basis van beeldkwaliteitsniveaus. Beheer vindt hier plaats op basis van landelijk vastgestelde (functionele en technische) normen in combinatie met een risicobeoordeling. De primaire doelen van dit WRP zijn: 1. Beschermen van de volksgezondheid 2. Bijdragen aan een veilige leefomgeving 3. Beperken van hinder en voorkomen van schade door wateroverlast 4. Voorkomen van verontreiniging van het milieu 5. Bijdragen aan een duurzame leefomgeving 6. Bijdragen aan de ruimtelijke kwaliteit 7. Beperken van hinder bij uitvoering van werken Op hoofdlijnen vormt het Water- en rioleringsprogramma een voortzetting van het gemeentelijke rioleringsplan op basis van eerder vastgestelde ambities voor de stedelijke waterhuishouding, ten aanzien van afvalwater, regenwater, grondwater en oppervlaktewater, Wijdemeren klimaatbestendig, Veilig en gezond water in Wijdemeren, Wijdemeren duurzaam, betaalbaar en beheersbaar.

3

Raadsvoorstel Onderwerp : Water- en rioleringsprogramma Gemeente Wijdemeren 2023-2027 Datum : 21 september 2023

In het WRP zijn drie beheervarianten met bijbehorende kostendekkingscenario’s beschreven: • Variant één Deze variant gaat uit van een investeringsopgave op basis van economische afschrijving; vervangen van alle economisch afgeschreven objecten, binnen de vervangingspiek en binnen de technische levensduur. o De risico’s voor veiligheid, milieu en onderhoudskosten zijn minimaal. o De vervangingsopgave is zeer groot en grillig. o De omvang van de vervangingsopgave in de tijd en ruimte zal voor Wijdemeren niet realistisch uitvoerbaar zijn. • Variante twee Deze variant gaat uit van een beperkte afvlakking van de investeringsopgave; vervangen van alle economisch afgeschreven objecten, niet gelijk maar ruim binnen de vervangingspiek en binnen technische levensduur. o De risico’s voor veiligheid, milieu zijn minimaal, maar de onderhoudskosten nemen toe. o De vervangingsopgave is zeer groot. o De omvang van de vervangingsopgave in de tijd en ruimte zal voor Wijdemeren moeilijk realistisch uitvoerbaar zijn. • Variant drie Deze variant gaat uit van een afvlakking van de investeringsopgave richting de grens van de technische levensduur; vervangen van alle economisch afgeschreven objecten, pas als de grens van de technische levensduur in zicht komt en mogelijk buiten de vervangingspiek. o De risico’s voor veiligheid en milieu nemen toe en de onderhoudskosten nemen substantieel toe.

o De vervangingsopgave is stevig. o De omvang van de vervangingsopgave in de tijd en ruimte zal voor Wijdemeren meer realistisch uitvoerbaar zijn. Uit een afweging van de drie varianten komt als advies naar voren om een kostendekkingsscenario vast te stellen gebaseerd op een risicoprofiel gelegen tussen beheervariant 2 en 3. Het hiervoor beschreven ‘beheer op orde’ traject loopt parallel aan het proces voor het opstellen van het herstelplan Wijdemeren. Uit oogpunt van volgordelijkheid is er voor gekozen om eerst het (integrale) herstelplan in de raad te behandelen en pas daarna de hiervoor genoemde beheervarianten. Tegelijkertijd vormen de financiële consequenties van het te kiezen kostendekkingsscenario essentiële input voor het herstelplan en de begroting. In het de uitwerking van het Water- en rioleringsprogramma is een doorrekening gemaakt van de kostendekkingsscenario’s naar varianten voor de heffing, waarbij is gestuurd op een kostendekkend riooltarief ook op de (midden)lange termijn. Hierbij is rekening gehouden met de vervangingspiek waar we nu voor staan en het werk dat de afgelopen jaren door diverse omstandigheden nog niet volledig is uitgevoerd.

Daarbij zou dan als transitie gekozen kunnen worden voor een rioolheffing die dicht tegen kostendekkingsscenario ‘variant drie’ aan ligt, om die dan geleidelijk in de volgende planperioden richting het kostendekkingsscenario ‘variant twee’ te laten groeien.

4

Raadsvoorstel Onderwerp : Water- en rioleringsprogramma Gemeente Wijdemeren 2023-2027 Datum : 21 september 2023

Bij de vaststelling van het voorgaande GRP is gekozen voor een tarief van € 270. In de doorrekening volgens de toen toegepaste systematiek was voor 2018 al sprake van een mogelijk benodigd kostendekken tarief van afgerond € 285, de nu geadviseerde systematiek gaat uit van een bredere doorbelasting van kosten om volledig kostendekkend te zijn. Met ingang van 2021 is besloten om de heffing tijdelijk te verlagen naar € 235. Bij het vaststellen van het Herstelplan heeft de raad in september gekozen ─ mede vanuit het doel ‘schoon over’ ─ om te sturen op een volledig kostendekkend tarief ook op de kortere termijn, dit in lijn met de nu geldende begrotingsregels. Mocht het zo zijn dat uit behandeling van de beheerscenario’s door de raad een ander scenario wordt gekozen, dan moeten deze wijzigingen aansluitend worden doorgevoerd in de voorgestelde begroting.

2. Argumenten 2.1 het ‘Water- en rioleringsprogramma 2023 – 2027’ De voortzetting van eerder vastgestelde ambities voor de stedelijke waterhuishouding, ten aanzien van afvalwater, regenwater, grondwater en oppervlaktewater, Wijdemeren klimaatbestendig, Veilig en gezond water in Wijdemeren, Wijdemeren duurzaam, betaalbaar en beheersbaar. 2.2 Kostendekking op basis van risicobeheersing Kostendekking gebaseerd op een risicoprofiel dat rekening houdt met de totale levenscyclus kosten en ruimtelijke uitvoerbaarheid. En waarbij de risico’s op schade voor inwoners, bedrijven, volksgezondheid en milieu beperkt zijn. 2.3 en 2.4 Kosten beheersing Door afschrijvingstermijnen per object-onderdeel (tabel 1) vast te stellen en daarnaast een deel van de objecten te financieren via een ideaalcomplex kunnen toekomstige groei van kapitaallasten (in beperkte mate) worden beperkt/afgevlakt, wat leidt tot minder meerkosten. 2.5 Kostendekking De kosten moeten volledig door de inkomsten uit de rioolheffing worden gedekt, waarbij de stand van de voorziening nooit negatief mag worden en de toerekenbare kosten volledig worden doorbelast. 2.6 Samenwerking Om invulling te geven aan de doelstellingen uit dit WRP is samenwerking met, en betrokkenheid van de diverse overheden, bewoners en bedrijven nodig. Afstemming van beleid en taakuitvoering met de betrokken waterbeheerders en overheden is noodzakelijk.

3. Kanttekeningen/Risico’s 3.1 Indien de raad, na behandeling van het Water- en rioleringsprogramma, kiest voor een andere variant en heffing heeft dit financiële consequenties voor de begroting. 3.2 Voor de uitvoering van het Water- en rioleringsprogramma is structureel voldoende (interne)personele capaciteit, gebieds- en vakkennis nodig. 3.3 Voor het bereiken van de gestelde ambities en doelstellingen is een adequaat handhavingsinstrumentarium (middelen, personele capaciteit en tools) nodig om te kunnen optreden daar waar stimuleren en motiveren onvoldoende effect heeft.

5

Raadsvoorstel Onderwerp : Water- en rioleringsprogramma Gemeente Wijdemeren 2023-2027 Datum : 21 september 2023

3.4 Cofinanciering door derden is noodzakelijk om waterkwaliteitsdoelstellingen te behalen, denk hierbij bijvoorbeeld aan KRW en Natura200 ambities vanuit Europa. Zonder cofinanciering zijn bovenmatige kosten voor opgelegde maatregelen, voor de gemeente alleen niet betaalbaar. 3.5 De haalbaarheid van dit programma is mede afhankelijk van de integrale financiering voor de overige disciplines in de openbare ruimte zoals wegen, groen en openbare verlichting. 3.6 Omdat de tarieven voor de rioolheffing pas bij het vaststellen van de verordening rioolheffing 2024 worden vastgesteld zijn hiervoor in de tabellen 15, 16 en 17 in hoofdstuk 7 van het water- en rioleringsprogramma en op pagina 15 van de samenvatting van het wateren rioleringsprogramma nog geen concrete bedragen voor de heffing opgenomen.

4. Financiële consequenties De financiële consequenties van het conceptbesluit zijn in het herstelplan en de begroting opgenomen. Deze gegevens zijn opgenomen in bijlage 1.

5. Aanpak (planning/uitvoering/communicatie) Is agendapunt aangemeld bij communicatie? Nee

6. Standpunt commissies (en derden) De commissie BM d.d. van 19 juni 2023 adviseert dit voorstel te behandelen als Bespreekstuk in de raad van 2 november 2023.

7. Duurzaamheidsapecten Duurzaamheid is structureel onderdeel van het Water- en rioleringsprogramma. Dit programma bevat mede de financiering voor de gemeentelijke subsidie groene daken. Het Water- en rioleringsprogramma gaat uit van sturing op circulair inkopen

Wijdemeren, 26 september 2023 Burgemeester en wethouders van Wijdemeren, de secretaris, de burgemeester,

mr. E.T. Halman-van der Linden MBA

drs. C.R. Larson

6

RAADSBESLUIT

De raad der gemeente Wijdemeren; Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 26 september 2023; Gelet op de gemeentewet; BESLUIT 1 het ‘Water- en rioleringsprogramma 2023 – 2027’ vast te stellen. 2 een kostendekkingsscenario vast te stellen gebaseerd op een risicoprofiel gelegen tussen uitwerkingsvariant 2 en 3, rekening houdend met het vanuit het herstelplan reeds vastgestelde aanvullende financiële kader. 3 de in tabel 1 gegeven afschrijvingstermijnen per object-onderdeel van de riolering vast te stellen. 4 de in tabel 1 met groen weergegeven object-onderdelen via een ideaalcomplex te financieren. 5 Op basis van het geadviseerde kostendekkingsscenario (besluit punt 2), afschrijvingstermijnen (besluit punt 3) en financiering (besluit punt 4), een structureel kostendekkende verhoging van de rioolheffing vast te stellen. 6 het ‘Water- en rioleringsprogramma 2023 – 2027’ ter kennisname aan te bieden aan de provincie Noord-Holland, het waterschap AGV en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.

Aldus besloten in de openbare vergadering van 2 november 2023 De raad voornoemd, de griffier,

de voorzitter,

drs. E.B. Hörchner

Ch.B. Aptroot

Afschriften van dit besluit naar: