Raadsvoorstel vaststellen Kaders Transitievisie Warmte

RAADSVOORSTEL

Par.afd.hfd

Kenmerk Zaaknummer Raadsvergadering Commissie(s) Gewijzigd voorstel Bijlagen Portefeuillehouder Domein Ambtenaar/telefoonnummer

RV/1461/210113 Z.58005/D.308114 11 maart 2021 Ruimte & Economie Datum: 3 maart 2021 Nee Bestuurlijke kadernotitie Transitievisie Warmte weth. J.H. Boermans Fysiek Domein T. Corten, (035)6559449, t.corten@wijdemeren.nl 19 januari 2021 Vaststellen Kaders Transitievisie Warmte

Datum Onderwerp CONCEPT-BESLUIT Voorgesteld wordt: De bestuurlijke kaders voor de Transitievisie Warmte van Wijdemeren vast te stellen zoals opgenomen in bijlage 1: ‘de Bestuurlijke Kadernotie Transitievisie Warmte’, waarmee de raad uitspreekt dat: 1: De gemeente Wijdemeren binnen 5 jaar start met het opstellen van één Wijkuitvoeringsplan, onder voorbehoud van aanvullende rijksmiddelen. 2: De gemeente Wijdemeren wijken/buurten/dorpen prioriteert op basis van 10 criteria waarbij het criterium ‘eindgebruikerskosten’ de hoogste weging krijgt. 3: De gemeente Wijdemeren een Wijkuitvoeringsplan pas tot uitvoering brengt, wanneer er onder de eindgebruikers een breed draagvlak is. 4: In de gemeente Wijdemeren het gasnet behouden blijft tot het voor iedere eindgebruiker haalbaar en betaalbaar is om van het aardgas af te stappen. 1. Inleiding

Samen met de gemeenten Blaricum, Gooise Meren, Huizen en Laren en diverse stakeholders werkt de gemeente Wijdemeren aan het opstellen van de Transitievisie Warmte. In deze Transitievisie Warmte beschrijven wij hoe de transitie naar een aardgasvrije gebouwde omgeving er volgens de huidige inzichten op hoofdlijnen uit gaat zien. In de Transitievisie Warmte bepalen wij ook de voorwaarden waaraan Wijkuitvoeringsplannen moeten voldoen. In een Wijkuitvoeringsplan leggen wij samen met alle belanghebbenden uit een wijk/buurt/dorp vast hoe de warmtetransitie er werkelijk uit gaat zien en binnen welke termijn iedereen van het aardgas afstapt. Tot 2050 zullen wij een tiental wijkuitvoeringsplannen opstellen en vervolgens uitvoeren om ongeveer 10.000 woningen in Wijdemeren aardgasvrij te maken.

Op een aantal momenten bent u al geïnformeerd over de Transitievisie Warmte:  7 sept 2020: Webinar over de inhoud van de Transitievisie Warmte.  26 nov 2020: Oriënterende raadssessie over de Transitievisie Warmte voor Wijdemeren.  12 jan. 2021: Webinar over de bestuurlijke kadernotie die nu ter besluitvorming ligt.

.

Raadsvoorstel Onderwerp : Vaststellen kaders Transitievisie Warmte Datum : 13 januari 2021

 Tijdens de bijeenkomsten van de Adviesgroep duurzaamheid is de Transitievisie Warmte meerdere malen besproken. U bent na iedere bijeenkomst hierover geïnformeerd via een raadsinformatiebrief. Eind 2021 zal de Transitievisie Warmte aan u worden voorgelegd ter vaststelling. Daarvoor doorlopen wij de komende maanden een proces waarin wij samen met stakeholders en inwoners een prioritering in de wijken/buurten/dorpen aanbrengen en inzicht geven in de alternatieve technieken ter vervanging van het aardgas. Om dit proces in gang te zetten ligt de ‘Bestuurlijke Kadernotie Transitievisie Warmte’ (zie bijlage 1) nu ter vaststelling. Tijdens de oriënterende sessie van 25 november 2020 is deze kadernotitie al aangekondigd. Daarbij geven wij gehoor aan uw vraag: ‘Is er echt wat te kiezen”. Er is namelijk daadwerkelijk iets te kiezen. De kaders in deze bestuurlijke kadernotie zijn van groot belang voor warmtetransitie in de gemeente Wijdemeren. Met dit document bent u in de positie de kaders voor de komende jaren vast te stellen. De besluiten in dit raadsvoorstel zijn daarbij zo geformuleerd dat u via amendementen en/of moties op specifieke punten aanvullingen kunt doen of andere kaders aan ons kunt meegeven. In dit raadsvoorstel leest u een samenvatting van de belangrijkste kaders voor de gemeente Wijdemeren en onze achterliggende overwegingen.

Het volledige overzicht van de bestuurlijke kaders leest u in bijlage 1: ‘de Bestuurlijke Kadernotie Transitievisie Warmte’. 2. Argumenten

1.1

Door binnen 5 jaar te starten met een eerste wijk, doen wij nodige ervaring op. Met het opstellen van een Wijkuitvoeringsplan zetten wij de warmtetransitie in gang. Daarmee doen wij kennis en ervaring op. Dit is nuttig omdat wij de Transitievisie Warmte iedere 5 jaar herijken. Het opstellen van een Wijkuitvoeringsplan helpt ons bij de eerste herijking in 2026. Uiteraard delen wij ervaringen in de regio Gooi en Vechtstreek en volgen wij de landelijke ontwikkelingen. Daarbij vinden wij het belangrijk om ook zelf ervaring op te doen, zodat wij onze organisatie, partners en inwoners voorbereiden op de warmtetransitie. De keuze voor een wijk/buurt/dorp waar wij starten met een eerste Wijkuitvoeringsplan komt terug in de Transitievisie Warmte. De kaders die u met dit raadsvoorstel vaststelt, zijn bepalend voor deze keuze.

1.2

Met het opstarten van één Wijkuitvoeringsplan past de combinatierol van integrale procesregisseur. De gemeente krijgt de regie in de warmtetransitie. De regierol die wij kiezen, moet passen bij onze ambities, capaciteit en middelen. De combinatierol van procesregisseur en de integrale regisseur past de komende jaren het best bij de gemeente Wijdemeren voor de aansturing van de warmtetransitie (zie ook bijlage 1 pagina 9). Met deze combinatierol zetten wij inwoners en andere de eindgebruikers centraal en kiezen wij een tempo waarbij iedereen kan meekomen. Als procesregisseur werken wij

2

Raadsvoorstel Onderwerp : Vaststellen kaders Transitievisie Warmte Datum : 13 januari 2021

samen met partners zoals de Energiecoöperatie Wijdemeren en initiatieven uit de samenleving zoals Ankeveen Aardgasvrij met Aquathermie. Als integrale regisseur vinden wij het belangrijk uitdagingen slim te combineren om zo efficiënt en effectief deze transitie te doorlopen. Wij kiezen niet voor een intensieve en sturende rol: de sturende regisseur. Dit past niet bij de capaciteit en middelen van de gemeente Wijdemeren. Het opstarten van twee of meer Wijkuitvoeringsplannen voor 2026 zou passen bij de sturende regisseur Wij kiezen ook niet voor een afwachtende rol: de afwachtende regisseur. Dit past niet bij de ambities van de gemeente op het gebied van duurzaamheid. Daarbij wordt de opgave in de toekomst steeds groter wanneer de gemeente afwacht. Het nietopstarten van een Wijkuitvoeringsplan voor 2026 past bij de afwachtende regisseur. 1.3

Een exponentiele groeipad is een logisch keus. Met het opstarten van één Wijkuitvoeringsplan kiezen wij voor het tijdspad: exponentiele groei (zie ook bijlage 1 pagina 12). De komende jaren is de warmtetransitie volop in ontwikkeling. Op basis van nieuwe kennis, technieken en financieringsmogelijkheden kan het tijdspad andere vormen aannemen, zoals een ’scurve’ waarbij het zwaartepunt van de transitie eerder valt dan bij een exponentiele groei. Het tijdspad herijken wij iedere 5 jaar. Wij kiezen niet voor een ‘snelle start’ of ‘lineaire groei’. Hiervoor zouden wij in korte tijd meer Wijkuitvoeringsplannen moeten voorbereiden en tot uitvoering brengen. Vooralsnog heeft de gemeente hier niet de middelen of capaciteit voor. Wij kiezen nadrukkelijk ook niet voor een ‘uitstel tijdspad’. Het niet-opstarten van een Wijkuitvoeringsplan zou bij dit tijdspad horen.

2.1

Met de 10 criteria in een afwegingskader komen wij tot een prioritering van buurten. Om te komen tot een prioritering stellen wij een afwegingskader op met 10 criteria zoals opgenomen in hoofdstuk 4 van de Kadernotitie (zie bijlage 1, pagina 20). Deze criteria zijn samen met vijf gemeenten en diverse stakeholders opgesteld. Bij het opstellen van een afwegingskader krijgen de verschillende criteria in de Transitievisie Warmte een weging. Voor de gemeente Wijdemeren stellen wij voor dat het criterium ‘eindgebruikerskosten’ de zwaarste weging krijgt. Daarmee geven wij de betaalbaarheid voor onze inwoners, bedrijven en organisaties de hoogste prioriteit.

3.1

Alleen met een breed draagvlak slaagt de warmtetransitie. Een belangrijke voorwaarde voor de gemeente Wijdemeren om een Wijkuitvoeringsplan tot uitvoering te brengen, is de haalbaarheid en betaalbaarheid voor de eindgebruikers. Wij gaan inwoners niet op kosten jagen door hen te verplichten van het aardgas af te stappen. Er moet een breed draagvlak zijn.

4.1

Wij behouden het gasnet. In de alle wijken/buurten/dorpen behouden wij het gasnet. Pas wanneer er voor iedereen een haalbaar en betaalbaar alternatief is, zal deze op termijn worden verwijderd. Daarbij hanteren wij een termijn van acht jaar. Dit komt overeen met de uitvoeringstermijn van een Wijkuitvoeringsplan.

3

Raadsvoorstel Onderwerp : Vaststellen kaders Transitievisie Warmte Datum : 13 januari 2021

Uitzondering hierop zijn wijken//buurten/dorpen waar duurzame gassen (waterstof, groengas, biogas) een goede alternatieve techniek voor aardgas lijken. Voor het gebruik van deze duurzame gassen kan het bestaande gasnet mogelijk worden gebruikt. Daarom starten wij in deze wijken/buurten/dorpen geen Wijkuitvoeringsplan tot er meer zekerheid is over de beschikbaarheid van duurzame gassen. Na verwachting zal dit inzicht er niet voor 2030 zijn. Tot die tijd stimuleren wij wel het terugbrengen van het energiegebruik door bijvoorbeeld isolatie. 3. Kanttekeningen/Risico’s

1.1

Het is nog onzeker of het Rijk met aanvullende middelen komt voor de warmtetransitie. De warmtetransitie moet haalbaar en betaalbaar zijn. De VNG heeft bij het aangaan van het Klimaatakkoord als belangrijke randvoorwaarde gesteld dat het Rijk een vergoeding geeft voor de aanzienlijke uitvoeringslasten voor het opstellen en uitvoeren van Wijkuitvoeringsplannen. Dit is echter nog niet geregeld. Wanneer het Rijk extra middelen beschikbaar stelt voor de warmtetransitie, reserveren wij deze voor de transitie. Stelt het Rijk geen middelen beschikbaar, dan komen wij mogelijk bij u terug via de programmabegroting 2022. In ieder geval blijven wij ons inzetten voor het aanvragen van subsidies van het Rijk of de Provincie Noord-Holland zoals de subsidie Programma Aardgasvrije Wijken (PAW). Deze subsidies zetten wij in om initiatieven mogelijk te maken en te ondersteunen. Dit past ook bij de rol van integrale procesregisseur.

4. Financiële consequenties

De warmtetransitie heeft zowel financiële en organisatorische gevolgen. Dit werken wij verder uit in de Transitievisie Warmte. Ter indicatie: In tabel 1 ziet u de kosten op basis van onderzoek door de VNG. Het opstellen van een Wijkuitvoeringsplan duurt 2 jaar, en de uitvoering 6 jaar. Het starten van één Wijkuitvoeringsplan vraagt een grote extra inzet/kosten tot een wijk/buurt/dorp aardgasvrij is. Tabel 1: benodigde inzet en kosten voor het opstellen van één Wijkuitvoeringsplan WUP

Jaar 1 (start) 2 3 4 5 6 7 8 (aardgasvrij)

Benodigde inzet voor opstellen van een WUP 0,8 – 1,1 fte 0,8 – 1,1 fte 0 fte 0 fte 0 fte 0 fte 0 fte 0 fte

Benodigde inzet voor uitvoeren van een WUP 0 fte 0 fte 1,7 – 2,1 fte 1,7 – 2,1 fte 1,7 – 2,1 fte 1,7 – 2,1 fte 1,7 – 2,1 fte 1,7 – 2,1 fte Totaal

Totale kosten* €72.000 – €99.000 €72.000 – €99.000 €153.000 – €189.000 €153.000 – €189.000 €153.000 – €189.000 €153.000 – €189.000 €153.000 – €189.000 €153.000 – €189.000 €1.062.000 - €1.332.000

*Bij € 90.000,- per fte per jaar

Aanvullend kan het voor het slagen van de warmtetransitie interessant zijn dat de gemeente investeert in een warmtenet of warmtebedrijf. Daarnaast kan de gemeente voordelige leningen verstrekken of garantstaan om een project mogelijk te maken. Per

4

Raadsvoorstel Onderwerp : Vaststellen kaders Transitievisie Warmte Datum : 13 januari 2021

Wijkuitvoeringsplan zal dit verschillen. De mogelijkheden zullen wij per Wijkuitvoeringsplan onderzoeken en aan u voorleggen. 5. Aanpak (planning/uitvoering/communicatie)

In hoofdstuk 5 van bijlage 1: ‘de Bestuurlijke Kadernotie Transitievisie Warmte’ is een samenvatting van het communicatieplan opgenomen. In hoofdstuk 6 leest u de vervolgstappen om te komen tot de Transitievisie Warmte. Belangrijke momenten voor de gemeenteraad in het vervolgproces zijn:  12 januari 2021: Regiopodium over startnotitie en eerste analyse  11 maart 2021: Bestuurlijke kadernotitie in gemeenteraad  Zomer 2021: Een oriënterende/beeldvormende raadssessie over uitkomsten TVW  Najaar 2021: Aanbieden TVW aan de gemeenteraad  Najaar 2021: Vaststellen TVW 6. Duurzaamheidsaspecten

Met het vaststellen van ‘de Bestuurlijke Kadernotitie Transitievisie Warmte’ neemt de raad een belangrijke stap in het proces om te komen tot een transitievisie Warmte eind 2021. 7. Standpunt commissies (en derden)

Wijdemeren, 19 januari 2021 Burgemeester en wethouders van Wijdemeren, de secretaris, de burgemeester, W. Heeg C.R. Larson

5

RAADSBESLUIT

De raad der gemeente Wijdemeren; Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 19 januari 2021;

B E S L U I T: De bestuurlijke kaders voor de Transitievisie Warmte van Wijdemeren vast te stellen zoals opgenomen in bijlage 1: ‘de Bestuurlijke Kadernotie Transitievisie Warmte’, waarmee de raad uitspreekt dat: 1: De gemeente Wijdemeren binnen 5 jaar start met het opstellen van één Wijkuitvoeringsplan, onder voorbehoud van aanvullende rijksmiddelen. 2: De gemeente Wijdemeren wijken/buurten/dorpen prioriteert op basis van 10 criteria waarbij het criterium ‘eindgebruikerskosten’ de hoogste weging krijgt. 3: De gemeente Wijdemeren een Wijkuitvoeringsplan pas tot uitvoering brengt, wanneer er onder de eindgebruikers een breed draagvlak is. 4. In de gemeente Wijdemeren het gasnet behouden blijft tot het voor iedere eindgebruiker haalbaar en betaalbaar is om van het aardgas af te stappen.

Aldus besloten in de openbare vergadering van 11 maart 2021

De raad voornoemd, de griffier,

de voorzitter,

mw. drs. G.C.I. Kager

mw. drs. C.R. Larson

Afschriften van dit besluit naar: