Raadsvoorstel Rapport Rekenkamer Afvalstoffen- en rioolheffing

RAADSVOORSTEL

Par.afd.hfd.

Zaaknummer Raadsvergadering Commissie(s)

Gewijzigd voorstel Portefeuillehouder Domein Team

Z.83433/D.422035 11 juli 2024 Bestuur & Middelen Datum: 2 juli 2024 nee Burgemeester drs. M.L. Verheijen Griffie Griffie

Bijlagen

Rapport Rekenkamer, inclusief bestuurlijke reactie

Datum Onderwerp

13 juni 2024 Rekenkameronderzoek naar de hoogte afvalstoffenheffing en rioolheffing juni 2024

CONCEPT-BESLUIT Voorgesteld wordt: 1. De aanbevelingen van de rekenkamer over te nemen. 2. Het college te verzoeken uitvoering te geven aan de genoemde aanbevelingen uit het rapport. 1. Inleiding Bij de behandeling van de begroting 2024 in de raad van 9 november 2023 heeft de raad vragen gesteld over de wijze waarop de overheadkosten zijn toegerekend aan de diverse gemeentelijke heffingen. Bij de bespreking van de verordening op de heffing en invordering van de rioolheffing 2024 en de verordening op de heffing en invordering van de afvalstoffenheffing 2024 verordeningen in december 2023 zijn vragen gesteld over de berekening van de hoogte van de tarieven voor deze heffingen en in het bijzonder de daaraan toegerekende overheadkosten. Tot 2023 was het beleid van de gemeente om de tarieven voor rioolheffing en afvalstoffenheffing bewust niet te veel te laten stijgen, waarbij het tarief rioolheffing op basis van een raadsbesluit meerjarig niet kostendekkend is vastgesteld.. Wijdemeren stond in 2023 op plek 84 van de gemeenten met de hoogste tarieven voor de afvalstoffenheffing en is in 2024 gestegen naar plek 22. Voor wat betreft de rioolheffing stond Wijdemeren op plek 129 in 2023 en is in 2024 gestegen naar plek 10. In het financiële herstelplan is vanaf 2024 een extra opbrengst van € 1,6 miljoen opgenomen door een verhoging van de afvalstoffen- en rioolheffing.

Het college heeft met een Raadsinformatiebrief d.d. 5 december 2023 toelichting gegeven op de toerekening van de overheadkosten. Op nadere vragen heeft de wethouder toegezegd voor de jaarrekening 2024 de met een nadere uitwerking te komen en de raad hierover te informeren. In gesprek met de klankbordgroep rekenkamer kwam het onderwerp heffingen ook aan de orde als mogelijk onderzoekonderwerp. De Rekenkamer zag in bovenstaande voldoende aanleiding voor een onderzoek naar de wijze waarop de hoogte van de afvalstoffen- en rioolheffing is bepaald. het rekenkamerrapport doet de volgende aanbevelingen

• Probeer aanvullende inkomsten niet via de bestemmingsheffingen te verkrijgen maar via andere maatregelen zoals verhoging OZB en/ of bezuiniging op taakvelden. • Zorg in het begrotingstraject 2025 voor een transparante opstelling van de heffingen waarbij alle veronderstellingen en wijzigingen adequaat worden toegelicht in de besluitvorming aan college en gemeenteraad. Dit stelt de raad in de gelegenheid een eigen oordeel te geven. • Heroverweeg voor het begrotingsjaar 2025 de huidige toerekeningssystematiek van de toerekening van overhead. Het is aan te bevelen een meer zuivere kostentoerekening van overhead toe te passen. Bij regiogemeenten als Hilversum wordt gebruik gemaakt van een meer transparante toerekening op basis van fte per kostenplaats. Dit voorkomt dubbelingen in overhead en de mogelijke overschrijding van de opbrengstlimiet (baten mogen in begroting niet hoger zijn dan kosten). Dit kan door een nota overhead op te stellen. • Zorg dat bij het opstellen van de begroting 2025 een gedegen analyse van de heffingen aanwezig is waardoor een juiste en volledige toelichting kan worden opgesteld voor de wijzigingen die hebben plaatsgevonden in de berekeningen. • Zorg zowel in de begroting als jaarrekening voor een consistente toepassing van de reserves en voorzieningen conform onderliggende beheersplannen en nota reserves en voorzieningen.

• Zorg ervoor dat de kosten in het water- en rioleringsplan, de begroting en CBS overeenkomen en maak een verschillenanalyse. 2. Argumenten 2.1.1 De opstelling van de heffingen is niet transparant Tijdens de gesprekken over de heffingen en in het bijzonder de toerekening van de overhead aan de riool- en afvalstoffenheffing bleek duidelijk dat er behoefte bestaat aan meer transparantie over de berekening van de heffingen. Zeker gezien de hoogte van de betreffende lasten. Inzicht in de berekening geeft d 2.1.2 Omliggende gemeenten geven een goed voorbeeld van transparantie In het licht van de komende herindeling verdient het aanbeveling aan te sluiten bij de wijze van toerekening van de gemeente Hilversum, zeker gezien het feit dat deze wijze van toerekening leidt tot de gewenste transparantie. 2.1.3 Dubbelingen moeten worden voorkomen Door de wijze van toerekening van de GAD en de daaropvolgende berekening van de gemeente lijken dubbelingen te ontstaan. Duidelijker overzicht van de toerekening voorkomt deze (mogelijke) dubbeling.. 2.1.4 Gedegen analyse leidt tot beter besluitvorming in lijn met de toezegging van de wethouder financiën tot het verstrekken van meer informatie, leidt een nadere analyse tot meer transparantie en inzicht. Dit leidt tot betere besluitvorming in de gemeenteraad. 3. Kanttekeningen/Risico’s 4.

Financiële consequenties De berekening van de kosten voldoet aan artikel 12 van de financiële verordening gemeente Wijdemeren zoals vastgesteld op 19 september 2019. In 2024 komt de gemeente Wijdemeren tot een overhead-percentage van 25,2 % (totale overhead € 14.000.000 gedeeld door de totale lasten € 67.764.000). Artikel 12 werd in het verleden niet op deze wijze toegepast op de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. De overhead werd niet geheel doorberekend in de heffingen. In het door de gemeenteraad in juli 2023 vastgestelde financieel herstelplan staat dat bij het vaststellen van de heffingen artikel 12 van de verordening dit jaar wordt

toegepast zoals vastgesteld, hetgeen heeft geleid tot een verhoging van de toerekening aan de kosten rioolheffing en afvalstoffenheffing van 1,6 miljoen euro.

5. Aanpak (planning/uitvoering/communicatie) De Rekenkamer is gekomen tot de aanbevelingen na Documentenstudie en analyse en Interviews. De bevindingen uit de analyses zijn besproken met een aantal stakeholders. De voorlopige bevindingen zijn voorgelegd aan de gemeentesecretaris voor een ambtelijk feitencheck. Tot slot is het rapport voorgelegd aan het college voor een bestuurlijke reactie. De Rekenkamer biedt het rapport aan de raad aan, inclusief de bestuurlijke aanbevelingen. 6. Duurzaamheidsaspecten Vanuit de het principe “de vervuiler betaalt” worden de kosten van het riool en vuilverwerking beter gekoppeld aan het gebruik hiervan. 7. Voorgaande besluitvorming Voor het vaststellen van de hoogte van de afvalstoffenheffing en de rioolheffing is verschillende wetgeving van toepassing. Het betreft de Gemeentewet, het Besluit begroting en verantwoording en de handreiking van de BBV om overhead toe te rekenen, de Wet Milieubeheer en de Waterwet. De wetgever verplicht gemeente om verordeningen en plannen vast te stellen. Het betreft: - De verordening op de heffing en invordering van de afvalstoffenheffing 2024. - De verordening op de heffing en invordering van de rioolheffing 2024. - Financiële verordening Wijdemeren 2019. - De programmabegroting 2024. - Het water- en rioleringsplan 2023-2027. 8. Standpunt commissies (en derden)

Burgemeester en wethouders van Wijdemeren, de griffier, de voorzitter,

drs. E.B. Hörchner

drs. M.L. Verheijen

RAADSBESLUIT

De raad der gemeente Wijdemeren; Gelezen het voorstel van de griffier en voorzitter d.d. 13 juni 2024 BESLUIT 1. De aanbevelingen van de rekenkamer over te nemen. 2. Het college te verzoeken om invulling te geven aan de uitvoering van de genoemde aanbevelingen uit het rapport.

Aldus besloten in de openbare vergadering van 11 juli 2024 De raad voornoemd, de griffier,

de voorzitter,

drs. E.B. Hörchner

drs. M.L. Verheijen

Afschriften van dit besluit naar: