Raadsvoorstel programmabegroting 2024-2027

RAADSVOORSTEL

Par.afd.hfd

Kenmerk Zaaknummer

Raadsvergadering Commissie(s) Gewijzigd voorstel Bijlagen

Portefeuillehouder Domein Team Datum Onderwerp

79275 9 november 2023 Bestuur en Middelen/Begrotingscommissie 31 oktober 2023 Nee 1. Programmabegroting 2024 en meerjarenperspectief 2025-2027 2. Financiële begroting 2024-2027 3. 1e begrotingswijziging 2024 wethouder G. Zagt Bedrijfsvoering Financiën 5 oktober 2023 Programmabegroting 2024 en meerjarenperspectief 2025 – 2027

CONCEPT-BESLUIT Voorgesteld wordt: 1) De begroting 2024 vast te stellen en kennis te nemen van het meerjarenperspectief 2025-2027; 2) De 1e begrotingswijziging van 2024 vast te stellen.

1. Inleiding Hierbij ontvangt u ter vaststelling de begroting 2024, het meerjarenperspectief 2025-2027 en de 1e begrotingswijziging 2024. De begroting is een uitwerking van het financieel herstelplan/ kadernota 2024-2027, vastgesteld in de raadsvergadering van 13 juli 2023, aangevuld met de meest recente ontwikkelingen. De eerste begrotingswijziging 2024 is gebaseerd op de septembercirculaire 2023 van het gemeentefonds. Preventief financieel toezicht De begroting biedt een vooruitblik. We willen ook kort terugblikken op het afgelopen jaar. Als gevolg van een niet sluitende meerjarenbegroting 2023-2026, met een disclaimer op de betrouwbaarheid, is de gemeente Wijdemeren met ingang van 1 januari 2023 onder preventief toezicht van de Provincie Noord-Holland geplaatst. De provincie heeft opdracht gegeven om met een financieel herstelplan te komen, met daarin maatregelen om te komen tot een structureel en reëel sluitende begroting 2024-2027. Aan de totstandkoming van het financieel herstelplan is een intensief proces van maanden voorafgegaan. De organisatie heeft hard gewerkt om inzichten te verkrijgen die nodig zijn om de financiële huishouding op orde te brengen. Zodat er gebouwd én vertrouwd kan worden op de cijfers. Dit alles tezamen heeft geresulteerd in een financieel herstelplan/ kadernota 2024-2027.

Het Financieel herstelplan/kadernota 2024-2027 gaf de provincie Noord-Holland als toezichthouder voldoende vertrouwen om ons uitgavenplafond weer te verhogen van 70 naar

.

Onderwerp : Raadsvoorstel programmabegroting 2024-2027 Datum : 05 oktober 2023

100 procent. Een belangrijke voorwaarde is dat wij doorgaan met het uitvoeren van de voornemens uit het financieel herstelplan. Begroting 2024 In deze begroting hebben we doelstellingen en kaders uit het door de gemeenteraad op 13 juli 2023 vastgestelde Financieel Herstelplan/Kadernota 2024-2027 verwerkt: • Binnen de opgave van financieel herstel kiezen we voor een zo beperkt mogelijke lastenverzwaring voor onze inwoners. • We maken een afweging tussen het op peil brengen van onze dienstverlening en het verdelen van de lasten volgens het principe dat de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen. • We brengen én houden de beheerplannen op een adequaat niveau én realiseren deze beheerplannen. Hiermee beogen we dat onze groenblauwe parel aantrekkelijk blijft voor onze inwoners en voor bezoekers. • We herzien onze maatschappelijke infrastructuur, waarbij behoud van verenigingsleven, instellingen en voorzieningen, alsmede de identiteit van de dorpskernen, een belangrijke graadmeter is. Iedereen telt mee. • Recreanten en toeristen gaan meer bijdragen aan het onderhoud van voorzieningen, natuur en landschap. • We realiseren deze uitgangspunten met een passende organisatie. Tenslotte hebben we naast deze doelstellingen en kaders de meest recente ontwikkelingen verwerkt.

Ook is er opnieuw heel hard gewerkt, ditmaal om de begroting op te stellen conform de regels van de BBV en om de juiste middelen op de juiste plaats in de begroting te presenteren. Hierdoor kan het zijn dat de begroting 2024 minder makkelijk te vergelijken is met de begroting 2023. Een en ander resulteert in een begroting 2024 en meerjarenperspectief 2025-2027. De jaren 2024, 2025 en 2026 zijn reëel sluitend. Het jaar 2027 is door diverse autonome ontwikkelingen net niet sluitend. Septembercirculaire 2023 Gemeentefonds Traditiegetrouw wordt de septembercirculaire van het gemeentefonds gepubliceerd in de week waarin Prinsjesdag is. Deze circulaire informeert gemeenten over de gemeentefondsuitkeringen. Het gemeentefonds is de grootste inkomstenbron van de gemeenten. Gemeenten ontvangen in principe op drie tijdstippen in het jaar informatie over de gemeentefondsuitkeringen: in mei op basis van de Voorjaarsnota, in september op basis van de Miljoenennota en in december, ter afronding van het lopende jaar, op basis van de Najaarsnota van het Rijk. Via de meicirculaire 2023 zijn gemeenten over de financiële kaders voor hun begrotingen geïnformeerd. De septembercirculaire 2023 geeft zoals gebruikelijk een geactualiseerd beeld, gebaseerd op de Miljoenennota 2024 van het Rijk.

Onder het kopje “Financiële consequenties” van dit voorstel nemen wij u mee in de ontwikkelingen van de algemene uitkering uit het gemeentefonds voor Wijdemeren. 2. Argumenten In de raadsvergadering van 9 november van 2023 kan de gemeenteraad instemmen met de Begroting 2024 dan wel deze via amendering aanpassen. Tevens kan de gemeenteraad instemmen met de 1e begrotingswijziging 2024. Indien de raad gebruik maakt van de mogelijkheid om via amendering de begroting aan te passen worden

2

Onderwerp : Raadsvoorstel programmabegroting 2024-2027 Datum : 05 oktober 2023

de financiële effecten hiervan ook verwerkt in de 1e begrotingswijziging 2024. Dit betekent dat de gemeenteraad bij amendering van de begroting tevens voorstelt de 1e begrotingswijziging hierop aan te passen. 3. Kanttekeningen/Risico’s 3.1 Consequenties financieel toezicht In haar brief van 13 september 2023 heeft de provincie Noord-Holland haar bevindingen met ons gedeeld over het financieel herstelplan en de aanpak die daarin is beschreven. De provincie geeft aan er vanuit te gaan dat de gemeente Wijdemeren de stevige besluiten, zoals vastgesteld in het financieel herstelplan/ kadernota 2024-2027 onverkort zal uitvoeren. Mede op basis hiervan geeft het de provincie voldoende vertrouwen dat financieel herstel gerealiseerd kan worden in de komende jaren en heeft de Provincie het budgetplafond teruggebracht naar 100 %. Mocht bij het vaststellen van de begroting onderdelen geamendeerd worden die een negatief effect hebben op financieel herstel, dan kan de provincie besluiten het uitgavenplafond opnieuw te verlagen, alsmede het regime van preventief toezicht te continueren. 3.2 Financiële situatie 2028 en verder Na 2028 ontstaan er tekorten in de begroting. Dit is het gevolg van de grote investeringen die Wijdemeren moet doen, met name in de openbare ruimte. 4. Financiële consequenties A.

Het resultaat van de begroting is als volgt: Het begrotingssaldo is in 2024, 2025 en 2026 structureel positief. Als gevolg van diverse autonome ontwikkelingen is de begroting in 2027 net niet sluitend. De gevolgen van de septembercirculaire zijn hierin nog niet meegenomen. Bedragen x € 1.000

Begrotingsresultaat 2024-2027 (begroting 2023) Financiële mutaties (herstelplan/kadernota/overige mutaties.) Saldo begroting 2024-2027

2024

2025

2026

2027

-279

-181

-2.172

-2.172

746

3.273

2.332

2.132

467

3.092

160

-40

Een nadere specificatie van de financiële mutaties ziet u hieronder. B. Financiële mutaties In deze begroting 2024-2027 zijn financiële mutaties verwerkt die betrekking hebben op autonome ontwikkelingen. Te weten onderwerpen die noodzakelijk zijn om de basis op orde te krijgen en mutaties als gevolg van het nu realistisch begroten. In lijn met de in het financieel herstelplan benoemde posten en een nadere concretisering daarvan. De voornaamste ontwikkelingen zijn: - actualisatie van de salarislasten, - verwerking van de aangepaste bijdrage aan gemeenschappelijke regelingen, - volledige actualisatie van de beheerplannen openbare ruimte, - berekening en verwerking kostendekkend tarieven riool- en afvalstoffen heffing Verder zijn de middelen uit de algemene uitkering (meicirculaire) berekend en de extra opbrengsten uit de verhoging van de onroerendzaakbelastingen.

3

Onderwerp : Raadsvoorstel programmabegroting 2024-2027 Datum : 05 oktober 2023

Septembercirculaire 2023 Gemeentefonds In de voor u liggende programmabegroting 2024-2027 heeft de meicirculaire 2023 van de algemene uitkering uit het gemeentefonds als uitgangspunt gediend, net als in de door uw raad vastgestelde financieel herstelplan/kadernota. Inmiddels is na Prinsjesdag ook de septembercirculaire 2023 gepubliceerd. De uitkomsten van deze circulaire zijn niet opgenomen in de primaire begroting, maar er wordt aan de raad voorgesteld om deze via de 1e begrotingswijziging 2024 te verwerken in de begroting 20242027. Indien de raad gebruik maakt van de mogelijkheid om via amendering de begroting aan te passen worden de financiële effecten hiervan ook verwerkt in de 1e begrotingswijziging 2024. Dit betekent dat de gemeenteraad bij amendering van de begroting tevens voorstelt de 1e begrotingswijziging hierop aan te passen. De uitkomsten van de septembercirculaire zijn voor alle jaren positief. Bedragen x € 1.000

2024

2025

2026

2027

Totaal effect mutaties septembercirculaire 2023

425

369

738

1.881

Af: taakmutaties

-74

-30

-7

-7

Af: Doeluitkeringen

-7

-7

-7

-7

Af: Integratie uitkeringen

-7

-7

-6

-5

337

325

718

1.862

Netto toename AU /vrij besteedbaar resultaat

Vooral voor 2027 is er sprake van een groot positief effect. In de Voorjaarsnota 2023 van het Rijk is besloten om het gemeentefonds vanaf 2027 te indexeren op basis van de ontwikkeling van het brumto binnenlands product. Uitgangspunt is dat het gemeentefonds meerjarig de ontwikkeling van het nominaal bruto binnenlands product volgt. Daarnaast zijn ook de WOZ-waarden in de berekening van de algemene uitkering door de opstellers van het gemeentefonds geactualiseerd. Wel dient rekening gehouden te worden met de taakmutaties, mutaties in de doeluitkeringen en integratie uitkeringen. Deze dienen voor de betreffende doelen gereserveerd te worden. Na het verwerken van de 1e begrotingswijzing 2024 ziet het meerjarig begrotingssaldo 20242027 er als volgt uit: Bedragen x € 1.000

2024

2025

2026

2027

Saldo primaire begroting 2024 – 2027

467

3.092

160

-40

Mutaties septembercirculaire 2023

425

369

738

1.881

Saldo begroting 2024-2027 na septembercirculaire

892

3.461

898

1.841

5. Aanpak (planning/uitvoering) Planning vergaderingen 17 oktober Presentatie begroting en tafeltjesavond (voor raads- en commissieleden) 20 oktober Indienen technische vragen begroting 27 oktober Antwoorden technische vragen 31 oktober begrotingscommissie 9 november Begrotingsraad (aanvang 15.00 uur)

4

Onderwerp : Raadsvoorstel programmabegroting 2024-2027 Datum : 05 oktober 2023

6. Communicatie De begroting wordt gepubliceerd via het raadsinformatiesysteem. Over de begroting wordt gecommuniceerd via een persbericht en een persgesprek. Daarnaast zal in de sociale media aandacht worden besteed aan het verschijnen van de begroting. 7. Standpunt commissie (en derden):

Wijdemeren, 5 oktober 2023 Burgemeester en wethouders van Wijdemeren, de secretaris, de loco burgemeester,

mr. E.T. Halman-van der Linden MBA

G. Zagt

5

RAADSBESLUIT

De raad der gemeente Wijdemeren; Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 5 oktober 2023. Gelet op de gemeentewet, het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en de Financiële verordening 2019 van de gemeente Wijdemeren.

BESLUIT 1. De programmabegroting 2024 vast te stellen en kennis te nemen van de meerjarenraming 2025-2027. 2. De 1e Begrotingswijziging van 2024 vast te stellen

Aldus besloten in de openbare vergadering van 9 november 2023 De raad voornoemd, de griffier,

de voorzitter,

drs. E.B. Hörchner

C.A.N.B. Aptroot

Afschriften van dit besluit naar: Provincie Noord-Holland