Raadsvoorstel Begroting 2023-2026 (Het voorstel is aangenomen met 13 stemmen voor en 6 stemmen tegen)

RAADSVOORSTEL

Par.afd.hfd

Kenmerk Zaaknummer Raadsvergadering Commissie(s) Gewijzigd voorstel Bijlagen Portefeuillehouder Domein Ambtenaar/telefoonnummer

.

Z.74481/D.382222 14-12-2022 Begrotingscommissie:8 december 2022

Programmabegroting 2023-2026 wethouder G. Zagt E. Verlaat 06-1088 8826

Datum 8 november 2022 Onderwerp Programmabegroting 2023-2026 CONCEPT-BESLUIT Voorgesteld wordt:  De begroting 2023-2026 vast te stellen, en daarmee: a. de doelen/ acties en activiteiten zoals weergegeven in de onderdelen ‘Wat gaan we daar voor doen’ per taakveld; b. de budgetten per programma/ taakveld; c. de geplande investeringen zoals weergegeven in de paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen/ Investeringsplan; d. de onttrekkingen en toevoegingen aan reserves zoals weergegeven in het onderdeel Financiële begroting/ Reserves; e. de incidentele baten en lasten zoals weergegeven in het onderdeel Financiële begroting/ Baten en lasten/ Incidentele baten en lasten; f. De verhoging van de belastingen, afvalstoffenheffing, leges en lijkbezorgingsrechten zoals weergegeven in de paragraaf Lokale heffingen

1. Inleiding Hierbij ontvangt u ter vaststelling de begroting 2023-2026. Een begroting die niet-structureel sluitend is. Het zijn spannende tijden. We staan als samenleving voor een aantal grote uitdagingen. Maar ook als gemeente zelf. De huidige financiële situatie maakt het noodzakelijk dat wij keuzes maken. Keuzes kunnen we alleen samen maken. Want elke keuze heeft consequenties, met gevolgen op kortere of langere termijn. Wij willen de groen-blauwe Parel van de Gooi en Vechtstreek behouden en conserveren. Met u als raad willen we hier de komende tijd vorm en inhoud aangeven. Daarbij is het noodzakelijk met een goede basis te beginnen. Het bestuursakkoord draagt de titel; “Alle hens aan dek”. Dat deze titel passend was wisten we, dat we het zo zwaar voor de kiezen kregen voorzagen we in juni 2022 niet.

Raadsvoorstel Onderwerp : Vaststellen programmabegroting 2023- 2026 Datum :14 december 2022

In september werd ons meer duidelijk over de structurele financiële situatie van de Gemeente Wijdemeren. Om hier een beter beeld van te krijgen hebben we moeten besluiten om de begroting pas in december aan u aan te bieden. Wij vinden het van belang om, samen met u, de situatie zo goed mogelijk in beeld te krijgen en dan pas besluiten te nemen die invloed hebben op de toekomst van Wijdemeren. Dit is een moeizaam proces. We hebben er naar gestreefd u een zo getrouw mogelijke weergave van de staat van de gemeente te presenteren. De afgelopen jaren heeft de ambtelijke organisatie steeds geprobeerd om de “machine te laten draaien.” Daarbij werd (en wordt) een zware wissel getrokken op de collega’s. Er is grote loyaliteit richting de inwoners van Wijdemeren. Er werd steeds gezocht naar oplossingen, waarbij soms de uitwerking niet tot het gewenst resultaat leidde. Het rapport Porseleinhaven van Berenschot laat daar een aantal voorbeelden van zien. Als college hebben we gekozen voor een zo realistisch mogelijk begroting die het hoogst noodzakelijke laat zien. Wij doen u voorstellen die wettelijk zijn, voortkomen uit overeenkomsten (waaronder de uitgaven voor de gemeenschappelijke regelingen) en autonome ontwikkelingen.

Tegelijkertijd hebben we in de begroting aanpassingen verwerkt die de begroting realistischer maken en hebben we ontwikkelingen opgenomen die ons inziens noodzakelijk zijn. Om de organisatie op orde te krijgen om de inwoner goed te kunnen bedienen, zullen we eerst op de juiste plek moeten investeren. De begroting 2023 is voor ons een startdocument om het gesprek over de toekomst van de gemeente Wijdemeren aan te gaan. 2. Argumenten In de raadsvergadering van 14 december van 2022 kan de gemeenteraad instemmen met de door het college voorgestelde beslispunten a tot en met f dan wel deze via amendering aanpassen. 3. Kanttekeningen Disclaimer De begroting is te laat aan uw raad aangeboden. Het is ons en de organisatie niet gelukt om een begroting te maken waar we vanuit kunnen gaan dat alle teksten en getallen juist zijn. Deze disclaimer markeert wederom de fase waarin we als gemeente Wijdemeren zitten en met name de draagkracht van onze organisatie. We weten niet waar we staan en dat maakt dat we ook niet volledig weten wat we nodig hebben om bij te sturen. Structurele investeringen In de lijst van investeringen zijn de ons bekende noodzakelijke investeringen opgenomen. In aanvulling op de hierboven genoemde disclaimer schuilt er ook nog een risico in de nog niet doorgerekende investeringen in de iets verdere toekomst.

Daarbij noemen wij het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs, de vervanging van de riolering waarbij we in paragraaf 1 (Lokale Heffingen) al constateren dat er aanpassing nodig is van de storting in het rioleringsplan en de gevolgen van het uitvoeren van de beheersplannen infrastructuur en groen.

2

Raadsvoorstel Onderwerp : Vaststellen programmabegroting 2023- 2026 Datum :14 december 2022

4.Financiële consequenties A.Het resultaat van de conceptbegroting is als volgt: Omschrijving BEGROTINGSRESULTAAT 2022-2026 (Begroting 2022) Realistische en noodzakelijke ontwikkelingen Overige financiele mutaties BEGROTING 2023-2026 (basis 2022 na voorjaarsnota)

2022 (na VJN) 48 11 59

2023 -418 -3.219 1.652 -1.985

2024 -279 -2.548 2.548 -279

2025 515 -2.548 1.852 -181

2026 515 -2.548 -139 -2.172

Een nadere specificatie van de realistische en noodzakelijke ontwikkelingen en de overige financiële mutaties ziet u hieronder. B. Realistische en noodzakelijke ontwikkelingen

3

Raadsvoorstel Onderwerp : Vaststellen programmabegroting 2023- 2026 Datum :14 december 2022

C. Overige financiële mutaties

D. Structureel niet sluitend De begroting moet structureel en reëel in evenwicht zijn. In onderstaand overzicht wordt het structurele begrotingssaldo gepresenteerd. Hiermee laten we zien in hoeverre de begroting structureel sluitend is. Daarvoor wordt het begrotingssaldo opgeschoond met incidentele baten en lasten (zie hoofdstuk incidentele baten en lasten) die van invloed zijn op het structurele saldo. (bedragen EUR 1.000) Omschrijving BEGROTINGSRESULTAAT 2023-2026 (basis begroting 2022) Realistische en noodzakelijke ontwikkelingen Overige financiele mutaties BEGROTING 2023-2026

2023 -418 -3.219 1.652 -1.985

2024 -279 -2.548 2.548 -279

2025 515 -2.548 1.852 -181

2026 515 -2.548 -139 -2.172

Incidentele lasten (+) Incidentele baten (-) Incidentele onttrekkingen vanuit reserves (-)

1.699 -550 -369

85 -85

55 -25

-

BEGROTINGSRESULTAAT 2023-2026 (op basis van structueel evenwicht)

-1.205

-279

-151

-2.172

Het structureel begrotingssaldo berekenen we door de totale lasten en baten te verminderen met het saldo van de incidentele lasten en baten. Het saldo dat over blijft, moet positief zijn (de structurele baten zijn dan groter dan de structurele lasten). Dit geldt voor alle begrotingsjaren van 2023-2026. Het structureel begrotingssaldo geeft inzicht in de financiële mogelijkheden en voorkomt onaangename verrassingen. Daarnaast is het een belangrijk sturingsinstrument voor de toezichthouder, de provincie Noord-Holland. De toezichthouder toetst of de begroting structureel in evenwicht is.

4

Raadsvoorstel Onderwerp : Vaststellen programmabegroting 2023- 2026 Datum :14 december 2022

Op basis van bovenstaande tabel is de conclusie dat de Programmabegroting 2023-2026 niet structureel in evenwicht is. De provincie Noord-Holland zal daarom vanuit haar toezichthoudende rol overwegen om de gemeente Wijdemeren onder preventief financieel toezicht te plaatsen. Op basis van een nog op te stellen verbeterplan moeten we dan weer financieel structureel in evenwicht komen. Een andere indicator die aangeeft dat we moeilijke keuzes moeten gaan maken is de weerstandscapaciteit. (zie hiervoor de paragraaf 2 weerstandsvermogen). Als je in staat bent om risico’s op te vangen is een gezonde ratio weerstandsvermogen 1,0 of hoger zoals u dit in uw nota risicomanagement van 2019 heeft vastgelegd. In ons geval was de ratio door het rekeningresultaat van 2021 al onder de 1 gedaald naar 0,62 maar voor 2023 is deze nu op 0,45 begroot. De lage stand van de Algemene Reserve is daarbij meest bepalend. De Algemene Reserve is lopende 2022 begroot op € 843.000,=. E. Lokale lasten

In deze begroting doen wij u voorstellen om diverse heffingen te verhogen. Daarbij hanteren wij als inflatie 4 procent (hetgeen in de septembercirculaire is aangegeven). Daarnaast doen wij u voorstellen om de tarieven extra te laten stijgen. Gelet op de enorme inflatie waarmee we in 2022 geconfronteerd zijn en in de wetenschap dat we voor 2022 1,5 procent inflatie begroot hebben, achten we het gepast de lokale lasten in zekere mate te verhogen. Niet woningen Via de algemene uitkering vindt structureel korting plaats op de OZB-opbrengsten van de gemeente. Deze korting geldt zowel voor woningen, alsook voor niet-woningen. Deze kortingen verschillen van elkaar. De korting voor woningen is voor 2023 ten opzichte van 2022 nagenoeg ongewijzigd. Voor niet-woningen wordt de korting met ingang van 2023 verhoogd met 60 tot 70 procent. In absolute zin betreft dit een extra korting op de algemene uitkering ten opzichte van 2022 met € 700.000,= voor onze gemeente. Om de afname van de netto opbrengsten van de niet-woningen in enige mate te compenseren, worden de tarieven 2023 ‘niet-woningen’ extra verhoogd. Het tarief voor de ‘eigenaren niet-woningen’ wordt met 15 procent verhoogd en het tarief voor ‘gebruikers van niet-woningen’ met 10 procent. Deze percentages zijn inclusief 4 procent inflatiecorrectie.

De extra verhogingen van respectievelijk 11 en 6 procent compenseren de korting van het Rijk slechts voor € 145.000,= zodat we zelf ruim € 550.000,= in exploitatie moeten opvangen.

Samenvattend: 

De raming van de opbrengsten uit onroerende zaakbelastingen woningen wordt voor 2023 verhoogd met 4 procent inflatie plus een extra 4 procent stijging tot totaal 8 procent.



De raming van de opbrengsten uit onroerende zaakbelastingen niet-woningen wordt met 4 procent inflatie plus 11 procent tot 15 procent verhoogd voor ‘eigenaren nietwoningen’

5

Raadsvoorstel Onderwerp : Vaststellen programmabegroting 2023- 2026 Datum :14 december 2022



De raming van de opbrengsten uit onroerende zaakbelastingen niet-woningen wordt met 4 procent inflatie plus 6 procent tot 10 procent voor ‘gebruikers van nietwoningen’.



De raming 2022 van de opbrengsten hondenbelasting wordt verhoogd met 4 procent inflatie plus 4 procent tot 8 procent.



De forensenbelasting stijgt met de 4 procent inflatie en extra verhoging van 4 procent, waarbij het gelimiteerde toptarief wordt afgeschaft.

 

De tarieven voor landtoeristenbelasting worden verhoogd met 4 procent . De tarieven van de watertoeristenbelasting worden verhoogd met 4 procent



De tarieven Lijkbezorgingsrechten worden verhoogd met 4 procent inflatie.

5. Aanpak (planning/uitvoering/communicatie) Provincie De toezichthouder (provincie Noord-Holland) vraagt van ons in het geval ze ons onder preventief toezicht plaatst een herstelplan. Dit plan zal uiterlijk in juni 2023 moeten worden aangeboden. Het maken van dit plan is een samenspel tussen uw raad, het college en de ambtelijke organisatie. De werkzaamheden voor het maken van een verbeterplan zijn niet geraamd in voorliggende begroting. Wij stellen ons voor dit proces samen op te pakken. Het gesprek met de gedeputeerde Zaal van 8 december - waarvoor een vertegenwoordiging van uw raad wordt uitgenodigd - kan daartoe een eerste aanzet geven. Planning vergaderingen; 22 november 20.00 uur 30 november 5 december 8 december 20.00 uur 14 december 15.00 uur

beeldvormende sessie. Indienen technische vragen begroting antwoorden technische vragen begrotingscommissie begrotingsraad

6. Standpunt commissies (en derden) De Begrotingscommissie d.d. van 8 december 2022 adviseert dit voorstel te behandelen als bespreekstuk in de Begrotingsraad van 14 december 2022.

Wijdemeren, 8 november 2022 Burgemeester en wethouders van Wijdemeren, de secretaris,

de burgemeester,

mr. E.T. Halman-van der Linden MBA

drs. C.R. Larson

6

RAADSBESLUIT

De raad der gemeente Wijdemeren; Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 8 november 2022 Gelet op BESLUIT 

De begroting 2023-2026 vast te stellen, en daarmee: a. de doelen/ acties en activiteiten zoals weergegeven in de onderdelen ‘Wat gaan we daar voor doen’ per taakveld; b. de budgetten per programma/ taakveld; c. de geplande investeringen zoals weergegeven in de paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen/ Investeringsplan; d. de onttrekkingen en toevoegingen aan reserves zoals weergegeven in het onderdeel Financiële begroting/ Reserves; e. de incidentele baten en lasten zoals weergegeven in het onderdeel Financiële begroting/ Baten en lasten/ Incidentele baten en lasten; f. De verhoging van de belastingen, afvalstoffenheffing, leges en lijkbezorgingsrechten zoals weergegeven in de paragraaf Lokale heffingen

Aldus besloten in de openbare vergadering van 14 december 2022

De raad voornoemd, de griffier,

de voorzitter,

drs. E.B. Hörchner

drs. C.R. Larson