Presentatie Vergrijzing in wijdemeren BVS 2021-12-02

Integraal beleidsplan vergrijzing Beeldvormende sessie gemeenteraad Gemeente Wijdemeren 2 december 2021

Doel vanavond: informeren, delen van bevindingen • Stand van zaken Wijdemeren inzake voorbereiding vergrijzing

Even opwarmen! • Kennisquiz, 3 vragen, handjes omhoog of chat • Welk percentage van de ouderen in de regio voelt zich gezond?

Even opwarmen! • Welk percentage van we ouderen in de regio voelt zich gezond?

71%

Even opwarmen! • Hoe groot is het percentage 60-plussers in Wijdemeren dat voldoet aan de beweegnorm?

Even opwarmen! • Hoe groot is het percentage 60-plussers in Wijdemeren dat voldoet aan de beweegnorm?

12,5%

Even opwarmen! • Hoeveel ouderen in Wijdemeren wonen in een geschikt woning? • Hoeveel in een aanpasbare woning? • En hoeveel in een niet-aanpasbare woning?

Even opwarmen! • Hoeveel ouderen in Wijdemeren wonen in een geschikt woning? 630 • Hoeveel in een aanpasbare woning (tot 10.000 euro)? 4800 • En hoeveel in een niet-aanpasbare woning? 360

VNG Woonopgave voor ouderen inzichtelijk per gemeente 2020, Sinfore

Opgave Gemeente Wijdemeren wil goed voorbereid zijn op de gevolgen van vergrijzing in de gemeente. Daarom brengen we in beeld welke ontwikkelingen er (nog te verwachten) zijn op het gebied van welzijn, wonen, werk, zorg, leefbaarheid, financiën en sociale cohesie. Vervolgens ontwikkelen we een concept integraal beleidsplan Vergrijzing . Dit beleidsplan moet een praktisch document zijn met concrete aanbevelingen en houvast bij beleidskeuzes. Daarbij is de wens dat deze beleidsmaatregelen zoveel moeten passen binnen de bestaande begroting en de reguliere ambtelijke capaciteit. Dat kan betekenen dat er geschoven moet worden met capaciteit en middelen vanuit andere beleidsterreinen.

Onze aanpak ▪ +/- 25 gesprekken met o.a. woningcorporaties, wooncoaches, zorginstellingen, huisartsen, bewoners, ambtenaren ▪ Interne terugkoppelsessie: beleid sociaal domein

▪ Intern groepsinterview: managers sociaal domein ▪ 1 dec: terugkoppelsessie externe partners ▪ Focus: Goed oud worden in Wijdemeren o Urgentie in kaart o Ophalen ideeën over wat nodig is o Wie heeft welke rol ▪ Vervolg: o 2 dec: beeldvormingssessie raad o Concretiseren actiepunten en rollen o Conceptversie: aantal partijen lezen mee

De cijfers

Een paar hoofdpunten uit bijlage cijfers • 5.812 van 24.464 inwoners in Wijdemeren in 65-plusser. Dus ongeveer 1 op 4 (1 januari 2020) • Grijze druk en demografische druk zijn in Wijdemeren hoger dan Nederland, en het hoogst in de regio. En blijven stijgen. • Grijze druk: van 44,4 naar 54,6 in 2030. In Nederland: van 33,3 naar 43,2 • Demografische druk: van 84,0 naar 98,4 in 2030. Nederland: van 70,1 naar 79,8

• In 2040 anderhalf keer meer 75-85-jarigen (van 1870 naar 2940) en meer dan dubbel zoveel 85-plussers (van 660 naar 1410) • Relatief welvarend en tevreden met woonomgeving , geven deze gemiddeld een 8+ (regio) • Relatief gezond en veerkrachtig: 71% voelt zich gezond (regio). Het merendeel voelt zingeving; een relatief klein en stabiel percentage (8%) voelt zich (zeer) ernstig eenzaam.

Een paar hoofdpunten uit bijlage cijfers Urgentiepunten: • (Veel) te weinig beweging (12,5%) en teveel alcohol (52% boven de norm) • De groeiende zorgbehoefte • Aantal mantelzorgers groeit niet mee met de toenemende hulpvraag (sinds 2016 van 14,4% naar 12,9%) • Een kleine groep is (zeer) ernstig eenzaam, 8%

• Een kwart durft buren níet om hulp te vragen. • Relatief grote impact coronacrisis welzijn van we ouderen in deze regio. • Woonproblematiek: tekort geschikte woningen, veel scheefwonen, beperkte doorstroom ondanks verhuisbereidheid en een grote investeringsopgave voor aanpassing aan bestaande woningen. • De voorzieningen in de kleine kernen zijn beperkt.

Onder andere opgehaald uit gesprekken • Grote bereidheid mee te denken en waardering dat dit onderwerp serieus genomen wordt​. • Algemeen veel focus op: informeren, communiceren, samenwerking. • DE Wijdemeerse oudere bestaat niet​: verschillende culturen per kern, verschil in benoemde cohesie​.

Partners: “Dit gaat o.a. goed” • Bereidheid bij partners (Versa, KAG, Inovum oa.) om mee te denken en doen. • Binnen de kernen hebben zich ‘systemen’ ontwikkeld, korte lijntjes (bv Kortenhoef huisarts en andere relevante betrokkenen). • Er wordt al veel georganiseerd aan losse activiteiten, Appelboom veel aanmeldingen vrijwilligers en welzijnsondersteuning Versa. • Er is veel cohesie in de kernen en steeds meer ook ‘jongere’ ouderen; kans voor mantelzorg en vrijwillige capaciteit.

Partners: “Dit gaat o.a. niet goed” • Er wordt niet genoeg samen nagedacht over de grote vraagstukken rond vergrijzing in de gemeente. • Er moet in een vroeg stadium een plan gemaakt worden rond een individu, samen met eigen netwerk. Nu vaak te laat, dan is bv. het netwerk afgehaakt of onnodig een complexe case geworden. • Eigenaarschap van uitdagingen en eigen manier van ouder worden ligt te weinig bij de oudere en eigen kring. • Onaantrekkelijkheid werken in de zorg. Groot tekort casemanagers o.a.

• Een structuur voor samenwerking rond doelgroep mist of werkt los van/langs elkaar. De regierol mist. • Sociale basisstructuur onvoldoende; meer verbinding en contact nodig tussen doelgroep, andere bewoners en organisaties in de kernen.

• Er missen ogen en oren in het voorveld rond welzijn- en zorgbehoeften. • Te weinig seniorenwoningen. Het oude bejaardenhuis wordt gemist. Stap tussen zelfstandig wonen en verpleeghuis te groot.

SWOT analyse opvang gevolgen vergrijzing STERKTES

ZWAKTES

• • • • • •

• • • • •

Schaalgrootte kernen (Potentie) community Er zijn al veel (losse) activiteiten Mooie natuur/omgeving Partners ambitieus, willen meedoen Voorzieningen en welzijn nu nog op redelijk niveau

Aantal uitdagingen beperkte invloed gemeente Beperkt zicht op bepaalde groepen Eigenaarschap ligt niet bij oudere zelf Communicatie en samenwerking intern / extern Openbare ruimte niet altijd geschikt voor ouderen

KANSEN

BEDREIGINGEN

• • •

• • • •

• •

Gemeente als verbindende partij Brede bereidheid integraal werken Verzilveren gemeenschapsgevoel en energie bij ouderen Innovatieve woonvormen Vroege bewustwording

•

Zelfredzaamheid onder druk Te weinig (gebruik van) nuldelijn Kwetsbare groepen ouderen Te laat ingrijpen door beperkte communicatie en informatie Niet goed formuleren en invulling geven aan plannen woningbouw

Concept visie: Ouder worden in Wijdemeren Ouderen in de gemeente Wijdemeren worden prettig, betekenisvol en zo gezond mogelijk oud. Op hun eigen manier, in een fijne omgeving en met optimaal gebruik van mogelijkheden binnen de eigen sociale en fysieke omgeving.

4 speerpunten Speerpunt 1: Klaar voor de derde en vierde levensfase Speerpunt 2: Een woning en woonomgeving om oud in te worden

Speerpunt 3: Betekenisvolle verbindingen in je eigen kern Speerpunt 4: Passende ouderenzorg en ondersteuning

Nb Uitvoering door middel van actielijnen

Speerpunt 1: Klaar voor de derde en vierde levensfase Doelen • Ouderen ervaren zoveel mogelijk zingeving en hebben een ze gezond en actief mogelijke levensstijl • Individu heeft tools voor eigenaarschap van goed ouder worden • Ouderen met kwetsbaarheden en hun behoeftes zijn beter in kaart • Laagdrempelige informatievoorziening over mogelijkheden en voorzieningen voor ouderen • Inwoners, professionals, vrijwilligers en gemeente trekken samen en proactief op

Speerpunt 2: Een woning en woonomgeving om oud in te worden Doelen • Een passende woongelegenheid voor elke oudere • Bereikbare basisvoorzieningen voor elke oudere ook in bijvoorbeeld uitleglocaties • Een openbare ruimte die uitnodigt (meer) te bewegen • Een openbare ruimte die voor ouderen prettig en goed toegankelijk is en blijft

Speerpunt 3: Betekenisvolle verbindingen in eigen kern Doelen • In elke kern een ontmoetingsplek voor inwoners, oud en jong, ook voor informatie en activiteit. • Een professioneel systeem voor effectieve inzet en werving van vrijwilligers. • Iedere oudere de mogelijkheid tot laagdrempelig meedoen op een manier die bij haar of hem past.

Speerpunt 4: Passende ouderenzorg en ondersteuning Doelen • Mantelzorgers een belasting die ze goed aankunnen. • Sterke informele zorg- en ondersteuningsnetwerken die communiceren met formele zorg- en ondersteuningsnetwerken. • Voorveld meer in de wijken. • Juiste hulp of zorg op juiste moment voor ieder individu. • Dementievriendelijke kernen • Innovatie

Actielijn Iedereen in beeld 2022 • In kaart brengen van alle groepen ouderen per kern op een aantal indicaties: gezondheid, sociaal netwerk, zingeving, sociaaleconomische status, levensloopbestendigheid woonsituatie • Alle huishoudens met ouderen een persoonlijk gesprek (Versa doet dit al voor een deel) • Alle initiatieven in beeld

Actielijn Welzijnsstructuur voor ouderen versterken gebruik makend van de sterke sociale cohesie 2022 • In elke kern de bestaande initiatieven meer voor het voetlicht brengen, bezoekers actief naar de initiatieven brengen. • Evaluatie en indien nodig bijsturen inzet dorps coördinatoren, specifiek op doelgroep ouderen. • Ambassadeurs (vrijwilligers) inzetten om dorpsgenoten te betrekken. • In elke kern een laagdrempelige ontmoetingsplek, die tevens wordt benut om iedereen in beeld te houden, voor voorlichting en voor vragen. (bijvoorbeeld http://www.huisvandewaard.nl/) 2023 e.v. • Stimuleren en faciliteren van bewonersinitiatieven. Denk aan buurtbudgetten waarmee gezamenlijke ondersteuning in kan worden gekocht. • Doorontwikkelen Appelboom voor matching. • Verbinden onderwijs – ouderen. Denk aan voorleesopa en –oma, klussenbus VMBO Groen specifiek voor ouderen, https://adopteer.omapost.nl/start

Actielijn Preventie 2022 • Uitbreiden woongesprekken tot integraal oudedagsgesprek op een ontmoetingsplek in de eigen kern. Niet alleen voor huurders, maar voor alle 60-plussers. • Actieve voorlichting over thema's die horen bij het ouder worden. Denk aan valpreventie, babbeltrucs, mantelzorg en eenzaamheid • Uitbreiden sportakkoord met laagdrempelig beweegaanbod voor ouderen graag in de eigen kern. 2023 e.v. • Inzetten erkende interventies tegen alcoholgebruik https://interventies.loketgezondleven.nl/interventieoverzicht2/Alcohol • Inwoners zelf aan het werk met leefstijladviezen op basis van een instrument als de persoonlijke gezondheidscheck https://www.persoonlijkegezondheidscheck.nl/ • Keurmerk dementievriendelijke gemeente. • Levend(ig)e en laagdrempelige sociale kaart, combinatie online en offline (vergelijk https://www.mijnbuurtje.nl/) in aanvulling op of ter vervanging van Wegwijs Wijdemeren • Inzetten van de commerciële mogelijkheden van ondernemers: denk aan thuisbezorging, wandelen met de fysiotherapeut.

Actielijn Versterken informele en formele ondersteuning en zorg 2022 • Gemeente faciliteert/stimuleert de doorontwikkeling van de samenwerking tussen het netwerk van naasten, de vrijwilligers in de kern, de nuldelijn en de eerstelijn. • Samenwerkingsafspraken tussen huisartsen, wijkteam en Wmo-consulent o.a. over ouderenzorg: aanspreekpunt, casusregie. • Appelboom.nl uitbreiden met aanbod voor mantelzorgondersteuning. 2023 e.v. • Investeren in eHealth, domotica en robotica om zelfredzaamheid te stimuleren en thuis te kunnen blijven wonen • Opdracht voor het inzetten van Sociale Netwerk strategieën (voorbeeld https://www.meeplus.nl/diensten/snv/) aan professionele zorg- en welzijn • Zicht op mantelzorgers en mantelzorgondersteuning worden integraal onderdeel bij de zorginkoop

Actielijn Passend woonaanbod voor alle ouderen binnen de mogelijkheden van Wijdemeren 2022 • Woonvisie uitbreiden met woonzorgvisie. • Participatietraject op kernniveau met bewoners: hoe zorgen we dat de kern voor al onze inwoners aantrekkelijk en bewoonbaar blijft. • Onderzoeken (met inwoners) innovatieve manieren om bestaande bouw anders te benutten zodat er meer woningen voor ouderen beschikbaar komen, die minder ruimte kosten. 2023 e.v. • Mogelijkheden voor doorstroom vergroten binnen bestaande en nieuwe bouwplannen. • Ontwikkelen woonzorgconcepten, zoals Knarrenhof (www.knarrenhof.nl) om het gat tussen gat tussen thuis wonen en zorginstelling op te vangen.

Actielijn Stimulerende leefomgeving gebruikmakend van de kansen in Wijdemeren 2022 • Alle stoepen struikelonvriendelijk (oproep huisartsen)Buitenruimte zo inrichten dat bewegen meer wordt gestimuleerd. • Meldpunt onveilige situaties in openbare ruimte meer onder aandacht brengen. • Analyse toegankelijkheid openbare ruimte op basis waarvan een voorstel tot verbetering wordt voorgelegd aan de gemeenteraad. Maak gebruik van het kader van artikel 19 VN-verdrag Handicap. 2023 e.v. • Voorzieningen ook bij nieuw te realiseren woningen. • Vergroten leefbaarheid in wooncomplexen voor ouderen. • Buitenruimte zo inrichten dat bewegen meer wordt gestimuleerd.

W.v.t.t.k. Vergrijzing en integraliteit: aanpalende beleidsterreinen - Werk en Inkomen - Volksgezondheid - Mobiliteit - Openbare ruimte - Sport en bewegen - Wonen

WENS PARTNERS regie aan de gemeente! - Gemeente meer in faciliterende en regierol. Rolverschuiving nodig (nu meer ondersteunend) - Positief over meedoen in een meer integrale samenwerking, zelf geen regierol.

Planning - streven December - Concretiseren, consulteren partners en bespreking concept beleidsplan. Uiterlijk 6 januari 2021 – aanleveren definitief beleidsplan

Vragen?

Vervolgtraject en afsluiting

Hartelijk dank!