Jaarrekening 2024 Wijdemeren
Tekst van het document
De gemeente schept bij faciliterend grondbeleid de voorwaarden voor de locatie ontwikkeling via een omgevingsvisie en het omgevingsplan en legt de actieve rol neer bij marktpartijen/grondeigenaren. Wanneer de gemeente er niet in slaagt vooraf een overeenkomst af te sluiten, kan het kostenverhaal afgedwongen worden kostenverhaalsregels in het omgevingsplan (voorheen: exploitatieplan). Het voeren van actief grondbeleid bij het ontwikkelen van locaties houdt in dat de gemeente zelf probeert de benodigde gronden in handen te krijgen om deze vervolgens zelf te verkopen. De gemeente kan vervolgens kiezen om grond zelf bouw- en/of woonrijp te maken en uit te geven of de grond in concessie te geven. Een manier voor de gemeente om de risico’s te beperken is het weer verkopen van eventueel aangekochte gronden aan het einde van de planvormingsfase. Het belangrijkste argument voor de gemeente om te kiezen voor een situationeel grondbeleid is dat dit de mogelijkheid biedt om maatwerk te leveren. De gemeente ziet de landelijke opgave om de komende 10 jaar een aanzienlijke woningopgave te realiseren, voldoende werkgelegenheid te hebben en tegelijk zorgvuldig de kwetsbare natuur te beschermen. Hierbij is bovendien een versnelling gewenst, maar regelgeving beperkt de mogelijkheden in onze gemeente in grote mate.
Verwachting is dat hiervoor in sommige gevallen een actievere rol dan voorheen nodig is, overigens met nadrukkelijk oog voor de daarmee gepaard gaande (financiële) risico’s. Het belangrijkste nieuwe instrument in de Nota Grondbeleid 2020 – 2024 is het hanteren van een aparte reserve (stimuleringsreserve ruimtelijke ontwikkelingen) om plussen en minnen die samenhangen met (nieuwe) gebiedsontwikkelingen te verevenen. Faciliterend versus actief grondbeleid Voor faciliterend (passief) grondbeleid geldt: • Toerekenen van de door de gemeente gemaakte plan- en uitvoeringskosten inclusief kosten voor bovenwijkse voorzieningen als dit kostenverhaal juridisch is toegestaan; • Zo optimaal mogelijke borging van de gewenste ruimtelijke kwaliteit en fasering in de tijd.
Voor actief grondbeleid geldt: • Opstellen van een globale grondexploitatieberekening waarbij eveneens een inschatting wordt gemaakt van de beschikbare interne capaciteit en risico’s; • Grond wordt in exploitatie genomen indien uit een exploitatieberekening blijkt dat het verwachte resultaat positief zal zijn of, indien een negatief resultaat wordt geprognosticeerd, het verwachte tekort wordt afgedekt door een verliesvoorziening; • Het mogelijk maken van een gewenste ontwikkeling door het tijdig doen van strategische aankopen binnen de randvoorwaarden voor het strategisch verwervingsbeleid; • In een vroeg stadium bepalen waarop de aankoopstrategie gericht is en hoe het eigen bezit wordt geëxploiteerd; • Zorgen dat de verworven gronden en opstallen tijdelijk beschikbaar komen voor gemeentelijke grondexploitatie, of bij tijdelijk beheer marktconform worden verhuurd.
94
Vennootschapsbelasting (Vpb) De Wet modernisering vennootschapsbelasting heeft als gevolg dat ondernemingsactiviteiten van overheden vanaf 2016 belastingplichtig zijn geworden, tenzij er een vrijstelling van toepassing is. Uit een eerste inventarisatie en impactanalyse blijkt dat vooralsnog de grondexploitaties de belangrijkste Vpb-belaste prestaties van de gemeente zijn. In het licht van de tussentijds gepresenteerde resultaatsverslechtering van de grondexploitaties is het niet waarschijnlijk dat de gemeente Vpb hoeft te betalen op korte termijn. Het voornemen om komende jaren diverse gemeentelijke grondposities te verkopen vraagt in dit kader aandacht. Overigens is veel afhankelijk van feiten en omstandigheden en het standpunt van de Belastingdienst in deze. Omgevingsvisie In 2021 is de Omgevingsvisie Wijdemeren 2040 - Groenblauwe parel in de metropoolregio vastgesteld. De gemeente heeft in haar eerste omgevingsvisie een toekomstbestendige basis gelegd voor een integrale ontwikkeling van de fysieke leefomgeving. De omgevingsvisie is van belang in verband met (eventueel) publiekrechtelijk kostenverhaal. Het primaire streven bij het kostenverhaal is de privaatrechtelijke (anterieure) overeenkomst tussen gemeente en private partij(en).
Echter, in het geval dit niet mogelijk blijkt te zijn, zal de gemeente terugvallen op het publiekrechtelijke kostenverhaal door middel van het kostenverhaalsregels in het omgevingsplan. Woonvisie De doelstellingen c.q. uitgangspunten van de woonvisie zijn eveneens leidend voor het te voeren grondbeleid. De woonvisie is vastgesteld door de gemeenteraad op 8 juli 2021. Risico's Het voeren van een grondexploitatie brengt financiële risico’s met zich mee. Risico’s doen zich in alle stadia van het proces voor. De risico’s verschillen van aard en omvang. Tijdig vooronderzoek in de beginfase brengt de risico’s in beeld. In dat stadium gaat het in hoofdzaak om onderzoek op het gebied van archeologie en milieu. Zodra het nieuwe plan planologisch mogelijk is gemaakt, veranderen de risico’s van aard. In deze fase krijgt de gemeente (meer) te maken met risico’s waarop zij geen invloed heeft, renteschommelingen, economische conjunctuur e.d. Het uitsluiten van risico's is onmogelijk. Het zo goed mogelijk beheersen van risico's kan natuurlijk wel. In de grondexploitaties wordt gewerkt met het geïndexeerd laten stijgen van de kosten en de opbrengsten. Verder bevatten de grondexploitaties posten onvoorzien, om eerste tegenvallers op te kunnen vangen. Om de risico’s financieel af te dekken is een voldoende hoog weerstandsvermogen nodig.
Twee keer per jaar, bij de jaarrekening en de begroting, wordt de risicoparagraaf van de grondexploitaties geactualiseerd en de uitkomsten verwerkt in de paragraaf weerstandsvermogen van de gemeente. Budgetbewaking grondexploitaties Het bewaken van grondexploitaties geschiedt ambtelijk op basis van de door de raad vastgestelde grondexploitaties. Uit de grondexploitaties worden kredieten beschikbaar gesteld. Op basis van deze jaarschijven worden budgetten afgegeven ten behoeve van te verrichten werkzaamheden in het kader van het project. De jaarschijven worden door toetsing van de budgetaanvragen aan de onderbouwing van de grondexploitatie en aframing van restbudgetten bewaakt. Mutaties van meer dan €50.000 op het eindresultaat van de grondexploitaties worden op grond van de actieve informatieplicht van het college, buiten de P&Ccyclus om, gemeld aan de raad. Bouwgrond In Exploitatie (BIE) Er is sprake van een BIE wanneer door de gemeenteraad een grondexploitatie wordt vastgesteld voor een bepaald ruimtelijk plan waar de gemeente grond in eigendom heeft en deze wenst te transformeren naar woningbouw of een andere (bouw-)bestemming. De gemeente kent op dit moment twee grondexploitaties: Nedervecht en Porseleinhaven, waarbij Nedervecht bij deze jaarrekening wordt afgesloten.
Verliezen Wanneer sprake is van geprognosticeerde verliezen geldt dat hiervoor een voorziening wordt gevormd op het moment dat deze voorzienbaar en onafwendbaar zijn. Een dergelijke voorziening is niet statisch en wordt jaarlijks, dan wel bij aanpassing van de planuitkomsten, bijgesteld. De voorziening is gelijk aan het negatieve
95
(verwachte) resultaat van de grondexploitatie van het betreffende complex op eindwaarde. De storting in de voorziening wordt verwerkt in de lopende begroting/jaarrekening. De Porseleinhaven Het project Porseleinhaven kent een lange historie. Het project betreft de realisatie van een kleinschalig dorpscentrum. Het plan voorziet zowel in ruimte voor woningen als voor winkels en andere commerciële activiteiten aan een aantrekkelijk plein aan het water. De gemeente heeft een ontwikkelovereenkomst met een ontwikkelaar gesloten, waarbij uitgangspunt is dat de gemeente de gronden bouw- en woonrijp maakt en de ontwikkelaar het beoogde bouwprogramma realiseert. Nedervecht Het project Nedervecht betreft een herontwikkeling aan de zuidzijde van Nederhorst den Berg waarbij sportvoorzieningen zijn verplaatst en nieuwe woningen worden gerealiseerd. Een geselecteerde projectontwikkelaar heeft het grootste deel van de woningen gerealiseerd en de gronden onder de woningen bouw- en woonrijp gemaakt. De gemeente heeft bouwrijpe kavels van de ontwikkelaar gekocht en weer verkocht aan particulieren. De grondexploitatie Nedervecht wordt afgesloten bij deze jaarrekening.
Actualisatie grondexploitaties De grondexploitatie van bovengenoemd project is per 1 januari 2025 geactualiseerd, waarbij de werkelijke kosten en opbrengsten uit 2024 zijn verwerkt en waar nodig nieuwe ramingen voor de nog te maken kosten en opbrengsten zijn opgenomen. Deze actualisatie is in voorliggende begroting verwerkt. Per 1 januari 2026 vindt de eerstvolgende actualisatie plaats. In onderstaande tabel zijn de resultaten op eindwaarde vermeld. De verliesvoorzieningen zijn deze bij de jaarrekening 2024 aangepast op basis van onderstaande uitkomsten. Resultaten op eindwaarde grondexploitaties (bedragen in euro) Grondexploitatie Resultaat op eindwaarde Porseleinhaven € 9.354.000,Nedervecht € 1.999.000,-
Positief / negatief Negatief Negatief
Einddatum 31-12-2028 31-12-2024
Stimuleringsreserve Ruimtelijke Ontwikkelingen De stimuleringsreserve ruimtelijke ontwikkelingen is sinds mei 2021 ingesteld als uitvloeisel van het vaststellen van de nota grondbeleid 2020-2024. Deze reserve kent de volgende twee doelen: • Het verevenen van winsten en verliezen uit (toekomstige) gebiedsontwikkelingen en; • Het vormen van een buffer voor de bijbehorende risico’s. De actuele stand van deze reserve wordt toegelicht in de jaarrekening in de paragraaf “Toelichting op de balans, onder reserves”.
96
5.8 Paragraaf 8 Wet Open Overheid Paragraaf jaarrekening Wet open overheid De Wet open overheid (Woo) heeft als doel een open en transparante overheid. De gemeente wil inwoners beter informeren over hoe zij werkt en hoe zij besluiten neemt. In deze paragraaf beschrijven we met welke inspanningen in 2024 de gemeente zoveel mogelijk heeft bijgedragen aan transparantie en toegankelijkheid van informatie. De Woo bestaat uit twee onderdelen: • Actieve openbaarmaking: de gemeente publiceert bepaalde informatie uit zichzelf, zonder dat iemand daarom hoeft te vragen. • Passieve openbaarmaking: inwoners kunnen informatie opvragen bij de gemeente via een Wooverzoek. Actieve openbaarmaking Gemeente Wijdemeren gaat samenvoegen met gemeente Hilversum. Daarom probeert de gemeente op het gebied van actieve openbaarmaking zoveel mogelijk aan te sluiten bij de werkwijze van Hilversum. Gemeente Hilversum maakt namelijk al informatie openbaar uit verschillende categorieën en heeft een duidelijke werkwijze per categorie voor het openbaar maken. Na de zomer van 2025 voert Gemeente Wijdemeren een inventarisatie uit om in beeld te brengen hoe zij kan aansluiten bij de werkwijze van Hilversum. Op die manier wil de gemeente op tijd voldoen aan de wettelijke verplichtingen van de Woo.
Momenteel publiceert de gemeente ook al informatie op de gemeentelijke websites, zoals Wijdemeren.nl en wijdemeren.raadsinformatie.nl Passieve openbaarmaking (op verzoek) Iedereen mag de gemeente vragen om overheidsinformatie openbaar te maken. Dit gebeurt via een Wooverzoek. De gemeente bekijkt elk verzoek en maakt de informatie openbaar, behalve als er een wettelijke uitzondering geldt. Bijvoorbeeld om de privacy van personen of financiële belangen te beschermen. Ten opzichte van 2023 heeft Wijdemeren in 2024 vier Woo-verzoeken minder ontvangen (totaal 23 verzoeken). Hiervan zijn er 9 afgehandeld. In 2024 is er één bezwaarschrift ingediend tegen het besluit van de gemeente om informatie niet te verstrekken. Daarnaast is er in 2024 bij twee zaken een beroep tegen het niet tijdig nemen van een besluit ingediend. De rechtbank heeft inmiddels in deze zaken ook uitspraak gedaan. Wooverzoeken vragen veel tijd en inzet. De gemeente kon niet alle verzoeken op tijd afhandelen. Dit kwam onder andere door de omvang en complexiteit van sommige verzoeken, door beperkingen in de informatiehuishouding en door een tekort aan capaciteit. De gemeente heeft inmiddels externe ondersteuning ingezet om de openstaande verzoeken en beroepsprocedures alsnog af te handelen en verwacht dat meer regie op het proces helpt om verzoeken in de toekomst sneller af te handelen.
97
6. Jaarrekening 6.1 Balans per 31 december 2024 Bedragen in euro x € 1.000 Ultimo 2024 96.696 68.386
Ultimo 2023 92.942 62.174
12 12
13 13
66.544 19.672 15.317 31.555
60.518 20.016 14.569 25.933
817 85 732
863 85 778
1.013 974 39
780 776 4
28.310
30.768
42 42
0 0
24.204 22.111 2.093
28.156 24.978 3.178
260 1 259
272 1 271
3.804 3.804
2.340 2.340
Ultimo 2024 96.696 80.962
Ultimo 2023 92.942 79.589
10 Eigen Vermogen Algemene reserve Bestemmingsreserve Resultaat
18.924 10.988 6.310 1.626
22.410 3.623 14.187 4.600
11 Voorzieningen Voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico's Egalisatievoorzieningen Door derden beklemde middelen met een specifiek aanwendingsrichting
16.051 9.008 0 7.043
8.459 2.598 0 5.861
12 Vaste schulden met een rentetypische looptijd van een jaar of langer Binnenlandse banken en overige financiele instellingen Openbare lichamen Waarborgsommen
45.987 45.985 0 2
48.720 48.718 0 2
Vlottende passiva
15.734
13.353
13 Netto vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan een jaar Kasgeldleningen Bank en girosaldi Overige schulden
7.305 0 0 7.305
5.669 0 0 5.669
14 Overlopende passiva Nog te betalen bedragen Van Europese of Nederlandse overheidslichamen ontvangen, nog te besteden specifieke uitkeringen Overige vooruit ontvangen bedragen Overige overlopende passiva
8.429 2.661 4.048 635 1.085
7.684 2.940 2.247 1.022 1.475
Omschrijving Activa Vaste activa 01 Immateriele vaste activa Bijdragen aan activa in eigendom van derden 02 Materiele vaste activa Overige investeringen met een economisch nut Investeringen met economisch nut waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden geheven Investeringen in de openbare ruimte met uitsluitend een maatschappelijk nut 03 Financiele vaste activa Deelnemingen Woningcorporaties 04 Financiele vaste activa Overige langlopende leningen u/g Waarborgsommen Vlottende activa 05 Voorraden Onderhanden werk, waaronder gronden en exploitatie 06 Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan een jaar Vorderingen op openbare lichamen Overige vorderingen 07 Liquide middelen Kassaldi Bank- en girosaldi 08 Overlopende activa Overige nog te ontvangen en vooruitbetaalde bedragen
Omschrijving Passiva Vaste passiva
98
Toelichting op de balans 2024 Immateriele vaste activa Bedragen x 1.000 euro Omschrijving
Boekwaarde
Investeringen
1-1-2024
desinvest-
Afschrijving/
eringen
aflossingen
Afwaardering
Boekwaarde 31-12-2024
Bijdr.aan activa in eigendom van derden
13
0
0
1
0
12
Totaal
13
0
0
1
0
12
De immateriële vaste activa hebben betrekking op renovatie van een kantine. Materiele vaste activa Materiele vaste activa
BW 31-12-2023
In erfpacht uitgegeven gronden
BW 31-12-2024
1
1
Materiele vaste activa met economisch nut
20.015.786
19.671.774
Materiele vaste activa waarvoor een heffing kan worden geheven
14.569.187
15.317.060
Materiele vaste activa met maatschappelijk nut:
25.933.044
31.555.325
Totaal
60.518.018
66.544.160
BW 31-12-2023
BW 31-12-2024
Specificatie materiele vaste activa met economisch nut Gronden en terreinen
783.437
783.437
Bedrijfsgebouwen
17.153.320
16.766.000
Grond-, weg en waterbouwkundige werken
1.245.156
1.177.804
Vervoermiddelen
287.660
432.099
Machines, apparaten en installaties
485.117
462.735
Overige materiele vaste activa Totaal
61.096
49.698
20.015.786
19.671.773
Verloop materiele vaste activa met economisch nut Bedragen x 1.000 euro Omschrijving
Boekwaarde
Investeringen
1-1-2024 Gronden en terreinen
Desinvest-
Afschrijving/
eringen
aflossingen
Afwaardering
Boekwaarde 31-12-2024
784
14
14
0
0
784
Bedrijfsgebouwen
17.153
425
0
812
0
16.766
Grond-, weg- en waterb.kundige werk.
1.245
29
30
67
0
1.177
Vervoersmiddelen
288
195
0
51
0
432
Machines, apparaten en installaties
485
99
0
121
0
463
Overige materiele vaste activa
61
0
0
11
0
50
20.016
762
44
1.062
0
19.672
Totaal
Totaal
Toelichting investeringen
Investeringen
Desinvesteringen
Het Achtererf, voorbereidingskrediet
14
14
0
Kosten B&O advies ruimtelijke ordening
16
0
16
Nieuwbouw Sterrenwachter
409
0
409
Ontwikkeling Meenthof
18
30
-12
Herinrichting speelplekken
11
0
11
Voertuigen
195
0
195
Vervanging VRI NDB 2018
27
0
27
Automatisering
69
0
69
Audiovisuele apparatuur Raadzaal 2023
3
0
3
762
44
718
Totaal
99
Verloop materiele vaste activa met maatschappelijk nut: Bedragen x 1.000 euro Omschrijving
Boekwaarde
Investeringen
Desinvest-
1-1-2024 Grond-, weg- en waterb.kundige werk.
Afschrijving/ Afwaardering aflossingen /correctie
Boekwaarde 31-12-2024
25.205
5.985
0
949
0
728
599
0
13
0
1.314
25.933
6.584
0
962
0
31.555
Overige materiele vaste activa Totaal
eringen
Specificatie investeringen
30.241
Investeringen
Desinvesteringen
Herinrichting Overmeer Z - wegen
11
0
11
Vervanging beschoeiing vanaf 2017
106
0
106
Kortenhoefsedijk, beschoeiing
229
0
229
Kortenhoefsedijk, wegen
18
0
18
Projectleiding, div. civiele projecten
15
0
15
Vervangen OV Armaturen
0
0
0
Bushaltes lijn 106
152
0
152
Verkeersmaatregelen
40
0
40
2.070
0
2.070
Investering bomen
-83
0
-83
Investering bruggen
378
0
378
Project Boomhoek/Muyeveld wegen
Herinr. Cath. Ameliaplantsoen
Totaal
2
0
2
Prinsenbuurt 2024
464
0
464
Herinrichting Zuidereinde Noord
104
0
104
Edelenbuurt West 2024
16
0
16
Herinrichting Middenweg 2024
262
0
262
Van Breelaan/Ooievaarsbuurt
20
0
20
Vuntuslaan/Heulakker wegen 2024
20
0
20
Vervangingsv\investering beschoeiing
671
0
671
Vervangingsinvestering bruggen
125
0
125
Vervangingsinvestering VRI's 2023
15
0
15
Vervangingsinvestering Bomen
321
0
321
Vervangingsinvestering plantsoenen 2024
99
0
99
Verkeersmaatregelen uit mobiliteitsplan 2024
64
0
64
Vervangingsinvestering straatmeubilair 2024
50
0
50
Wegen, levensduurverlengend onderhoud 2024
216
0
216
Uitvoeringskrediet verkeersveiligheid en doorstr
10
0
10
Vervangingsinvestering speel- en beweegvz
9
0
9
Vervangingsinvestering OV-lichtmasten
88
0
88
Vervangingsinvestering OV armaturen
416
0
416
Leeuwenlaan wegen 2024
77
0
77
5.985
0
5.985
ICT: Hybride werken
293
0
293
ICT: Vernieuwing infrastructuur
237
Subtotaal
237
0
Sportcompl. Loosdrecht kunstgrasveld
2
0
2
Sportcompl. NdB Kunstgrasveld
15
0
15
Website: nieuwe infrastructuur fase 1 2023
33
0
33
Uitvoeringskrediet aanleg halteplaatsen
19
0
19
Subtotaal
599
0
599
Totaal
6.584
0
6.584
100