Evaluatie Woonvisie 2016-2020

EVALUATIE WOONVISIE

-Wijdemeren 2016-2020-

1

Inhoudsopgave

Pagina

1. Inleiding 2. Aanleiding

2

3. Woonagenda

4

a. Leefbare kleine kernen

4

b. Duurzame woonkwaliteit

5

c. Strategische inzet van nieuwbouw

6

4. Resultaten uitvoeringsagenda

7

5. Huidige wooncijfers

11

6. Trends en ontwikkelingen

13

7. Aanbevelingen

17

2

1. Inleiding Voor u ligt de Evaluatie van de Woonvisie Wijdemeren 2016–2020. Het aflopen van de woonvisie is aanleiding voor het opstellen van een nieuwe woonvisie 2021-2024. Voordat we dit doen kijken we terug naar de afgelopen vier jaar. Welke ambities hadden we en wat hebben we gedaan om onze drie speerpunten te realiseren? Wat dit heeft opgeleverd? Is het gelukt onze kernen te verjongen en meer leefbaar te maken? Hoe gaan we door in de nieuwe beleidsperiode? Met deze vragen en gegevens in dit document willen we een aanzet geven voor de nieuwe woonvisie 20212024.

2. Aanleiding Aanleiding voor de Lokale woonvisie in 2016 De directe aanleiding voor de lokale woonvisie was de nieuwe Woningwet(2015). Dit maakte actualisatie noodzakelijk. De wet vereiste namelijk dat prestatieafspraken met corporaties gebaseerd moeten zijn op een beleidsdocument. Dit kan een regionale woonvisie zijn, maar het was voor Wijdemeren aanleiding een lokale woonvisie op te stellen. De lokale woonvisie werd in samenhang met de regionale woonvisie Gooi en Vechtstreek 20162030 geschreven en vastgesteld. Samen vormen deze woonvisies het volkshuisvestingsbeleid voor Wijdemeren. In 2020 liep de lokale woonvisie af. Daarom wordt een nieuwe woonvisie voor 2021-2024 opgesteld. Doel De belangrijkste doelstelling van onze lokale woonvisie was en is om de woningvoorraad, nu en in de toekomst, zo goed mogelijk af te stemmen op de woonwensen van de inwoners van Wijdemeren. Dit betekende extra aandacht voor leefbaarheid van de kleine kernen in onze gemeente. Dit doel is mede tot stand gekomen tijdens een interactieve bijeenkomst met gemeenteraadsleden waarbij op creatieve wijze doelstellingen met elkaar zijn uitgewisseld. Onze lokale woonvisie sluit aan op de geactualiseerde regionale woonvisie Gooi en Vechtstreek 2016-2030. In de regionale woonvisie werden 21 aandachtspunten opgenomen die ook de basis vormen voor onze lokale woonvisie, onderverdeeld in 5 thema’s.

Voor Wijdemeren waren niet alle thema’s even belangrijk, wij wilden enkele thema’s extra uitwerken.

3

In de lokale woonvisie 2016-2020 zijn enkele punten in de regionale woonvisie uitgewerkt met specifieke doelen die wij in Wijdemeren wilden bereiken. De inzet op leefbare kleine kernen met kansen voor jonge gezinnen en jonge woningzoekenden waren daarbij het grote speerpunt, naast het realiseren van geschikte woningen voor senioren om doorstroming op gang te brengen. Afspraken die daarbij nodig waren zijn zowel gezamenlijk met regio gemeenten als woningbouwcorporaties tot stand gekomen. Ook heeft de provincie subsidie verleend voor diverse projecten, o.a. het wooncoach project, waardoor wij onze doelen konden bereiken. Gelaagd woonbeleid Het woonbeleid in Nederland kent een sterk gelaagde structuur, waarin rijk, provincie, regio en gemeente allemaal een rol spelen. Soms formeel via wetgeving (Woningwet, Huisvestingswet) of aanwijzingsbevoegdheden (statushouders), maar vaak ook informeel in de vorm van samenwerking en kennis uitwisseling. De provincie heeft een belangrijke rol in het woonbeleid omdat zij met haar provinciale woonvisie randvoorwaarden meegeeft voor invulling van het beleid. In onze Regionale Woonvisie 20162030 werd aangesloten bij de Provinciale woonvisie waarvoor de gemeente via het Regionale Actie Programma (RAP 2016-2020) subsidies kon aanvragen.

Via de prestatieafspraken leggen gemeenten met woningbouwcorporaties afspraken vast, die bijdragen aan het realiseren van onze, en vanaf dat moment gezamenlijke doelen.

4

3. Woonagenda Onderzoeken naar de feitelijke gegevens en de gesprekken in de gemeenteraad over het onderwerp ‘wonen’ hebben geleid tot een woonagenda voor de gemeente Wijdemeren. De woonagenda bevat drie belangrijke woonthema’s voor de periode 2016-2020. Deze woonthema’s waren speerpunt voor het volkshuisvestingsbeleid van de gemeente Wijdemeren: 1. Leefbare kleine kernen (zorgzame regio) 2. Diverse woningvoorraad met kwaliteit (bouwende regio) 3. Strategische inzet van nieuwbouw (duurzame regio)

Speerpunten Woonvisie 2016-2020 a. Leefbare kleine kernen De gemeente Wijdemeren bestaat uit een verzameling van verschillende kleinere woonkernen binnen een vrij uitgestrekt grondgebied. De kleinschaligheid van de woonkernen is een belangrijke kwaliteit van Wijdemeren, maar tegelijkertijd betekent dit ook dat het draagvlak voor voorzieningen zoals openbaar vervoer, scholen en winkels smal is. Doel Wijdemeren wilde de afgelopen jaren stevig inzetten op verjonging van de kleine kernen door het vasthouden en aantrekken van jongeren en jonge gezinnen, zodat een evenwichtige bevolkingssamenstelling gewaarborgd blijft. De focus ligt op jongeren en jonge gezinnen die nu al in de gemeente wonen of hiermee een (sociale of economische) binding hebben. Deze groep wilden we zo veel mogelijk faciliteren, binnen onze mogelijkheden, wanneer zij een woonwens in onze gemeente hebben. Daarnaast richtten we ons op jonge gezinnen vanuit de regio. Benoemde Instrumenten • Uitvoeren van een experiment waarbij sociale huurwoningen (via de huisvestingsverordening) met voorrang wordt toegewezen aan doorstromers uit Wijdemeren/of jonge starters uit de gemeente Wijdemeren. De vrijkomende woningen worden toegewezen aan jonge gezinnen uit de regio.

• Aanpassen van de lotingsregeling voor jongeren tot 25 jaar in de huisvestingsverordening, zodat deze ook passend is op de woningvoorraad in Wijdemeren (in overleg met de regio). • Onderzoek naar de inzet van de Starterslening om de betaalbaarheid voor starters op de woningmarkt (koop) te vergroten: www.svn.nl/particulieren/lening/starterslening

b. Duurzame woonkwaliteit Een duurzame woonkwaliteit ging niet alleen over de kwaliteit van de woning op zich maar ook over de aard van de voorraad en of deze nog passend is bij de bevolkingssamenstelling en de te verwachten vraag. In de woonvisie gaf Wijdemeren zichzelf op dit thema meerdere opdrachten omdat dat wij zowel met een eenzijdige samenstelling van de woningvoorraad te maken hebben als een kwaliteit van de voorraad die naar de toekomst toe aanpassing behoeft.

5 Dit doel in de woonvisie vergt een lange adem. Een eenzijdige voorraad is na vier jaar niet zomaar opgelost. Gelukkig zijn in de afgelopen jaren veel gelijkvloerse (en gestapelde woningen) toegevoegd. Ondanks deze toevoegingen is er nog steeds sprake van een eenzijdige voorraad. Ouderen en mensen met een beperking zijn voor hun verhuiswens nog steeds hoofdzakelijk aangewezen op eengezinswoningen. Gelukkig wil een groot deel van deze groep zo lang mogelijk in hun huidige woning blijven wonen, maar voor een ander deel die wil wel verhuizen zijn er beperkte mogelijkheden vanwege het ontbreken van passend aanbod in de eigen buurt. We hebben destijds vastgelegd dat we niet méér van hetzelfde willen toevoegen, maar zo veel mogelijk die segmenten willen toevoegen die de woningvoorraad meer divers en toekomstbestendig maken. Voor dit beleidsplan betekende dit dat in de nieuwbouwprogramma’s het aandeel gestapelde bouw omhoog gaat naar 2/5 deel. Wijdemeren heeft een relatief jonge woningvoorraad. Zo’n 80% van de woningvoorraad is gebouwd tussen 1945 tot 1985. In deze tijd was woningisolatie nog niet of nauwelijks verplicht bij nieuwbouw. Woningcorporaties werken al aan langer het isoleren van hun huurwoningbezit (energielabel B). Het verduurzamen van de particuliere voorraad blijft achter. Na-oorlogse eengezinswoningen kunnen over het algemeen goed worden geïsoleerd.

Dit biedt kansen voor projectmatige aanpak in straten en buurten. Doel De doelstelling voor woningvoorraad van Wijdemeren voor de afgelopen jaren was: meer variatie, duurzamer en levensloopbestendiger. Concreet houdt dit in meer kleinere, betaalbare en gestapelde woningen, meer groene energielabels (label B en hoger) en aanpassen van de woningvoorraad voor de ouder wordende bevolking. Benoemde Instrumenten • • • •

Instrumentarium uit regionale woonvisie : zoals de senioren wooncoach Onderzoek naar inzet van de Blijverslening* om particuliere woningen levensloopbestendig te maken (www.svn.nl/particulieren/lening/blijverslening#). Organiseren buurtbijeenkomsten gericht op het verduurzamen van particuliere woningen in samenwerking met het Duurzaam bouwloket (www.duurzaambouwloket.nl). Prestatieafspraken met de woningcorporaties over de verdere verduurzaming van hun bezit.

c. Strategische inzet van nieuwbouw Nieuwbouw is een belangrijk instrument om tekorten in bepaalde segmenten van de woningmarkt aan te vullen. Nieuwbouw was en blijft ook een strategisch instrument dat ingezet kan worden om doorstroming op gang te brengen in bepaalde buurten of onder bepaalde doelgroepen. Omdat de nieuwbouw mogelijkheden in de meeste kernen schaars zijn, is het van groot belang dat iedere ‘klap’ ook ‘raak’ is. Dit geldt met name voor de bouwlocaties in het bezit van de gemeente. Bij nieuwe woningbouwplannen streeft de gemeente naar minimaal 1/3 betaalbare woningen (dit was: huur tot € 710; koop tot € 180.000 prijspeil 2016) en 2/5 deel gestapelde bouw. Ook zou bij reeds geplande woningbouwplannen, voor zover nog beïnvloedbaar (bestemmingsplan nog niet vastgesteld), kritisch gekeken worden naar de programma’s. *Uitleg pagina 19 Blijverslening

6 Vanwege de aanwezig eenzijdige voorraad is aanvulling in de vorm van geschikte appartementen (ook middeldure huur) noodzakelijk, maar is het ook van belang ze gericht toe te wijzen. Daardoor kunnen verhuisstromen op gang komen waardoor doorstromers en starters uiteindelijk ook geholpen worden. De gemeente wilde de mogelijkheden voor herstructurering onderzoeken. Dit houdt in dat in buurten met een eenzijdige en kwalitatief mindere samenstelling van de woningvoorraad gekeken kan worden of een deel van de bestaande woningvoorraad vervangen kan worden door nieuwbouw. Dit zorgt voor meer diversiteit en een betere aansluiting op de vraag. De woningcorporaties zijn hierin een belangrijke partner, omdat zij veel aaneengesloten bezit hebben.

Doelen De afgelopen jaren was ons hoofddoel als volgt: Nieuwbouw is een krachtig, maar ook kostbaar instrument. Nieuwbouw moet daarom altijd strategisch worden ingezet, met oog voor de effecten op de gehele lokale woningmarkt (zoals doorstroming en leefbaarheid) en voor specifieke doelgroepen (zoals jongeren en senioren).

Instrumenten 1. Bij nieuwe woningbouwplannen uitgaan van minimaal 1/3 betaalbare woningen en 2/5 deel gestapelde bouw. Bij nog beïnvloedbare bestaande woningbouwplannen streven naar minimaal 1/3 betaalbare woningen en 2/5 deel gestapelde bouw, binnen ruimtelijke, financiële en juridische mogelijkheden die daar voor zijn. 2. Samen met de woningcorporaties de mogelijkheden voor herstructurering in kaart brengen. 3. Bij eerste verhuur nieuwbouw prioriteit geven aan starters en doorstromers uit de buurt en dit vastleggen in project specifieke toewijzingsregels. 4. In nieuwe bestemmingsplannen het aandeel sociale huur (en wanneer mogelijk ook middeldure huur) vastleggen. 5. Vanuit het regionale actieprogramma Inzet regionale wooncoach om senioren voor te lichten over mogelijkheden om te verhuizen. 6. Verhuispremie. Door de raad is in 2019 een motie ingediend om een verhuisregeling voor senioren in te stellen. Deze is in 2020 ingesteld en hiervoor is een budget €15.000 voor beschikbaar gesteld.

7

4. Resultaten Uitvoeringsagenda •Leefbare kleine kernen Wat was de opdracht

Actie

Resultaat eind 2020

Uitvoeren van een experiment waarbij bij nieuwbouw van sociale huurwoningen met voorrang wordt toegewezen aan inwoners (doorstromers en starters) uit de gemeente Wijdemeren en waarbij de vrijkomende woningen van doorstromers naar de nieuwbouw worden toegewezen aan jonge gezinnen.

Begin 2017 is experiment voorgelegd aan de regio en goedgekeurd. In totaal zijn 118 nieuwbouw woningen verhuurd, waarvan 68 aan doorstromers, die een woning in Wijdemeren achter lieten. 42 woningen zijn aan starters verhuurd.

Er zijn 118 woningen binnen de periode van het experiment opgeleverd. Deze zijn allemaal verhuurd aan inwoners van Wijdemeren, zie overzicht hieronder. 68 nieuwbouwwoningen zijn toegewezen aan doorstromers, waarvan de vrij gekomen grote woningen aan jonge gezinnen zijn toegewezen. Inmiddels is in de verordening de mogelijkheid opgenomen grote woningen exclusief voor gezinnen te adverteren. Conclusie: Het experiment is geslaagd.

Aanpassen van de lotingsregeling voor jongeren tot 25 jaar in de huisvestingsverordening, zodat deze ook passend is op de woningvoorraad in Wijdemeren.

Bij behandeling van de huisvestingsverordening 2019 is het voorstel gedaan om de regeling ook voor woningen boven de 50m2 toe te passen.

Er was geen meerderheid van de gemeenten voor aanpassing van de regeling. De lotingsregeling is niet aangepast, de maximale woninggrootte blijft 50m2 voor jongeren. Conclusie: Helaas is ons doel niet bereikt.

Onderzoek naar de inzet van de Starterslening om de betaalbaarheid voor starters op de woningmarkt (koop) te vergroten.

In 2018 is door de raad de verordening starterslening vastgesteld en een bedrag van € 300.000 beschikbaar gesteld.

Woonexperiment Wijdemeren

Totaal aantal woningen project

Nieuwbouwopleveringen 2017-2020 tijdens looptijd experiment

De Alliantie

Per begin 2021 zijn 8 startersleningen verstrekt en nog één in aanvraag nr. 9. Er is een bedrag van € 203.500,uitgeleend, excl. kosten Snv excl. bedrag nr. 8. Conclusie: startersleningen voorzien in een behoefte. Overzicht woningen experiment Wijdemeren

De oranjerie, ’s-Graveland (2017) Gemeentehuis Nederhorst den Berg (2020)

-

Godelindehof (sloop-nieuwbouw Loosdrecht(2018)

Het Gooi & Omstreken

Totaal

Doorstromers (D) en starters(S)

42

42

21 D en 21 S

17

17

-

Unilever terrein, Loosdrecht(2019)

20

Totaal

20

58

Wonen Wijdemeren

40, waarvan 8 voor terugkerende bewoners

40

40

13 D en 4 S 25 D en 7 S

20

10 D en 10 S

118

68 D woningen zijn toegewezen in het experiment

8

 Duurzame woonkwaliteit Wat was de opdracht

actie

Resultaat eind 2020

Onderzoek naar inzet van de Blijverslening om particuliere woningen levensloopbestendig te maken.

In plaats van een Blijverslening heeft de raad in 2018 de Verzilverlening vastgesteld. In 2019 is de regeling aangepast. Bedrag is verhoogd en maatregelen duurzaamheid mogen worden meegenomen.

Twee leningen zijn vertrekt met een totaal bedrag € 56.000,- Er is een 3e verzoek in behandeling. Conclusie: Er is weinig animo voor deze regeling in zijn huidige vorm.

Organiseren buurtbijeenkomsten gericht op het verduurzamen van particuliere woningen in samenwerking met het Duurzaam bouwloket www.duurzaambouwloket.nl

Gemeente in samenwerking met inwoners die zich georganiseerd hebben.

Sinds 2016 is in Wijdemeren veel gebeurd op het gebied van duurzaamheid en de woonverbetering van particulieren huishoudens. Naast de samenwerking met het Duurzaam Bouwloket is in 2018 de Energiecoöperatie Wijdemeren opgericht. Deze bewonersorganisatie is het eerste aanspreekpunt voor veel inwoners bij het verduurzamen van de woning. Via onder andere energiecoaches, straatgesprekken, bijeenkomsten en collectieve inkoopacties helpen zij huishoudens hun woning te verduurzamen. Eind 2020 is daarbij het Energiedienstenbedrijf opgericht. Om het huishoudens zo makkelijk mogelijk te maken, bundelt het Energiedienstenbedrijf de kennis en diensten van bouwers, installateurs, het Duurzaam Bouwloket en energiecoöperaties in de regio Gooi en Vechtstreek. Binnen deze ketensamenwerking kunnen huishoudens, en VVE, terecht met vragen, advies en de concrete verduurzaming van hun woning. Van een isolatiemaatregel tot het geheel renoveren van de woning om deze aardgasvrij te maken. Conclusie: Deze wijze van betrekken inwoners bij ‘duurzaamheid’ is geslaagd.

Prestatieafspraken met de woningcorporaties over de verdere verduurzaming van hun bezit.

In 2016 zijn hierover afspraken gemaakt

De corporaties zijn allemaal bezig met het verduurzamen van het bezit naar label b. Eind 2020 is het bezit van Het Gooi en Omstreken in Wijdmeren op label B. Vecht en opstreken heeft 80% klaar. De Alliantie is in 2020 gestart met haar woningbezit in Wijdemeren. Conclusie: Het sociale woningbezit is in 2021 op label B.

9 De Alliantie heeft een bestaande (oudere) woning gasloos gemaakt met infraroodpanelen. Dit is een succes gebleken. Inzet regionale Wooncoach voor huurders 65+, vanuit het Regionaal Actieprogramma Wonen.

In oktober 2019 is in Wijdemeren begonnen met de Uitrol van het project wooncoach.

In Nederhorst den Berg een Loosdrecht zijn eind 2019 en begin 2020. 415 adressen aangeschreven. Zie hierna voor resultaat. Conclusie: project loopt nog, maar er is al een goed resultaat.

Motie Instellen woonsubsidie ter ondersteuning van project Wooncoach, kadernota 2020.

De raad heeft in april 2020 de woonsubsidie ingesteld van € 1000,per huishouden en heeft €15.000 beschikbaar gesteld.

8 personen hebben gebruik gemaakt van deze woonsubsidie. Conclusie: De woonsubsidie is succesvol gebleken. Hiervoor is geen structureel budget in de begroting opgenomen.

Evaluatie Wooncoach in het kort Loosdrecht: Vecht en Omstreken hebben de 65+ huurders aangeschreven in Loosdrecht. Er zijn 163 brieven verstuurd en 11 gesprekken gevoerd (aan huis). Vecht en Omstreken wil, na de lockdown, nogmaals de brieven sturen. De Alliantie heeft 45 brieven verstuurd, en 4 gesprekken gevoerd. Nederhorst den Berg: Het wooncoach project in Nederhorst den Berg was een groot succes, naast de hoge respons en grote tevredenheid zijn er een aantal inwoners verhuisd naar de nieuwbouw van Het Gooi en Omstreken. Van de gesprekken van het Gooi en Omstreken waren dit er 4 van de 12 appartementen. Er zijn door de Alliantie en Gooi en Omstreken 207 brieven verstuurd en 31 gesprekken gevoerd. Kortenhoef: In februari 2021 krijgen de 65+ huurders een brief. Helaas is dit een uitnodiging voor een telefonisch/ facetime gesprek. Huurders mogen aangeven als ze, wanneer dit weer kan, een huisbezoek willen. Uit de voorgaande postcode gebieden weten we helaas dat dit een stuk minder respons oplevert. We willen na de lockdown kijken wat de mogelijkheden zijn voor verlenging van het project om deze gebieden, vanaf 2022, nogmaals aan te schrijven. Dan met een uitnodiging voor een huisbezoek. ’s-Graveland/Ankeveen: Vanwege maatregelen in het kader van Covid19 staat dit op de planning voor oktober 2021. Respons (o.b.v 150 gesprekken Hilversum/Wijdemeren) • • • • • • •

De gemiddelde respons ligt rond de 10%. 73% is woonachtig in een eengezinswoning waarvan 59% verhuis-geneigd waarvan 77% aangeeft dat de reden een gelijkvloerse woning betreft. 59% van de bezochte bewoners in 2020 is verhuis-geneigd; 6 bewoners zijn doorverwezen naar externe partijen; 39% stond niet ingeschreven in WoningNet; bij de verhuis-geneigde staat 36% niet ingeschreven in Woningnet. 65% van de bewoners die wel ingeschreven stond in Woningnet, heeft zich ingeschreven na 2011, deze groep verliest dus woonduur in de zoekwaarde; 22% is niet bereid om meer huur te betalen en een deel daarvan wil juist goedkoper gaan wonen. 20% van deze groep zit nu op een netto huurprijs onder de €500.

10

•Strategische inzet van nieuwbouw Wat was de opdracht

actie

Resultaat eind 2020

Bij nieuwe woningbouwplannen uitgaan van minimaal 1/3 betaalbare woningen en 2/5 deel gestapelde bouw. Bij nog beïnvloedbare bestaande woningbouwplannen streven naar minimaal 1/3 betaalbare woningen en 2/5 deel gestapelde bouw, binnen ruimtelijke, financiële en juridische mogelijkheden die daar voor zijn.

De opleveringen zijn gemonitord door de gemeente

Zowel de opdracht 1/3 sociaal als de opdracht 2/5 gestapeld zijn gehaald. Zie schema oplevering nieuwbouw.

Samen met de woningcorporaties de mogelijkheden voor herstructurering in kaart brengen.

In 2017 is de taskforce woningbouw opgericht.

In de taskforce worden de mogelijkheden doorlopend bekeken. Daar waar herstructurering een mogelijkheid is, wordt dit gedaan. Er is nu 1 project bezig en 1 project in optie als mogelijkheid.

Bij eerste verhuur nieuwbouw prioriteit geven aan doorstromers uit de buurt en dit vastleggen in toewijzingsregels. Aan ontwikkelaar vragen om plannen eerst lokaal bekend te maken.

Aan corporaties en ontwikkelaars gevraagd hier medewerking aan te geven.

Bij alle nieuwbouw van corporaties is, afhankelijk van de doelgroep, voorrang gegeven aan inwoners. Bij de laatste projecten in de koop (prijs tot € 310.000) is dit ook door ontwikkelaars als eis gesteld. In de toekomst bij betaalbare koop, vragen aan ontwikkelaars om inwoners voorrang te geven.

In nieuwe bestemmingsplannen het aandeel sociale huur (en wanneer mogelijk ook middeldure huur) vastleggen.

In anterieure overeenkomsten, wordt het aandeel sociale huur/koop vastgelegd.

Op een enkele uitzondering na, op grond van aantal of locatie, zijn vanaf 2017 alle projecten met 1/3 sociaal opgeleverd.

Schema overzicht oplevering nieuwbouw(t/m 2019) Opleveringen 2017-2019

Nedervecht(Nederhorst d.Berg) Oppad(Oud Loosdrecht) Oranjerie('s-Graveland) Arnoud Voetlaan(Ankeveen) Godelindehof Zuidereinde 250/252b Noordereinde 131 Porto Fino ASR/kompas 2018 Swingboei 1/11 Unilever terrein 2018 Unileverlerrein 2019 Kompas 19

type totaal EGW APP 22 22 10 10 42 42 22 22 40 40 6 6 2 2 38 38 10 10 41 41 53 53 8 8

S 14

KOOP M 8

D

S 5 42

HUUR M

D

4

1

13

9

3

30

40

16 0 0

0 0

6 2 30 10 26 0 8

20

11

Opleveringen 2017-2019 type totaal EGW APP 294 149 145

totaal Doelstelling 2/5 gestapeld 1/3 sociaal

S 30

KOOP M 8

D 82

S 107

HUUR M 20

werkelijk % 49 36

5. Huidige (woon)cijfers

Om te beoordelen of de resultaten van onze inspanningen ook te zien zijn in cijfers, wordt hieronder op opsomming gegeven van enkele relevante cijfers* Bevolkingssamenstelling naar leeftijd en aantal jaar

Bevolking

leeftijd 20-64

percentage leeftijd 65+

1-1-2017 1-1-2020 1-1-2021 stijging

23.447 24.358 24.485 1038

12720 13286

54,3 54,5

566

5595 5812

percentage grijze druk 23,9 44,0 23,9 43,7

217

dalend

* Bron: CBS en bevolkingsregister Wijdemeren **Grijze druk: Deze term geeft de verhouding weer tussen het aantal mensen van 65 jaar en ouder, ten opzichte van het aantal mensen tussen de 20-64 jaar, uitgedrukt in een percentage. Een percentage van 44% geeft aan dat tegenover een groep van 100 mensen tussen de 20-64 jaar, 44 mensen staan die 65 jaar of ouder zijn. Naar verwachting zal de vergrijzing in 2040 toenemen. Echter de afgelopen jaren is deze in Wijdemeren heel licht gedaald, door de toename van met name jongere inwoners.

Het aantal inwoners in de leeftijdscategorie 25 t/m 45 jaar is tussen 1-1-2017 1-1-2020 gestegen van 17,9 naar 18,6%. Het aantal inwoners tot 25 jaar is tevens gestegen van 25,8 naar 26,2%. Voor het bepalen van de grijze druk zijn hiervoor de categorieën 20-64 jaar en 65+ gehanteerd. De grijze druk blijkt iets gedaald. Wijdemeren is deze periode niet verder vergrijsd. Ongetwijfeld heeft dit te maken met het feit dat we de afgelopen jaren veel woningen hebben toegevoegd en dat veel senioren hebben kunnen doorstromen naar appartementen. Woningvoorraad We hadden begin 2017 10.583 woningen en eind 2020 10.771, een stijging van 188 woningen. Er zijn in die periode ook woningen onttrokken, o.a. door sloop-nieuwbouw, o.a. senioren complex. Daardoor komen cbs cijfers niet altijd overeen met de opleveringen. De sociale voorraad is in die periode met van 1837 naar 1941 woningen gestegen, een plus van 104 sociale woningen in deze periode.

D 40

12 Verdeling voorraad naar aard woning in Wijdemeren.

Uit bovenstaand grafiek is op te maken dat in Wijdemeren het grootste deel van de woningvoorraad bestaat uit eengezinswoningen. Ook ten opzichte van de situatie in heel Nederland zijn er in Wijdemeren weinig meergezinswoningen/appartementen.

Daarnaast is bijna 69% van woningen in eigendom (bron: waarstaatjegemeente). Een verdere onderverdeling is te lezen in de WiMRA191.

sociale huur, sociale huur, corporatie particulier percentage 19%

vrije sector huur, corporatie

percentage percentage 6% 1%

vrije sector huur, particulier

koop tot €175.000

koop €175.000€279000

koop €279000€409000

koop €409000 en meer

percentage 7%

percentage 2%

percentage 17%

percentage 29%

percentage 19%

Inkomensverdeling en toegang sociale woningvoorraad Inkomen in Wijdemeren (peil 2019) naar inkomensgroepen voor toegang sociale woningvoorraad (WiMRA19). Hieruit is te lezen dat 16% (groep1) van onze inwoners behoort tot de primaire doelgroep; inwoners met een inkomen tot de huurtoeslaggrens. 16%

1)

20%

7%

3%

7%

12%

Primaire doelgroep 2021 inkomensgrens voor alleenwonenden - < €23.725 en voor niet alleenwonend - < €32.200 per huishouden, peil 2021 is plus ca 3%-5% afhankelijk van inkomensgroep)

1

Wonen in de Metropool Regio Amsterdam

34%

13

Bij de toewijzing van sociale woningen moet door woningbouwcorporaties rekening worden gehouden met de zogenaamde aftoppingsgrenzen. Dat is als volgt geregeld; Corporaties moeten 95% van de mensen met een inkomen tot de huurtoeslaggrens (de primaire doelgroep, groep 1) huisvesten in woningen met een prijs onder de aftoppingsgrens (1e € 633,25 en 2e 678,66 euro). Daarnaast moeten corporaties 80% van de vrijkomende woningen met een sociale huur (prijs tot € 752,33 peil 2021) toewijzen aan mensen met een inkomen tot 40.024 (lage inkomensgrens, groep 2). 10% mogen ze toewijzen aan mensen met een inkomen tot 44.655 euro (hoge inkomensgrens, groep 3). 10% mogen ze toewijzen aan mensen met een inkomen daarboven(vanaf groep 4). Deze twee verplichtingen, zo blijkt uit onderzoek, leiden ertoe dat de toewijzing in de vrije ruimte(10%) nauwelijks plaatsvindt. Voor de resterende woningen zal ook de afhankelijkheid van huurtoeslag meetellen. Werkelijke toewijzingen naar inkomen: De Alliantie 2019: 89% tot € 38.035, 8% tot € 42.436 en 3% hoger. Vecht en Omstreken 2020: 100% tot € 39.055. Het Gooi en Omstreken 2020: 93,6% tot € 39.055 (waarvan 66,7% groep 1), 3% tot € 43.574 en 4% tot € 49.960. Er is een voornemen vanuit het rijk om deze grenzen meer te variëren. Die grenzen worden echter pas in 2022 ingevoerd. Het aantal inwoners met een inkomen in groep 1 en 2 bedraagt 36%.

Het aantal sociale huur woningen waar deze groep afhankelijk van is bedraagt 25%(19% en 6%). Dit betekent dat inwoners met een inkomen in groep 3,4 en 5 (17%, tussen de 40.042 en 59.906 peil 2021) feitelijk slecht toegang hebben tot de sociale voorraad, maar ook geen gelegenheid hebben om te huren in de vrije sector. In Wijdemeren is deze sector vrijwel afwezig. Woningen die nu te koop worden aangeboden (zie pag. 15) zijn voor deze groep te duur in Wijdemeren.

6. Trends en ontwikkelingen Tot dit hoofdstuk ging dit stuk over de evaluatie van de woonvisie 2016-2020. In dit onderdeel wordt u meegenomen in de ontwikkelingen die ook invloed kunnen hebben op de doelen die we vastleggen in de volgende woonvisie. Als eerste besteden we aandacht aan de veranderende regelgeving. Deze bepaalt immers voor een groot deel wat we wel en niet meer mogen. Daarna besteden we aandacht aan ontwikkelingen die te maken hebben met onze bevolking, prijsontwikkeling e.d. Veranderende landelijke- en provinciale regelgeving in relatie tot onze ambitie De afgelopen twee jaar hebben er zeer ingrijpende veranderingen plaatsgevonden in regelgeving voor de woningbouw of de boorbereiding daarop. Ongetwijfeld bekende woorden zoals stikstofbelasting, earius berekening, PFAS klinken u misschien bekend. Alle nieuwbouw moet aardgasvrij worden opgeleverd. En tot slot: in november 2020 heeft de provincie Noord Holland de nieuwe Provinciale Omgevings Verordening (POV) vastgesteld. Achterliggende gedachte bij deze verordening is dat groen en natuur meer bescherming verdienen en niet bebouwd mogen worden. Daarbij is een onderscheid gemaakt tussen het gebied in Noord Holland Noord en de MRA2. Voor Wijdemeren heeft deze POV zeer ingrijpende gevolgen. Hoewel in de maanden voor

2

Metropool Regio Amsterdam

14 vaststelling van de POV nog veel plannen onder de oude regeling zijn ingediend, betekent dit voor het toekomstige woningbouwprogramma dat locaties buiten de bebouwde kom, met uitzondering met wat nu is aangewezen, niet of heel moeizaam te ontwikkelen zijn. De nieuwe woonvisie zal de ambities ten aanzien van nieuwbouw eventueel moeten bijstellen. Wat willen wij -binnen de mogelijkheden die wij nog hebben- in ons woningbouwprogramma realiseren, hebben we daar invloed op? Moet de gemeente actiever dan nu opereren (door bijvoorbeeld aankopen van een grond of een pand) om vervolgens door de bestemming te wijzigen, bouwmogelijkheden creëren ? Welke randvoorwaarden vinden we belangrijk en welk type woning draagt het meest bij aan onze doelstelling en zijn we bereid daarvoor de nodige besluiten te nemen zijn vragen die beantwoord moeten worden? Ontwikkelingen in Wijdemeren en MRA In 2019 heeft op MRA-niveau het tweejaarlijkse woononderzoek (WiMRA) plaatsgevonden. Er zijn enquêtes uitgezet om de behoeften van onze bewoners te beoordelen. Uit dit onderzoek komen belangrijke trends naar voren die ook in Wijdemeren van belang zijn. De factsheet van de WiMRA19 is bijgevoegd bij deze evaluatie. Daarnaast zijn er ook landelijk een aantal ontwikkelingen zichtbaar. De belangrijkste conclusies treft u hieronder aan. Cijfers vanuit 2020 zijn in dit stadium niet bekend.

We weten daarom ook niet welk effect Covid19 heeft op de diverse ontwikkelingen. Wel is te verwachten dat in de toekomst meer vanuit huis wordt gewerkt. In z’n algemeenheid wordt anno januari 2021 gezien dat Covid19 geen effect heeft gehad op de woningmarkt en de prijzen voor de koopwoningen. Wel trekken meer mensen weg uit de grote steden. Algemeen wordt in de WiMRA19 geconstateerd dat de toegang tot de (sociale) woningvoorraad voor groepen met een laag- en/of middeninkomen is verslechterd. Dit komt door de krapte op de woningmarkt en de grote concurrentie door verschillende groepen. Daaronder vallen ook de woningen die gemeenten beschikbaar moeten houden voor het huisvesten van bijzondere doelgroepen (beschermd wonen, arbeidsmigranten, statushouders etc.). Uit de cijfers blijkt dat mensen met een middeninkomen (groep 3,4 en 5) slecht toegang hebben tot de sociale huurmarkt. Woningen in het middensegment (middeldure huur of koop) zijn in Wijdemeren vrijwel niet aanwezig. Het aantal woningzoekenden op WoningNet regio Gooi en Vechtstreek is de afgelopen jaren toegenomen van 34.000 in 2017 tot ruim 38.000 in 2019 (bron: jaarverslag woningcorporatie Het Gooi en Omstreken.) De verwachting is dat dit aantal verder stijgt. De gemiddelde wachttijd in onze regio is ongeveer 4,5 jaar(afhankelijk van doelgroep).

Koopprijzen in Wijdemeren In 2020 heeft de raad zich uitgesproken over de wenselijke sociale koopprijs in Wijdemeren. Voor het sociale huursegment ligt er een wettelijk kader. De uitspraak houdt verband met de beleidsopdracht in de woonvisie dat wij 1/3e van de toe te voegen woningen in het sociale segment willen realiseren. Wanneer dit in de vorm van koopwoningen gebeurd, is hiervoor nu ook een kader vastgesteld. De raad heeft daarbij uitgesproken dat zij voor drie categorieën de verkoopprijs als sociaal beschouwen wanneer zij aan de volgende voorwaarden voldoen: 1. tot € 200.000,-- bij appartementen met minimaal 2 kamers en een omvang van 55 m2 2. tot € 215.000,-- bij appartementen met minimaal 3 kamers en een omvang van 65 m2 3. tot € 220.000,-- bij grond gebonden woningen met minimaal een omvang van 75 m2

15 Opgenomen is dat na 10 jaar deze woningen geen meer een anti-speculatiebeding meer hebben. Wanneer particuliere ontwikkelaars sociale huur realiseren is tot nog toe in de anterieure overeenkomst opgenomen dat deze woningen 10 jaar sociaal moeten blijven. Dit is inmiddels juridisch uitgewerkt in regelingen. Daarnaast is een zelfbewoningplicht voor deze nieuwbouw opgenomen. Vraag is hoe wij de betaalbaarheid van onze voorraad beschermen nu de krapte op de woningmarkt hoog is. Nemen we aanvullende maatregelen om de zelfbewoningplicht niet alleen voor nieuwbouw maar ook voor bestaande bouw in te voeren? Dit kan door middel van een vergunningstelsel. En hoe kijken we naar de termijn van 10 jaar. Wat gebeurt er na10 jaar met deze woningen. In de regio Utrecht blijkt dat deze woningen naar het segment van de middeldure huur of vrijesector huur verdwijnt. Willen we deze termijn verlengen. Voor de nieuwe woonvisie is het relevant te bekijken of deze termijn moet worden verlengd of niet. Daarnaast blijkt dat de Wet Ruimtelijke Ordening(WRO) een koopprijs van € 200.000 als sociaal beschouwd. Aangekondigd is dat deze prijs in de WRO wordt geïndexeerd. Prijzen die daarboven liggen zijn wettelijk als betaalbaar/ middel duur te beschouwen. Vraag is hoe gaan we dit in de nieuwe woonvisie vastleggen.

Aanbod koopwoningen per februari 2021 Wijdemeren Zoals net aangegeven blijkt dat mensen met een middeninkomen slecht toegang hebben tot de sociale huurmarkt. Daarom is ook gekeken naar het aanbod van woningen die nu -begin 2021in Wijdemeren te koop worden aangeboden. Daarvoor is de website van Funda bekeken. Er staan eind januari 2021 190 woningen te koop, ook mede door een aantal nieuwbouwprojecten, o.a. bij het Kasteel Nederhorst en in Oud Loosdrecht. Wat betreft prijsklasse zijn de meeste woningen alleen toegankelijk voor mensen met een hoog inkomen. Er is 1 woning in de prijs tot € 225.000, vervolgens 8 tot € 325.000, dan nog 35 tot € 500.000,- De rest (146) zit daarboven. Wijdemeren heeft slechts 9 woningen die nog enigszins betaalbaar zijn en bereikbaar voor mensen met een middeninkomen, wanneer geen groot vermogen aanwezig is. De prijzen van koopwoningen zijn in Wijdemeren, maar ook in onze regio dermate hoog dat mensen met een middeninkomen daar geen toegang toe hebben. Dit verklaart wellicht ook dat het gebruik van de starterslening in 2020 met 5 aanvragen redelijk hoog is. Vraag voor de nieuwe woonvisie is: Welk woningbouwprogramma is er voor de komende jaren en wat willen wij dan nog toevoegen. Nemen we maatregelen om de zelfbewoningplicht voor nieuwbouw en bestaande bouw in te voeren om betaalbaarheid van woningen te beschermen.

Ontwikkeling inkomen in Wijdemeren Op pagina 12 is de inkomensverdeling van Wijdemeren te zien. De trend is dat ten opzichte van 2017 de laagste inkomensgroepen (inkomens tot en met groep 2 ) van 28% naar 36% zijn toegenomen. De inkomensgroepen 3, 4 en 5 (modaal) zijn gedaald van 26% naar 17%. De hoogte inkomensgroep is in die periode 1% gestegen. De conclusie is dat de afgelopen jaren het inkomen in Wijdemeren is verslechterd en de groep met een middeninkomen kleiner is geworden. Daarbij is de ontwikkeling in het afgelopen jaar niet mee genomen. Een prognose voor de inkomens ontwikkeling is niet te geven. Woonwensen uit de WiMRA19 enquête. In de WiMRA wordt onderzoek gedaan naar de woonwensen, de verhuisgeneigdheid en de reden van verhuizing. Hierover zijn aparte rapportages opgeleverd. Let wel, dit zijn mensen die al een woning hebben en eventueel kijken naar een andere woning. We hebben geen data van

16 woningzoekenden. Ook niet uit woningnet. Voor Wijdemeren in het kort even enkele gegeven reacties op een rij. Uit de enquête komt dat het merendeel van de inwoners reeds goed woont en niet wil verhuizen(tussen de 49% en 62%). Er zijn ook wel redelijk veel twijfelaars. Tussen de 25 en 40% van de mensen geeft aan dat zij misschien binnen twee jaar wil verhuizen. In de inkomensgroep tot 38.035 euro geeft 27% aan zeker binnen twee jaar te willen verhuizen. Bij de hogere inkomensgroepen is dit 8%. Waar willen deze mensen naar toe verhuizen? 50 % wil naar een eengezinswoning en 40% wil naar een meergezinswoning en 10% twijfelt nog tussen die keuze. Wat betreft de omvang van de woning geeft 89% aan dat de woning groter dan 60m2 moet zijn, waarvan 41% aangeeft groter dan 100m2. Slechts 12% geeft aan dat de woning kleiner dan 60m2 mag zijn. Prijswensen:

sociale huur (tot en met €720)

middeldure huur (€720-€1009)

dure huur (meer dan €1009)

goedkope koop, tot €279.000

dure koop €279.000 €409.000

duurste koop, hoger dan €409.000

percentage

percentage

percentage

percentage

percentage

percentage

26%

12%

2%

22%

22%

16%

Conclusie: In Wijdemeren is het koopaanbod in relatie tot de prijswens scheef. Alleen voor de groep van 16% die in een prijsklasse hoger dan € 409.000 zoekt is er ruim aanbod. Voor de prijswens in de sociale huur en middeldure huur is het aanbod schaars. Wonen en ouder worden In 2019 is de landelijke taskforce ouderen huisvesting ingesteld om de opgave omtrent ouderenhuisvesting te ondersteunen. Men voorziet een grote behoefte aan seniorenhuisvesting vanwege onze vergrijzende bevolking. In januari 2021 is de eerste monitor ouderen huisvesting uitgekomen. De data daarin komen voornamelijk uit 2019. In de WiMRA19 zitten ook gegevens over ouderen.18% van de oudere huishoudens uit Wijdemeren in een koopwoning geeft aan dat de huidige woning niet geschikt is om oud in te worden. Voor deze groep moeten levensloop bestendige woningen beschikbaar komen. Naast het programma waar een woning aan moet voldoen, zouden indien mogelijk deze woningen op plekken moeten komen, waar ouderen gebruik kunnen maken van voorzieningen. Hoe we dit het beste kunnen bereiken zou in de nieuwe woonvisie aan de orde moeten komen. Mogelijkheden realiseren middenhuur door woningbouwcorporaties Tijdens Prinsjesdag heeft Minister Ollongren in een brief de Autoriteit woningcorporaties laten weten een aanwijzing te hebben gegeven om de markttoets niet meer te handhaven.

Dat betekent dat woningcorporaties, die tot voor kort alleen in de sociale sector mochten bouwen, nu ook kunnen investeren in woningen met een middeldure huur en/of gemengde projecten. De buitenwerkingstelling van de markttoets gebeurt wettelijk via een wijziging in de Woningwet. De gewijzigde wet zou per 1 juli 2021 worden vastgesteld en met terugwerkende kracht per 1 januari 2021 gelden. Of wij daadwerkelijk woningen met een middeldure huur willen realiseren en waar, en in welke verhouding zou in de woonvisie uitgewerkt moeten worden. Algemene trend in de MRA De woningprijzen in de MRA zijn sterk gestegen. Zoals ook bij ‘koopprijzen in Wijdemeren’ is geconstateerd, zijn door stijgende woningprijzen koopwoningen voor lage en middeninkomens minder bereikbaar geworden. Deze stijging is in de MRA sterker dan gemiddeld in Nederland. De prijsontwikkeling van nieuwbouw volgt de bestaande voorraad en liggen doorgaans nog

17 weer hoger dan bestaande koopwoningen. In de meeste gemeenten van de MRA liggen de gemiddelde verkoopprijzen boven het landelijk gemiddelde. De prijzen in gemeenten waar dit in 2019 nog niet voor geldt (Almere, Lelystad, Purmerend, Zaanstad en Beverwijk), stegen wel bovengemiddeld. Delen van de MRA die voorheen meer betaalbaar waren, worden daarmee eveneens snel duurder en dit gebeurt ook elders in het land. De mogelijkheden voor huishoudens met een laag- of middeninkomen om een woning te kopen in de MRA nemen af. Ondanks de toegenomen nieuwbouw is het tekort aan woningen verder opgelopen. De tekorten concentreren zich in de sociale- en middel dure huur (tot 950,-) en betaalbare koopsector.

7. Aanbevelingen Uit de evaluatie en de trends en ontwikkelingen komen feiten en aanbevelingen naar voren. Op grond van deze constateringen stellen wij het volgende voor;  Onze doelen uit de woonvisie 2016-2020 zijn nog steeds actueel en zouden moeten worden voortgezet, Wij vragen daarom deze drie hoofddoelen – met kaders voor beleid- opnieuw vast te stellen: 1. Nieuwbouw: Een strategische inzet van nieuwbouw om meer diversiteit in de woningvoorraad, een betere aansluiting op de vraag en meer kansen voor specifieke doelgroepen te creëren. 2. Leefbare kernen: Focus op jongeren en jonge gezinnen om de leefbaarheid in kleine kernen te versterken door het o.a. creëren van doorstroming voor senioren naar appartementen; 3. Duurzame woningvoorraad: Meer kleinere betaalbare gestapelde woningen toevoegen, meer energie labels (B en hoger) en aanpassen van de voorraad aan de ouder worden bevolking om te zorgen voor een flexibele duurzame woningvoorraad. Door deze drie speerpunten trachten wij bij te dragen aan het creëren van een divers samengestelde woningvoorraad, nu en in de toekomst, om deze zo goed mogelijk is af te stemmen op de samenstelling van de inwoners van Wijdemeren. Voor wat betreft de kader bij het realiseren van nieuwbouw stellen wij u het volgende voor: 1.

Het realiseren van 1/3 deel sociale woningen koop of huur bij nieuwbouw blijft gehandhaafd.

2.

Om doorstroming van senioren naar een gelijkvloerse woning te bevorderen zijn er meer gestapelde gelijkvloerse woningen nodig. Daarom stellen wij voor om bij nieuwbouw het percentage gestapelde gelijkvloerse woningen van 2/5 naar 50% te verhogen (stijging van 10%).

3.

Mensen met een (laag) middeninkomen hebben slecht toegang tot de woningvoorraad. Sociale huur is niet toegankelijk en koopwoningen zijn te duur. Woningcorporaties mogen inmiddels ook middeldure huurwoningen realiseren.

4.

Het aantal koopwoningen in Wijdemeren tot de grens van de Nationale Hypotheekgarantie (NHG) waarvoor ook de starterslening van toepassing is, is klein. Daarom stellen we voor dat bij nieuwbouw 1/3 deel middeldure huur (tot € 950,-) of koop (tot de NHG grens, in 2021 € 325.000) wordt gerealiseerd. Met corporaties gaan we in overleg om hieraan ook invulling te geven.

18 5.

Omdat voor kleinere projecten het moeilijk is om aan meerdere eisen te voldoen, stellen we voor om bij woningbouwprojecten tot 10 woningen ontwikkelaars een keuze te laten voor kader 1 of 3.

Benodigde instrumenten: Om onze doelstellingen te bereiken zijn instrumenten nodig. Wij stellen de volgende instrumenten voort te zetten/vast te stellen: a.

Het voorzetten van de starterslening: Gezien het succes van de Starterslening is de aanbeveling deze voort te zetten en hiervoor een bedrag van € 300.000 beschikbaar te stellen als lening faciliteit;

b.

Het voortzetten en uitbreiden van de verzilverlening: De verzilverlening is niet veel gebruikt. Wij stellen voor de verzilverlening voor een jongere doelgroep toegankelijk te maken en uit te breiden door de blijverslening (voor mensen jonger dan 56jr) toe te voegen -uit hetzelfde budget- wel als optie om de gebruiksmogelijkheden te vergroten. Dit vergt nu geen extra budget, wel een aanpassing van de huidige verordening en een toevoeging van de verordening Blijverslening.

c.

Het voortzetten van premie verhuiskosten: Hiervoor is nu geen structureel geld opgenomen. Wij stellen voor opnieuw €15.000 beschikbaar stellen.

d.

Het voortzetten van het project Wooncoach: Nadrukkelijker voorlichting aan ouderen voor verschillende mogelijkheden om passend te wonen. De huidige inzet wordt door de corporaties betaald en vergt geen extra inzet. Bij uitbreiding naar eigenaar-bewoners vergt dit wel extra middelen, maar aangezien nog niet alle 65+ huurders zijn benaderd is dit nu niet aan de orde.

e.

We stellen voor de nu uitgewerkte regels voor het anti-speculatiebeding en de daarbij behorende zelfbewoningplicht te handhaven voor sociale nieuwbouw woningen.

f.

We stellen voor bij verkoop van gemeentegronden extra kaders mee te geven voor de ontwikkeling van woningbouw (voorbeeld: bij gronden dichtbij het centrum ook seniorenwoningen opnemen of ontwikkelaars te stimuleren om milieuvriendelijker te bouwen)

g.

We gaan grote sociale huur-eengezinswoningen meer passend toewijzen aan gezinnen met minimaal 1 kind. De huisvestingsverordening biedt hier nu mogelijkheden voor. We gaan hierover in overleg met woningbouwcorporaties.

h.

Het is nodig om passend te bouwen voor verschillende doelgroepen, o.a. senioren. Geven we ruimte aan creatieve oplossingen om meer woningen te realiseren? (bijvoorbeeld door een pilot voor het splitsen van eengezinswoningen of woningen op een erf door mantelzorgers permanent te maken).

19 Uitleg van voorkomende wetten en andere regels-begrippen Samenwerking/partners woonbeleid: Binnen de regio Gooi en Vechtstreek wordt bestuurlijk en ambtelijk nauw samengewerkt op het beleidsveld wonen. Partners zijn ook onze woningcorporaties (boven)regionale spelers. In onze gemeente zijn dat de Alliantie en Het Gooi en Omstreken en Vecht en Omstreken. Het regionale en lokale woonbeleid is op veel punten overlappend. Dit betekent dat deze lokale woonvisie aanvullend is op de regionale woonvisie en deze twee visies samen beschouwd een regionaal/lokaal volkshuisvestelijk kader vormen Woningwet: Deze wet heeft als doel om de verhoudingen tussen gemeenten, woningcorporaties en huurders in een helder kader te plaatsen. De wet beoogt het maatschappelijk presteren van corporaties in te bedden in het lokale beleid. Hiervoor is een cyclus van woonvisie, bod en prestatieafspraken geïntroduceerd. De nieuwe Woningwet uit 2015 vraagt gemeenten om een actueel volkshuisvestingsbeleid op te stellen. Dit beleid vormt de basis voor de prestatieafspraken die jaarlijks moeten worden gemaakt met de woningcorporaties en huurdersvertegenwoordigers. Jaarlijks stellen de corporaties een activiteitenplan (‘bod’) op, zodat er vervolgens prestatieafspraken gemaakt kunnen worden.

Nieuw hierbij is de rol van huurdersvertegenwoordiging die, naast gemeente en woningcorporatie, nu een formele rol heeft bij het opstellen van de prestatieafspraken. Bij deze afspraken staan betaalbaarheid, beschikbaarheid, duurzame kwaliteit en leefbaarheid centraal. Huisvestingsverordening Omdat er sprake is van schaarste aan sociale huurwoningen in de regio zijn, op grond van de Huisvestingswet (2014), toewijzingsregels opgesteld. Deze regels moeten zorgen voor een eerlijke verdeling van de schaarse woningen en ze zijn opgenomen in de Huisvestingsverordening Gooi en Vechtstreek 2015. In 2019 is een nieuwe regionale huisvestingsverordening vastgesteld. Starterslening: De starterslening is een aanvullende lening bovenop de gewone hypoheek. De starterslening wordt verstrekt tegen gunstige voorwaarden, zodat starters gemakkelijker de financiering voor hun eerste woning rond kunnen krijgen. De maximale koopprijs is gelijk aan de grens voor de Nationale Hypotheek Garantie. Omdat het een lening bedraagt en er moet worden terug betaald kunnen steeds opnieuw starters worden geholpen vanuit het fonds. De uitvoering van de starterslening gebeurt door het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting (SVn).

Verzilverlening: De verzilverlening is een nieuwe stimuleringsregeling van het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting (SVn) die zich richt op een lening voor inwoners met de pensioengerechtigde leeftijd om hun huidige woning levensloopbestendig te maken. Samen met deze maatregelen kunnen daarbij ook energiebesparende maatregelen worden gefinancierd. Blijverslening: De Blijverslening is een nieuwe stimuleringsregeling van het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting (SVn) die zich richt op ouderen die hun huidige woningen levensloopbestendig willen maken. Met de lening kunnen aanpassingen aan de woning worden betaald, zoals het verwijderen van drempels of het aanpassen van een toilet/badkamer. Net als bij de Starterslening vloeit het uitgeleende geld weer terug en kan het opnieuw worden ingezet voor Blijversleningen. WiMRA: WiMRA is het tweejaarlijks woonbehoefteonderzoek waarbij alle gegevens over onze bewoners en behoeftes van inwoners op grond van een enquête worden weergegeven. Wijdemeren vraagt daarbij altijd de gegevens uit op kernniveau, vanwege onze doelstelling leefbaarheid kleine kernen. Rol Provincie : De provincie stelt 4 jaarlijks een eigen woonagenda vast waarin zij haar beleid beschrijft. De provincie heeft in 2020 de woonagenda 2020-2024 vastgesteld. De woonagenda is het middel dat de provincie inzet om kaders in de OmgevingsvisieNH50 uit te werken.

Het wettelijk kader van de omgevingsvisieNH50 is de omgevingsverordening NH20, gebaseerd op de Wet ruimtelijke ordening. Gemeenten maken regionale afspraken over woningbouw, die passen binnen het provinciale beleid. In 2020 heeft de provincie een nieuwe woonvisie vastgesteld en daarbij een aparte positie gegeven aan de MRA, waar Wijdemeren ook binnen valt. Binnen de MRA is door de provincie een strenger beleid gericht op het bewaken van het resterende groene landschap in

20 de MRA. Zij maken daarin de afwegingen voor wat de beste plek is om te gaan bouwen. Hierbij wordt onder andere ook rekening houden met bereikbaarheid, werkgelegenheid, gezondheid, waterberging, natuur, ruimte. Het provinciaal woonbeleid is verder onder meer vastgelegd in de Structuurvisie en Provinciale Ruimtelijke Verordening (PRV) eind 2020 opgevolgd door de Provinciale Omgeving Verordening (POV-NH20), waarin de striktere bouwcontouren zijn vastgelegd. De provincie volgt de ontwikkelingen rondom woningbouw nauwgezet. Jaarlijks voert zij de Monitor Woningbouw uit. Info over de provincie is te vinden op: https://www.noord-holland.nl/Onderwerpen/Bouwen_wonen/Woonbeleid Woonakkoord: een akkoord tussen de provincie en gemeenten/regio’s, bekrachtigd door Gedeputeerde Staten(GS) . Een woonakkoord volgens de POV-NH20): a. bevatten de uitgangspunten van het regionaal woonbeleid; b. zijn in overeenstemming met het provinciale woonbeleid; c. bevatten een overzicht en een kaart van de woningbouwplannen in landelijk gebied; d. bevatten een afspraak vanaf welke omvang binnenstedelijke woningbouwontwikkelingen in de betreffende Woonakkoord-regio regionaal afgestemd dienen te worden; e. gelden voor minimaal 5 jaar met de mogelijkheid om tussentijds bij te stellen; en f. worden overeengekomen door de colleges van burgemeester en wethouders van de gemeenten in de regio.

De POV-NH20 geeft in artikel 6.3 aan dat een ruimtelijk plan alleen kan voorzien in een nieuwe stedelijke ontwikkeling als deze ontwikkeling in overeenstemming is met de binnen de regio gemaakte schriftelijke afspraken(woonakkoorden). Gedeputeerde Staten stellen nadere regels aan deze afspraken. Die nadere regels liggen vast in de omgevingsregeling NH20 (vastgesteld 3-11-2020). Het woonakkoord heeft hierdoor een wettelijke grondslag.