Bijlage S RIB 7 Aanvullend onderzoek herindeling

Gemeente Wijdemeren Postbus 190 1230 AD Loosdrecht Bezoekadres Rading 1 1231 KB Loosdrecht T. 14 035 T. +31 35 65 59 595 E. info@wijdemeren.nl www.wijdemeren.nl

Datum: Uw kenmerk Ons kenmerk Onderwerp

05 maart 2024 Z.81074/D.416906

RIB 7 aanvullend onderzoek herindeling

Geachte raadsleden, Op d.d. 15 januari 2024 stelde u het raadsvoorstel verkenningsfase herindeling vast, inclusief de bijbehorende uitgangspuntennotitie. Ook heeft u kennisgenomen van het plan van aanpak. Het college heeft daarbij de opdracht gekregen om verkennende gesprekken te voeren met drie gemeenten als ‘gerede partner’: Gooise Meren, Hilversum en Stichtse Vecht. Tijdens de commissie BM d.d. 8 februari 2024 heeft de raad kennis genomen van het communicatieplan behorende bij deze verkenningsfase. Inmiddels heeft uw college, de nodige stappen gezet in de verkenningsfase. Graag informeren wij u met deze raadsinformatiebrief uitgebreid over: a. Korte terugblik en stand van zaken; b. Behoefte aan zeven bouwstenen onder politiek-bestuurlijke afweging; c. Nadere duiding vier aanvullende bouwstenen; d. Financiële effecten; e. Communicatie en vervolgproces.

a. Korte terugblik en stand van zaken Naar verwachting neemt de gemeente Gooise Meren d.d. 13 maart 2024 een raadsbesluit over hun kaders en uitgangspunten bij de verkenning tot een fusievoornemen met de gemeente Wijdemeren. Onderdeel van het voorgestelde kader is het uitvoeren van onderzoeken, alvorens tot een principebesluit te kunnen komen over een herindeling met Wijdemeren. Het raadsvoorstel van Gooise Meren bevat daarbij de varianten van zowel een lichte samenvoeging met Wijdemeren, als ook de variant van een gedeeltelijke herindeling door splitsing van Wijdemeren over de gemeenten Gooise Meren en Hilversum. De gemeente Hilversum heeft bij raadsbesluit d.d. 31 januari een startnotitie vastgesteld, waarin de raad het college de opdracht geeft tot een aantal onderzoeken. De onderzoeken richten zich op de financiële effecten van herindeling/de financiële situatie van Wijdemeren, de bestuurskracht van Hilversum, de beelden van inwoners en de potentiële risico’s in de bedrijfsvoering van een samenvoeging met Wijdemeren. Hilversum opteert daarbij voor de variant van een lichte

1

samenvoeging met Wijdemeren (referentievariant). Ook het alternatief van een gedeeltelijke herindeling, waarbij de kernen van Wijdemeren gesplitst worden naar Hilversum en Gooise Meren, is een te onderzoeken optie voor het gemeentebestuur van Hilversum. De gemeente Stichtse Vecht heeft bij raadsbesluit d.d. 30 januari aangegeven niet als partner te willen optreden in het proces van herindeling van Wijdemeren.

b. Behoefte aan zeven bouwstenen onder politiek-bestuurlijke afweging Wijdemeren heeft in aanloop naar de verkenningsfase de volgende drie bouwstenen verzameld: - Bouwsteen 1: onderzoeksrapport naar de bestuurskracht en toekomstperspectieven Wijdemeren, KokxDeVoogd, juni 2023. - Bouwsteen 2: resultaten inwonersbijeenkomsten, september 2023. - Bouwsteen 3: (hoofd)uitgangspuntennotitie. Vervolgens zijn begin 2024 meerdere bestuurlijke en ambtelijke gesprekken gevoerd met de gerede partners Hilversum en Gooise Meren. Bestuurlijk is in Wijdemeren het besef ontstaan dat een afweging tussen de voorliggende herindelingsvarianten - en dus een principebesluit - niet op basis van enkel deze drie bouwstenen en gesprekken kan worden genomen. Het college concludeert dat het - om tot een zorgvuldige en feitelijk onderbouwde afweging te komen noodzakelijk is tot vier aanvullende bouwstenen te komen en daartoe aanvullende (feitelijke) onderzoeken uit te (laten) voeren: - Bouwsteen 4: een reflectie op de mate waarin partnergemeenten kunnen/ willen inspelen op de uitgangspuntennotitie van de raad Wijdemeren. - Bouwsteen 5: een (financieel) onderzoek naar Gooise Meren, Hilversum en de effecten van de drie herindelingsvarianten: samenvoeging met Gooise Meren, samenvoeging met Hilversum en splitsing Wijdemeren over Gooise Meren en Hilversum.

- Bouwsteen 6: inzicht in de 'beweegpatronen en oriëntatie’ van inwoners in de kernen van Wijdemeren: ligt hun oriëntatie qua werken, onderwijs, zorg, cultuur en winkelen vooral op Gooise Meren en/ of op Hilversum? - Bouwsteen 7: grove impactanalyse op bedrijfsvoering: dienstverlening, huisvesting, ICT en P&O, bij samenvoeging met Gooise Meren en/ of Hilversum. Het is noodzakelijk deze aanvullende feitelijke onderzoeken uit te (laten) voeren om tot een zorgvuldige politiek-bestuurlijke afweging te kunnen komen, als afronding van de verkenningsfase (principebesluit). Hierdoor zijn de (financiële) risico’s en eventuele beheersmaatregelen voorafgaand aan een principebesluit in beeld. Onaangename verrassingen achteraf/ later in het herindelingsproces wordt zodoende zoveel als mogelijk voorkomen. De aanvullende onderzoeken leggen een nadrukkelijke relatie (subjectief/ kwalitatief én objectief/ kwantitatief) met de (hoofd)uitgangspunten van de raad.

2

c. Nadere duiding vier aanvullende bouwstenen De vier aanvullend gewenste bouwstenen vragen om feitelijke onderzoeken, we duiden deze als volgt: Bouwsteen 4: een reflectie op de mate waarin partnergemeenten kunnen/ willen inspelen op de uitgangspuntennotitie van de raad Wijdemeren. Op basis van bestuurlijke en ambtelijke gesprekken gevoerd tijdens de verkenningsfase én feitelijkheden wordt vanuit de ambtelijke organisatie Wijdemeren een reflectiememo opgesteld op de door de raad vastgestelde (hoofd)uitgangspunten. Deze reflectie biedt inzicht in de mate waarin de (hoofd)uitgangspunten worden geborgd binnen de drie herindelingsvarianten. Bouwsteen 5: een (financieel) onderzoek naar Gooise Meren, Hilversum en de effecten van de drie herindelingsvarianten: samenvoeging met Gooise Meren, samenvoeging met Hilversum en splitsing Wijdemeren over Gooise Meren en Hilversum. Er wordt een onafhankelijk extern onderzoek uitgevoerd naar de risico’s in de financiële situaties van Gooise Meren en Hilversum én naar de (financiële) effecten van de drie herindelingsvarianten. In de bijlage bij deze raadsinformatiebrief zijn de aspecten opgenomen die in dit onderzoek worden betrokken.

Bouwsteen 6: inzicht in de 'beweegpatronen en oriëntatie’ van inwoners in de kernen van Wijdemeren: ligt hun oriëntatie qua werken, onderwijs, zorg, cultuur en winkelen vooral op Gooise Meren en/ of op Hilversum? Omdat de splitsing van de gemeente Wijdemeren over de gemeenten Gooise Meren en Hilversum één van de drie denkbare herindelingsvarianten is - én het Beleidskader herindeling de criteria ‘draagvlak’ en ‘interne samenhang’ bevat - worden de beweegpatronen en oriëntatie van de inwoners in de zes kernen van Wijdemeren zoveel mogelijk in beeld gebracht. Hiermee ontstaat een beeld op de oriëntatie van de inwoners per kern, als het gaat over werken, onderwijs, zorg, cultuur en winkelen. Waar mogelijk voeren we dit onderzoek uit vanuit de ambtelijke organisatie Wijdemeren. Bouwsteen 7: grove impactanalyse op bedrijfsvoering: dienstverlening, huisvesting, ICT en P&O, bij samenvoeging met Gooise Meren en/ of Hilversum. In afstemming met de gemeenten Gooise Meren en Hilversum wordt een grofmazige impactanalyse uitgevoerd naar de effecten op de bedrijfsvoering bij herindeling. Het dienstverleningsconcept wordt vergeleken, de huisvesting (contracten, dienstverlening) wordt in beeld gebracht en de stand van zaken op het gebied van ICT én P&O (organogram, functiehuis, formatie) wordt feitelijk vergeleken.

Deze impactanalyse heeft tot doel om beeldvormend te zijn en eventuele bedrijfsvoeringsrisico’s tijdig in beeld te hebben. Dit onderzoek wordt vanuit de betrokken ambtelijke organisaties uitgevoerd.

d. Financiële effecten De kosten worden beheerst doordat een belangrijk deel vanuit de eigen ambtelijke organisatie wordt uitgevoerd. Dit heeft impact op de beschikbare capaciteit voor andere bestuurlijke wensen. Op het moment dat keuzes gemaakt moeten worden omwille van de ambtelijk beschikbare capaciteit wordt het college tijdig in positie gebracht om prioriteiten te stellen. Indien van toepassing worden deze keuzes ook aan de gemeenteraad voorgelegd. Er wordt een budget van maximaal € 25.000,beschikbaar gesteld voor de uitvoering van het onderzoek b. en een budget van maximaal € 10.000 voor onderzoek c. Deze kosten worden vooralsnog gedekt uit het budget dat beschikbaar is gesteld door de raad voor de uitvoering van het plan van aanpak voor de verkenningsfase. Wanneer het beschikbaar gestelde budget wordt overschreden, wordt dit aanvullend benodigde budget via een raadsvoorstel bij de voorjaarsnota 2024 aangevraagd.

3

a. Communicatie en vervolgproces In het communicatieplan verkenningsfase herindelingstraject is vastgesteld dat medewerkers worden betrokken bij het herindelingsproces. Wij organiseren in de komende maanden sessies voor medewerkers waarin zij de gelegenheid krijgen om betekenisvol te reageren op het proces. De komende weken werken we ook een proces uit, in afstemming met Gooise Meren en Hilversum, met het oog op de stappen in de politiek-bestuurlijke (principe)besluitvorming. Uiteraard brengen wij als college de raad volledig in positie op zowel dit proces, als op het te nemen principebesluit. Het proces bespreken wij ook graag met u in een besloten bijeenkomst eind maart/ begin april.

4

Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van Wijdemeren, de secretaris,

de burgemeester,

mr. E.T. Halman-van der Linden MBA

Ch.B. Aptroot

BIJLAGE Aspecten behorend tot (financieel) onderzoek naar Gooise Meren, Hilversum en de effecten van de drie herindelingsvarianten: samenvoeging met Gooise Meren, samenvoeging met Hilversum en splitsing Wijdemeren over Gooise Meren en Hilversum.

1. Kenmerken gemeenten: a. Structuurkenmerken (sociale structuur, kernen en centrumfunctie) gemeenten voor en na herindeling b. Bevolkings- en huishoudensprognoses voor en na herindeling (20 jaar perspectief)

2. Financiële effecten bij herindeling: a. De huidige algemene uitkeringen per gemeente en het effect op de algemene uitkering na herindeling, inclusief het financieel effect per inwoner b. De tijdelijke verdeelmaatstaf herindeling: eenmalige uitkering van het Rijk (varieert per herindelingsvariant) c. Indicatie van de frictielasten bij herindeling per herindelingsvariant d. De wijze waarop sprake is van preventief toezicht in periode van het proces richting herindelingsdatum

3. a. b. c.

Eigen inkomsten: Woonlasten per gemeente (Ozb, Riool, Afval) Harmonisatie van woonlasten na datum herindeling, per variant De financiële verhoudingswet en belastingcapaciteit

4. a. b. c.

Financiële positie van de gemeenten Gooise Meren en Hilversum én de drie herindelingsvarianten: Begroting en meerjarenraming t/m 2027 Jaarrekening Financiële risico’s (met name ook in het sociaal domein) en bedrijfsvoeringsrisico’s (managementletters) Investeringen t/m 2035 (incl. IHP, MJOP, beheer- en onderhoudsplannen, vastgoed, CO2-neutraal: vertaald in begrotingen?) Weerstandsvermogen en financiële kengetallen Onderhoud kapitaalgoederen Grondbeleid Verbonden partijen

d. e. f. g. h.

5. Conclusies en aanbevelingen (zonder een uitspraak van het onderzoeksbureau over de voorkeur van een van de herindelingsvarianten: dat is nadrukkelijk voorbehouden aan de individuele gemeentebesturen om duiding en (politiek) gewicht toe te kennen aan de resultaten van de herindelingsscan).

5