Bijlage 4 - Factsheet Gemeente Wijdemeren final gevalideerd

Factsheet DoeMee Onderzoek 2024 Energiebesparingsplicht en informatieplicht energiebesparing

Het DoeMee Onderzoek 2024 richt zich op de energiebesparingsplicht en informatieplicht energiebesparing. Deze factsheet is opgesteld voor de gemeente Wijdemeren op basis van de ingevulde vragenlijst door de gemeente en omgevingsdienst Flevoland & Gooi en Vechtstreek (OFGV). De dikgedrukte blauwe tekst geeft het antwoord op de enquête en eventuele toevoegingen/ wijzigingen vanuit de schriftelijke validatie weer. Er is gevraagd om aanvullende informatie aan te leveren over de opdrachtformulering, afgesproken doelstellingen, resultaten en energiebesparende maatregelen die zijn getroffen. Een documentenanalyse is indien er documenten zijn aangeleverd opgenomen aan het eind van de factsheet. De factsheet is gevalideerd door de omgevingsdienst Flevoland & Gooi en Vechtstreek en de gemeente Wijdemeren.

Gemeente Wijdemeren Algemene informatie De rollen en taken van gemeenten, provincies en omgevingsdienst met betrekking tot het toezicht op de energiebesparings- en informatieplicht zijn op dit moment helder. De opdracht op toezicht en handhaving van de energiebesparingsplicht aan de omgevingsdienst is wel in de begroting opgenomen. De energiebesparingsplicht is als specifiek onderdeel benoemd in de begroting, onder het overkoepelende onderwerp ‘omgevingsdiensten’. Er is een opdracht geformuleerd voor de omgevingsdienst over de invulling van toezicht en handhaving op de energiebesparingsplicht. De werkzaamheden zijn benoemd in een opdrachtformulier. De opdracht wordt in de praktijk niet of niet altijd uitgevoerd. Uit aanvullende documenten die zijn aangeleverd blijkt dat in september 2023 de gemeente Wijdemeren in overeenstemming met de OFGV het project heeft gepauzeerd, omdat het niet gelukt is de bedrijven in beeld te brengen en uitvoering te geven aan het energiebesparingsakkoord 2022-2025. Daarbij is aangegeven dat het ‘stimulerend toezicht’ niet werkt en dat de OFGV kampt met capaciteitsproblemen om in korte tijd voor alle gemeenten dezelfde taak uit te voeren. Dit speelde in 2022, de OFGV geeft aan dat de capaciteit momenteel op orde is.

Tijdens het capaciteitstekort is de keuze gemaakt dat de omgevingsdienst alleen dient ter toezicht en handhaving en de eigen energiecoöperatie van de gemeente energiebesparing bij bedrijven zal stimuleren. De omgevingsdienst werkt op dit moment aan een plan om verdere uitvoering te geven aan de basistaak energiebesparingsplicht die sinds medio 2023 formeel een taak is van de omgevingsdienst. De OFGV is in afwachting van initiatief vanuit de gemeente Wijdemeren om afspraken te maken over de definitieve invulling van de meerwerkopdracht. Het budget voor de opdracht aan de omgevingsdienst wordt bepaald op basis van de beschikbare subsidie vanuit de provincie Noord-Holland, cofinanciering van de gemeente en er is een

1

Specifieke Uitkering Toezicht en Handhaving Energiebesparingsplicht (SPUK-THE) voor de omgevingsdiensten vanuit het ministerie. De gemeente geeft zelf geen invulling aan toezicht en handhaving van de energiebesparings- en informatieplicht energiebesparing, naast de taken die bij de omgevingsdienst zijn belegd sinds 1 juli 2023. Informatievoorziening Er zijn in de opdracht vastgelegde afspraken gemaakt over de monitorings- en verantwoordingsinformatie met de omgevingsdienst m.b.t. de energiebesparingsplicht. De omgevingsdienst monitort en rapporteert aan de gemeente over welke bedrijven voldoen en welke (nog) niet. Uit de aanvullende documentenanalyse blijkt dat vooralsnog niet gerapporteerd wordt aan de gemeente of provincie over hoe de omgevingsdienst uitvoering geeft aan gemaakte afspraken, maar dat in de jaarrekening 2023 gerapporteerd zal worden dat er vertraging is in de uitvoering van energiebesparing bij bedrijven. Er zijn ook KPI’s afgesproken met omgevingsdiensten over de monitorings- en verantwoordingsinformatie m.b.t. de energiebesparingsplicht. Het doel is om binnen een paar jaar alle bedrijven te hebben gecontroleerd die moeten voldoen. Hoeveel dit er zijn is niet bekend.

Uit de aanvullende documentenanalyse blijkt dat in het voorstel van de OFGV om uitvoering te geven aan het energiebesparingsakkoord dat het te verwachten resultaat is dat alle daartoe verplichte bedrijven en kantoren kennis hebben van hun wettelijke verplichting aangaande energiebesparing, de maatregelen zoveel als mogelijk hebben doorgevoerd en hierop zijn gecontroleerd. Om dat resultaat te behalen worden de bedrijven die verplicht zijn om energiebesparingsmaatregelen te treffen daarop gecontroleerd tussen 2022 en 2025. De gemeente ontvangt geen informatie over de resultaten van de handhaving van de energiebesparingsplicht van de omgevingsdienst. Vanuit de gemeenteraad zijn er wel eens vragen gekomen over de uitvoering van toezicht en handhaving op de energiebesparingsplicht door de omgevingsdienst. Onlangs heeft de provincie een mail gestuurd over een aankomend bestuurlijk overleg en relevante ontwikkelingen. Over de bereikte resultaten, zoals reductie CO2 en vermindering verbruik van gas en elektriciteit) zijn vanuit de gemeenteraad geen vragen/opmerkingen geweest.

Omgevingsdienst Flevoland & Gooi en Vechtstreek en gemeente Wijdemeren Algemene informatie De rollen en taken van gemeenten, provincies en omgevingsdienst met betrekking tot het toezicht op de energiebesparings- en informatieplicht zijn op dit moment helder. De energiebesparingsplicht is als apart taakveld onderdeel van het VTH-stelsel (Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving). Resultaat Er is gedeeltelijk zicht op het aantal bedrijven dat valt onder de energiebesparings- en informatieplicht. Deze informatie wordt gedownload via het e-loket van RVO.nl (Rijksdienst voor Ondernemend Nederland). De informatie ontbreekt in sommige gevallen omdat de

2

omgevingsdienst geen lijst kan uitdraaien met bedrijven die boven de grenswaarden zitten van 50 kWh en/of 25k m3. De omgevingsdienst heeft acties ondernomen om (volledig) inzicht te krijgen door het verbruik bij bedrijven schriftelijk op te vragen middels administratieve controles. Daarnaast doet de omgevingsdienst gevelcontroles waaruit kan blijken dat panden leegstaan. Aanvullend stelt de omgevingsdienst bij milieucontroles de vraag of ondernemers het verbruik voorhanden hebben. Dit wordt in die gevallen opgenomen in het bezoekverslag. Er is gedeeltelijk zicht op het aantal bedrijven dat zich niet aan de informatieplicht energiebesparing houdt. Deze informatie downloadt de omgevingsdienst bij het e-loket van RVO.nl en combineren zij met bedrijven waarvan zij weten dat zij aan de energiebesparingsplicht moeten voldoen. De informatie ontbreekt in sommige gevallen omdat de omgevingsdienst geen zicht heeft op welke bedrijven informatie plichtig zijn. De omgevingsdienst heeft acties ondernomen om (volledig) inzicht te krijgen door het verbruik bij bedrijven schriftelijk op te vragen middels administratieve controles. Daarnaast doet de omgevingsdienst gevelcontroles waaruit kan blijken dat panden leegstaan. Aanvullend stelt de omgevingsdienst bij milieucontroles de vraag of ondernemers het verbruik voorhanden hebben. Dit wordt in die gevallen opgenomen in het bezoekverslag.

Er wordt per brief, e-mail, persoonlijk en telefonisch contact gemaakt met bedrijven die niet voldoen aan de informatieplicht energiebesparing. Organisatie van het toezicht De omgevingsdienst handhaaft op de uitvoering van de energiebesparingsplicht en informatieplicht energiebesparing door specifieke energiecontroles uit te voeren aan de hand van de erkende maatregelenlijst. Het aantal bedrijven dat per jaar wordt gecontroleerd wordt bepaald in overleg met en opdracht van de gemeente. De aantallen worden samen met het budget voorafgaand en in afstemming met de gemeente bepaald. Naar schatting heeft de omgevingsdienst nog 2-5 jaar nodig vanaf de start van de werkzaamheden om alle bedrijven en instellingen binnen de gemeente te controleren op de energiebesparings- en informatieplicht. De omgevingsdienst stelt prioriteit in de te controleren bedrijven op basis van een eigen risicoanalyse die specifiek gericht is op de energiebesparingsplicht en op basis van de rubricering die RVO toevoegt aan de informatieplicht rapportages. De omgevingsdienst kijkt o.a. naar oppervlakte van de locatie. Kwantitatieve informatie De OFGV geeft aan dat voor de periode 2019 – 2023 geen kwantitatieve informatie beschikbaar is. Aanvullende documentenanalyse Categorie

Aanwezig?

Gemeente

Toelichting Begroting

x

Opdracht

√

Opdrachtbevestiging uitvoering energiebesparing OFVG voor gemeente Wijdemeren

3

Beleidstukken

√

Energiebesparingsakkoord Noord Hollandse bedrijven 2022-2025

Werkprogramma

√

Voorstel projectopdracht energiebesparing bedrijven en instellingen OFVG voor gemeente Wijdemeren 2022

Voortgangsrapportage

x

Aanvullend

√

Brief EZK energiebesparing basistaak omgevingsdiensten

In Januari 2022 heeft het college van de gemeente Wijdemeren besloten het energie bespaarakkoord Noord-Hollandse bedrijven te ondertekenen. Met het ondertekenen van het akkoord is subsidie aangevraagd bij de provincie NH op basis van een plan van aanpak dat samen met de omgevingsdienst Flevoland Gooi en Vechtstreek is opgesteld. Deze subsidie heeft de gemeente Wijdemeren in januari 2023 ook verkregen. De benodigde cofinanciering is opgenomen in de programmabegroting. Vervolgens is opdracht gegeven aan de OFGV om de taak uit te voeren. Zoals hierboven aangegeven is in september 2023 de keuze gemaakt om de uitvoering van het energiebesparingsakkoord vanwege capaciteitsproblemen te pauzeren en het feit dat ‘stimulerend toezicht’ niet goed werkt. Vanaf medio 2023 is de handhaving van de energiebespaarplicht formeel een basistaak geworden van de OD’s. Zij kunnen aanvullende middelen krijgen vanuit het Rijk. De OFGV heeft deze aangevraagd (en verkregen). Zij werken op dit moment aan een plan om hier uitvoering aan te geven.

4